Tíminn - 25.03.1965, Blaðsíða 1

Tíminn - 25.03.1965, Blaðsíða 1
Óssaldar Kmidscn er merki tegur maður. Hann er iðnaðar maður að mennt og starfi en gæddur ríkri listhneigð og ó- venjulegum dugnaði. Hann hef ur um langa tíð bundið sér- stakt ástfóstur við ljósmyndir og kvifcmyndir, sinnt því hugð arefni sínu öllum frjálsum sttgrftum og ná miklum og óvenjulegum árangri. . Við teljum okkur nú á dög- nm vera í mikilli þakkarskuld við gengna sagnaþuli, sögurit- ara og skrásetjara liðínna at- burða. Þeir hafa gert samtíð otokar miklum man ríkari að menningu minninganna og feng ið okfcur í hendur mikilvægan íslenzkan efnivíð, sem nú er unnið úr. Þeir hafa bjargað frá glötun menningarverðmæt um, sem eru kjarni íslenzkrar menningar. SURTUR FER SUNNAN Nauðsynin á varðveizlu vit- neskjnnnar um það, sem er að líða, þá atbnrði, áhöld, athafnir og menn, sem eru að fcveðja, er enn hín sama og jafnveí enn rífcari en fyrr vegna hrað- ari þróunar. Og vlð eigum enn okkar sagnaritara. Það er aðeins tæknin, sem breytist. Ósvaldur Knúdsen hefur tekið ljosmynda- og kvikmyndatækn ina í þessa þjónustu. Hann sfcráir á filmur sínar myndir og stafi þess, sem er að líða, og varðveitir það til menningar komandi kynslóðum. Hann sfcráir á þessí nýtízkulegu sögu spjöld atburði liðandi stundar, svipmyndir lands og manna. Hann varðveitir myndir þess, sem tíminn er að færa í kaf. Þetta menningarstarf, unnið af einstafcri ósérplægni og fórn fýsi, verður seint þafckað sem skyldi. Ósvaldur hefur hvoki notið opinberra styrkja né launa fyrír þessi stðrf. Hann hefur lagt í það f jármuni sína og elju, hug sinn og hjarta — og það lyftir verki hans í æðra veldi. Undur íslenzkrar náttúru eru ævarandi og síung. Surts- eyjarsköpunin er síðasta og stórbrotnasta nývirki ' náttur- unnar. Auðvitað hélzt Ósvaldur Knudsen efckí við nema freista þess að skrá þá sköptmarsögu á söguspjöld sín. Hann hefur verið iðinn við þennan kola síð asta árið, farið margar ferðirn ar og lagt sig í erfiði og hætt- ur. Nú er fyrsti árangur þess kominn í ljós. Hann hefur sam an setta mifcla kvikmynd af fæðingu landsins sunnan við Vestmannaeyjar. Sú mynd er í senn meistaraverk og eínstök heimild. Við gerð þessarar ein- stöku myndar hefur Ósvaldur notið ágætrar aðstoðar vísinda manna og listamanna, sem skilja vel gildi tovikmyndunar starfs Ósvalds. Hann nefnir myndina „Surtur fer sunnan" svo sem bezt hæfir. Dr. Sig- Efri myndin: Ósvaldur Knudsen vi3 töku Surtseyjarmyndar. (Ljósm.: Kárl Jónasson). NeSri myndin: Gufumökkurlnn upp af Surtsey snemma í gos- Inu. Mynd úr kvikmynd Ósvald- ar Knudsen. urður Þórarinsson, sem bezt þefckir Surtsey allt frá fæðingu (þ.e.a.s. eyjarinnar) hefujr gert skýringartexta og lesið hann inn á myndina. Þá ber það og til nýlundu, að í myndína hef ur verið samin og ofin elefc- trónisk tónlist, en hún er ný- aldarbarn eins og Surtsey, og satt að segja verður maður undrandi við að heyra, hversu vel hún hæfir þeim hamförum náttúrunnar, sem á myndinní sjást. Magnús Blöndal Jóhanns son, tónskáld, er höfundur tón listarinnar. Þegar Ósvaldur sýndi blaða mönnum myndina heima hjá sér í Hellusundi á dögunum, lét Magnús svo um mælt um tónlistina: Tónlistín við þessa mynd flokkast undir hina svokölluðu „Elektrónisku-Concert" — tón- list, þ.e.a.s. hún er ekki fram- leidd af eléktrónískum tóngjöf um, heldur er hún flutt af hljóð færaleikurum og leikin á al- geng hljóðfæri. Hljóðfærin, sem notuð eru í þessarí mynd, eru að mestu leyti ásláttar- hljóðfæri, þ.e.a.s. Cymbalar (Málmbjöll) Gong, Páfcur, Víbrafónar, klufcfcuspil og píanó. í öskugosinu eru auk þess notuð strengjahljóðfæri og er því í því tilefni notaður þáttur úr „Punkrum", sem þó er breytt frá sinni uppruna- legu mynd, með ýmsum mjög flóknum aðferðum, sem yrði of langt mál að segja frá hér. Með öðrum orðum, í stað þess að .yorkestrera" verkið á papp- ír ,er það orkestrerað beint inn á segulband, til þess að skapa eina listræna heild, þann ig að útkoman verða ekki meiningarlausir og tilviljana- kenndir effektar, heldur komposition í hljómlitum, er stuðla að því að skapa músík- alska heild. Það mun láta nærri að hljómefni af hátt á 2. hundr að segulböndum af mismun- andi hljómblöndum hafi verið blandað saman á mismunandi. vegu til að koma tónlistinní í það form, er hún hefur fengið í þessari mynd og til að draga fram þau áhrif, sem tónlistiimi er ætlað að undirstrika. Eg vil að lokum þakka for- ráðamönum Rflcisútvarpsíns, Vilhjálmi Þ. Gíslasyni útvarps stjóra, Sigurði Þórðarsyni skrifstofustjóra og Árna Kristj ánssyni tónlistarstjóra fyrir þann míkla velvilja og skiln- ing, sem þeir hafa sýnt með því að veita þá aðstöðu, sem með þurfti til þess að gera þessa tónlist framkvæmanlega, sagði Magnús. Surtseyjarmynd Ósvalds er satt að segja svo áhrifamifctl, að sjáandinn situr agndofa, og mifcill vafi hlýtur að leika á því, að jafngóð eða betri heim ildarmynd um eldgos af sjávar botni og myndun lands með þeim hætti sé til í heiminum. Ósvaldur mun hef ja sýningar fyrir almenning á mynd sinni í Reykjavík í þessari víbu, og varla þarf að efa, að aðsokn verður mikil, enda er óhætt að fullyrða, að aldrei hefur stór- brotnari mynd verið sýnd á tjaldi kvikmyndahúsanna hér. Jafnframt mun Ósvaldur sýna tvær fyrri myndír sínar, sem hvor um sig eru einstök verk. Önnur er myndasafn af ýmsum kunnum og öldruðum borgur- um í Rvík, mönnúm, sem eru að kveðja éða hafa þegar fcvatt Þarna sjást þeir á starfsvangi lífs síns eða í heimaranni, koma fyrir sjónir í réttri um- gerð. Er þessi mynd afar skemmtileg. Þá er hin kunna mynd hans um sveitina milli vatna — Öræfin. Þar fer allt saman, stórfögur og hrikaleg náttúrufegurð, hamfarir elds ísa, hafs og fljóta, og fagurt en örðugt mannlíf þess fslands, sem var. Þegar tímar líða verð ur þessi mynd eins og sýn f horfínn heim. Dr. Kristján Eld járn hefur samið og flutt sfcýr ingar í þessar myndir. Og nú er aðeins að hvetja fólk til þ'ess að láta ekki þess ar myndasýningar Ósvalds fram hjá sér fara, og það er hægt að gera með góðri samvizka. A. K. nm

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.