Vísir - 28.04.1936, Blaðsíða 3

Vísir - 28.04.1936, Blaðsíða 3
VlSIR Lasi dlæknir— inn og miöla- lsekningap. Eg mætti vini mínum á f örn- tim vegi og hann sagði við mig: „Það er heldur gófla, sem þú færð i Alþýðublaðinu hjá Vil- mundi landlækni." Skildi eg auðvitað, að það mundi vera út af því, sem eg mintist á miðla- lækningar í grein, sem eg rit- aði um árás, sem gerð hafði verið á Sálarrannsóknafélagið. Mér hnykti samt ekkert við, þvi að eg var mér ekki meðvit- andi að hafa skrifað neinar fjarstæður um þetta mál og einn af góðlæknum vorum hafði sagt mér, að hann væri samþykkur því, sem eg hafði skrifað. Þegar eg las þessar greinar landlæknis sá eg að eg gæti þó ekki komist hjá, að svara nokk- uru því sem þar er að mér vik- ið. Einar H. Kvaran og Jónas Þorbergsson munu svara fyrir sig og málið i heild og eru til þess mér færari. Eg get ekki stilt mig um að minnast fyrst á fyrirsögnina: „Straumur og skjálfti". Land- læknirinn segir, að þessar lækn- ingar séu svo nefndar „straum- og skjálftalækinngar", en þær eru ekki svo nefndar nema i háðungarskyni af óvildarmönn- um sálarrannsóknanna. En þar sem nú er orðið vel vitanlegt, að miðla- eða andalækningar eru ekki heilaspuni, heldur raunveruleiki og merkilegt mál og mörgum dýrmætt, þá má vænta að prúðir menn eins og landlæknirinn — þótt eitthvað vilji við þeim amast — tali um þær virðulega með réttu nafni, og hafi rök sín ein að vopni, en ekki spott né háðuleg heiti, Eg kem svo að því, sem til mín er beint. Landlæknirinn virðist telja það, sem eg skrif- aði í grein minni, vera í ósam- ræmi við það, að eg mótmæla- laust hafi samþykt lækninga- leyfislögin 1911. Það mun rétt vera, að eg greiddi atkvæði með þessum lögum á Alþingi 1911. En þar fyrir getur það varla verið alvara 'hjá landlækni, að neitt tiltökumál sé, þó að mér árið 1936, éftir 25 ár, þætti ein- hver annmarki hafa reynst á lögunum. Það var töluverður á- greiningur um lögin milli þeirra, sem vildu draga helst allar lækningar undir yf irráð og leyfi heilbrigðisstjórnarinnar og hinna, sem vildu gefa lausari taum nærfærnum mönnum, þótt ólærðir væru og hverjum frjálst að leitá sér lækninga hjá hverjum sem þeir treysta best. Eg tók ekki þátt i þeim ágrein- ingi, en fanst hvorirtveggja hafa nokkuð til síns máls og nokkur vándi að finna rétt tak- mörk. Niðurstaða varð að smá- skamtalæknar urðu undan- þegnir. En miðlalækningar voru þá ekki komnar til sögunnar. Hefði svo verið, hefði ekki far- ið hjá, að sérstakt tillit hefði verið tekið til þeirra, sem mér finst sjálfsagt, að gera verði nú og ekki blanda þeim saman við allan þann hóp af kák- og skottulæknum, sem landlæknir telur i þriðja greinarkafla, án þess að eg haldi að ekki geti einnig sumt af því orðið að gagni, og alt sem getur orðið það, finst mér að eigi rétt á sér þegár tækifæri er til. I annan stað vil eg taka fram, að eg í grein minni talaði ekki um lækningaleyfislögin og það er ekki rétt túlkun landlæknis á orðum minum, að eg hafi talað „utan að því, að þau verði látin vera dauður bókstafur". Eg gerði þvert á móti ráð fyrir, að svo kynni að fara, að frú Guðrún fengi með lögum sekt- ardóm og yrði neydd til að fara að synja um hjálp sjúklingum, sem einatt hafa víða annars- staðar leitað sér lækningar á- rangurslaust. En hinu skýrði eg frá, að i Lundúnablaði hefði staðið svo margar auglýsingar um miðla- lækningar, að annað hvort hlyti að vera, að engin lög væru, sem meinuðu þær, eða þá að þau íög væru fyrir venju og al- menningsálit orðin þar dauður bókstafur. Eg vissi ekki þá, að þau lög voru ekki til, og þau eru ekki enn til. Reyndar var verið að stofna til nú eftir ný- árið að koma þannig lögum á, að tilhlutun breska læknafé- lagsins (British Medical Asso- ciation). Frumvarpið hét Medi- cines and Surgical Appliances (Advertisement) Bill, og hefði það orðið að lögum var lagt bann við andalækningum að viðlögðum fésektum eða jafn- vel fangelsi. En 27. mars s. 1. feldi neðri málstofa Parlament- isins frumvarpið frá 2. umræðu og hafði komið fram rökstudd dagskrá með þeim rökstuðn- ingi, að „lögin mundu ekki ná tilgangi sínum, en mundu ó- hæfilega takmarka frelsi ein- staklinga til að velja sér lækn- ingu fyrir likamlegum sjúk- dómum og mundu óréttlátlega baka hegningu ýmsum lækn- ingamönnum með sönnum (genuine) lækningahæfileik- um, af því þeir hefðu ekki leyfi (unregistered) og mundu raun- verulega koma í veg fyrir notk- un margra aðferða, sem vel hefðu gefist til að fyrirbyggja sjúkdóma og bæta úr heilsu- brestum." — Frumvarpið féll þannig, að undir umræðunni var beðið um að talið væri hve margir þingmenn væru við; færri mega ekki vera en 40 til þess að afgreiða megi mál. Þingmenn gengu þá út og urðu einir 24 eftir. Var málið þá fall- ið og skilst mér, að það þyki enn verri útreið en með at- kvæðagreiðslu. Niðurl. Kristinn Daníelsson. Athapsemd I 99. tbl. Vísis þ. á. (9. april) er sögukorn (aðsent) er nefnist „Ljósið i glugganum". Segir þar frá því, að nafngreindum manni, Þórði Stefánssyni beyki, hafi eitt sinn á unglingsárum hans verið úthýst á Ferstiklu á Hvalfjarðarströnd, er hann baðst þar gistingar ferðlúinn í hríð og náttmyrkri og lifi hans þannig verið stofnað í beinan voða. { Af því að eg þekti ekki Þórð sáluga og veit ekki hvenær hann var fæddur, og líka vegna þess, hve „unglingsár" er rúmt hugtak, er ekki unt fyrir mig að ákveða með neinni vissu, hve- nær þetta ætti að hafa borið við. Hinsvegar veit eg, eins og fjöldamargir aðrir Borgfirðing- ar, sæmilega glögg deili á þvi fólki, sem haft hefir húsaráð á Ferstiklu alt frá upphafi nítj- ándu aldar, án þess að þurfa um það að leita til ritaðra heim- ilda. Og það er vafalaust óhætt að fullyrða, að allan þann tíma hefir það aldrei borið við að á þeim bæ hafi nokkurum manni verið synjað um húsaskjól. Það hefir ávalt verið mjög svo á hinn veginn. Eg varð því meira en lítið undrandi er eg las um- rætt greinarkorn. Að svo miklu leyti sem ástæður hafa leyft, hefi eg síðan leitað sambands við gamla sveitunga mína hér í bænum, aðallega fólk er sjálft man lengra aftur í tímann en eg, og hjá öllum, sem greinina höfðu lesið, varð eg var við sömu undrunina. Til bráðábirgða ætla eg að gera ráð fyrir, að ferðalag Þórð- ar Stefánssonar hafi átt sér stað milli 1870 og 1885. Við hið fyrra tímatakmark bjuggu á Ferstiklu og höfðu þá lengi bú- ið þar, hjónin Jón Sigurðsson*) og Helga Gísladóttir. Heimili þeirra var svo annálað fyrir gestrisni að nálega mátti þjóð- frægt heita. Er mér i barns minni hve oft og mjög eg heyrði viðbrugðið gestrisni tveggja borgfirskra heimila sunnan Skarðsheiðar, er bæði voru til fyrir sjálfs míns minni. En þau voru heimili þessara hjóna og Fiskilækjarheimilið í tíð þeirra hjónanna Þórðar Sigurðssonar og Sigríðar Runólfsdóttur (for- eldra Matthíasar þjóðminja- varðar). Helga á Ferstiklu mun hafa látist 1879, en Jón hélt eft- ir það búi í eitt ár með dætrum sínum. Þá tók við jörðinni tengdasonur hans, Finnur Jóns- son (bróðir hins nafnkunna öðlingsmanns Sigurðar hómó- pata í Lamhaga, sem Kjartari Ólafsson lýsti svo rétt og fagur- lega i erfiljóði) og kona hans, Jódís Jónsdóttir. Hún fann alla ævi mesta unun í því, að hlynna góðu að mönnum og málleys- ingjum. Finnur hafði á sér á- gættis orð, en hans naut skamt við. Að honum látnum tók jörð- ina annar tengdasonur Jóns, Magnús Frímann , Ólafsson, gif tur Helgu dóttur hans. Munu um það leyti fáir þar um slóðir hafa notið meira álits eða al- mennari vinsælda en þau hjón, enda voru þau samvalin bæði um dugnað og mannkosti. Var það sveitarfélaginu mikill sökn- uður er þau tóku sig upp og fluttu til Vesturheims, vorið 1883. Er nú Magnús látinn þar fyrir átta árum, en Helga er enn á lífi nálega hálfníræð að aldri. Þá fluttist að Ferstiklu Gestur Erlingsson hreppstjóri á Geita- bergi (frá Erlingi hefi eg áður sagt lítilsháttar í Vísi, en mörgu mætti við bæta) og kona hans, Guðrún Guðmundsdóttir, syst- urdóttir Jóns Sigurðs'sonar. Bjuggu þau þar lengi siðan. Gestur andaðist vorið,1899. Þau hjón man eg vel, og fyrstu komu mína að Ferstiklu, með föður mínum, man eg eins og hún hefði átt sér stað í gær. Viðstaðan var löng, en síst þótti FJELAGSPRENTSMIÐiUNNAR Ö£ST\* *) Æ.tt hans er hin alkunna Hlíðarhúsaætt hér í bænum. mér hún of löng, og var eg þó aldrei húsgöngull. Mér liggur nú við að segja, að sá megi trúa því, er vill, að þau Gestur og Guðrún hefðu úthýst göngumóðum ferðamanni í hríð og náttmykri. En eitt er víst: þá trúmenn verður ekki að f inna á meðal þeirra, sem þektu þau. Gestur var nokkuð fornleg- ur í háttum og kannske ekki mikið fyrir að blaðra við ókunn- uga menn. Þau systkini voru þannig, og hefi eg áður frá því sagt. En ekki var að efa mann- kostina og gengið hafa þeir i ættir þó að yngra fólkið hafi meir fylgst með tímanum. Guð- rún kona hans var svo mikið valkvendi að hennar hjarta- gæska mátti vel dásamleg kall- ast. Hennar dagfar og líferni virtist mér vera bað, sem mér hefir ávalt skilist að vera hug- sjón kristindómsins, enda hygg eg að það sé góðar konur og varla aðrir, sem megnað haf i að gera þá hugsjón að veruleika. Það er vissulega eitthvað al- varlega bogið við áminnsta frá- sögn i Vísi. Hitt er ekki fyrir mig að segja hvernig missögn hefir myndast þarna. Eg veit engin deili á Þórði sál. Stefáns - syni. En ekki get eg hugsað mér að hann hafi farið að spinna upp að tilefnislausu úthýsingar- söguna og er eg þó sannfærður um, að á Ferstiklu hefir honum aldrei verið úthýst. Ekki dettur mér heldur í hug, að sá,, sem skrifaði hana, hafi gert það. Einhver misskilningur eða málablöndun mun hafa komist hér inn. En þó að söguritarinn hafi fráleitt ætlað sér að gera nokkurum manni rangt til (Það gerum við yfir höfuð miklu oftar óviljandi og óvít- andi en af ásettu ráði), þá er slik málablöndun leiðinleg, þar sem skuggi getur fallið á marga og enginn þeirra getur lengur borið hönd fyrir höfuð sér. Snæbjörn Jónsson. Veðrið í morgun: Hiti um land alt. í Reykjavík 8 stig, Bolungarvik 4, Akureyri 8, Skálanesi 5, Vestmannaeyj- um 7, Sandi 7, Kvígindisdal 6, Hesteyri 5, Gjögri 5, Blönduósi 7, Siglunesi 5, Grímsey 2, Rauf- arhöfn 9, Skálum 3, Fagradal 5, Papey 6, Hólum i Hornafirði 8, Fagurhólsmýri 8, Reykjanesi 8 stig. Mestur hiti hér i gær 8 stig, minstur 4. Orkoma 2,0 mm. Yfirlit: Viðáttumikil lægð skamt fyrir sunnan Island.. Horfur: Suðvesturland: Austan- kaldi. Skúrir. Faxaflói, Breiða- f jörður: Austangola. Sumstaðar smáskúrir í dag. Vestfirðir, Norðurland, norðausturland: Úrkomulaust Austfirðir, suð- austurland: Hæg suðaustanátt, en austankaldi í nótt. Rigning öðru hverju. Skipafregnir. Gullfoss fór héðan i gær- Irveldi áleiðis til útlanda. Goða- foss kom að vestan og norð- an í morgun. Dettifoss er í Hamborg. Brúarf oss er væntan- legur kl. 8 í kveld frá útlöndum. Lagarfoss var á Skagaströnd í morgun. Selfoss er i Hamborg. Otur kom af veiðum i nótt með 83 tn. lifrar og Reykjaborg i gærkveldi með 117. Júní kom í morgun og var tekinn upp í Slipp og verður þar skift um skrúfu skipsins. Laxfoss fór til Borgarness í morgun. Aðalfundur Sparisjóðs Reykjavikur og nágrennis verður haldinn í bað- stofu iðnaðarmanna kl. 8% í kveld. Erindi um augnsjúkdóma er valda blindu flytur Sveinn Pétursson augnl. í útvarpinu í kvöld. Kátir félagar! Samæfing i kvöld kl. 8 stund- víslega i Menntaskólanum. íþróttaskólinn. Hvö leikfdmisnáms)ske|ið verða haldin i vor. Sjá augl. Trúlofun. Nýlega hafa opinberað trú- lofun sina Nina Ágústsdóttir og Kristinn Mortens. Næturlæknir er í nótt Gísli Pálsson, Garði. Simi 2474. — Næturvörður í Laugavegs apóteki og Ingólfs- apóteki. KRISTALSKLÓ. 12 virtist skína með töfraljóma í birtu rafmagns- ljósanna. Humphreys gamli var þvi ekki vanur að snæða miðdegisverð sinn í borðsalnum. En að þessu sinni hafði hann hjólað stólnum sínum að okkar borði og sat við það, er Thelma kom niður. , Eg mun aldrei gleyma svipbrigðunum á and- liti Humphreys, er hann siá kristalsklóna. Undr- un, heift og ótti — alt þetta mátti lesa úr svip hans. Eg gat ekki að þvi gert, að á þessari 'stundu fanst mér svipur gamla mannsins djöf- ullegur. Til allrar hamingju var Thelma að tala við dr. Feng, þegar þetta gerðist, og hvorugt tók eftir svipbrigðunum á andliti Humphreys. Þegar við vorum sest sagði hann á þarin hátt að mér duldist ekki, að hann var ekki búinn að jafna sig: „Þarna hafið þér fengið fagran grip, Mrs. Audley." j , „Já, er ekki svo? sagði hún. „Hann var send- ur mér í pósti frá Peking. Eg hefi ekki hugmynd um hver sendi mér hann — hann var sendur áfram frá London. Vafalaust er þetta brúðar- :g.jöf frá einhverjum vina minna, sem hefir .gleymt að senda nafnspjaklið sitt með." . Og hún snéri kristalsklónni þannig, að "^tnphreys gæti virt hana fyrir sér sem best. ^íðar dönsuðum við i danssal gistihússins og nun dansaði við tvo eða þrjá aðra menn, sem mjög dáðust að henni. Humphreys gamli hjól- aði stólnum sínum inn í danssalinn eins og hans var vandi á hverju kvöldi. Það var ömur- legt að sjá þennan gráhærða mann, sem var skarplegur á svip og andlega hress, bundinn við hjólastólinn sinn daglega. Hann gat þó staulast áfram með erfiðismunum, með staf i höndum, upp og ofan stiga. En vanalega var stóJlinn hans borinn upp stigann og hann fór i stólnum sin- um eftir göngunum til svefnherbergis síns. Morguninn eftir lögðum við af stað kl. 9 eins og ráðgert hafði verið kveldið áður. Við tókum John, leiðsögumanninn, með okkur, og var til- ætlunin að fara um Bieten-Lucke og ganga á skiðum upp Schwarzberg. Okkur þótti mjög gaman að klífa fjallið, en veðrið var orðið ískyggilegt. Þegar við lögðum af stað var farið að þykna i lofti. Nú var svo komið, að hver vindhviðan kom á fætur annari, og yið óttuð- umst, að hinn hættulegi en leyndardómsfulli Föbnvindur Alpaf jallanna mundi brátt fara þar yfir sem við vorum. En John leiðsögumaður óttaðist ekkert i þá átt. „Það verður að eins hríðarbylur," sagði hann, er við þutum áfram á skíðunum. Veður tekur oft mjög skyndilegum breyting- um þarna uppi á fjöllunum. Hríðarveður skell- ur stnndum á, þegar enginn á sér ills von. En eftir klukkustund eða tvær er kannske komið glaða sólskin aftur. En þótt hríðarbyljirnir standi skamma stund geta þeir valdið miklu tjóni. Þeim fylgir níst- andi kuldi og of t hefir það komið fyrir, að þeir, sem lítt eru harðnaðir eða illa klæddir, hafa látið lífið í hríðarveðri, sem að eins stóð eina stund eða tvær. Vindurinn feykir fönnunum i skafla og enn hærra uppi á jöklunum er ekki hægt að treysta því, að gott veður haldist nema fáar mínútur í senn. Thelma var að þessu sinni í skíðaf ötum þeim, sem eg fyrst hafði séð hana í, en utan yfir ullar- peysuna hafði hún farið í vindheldan jakka með loðkraga. Alt í einu^ þegar við runnum hratt áfram á jafnsléttum kafla, kallaði hún til min: „Vitið þér það, Yelverton," sagði hún, „að eg hefi ekkert heyrt frá Stanley siðan á sunnu- dagskveld, þegar hann sendi mér símskeyti frá Victoria stöðinni, um komu hans til London. Eg hefi sent skeyti, en ekkert svar fengið. Eg hefi haft áhyggjur af þessu, en ekki viljað um þetta tala, til þess að þér fengið nú ekki áhyggj- ur líka." Þegar hún sagði þetta var John um 50 metra á undan okkur. „Það er einkennilegt," sagði eg. „Hvert hafið þér sent skeytin?" „Á skrifstofuna í Westminster, þar sem hann vinnur." „Þér ættuð að vera búnar að fá svar. En haf- ið engar áhyggjur um það. Hann ætti að vera kominn aftur annað kveld. Við förum til Laut- erbrúnnen saman til þess að taka á móti hon- um." i Meðan við ræddumst við hafði enn þyknað í lofli og himininn var orðinn nærri svartur, en vindhraðinn jókst með hverju andartaki. Við vorum kominj yfir snjóbreiðuna og fórum i humáttina á ef tir John upp hlíðina hinum meg- in. Þarna var mjög bratt og við urðum að feta okkur upp á hlið, hægt og hægt, og gæta þes& vel, að varast að renna niður, og halla sér hæfi- lega að fjallinii, til þess að halda jafnvægi. Alt í einu heyrðum við John kalla: „Achtung." j • i Það var hætta á ferðum. Af hverju gaf hanii' okkur aðvörunarmerki, spurðum við hvort ann- að. En í sömu svifum heyrðum við ógurlegan hávaða eins og heill her öskrandi djöfla kæmi æðandi niður fjallið í áttina til okkar. Ósjálf- rátt gi-eip eg Thelmu og um leið reif snjóflóðið okkur með sér..... Þegar eg raknaði úr roti, verkjaði mig mjög í hnakkann. Einn steinanna, sem snjóflóðið þyrlaði með sér, hafði lent á höfði mér, eða eg hafði lent á steini er niður kom. Og eg hafði bitið í tungu mér svo að blæddi úr. Thelma lá enn i fangi mér, meðvitundarlaus, og andlit hennar var hvítt sem marmari. Eg veit enn i dag eliki hvað varð pkkur til bjargar. Einhver hulin verndarhönd hlaut að hafa verio nálæg okkur, því að fæstir sem lenda í 'njóflóði eins og þessu, komast lífs af. Snjóflóðið hafði sópað okkur með sér langan veg, en eg hafði tekið hana traustu taki áður en það skall á, og urð- um við ekki viðskila. Blóðið lagaði úr sárinu á L

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.