Vísir - 21.02.1938, Blaðsíða 2

Vísir - 21.02.1938, Blaðsíða 2
VlSIR DAGBLAÐ Útgefandi: BLAÐAÚTGÁFAN - . yísre H.F. Ritstjóri: Páll Steingrímsson. Skrifstofa og afgreiðsla Simar : Austurstræti 12. Afgreiðsla 3400 Ritstjórn 4578 Auglýsingastjóri 2834 Prentsmiðjan 4578 Verð 2 krónur á mánuði. Lausasala 10 aurar. Félagsprentsmiðjan. Vel rdið! k tökin innan Alþýðuflokks- ins harðna nú með degi hverjum. Og því harðari sem þau verða, þvi tvísýnna virðist um úrslitin, eða um það, hvorir muni verða ofan á. Úrslitin á fundinum í Jafn- aðarmannafélaginu í gær, sem sagt er frá á öðrum stað i blað- inu, bera það með sér, sem raunar marga grunaði, að „gömlu mennirnir" mundi vera liðsterkari en þeir virtust i fyrstu, en fylgi Héðins Valdi- marssonar mest „á yfirborð- inu". Að sjálfsögðu hefir verið hafður allmikill viðbúnaður undir þann fund og safnað liði á hann af beggja hálf u. En ef tir því, sem frá er sagt, á Héðinn þvi einu að þakka sigur sinn á þessum fundi, að hann lét sér ekki nægja að tefla fram því liði, sem hann átti innan félags- ins, en leitaði styrks til komm- únista og fékk fjölmennan hóp þeirra til að ganga i f élag- ið með þeim hætti, að þeir greiddu sjálfir atkvæði um inn- töku sína! 1 rauninni kemur mönnum það nokkuð á óvart, að Héðinn skyldi þurfa að grípa til slíkra ráða i Jafnaðarmannafélaginu. Það félag hafði einmitt verið talið eitthvert öflugasta vigi hans í Alþýðuflokknum. Þegar um það var rætt á s. I. hausti, hvort slíta skyldi samkomulags- umleitununum við kommún- ista, um sameinihgu flokkanna, þá stóð höfuðorustan um það i Jafnaðarmannafélaginu, og Héðinn bar þar að talið var glæsilegan sigur úr býtum. Var rætt um þetta á tveimur fund- um i félaginu og við atkvæða- greiðslu þá, sem fram fór að þeim umræðum loknum, urðu 2 af hverjum 3, sem atkvæði greiddu, með því að halda samningum áfram. Hinsvegar tóku ekki nema litið á annað hundrað félagsmanna þátt i þeirri atkvæðagreiðslu, en á fundinum í gær hátt á annað hundrað, auk nýliðanna. Og án nýliðanna hefði Héðinn nú orð- ið undir í atkvæðagreiðslunni. Af þessu má ráða, að því bet- ur sem fundir eru sóttir i Jafn- aðarmannafélaginu, því hallara fæti muni málstaður Hcðins standa þar. Og svo má vera að þetta reynist einnig i öðrum fé- lögum innan Alþýðuflokksins eða Alþýðusambandsins. Styrk- ur Héðins er fólginn í því hve léleg fundarsóknin er yfirleitt, en á fundinum í gær hefir hann ekki viljað eiga alt of mikið á hættu í því efni, og þvi gripið til þess að beita andstæðinga sína brögðum. Hann hefir ekki Ræfla Hitlers f gær vakti alheims athygli. London 20. febr. FÚ. Aðalviðburður dagsins í dag er ræða sú sem Hitler ríkis- kanslari hélt í ríkisþinginu í dag. Hitler rakti í ræðu sinni sögu nasistahreyfingarinnar og gagn- rýndi stjórnarfar það, sem ver- ið hafði í Þýskalandi fyrir daga nasistastjórnarinnar. Snéri sér síðan að erlendum blaðamönn- um, og andmælti lygafregnum þeirra margra, er hann nefndi svo, um ástandið í Þýskalandi. Til andsvara þessum fregnum Jýsti hann afrekum nasista- stjórnarinnar, síðan hún komst til valda og fór um það mörg- um orðum. Á þessum fimm ár- um höfum við, sagði Hitler, skapað úr auðmjúkri, marg- klofínni þjóð stolta og einhuga þjóð og gefið henni vopnin, sem við landamæri Þj skalands munu veita þessari illgjörnu blaðamensku járnað viðnám. Þetta afrek teljum vér þýðing- armeira en okkar atvinnulega árangur. Nasistaflokkurinn er fulltrúi allrar þýsku þjóðarinn- ar. Þess vegna urðu við valda- töku hans ekki aðeins allir póli- tískir flokkar að hverfa, heldur líka hið lýðræðislega þingræði. Við höfum skapað nýjan þjóð- aranda, sem er jafn fjarlægur átt sér eins öflugt vígi og ællað var, þar sem Jafnaðarmanna- félagið er, og honum virðist hafa verið það Ijóst sjálfum. Sigur hans þar í gær er vafa- samur yfirborðssigur, og fleiri slíkir sigrar kunna að reynast honum hættulegir. Haraldur Guðmundsson hafði lýst því yfir á fundinum, að ef Héðinn yrði kosinn formaður félagsins, mundi félagið verða rekið úr Alþýðusambandinu, eins og Héðinn var rekinn úr stjórn Alþýðusambandsins og úr Alþýðuflokknum. En þrátt fyrir það var Héðinn kosinn formað- ur félagsins. Verður félagið því vafalaust rekið úr Alþýðusam- bandinu jafnharðan, og virðast raunar til þess ærnar sakir, aðrar en formannskosningin, og þó að ekkert væri annað en bin gersamlega löglausa inntaka nýliðanna á fundinum í gær. anda hins lýðræðislega þingræð- is og hernaðarlegu einræði. Þess vegna er f jarstæða að tala um baráttu, sem eigi sér stað milíi hersins og Nasistaflokks- ins, eins og svo mjög hefir ver- ið gert í ýmsum blöðum út- lendum undanfarið. Allar þess- ar sögur um óeirðir og alvar- lega atburði í Þýskalandi um og eftir 12. febrúar eru þvi fundn- ar upp til þess að skaða Þýska- land. Milli flokksins og hersins er enginn ágreiningur, herinn er nasistiskur her. Siðan 12. febr. hefir nasisminn ekki ein- ungis lagt undir sig utanríkis- ráðuneyti Þýskalands, heldur miklu meira. Alt Þýskaland er nú nasistiskt. 1 Þýskalandi er nú engin stofn- un lengur til, sem ekki er nas- istisk í einu og öllu. Ef þeim, sem standa að öll- um þessum rógi um Þýskaland, skyldi takast með því að koma á ófriði, þá mun stál og járn verja landmæri þess. (Lófatak). Þá mintist Hitler á ráðagerðir stjórnarinnar um útþenslu iðn- aðarins og aukningu framleiðsl- unnar, svo að Þýskalad geti að sem mestu leyti fullnægt sjálfu sér um landbúnaðarafurðir og annað. í því sambandi gat hann þess, að i Þýskalandi væri nú þegar orðinn skortur á faglærð- um verkamönnum. En jafnvel þótt allar þessar áætlanir verði framkvæmdar, sagði hann, er það ekki nóg. Krafa okkar um nýlendur mun aldrei þagna. Frá þeirri kröfu er ekki unt að kaupa okkur með lánum eða öðru. Við óskum ekki lána, heldur lífsskilyrða fyrir þjóð- ina, og til þess þurfum við ný- lendur. Þið óskið ef til vill eftir því, sagði Hitler, að eg minnist í þessu sambandi á áætlanir og ráðagerðir annara stjórna, en þær áætlanir eru alt of óljósar lil þess að eg vilji fjölyrða um þær. En eitt vil eg þó taka fram og leggja áherslu á, sem sé van- trú mína á öllum alþjóða ráð- stcfnum. Orðrómur hefir gengið um það erlendis, að Þýskaland væri í þann veginn að taka til endur- skoðunar afstöðu sína gagnvart Þjóðabandalaginu. Þjóðabanda- lagið var stofnað til að við- Anthony Eden biðst lausnar. Stefna Chamberlains varð of an á* en hann vill taka upp iriðsamlegra samvinnu við Xtaliu og l»ýskalancL halda og tryggja það ranglæti, sem framið var á Þýskalandi með V'ersalasáttmálanum 1919. Það átti að setja skorður við því, að unt væri að breyta með ofbeldi þvi ástandi, sem komið hafði verið á með ofbeldi. Þjóðabandalagið átti að vernda ranglæti, sem vaxið var upp úr þúsunda ára ranglæti fyrri alda. Við erum ekki í Þjóða- bandalaginu, af því, að við lít- um ekki á það sem stofnun réttarins, heldur sem stofnun til að viðhalda þeim órétti, sem skapaðist með Versalasáttmál- anum og af þvi að við krefj- umst réttar okkar til vígbúnað- ar og varnar gegn árásum. Við munum aldrei ganga i Þjóða- bandalagið á ný, allra síst eftir að Italir hafa sagt sig úr því. Þetta þýðir þó ekld, að við höfn- um samvinnu við aðrar þjóðir. Við höfum reynt að koma á sem bestri sambúð milli Þýska- lands og annara ríkja. Það er aðeins til eitt ríki, sem við höf- um ekki vinsamlegt samband við og viljum ekki hafa neitt saman við að sælda, Sovét- Rússland.Ef StóraBretland hef- ir áhuga á þvi að viðhalda í heiminum núverandi ástandi, eins og enskir stjórnmálamenn Iáta í veðri vaka, þá ættu þeir að taka sömu af stöðu til bolsévism- ans. Við höfum fjandsamlega afstöðu til sérhverrar tilraunar bolsévismans til að auka áhrif sín í heiminum. Af þessari af- stöðu leiðir svo líka afstaða okkar til Japans. Eg held, að ósigur Japana í Kína myndi ald- rei geta orðið Evrópu eða heim- inum í heild sinni til blessun- ar. Eg tel að algerður sigur Jap- ans í Austur-Asíu væri heimin- um engan veginn eins hættuleg- ur og sigur bolsévismans. Ein- mitt þess vegna höfum við gert við Japan samning gegn komm- únismanum. Við óskum þess að milli hinna miklu þjóða Aust- urálfu, sem nú eiga í ófriði, geti brátt komið til friðsamlegr- ar sambúðar, og eg tel að slíkt væri ekki eins óframkvæman- legt og nú virðist vera, ef aðr- ar þjóðir hættu að lofa Kínverj- um' stuðning. Það væri miklu nytsamlegra að leiða Kína fyrir sjónir, hversu aðstaða þess öll er alvarleg. En hvernig sem fer í Austur-Asíu, mun Þýskaland framvegis varðveita samúð gagnvart Japönum, vegna þess, að engin ástæða er til að líta á sigur Japana sem hættu fyrir hinn hvíta kynstofn.. Ýms ensk cg frönsk blöð hafa látið i veðri vaka, að samúð Þýskalands með Japan væri andstæð hagsmun- um hins hvíta kynstofns. Við höfum engra hagsmuna "að gæta í Austur-Asíu og þurfum ekki af þeim ástæðum að taka málstað annars aðiljans fremur cn hins. En við áttum einu sinni nýlendur i Austur-Asiu og það hindraði ekki þessi ríki að taka saman höndum við þá gulu um að svifta okkur þeim. Okkur þykir vænt um að geta bent á, að einnig ítalía er sama sinnis og við, að því er CHAMBERLAIN. Frh. á 4. síðu. EINKASKEYTI TIL VÍSIS. London, í morgun.. Agreiningurinn innan bresku stjórnarinnar uirt stefnuna í meginlandsmálunum hefir nú haft hinar al- varlegustu afleiðingar. Anthony Eden hefir beðist lausnar og þykir lausnarbeiðni hans svo mikill viðburð- ur, að hann yfirgnæfi alt annað, sem er að> gerast í heiminum. Blöðin í London skiftast í tvo flokka, er þau ræða. lausnarbeiðnina. Times, Daily Telegraph og Daily Mail styðja Chamberlain, en News Chronicle, Daily HeralcE og Daily Express styðja Eden. meðal þjóðarinnar, en Edem nýtur mikillar lýðhylli. Þá er búist við að þetta munt hafa víðtæk áhrif á utanríkis- málin, sambúð Breta við aðrar þjóðir. Er mjög um það rætt hvort afstaða Bretlands gagnvart. Þjóðabandalagiiiu muni breyt- ast, vegna þess að Eden fór úr stjórninni, og Halifax lávarður kemur í hans stað sem utanrík- ismálaráðherra, eins og búist. er við. Þeir viðburðir, sem nú hafa gerst eru skildir þannig, að breska stjórnin ætli að sveigja í áttina til nánari samvinnu við einræðisríkin á meginlandinu. United Press. Samkvæmt FÚ-fregn, sagði Cranborn lávarður, aðstoðar- maður Edens, einnig af sér^ Ennfremur segir svo i FÚ- fregninni: Chamberlain vill, að viðræð- ur milli Breta og ítala séu látn- ar hefjast nú þegar, en Eden vildi, að breska stjórnin krefð- ist þess, að Italir legðu niður alla áróðursstarfsemi gegn Bretum og flyttu sjálfboðaliða sína á brott frá Spáni, áður en samningaumleitanir milli Bretlands og Italíu ættu sér stað. Afsögn Edens var tilkynt að loknum þremur ráðuneytis- fundum. Sá fyrsti var haldinn síðdegis á laugardaginn, ann- ar í gærdag og sá þriðji í gær- kvöldi, en það reyndist með öllu árangurslaust að reyna að miðla málum milli ráðherr- anna. I uppsagnarbréfi sínu segir Eden á þessa leið: , „Atburðir síðustu daga hafa leitt í Ijós, að skoðanamunur mikill á sér stað miHi forsæt- isráðherrans og mín, um mik- ilsvarðandi mál, er þannig er varið, að lausn þeirra getur haft örlagaríkar afleiðingar. Eg get ekki lagt fyrir þingið þá stefnu, sem eg get ekki sjalfur samþykt. Enda getur sú stjórn ekki talist starfhæf, þar sem eins mikill skoðanamunur á sér stað milli forsætisráð- herra og utanríkisráðherra, og á sér stað milli forsætisráð- herrans og mín." Chamberlain hefir lýst því yfir, að hann taki sér mjög nærri, að Eden skuli líta þann- ig á þessi mál, og að sjálfur telji hann ekki skoðanamun þeirra snerta grundvallaratriði. EDEN. Anthony Eden baðst lausnar að afstöðnum tveggja daga hörðum deilum innan stjórnar- innar um það, hvort Bretland skyldi veita stórkostlegar til- slakanii? gagnvart ítalíu. Er búist við, að lausnarbeiðni Edens hafi víðtækar afleiðingar, að því er alþjóðamá] snertir. Er þetta alvarlegasti ági-eining- ur, sem upp hefir komið í bresku stjórninni, síðan er Abessiníumálin ollu þar ágreiningi, en þó verður að telja að afleiðingar nuverandi klofnings geti orðið enn alvar- legri, og menn búast við, að stefna og framkoma Hitlers gagnvart Austurríki muni gera aðstöðu bresku stjórnarinnar erfiðari. — Það, að Eden fer úr stjórn- inin, mun auka mjög mót- spyrnuna gegn stjórninni, ekki að eins á þingi heldur og

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.