Vísir - 12.04.1938, Blaðsíða 1

Vísir - 12.04.1938, Blaðsíða 1
VI 28. ár. Reykjavík, þriðjudaginn 12. apríl 1938. 87. A. tbl. Um skógpækt á íslandi: Fals-spámenn eða___ Efíir Kofoed-Hansen fyrv. skógrækfarstjóri. Segjum svo, aÖ einhver hafi í mörg ár haf t starf með hönd- um, er fól i sér verkefni, sem alls ekld, eða á mjög ófullnægj- andi hátt, hafði verið unnið að, áður en hann tók við, þannig, að enginn gat fyrirfram vitað neitt um, hvort það yfirleitt myndi hepnast eða ekki. Ef sá hinn sami væri orðinn sann- færður um, að hann hefði fund- ið úrlausn, þ. e. aðferð, bygða á einhverri kenningu, er gerði það kleif t, að framkvæma það verk- efni, er krafist var, þá mun hann langa til að sjá eitt af tvennu: Annaðhvort kenningu sina virta svo mikils, að þeir sem ráða, teldu rétt að byggja á henni áfram, eða kenninguna rengda með rökum. Sá, sem rit- ar þessar línur, er slikur maður, en hefir hvorugt af þessu séð. Fyrir sex árum kom hingað prófessor frá landbúnaðarhá- skólanum i Kaupmannahöfn, Weis að nafni, nú dáinn. Þar eð eg vissi, að vísindagrein hans var tengd við jarðvegsrannsókn- ir, fagnaði eg komu hans og hugsaði mér, að það gæti verið mikilsvert fyrir mig, að rök- ræða við hann um jarðveginn hér, en eg varð fyrir vonbrigð- um. Hann eyddi tveim dögum lil þess að kynna sér eitt og annað um jarðveg og skógar- gióður. Að þvi búnu skrifaði hann all-langa grein um hvort- tveggja. I henni er röng stað- hæfing um þroskunarhæfileika hins íslenska bjarkagróðurs og látið i ljós, að líklega myndu vera til erlendar trjátegundir, er gæti þroskast hér betur en hin íslenska björk. Ennfremur er þar sett spurningarmerki við orðið Löss, jafnvel þó að fyrir löngu hafi verið gerð grein fyr- ir því, að efsta jarðlagið hér er Löss (rokmold) og viðurkent af jarðfræðingum, að þetta sé rétt. Loks er í henni skýrt frá fín- leika jarðvegsins, en þetta hafði þá verið gert fyrir 30 árum. Eg bað hann, að birta ekki nokkuð af þvi, er hann hafði samið, en hann vildi ekki fallast á það. Og síðan hefir greinin verið prent- uð á dönsku, íslensku og ensku. Skömmu fyrir jól var mér sent af fyrirrennara mínum, Flensborg, nú forstjóri danska heiðafélagsins, rit, sem hann kallar „Islands Skovsag 1936" (Skógræktarmál íslands 1936), en á þvi ári kom hann hingað i boði milliríkjanefndarinnar. Hann hafði skógræktarstarfið með höndum 1900—1906, og dvaldi hér 3—4 mánuði hvert ár á því tímabili, og voru þvi 30 ár liðin frá því hann fór frá íslandi 1906. Hann fór víða um, bæði á Suður-, Norður- og Aust- urlandi, og kom lika við á Hall- ormsstað. Þar plantaði hann 1903, i þeim skógarhluta, er nefnist „Mörkin", um 20 norsk- um skógarfurum og 4—5 blá- greni. Fyrir fururnar var rutt lítið svæði í þéttu kjarri, en blá- grenið var plantað i gömlum kartöflugarði í suðurjaðri Merk- urinnar. Hallormsstaður má ugglaust teljast meðal hinna bestu vaxtarstaða á landinu. Auk þess hafa þessi tré staðið \ i nær fullkomnu skjóh frá þvi þau voru gróðursett. Blágrenið var plantað i ræktuðum jarð- vegi, en skógarfuran í sérstak- lega góðum jarðvegi, meðal annars af þeirri orsök, að, rok- moldin í skóglendi er gljúpari og lausari í sér en á ber- svæði. Hæsta blágrenið er nú um 5^/2 mtr, en hæsta furan um 4% mtr. á hæð. Flensborg var svo hrifinn af þessum árangri, að hann komst svo að orði: „Það er enginn vafi á, að barr- tré, sem geta orðið að efniviðar- trjám, geta þroskast á íslandi, þegar búið er að útvega sér fræ frá hinum rétta upprunastað. — Þetta sýna fyrst og fremst hinar gömlu tihaunir á Hallormsstað i byrjun þessarar aldar, en hin- ar smærri tilraunir á Þingvöll- um, Grund og Akureyri sanna líka að svo sé." Hefði hann þó að minsta kosti getað látið stað- ar numið við Hallormsstað; en að fullyrða, að tilraunirnar á Þingvöllum, við Grund i Eyja- íirði og á Akureyri sanni, að barrtré geti orðið að efniviðar- trjám hér á landi, er fyrir iieðan allar hellur. Hin fáu barrtré á Hallormsstáð sanna það ekki heldur, samkv. því, sem áður er tekið fram. Mig furðar mest á þvi, að Flensborg skyldi ekki nefna tilraunirnar við Rauða- vatn sem sönnun þess, að barr- tré geti orðið að efniviðartrjám hér á landi. Hann minnist ekki á. að allar þær erlendu plöntur, sem hann lét planta í Hálsskógi, cru dánar fyrir um 20 árum. Hvað hefir nú valdið því, að þessir tveir menn hafa komið fram eins og þeir væru vel færir um að dæma í þessu máli ? Ann- ar þeirra hafði hvorki þekkingu né reynslu, hinn þó hvort- tveggja, en af mjög svo skorn- um skamti, og það, sem hefir verið gert og upplýst á 'þéiui 30 árum, sem liðin eru frá því hann hætti við starfið, lætur hann sem vind um eyru þjóta. Ef þessir menn skrifa, eins og þeir hafa gert, af hjartans sann- færingu sinni, þá mætti að mínu áliti kalla þá fals-spámenn, en hafi þeir gert það i þakkarskyni fyrir skemtilega sumarferð til íslands og til þess að gera öðr- um greiða, en sumum hið gagn- stæða, þá mætti kalla þá nokk- uð annað. Hvor heldur sem á- stæðan hefir verið, þá eru slík skrif jafngild ósvífinni blekk- ijigu gagnvart almenningi, og það er aðallega þess vegna, að eg hefir ritað þessar línur. Eins og eðlilegt er, hafa rit þeirra borið árangur, því marg- ir eru svo heimskir, að þeir halda, að ef einhver maður hef- ir haft eða hefir háa stöðu i þjóðfélagi sinu, þá hljóti hann að vera atkvæðamaður á öllum mögulegum sviðum. Eg las i vetur grein um skógrækt íNýja dagblaðinu eftir Árna G. Ey- lands. Hann harmar mjög, að ekki var plantað barrtrjám víðsvegar um landið og ásakar á þann hátt mig um, að það var ekki ert. Um þá grein hefi eg að eins þetta að segja: Það er leiðinlegt, að það var ekki Arni G. Eylands, sem var skógrækt- arstjóri; þá hefði hann fengið að skera upp ávextina af þess- konar starfsemi. Mig langaði ekki til þess. I riti Flensborgs er það tekið fram, að nauðsynlegt væri að útvega fræ frá hinum rétta upp- runastað (Proveniens), en sam- kvæmt þvi, sem upplýst hefir verið um jarðveginn hér, er ein- mitt þetta ómögulegt. Sá jarð- vegur, sem er hér, er ekki til í öðrum löndum, sem liggja eins norðarlega og Island, og þó að veðráttan þar væri svipuð því, sm hún er hér, þá myndi samt vaxtarskilyrðin hér vera ger- ólik þeim, sem rikja i heima- löndum trjánna. Þess vegna er það fjarstæða að fullyrða, að hægt sé að rækta hér efniviðar- skóg með barrtrjám. Þó að slík Iré geti þroskast að mun i skjóli hins íslenska birkigróðurs, eink- um i vel undirbúnum jarðvegi, mundu þau ekki verða svo stór- vaxin, að þau gæti orðið að gagni, og auk þess er engin trygging fyrir því, að þau mundu hafa nægilegt mótstöðu- afl þegar illa árar, en síkt hefir ekki komið síðan skógræktin hófst. Árið 1929 kom eg til Akureyrar 14. júní. Lerkitréin höfðu laufgast í jnaílok, en nú voru allar nálar dauðar. Nýjar nálar voru einmitt farnar að myndast, þegar eg þ. 18. skoð- aði garðana. Ef ótíð hefði hald- ist viku lengur, er mjög líklegt, að öll lerkitré i Eyjafirði hefði dáið út. Þó að aðrir álíti þetta smávægilegt atriði, þá geri eg það ekki. Þá er mér var það ljóst orð- ið, að hér á landi giltu engar þeer aðferðir, sem notaðar eru í öðrum löndum við stofnun nýrra skóga, hvorki hvað snert- ir erlendar né íslenskar trjá- plöntur, þá hraus mér hugur við því, ef eg fengi fyrirskipun um að stofna nýtt skóglendi, þ. e. skóglendi í verulegri merkingu þess orðs, a. m. k. 30 ha. að flatarmáli.Eftir áralangar rann- sóknir og tilraunir fann eg aðferð, þá einu, er eg tel að komi til greina við stofn- un nýrra skóga hér á landi. Árahgur þessarar aðferðar hefir þegar sýnt gildi sitt, og skömmu áður en eg fór frá stöðunni, hefði eg ekki hikað við að taka I að mér það verkefni. Eg hlýt því að fordæma aðferð þá, er hér hefir verið tekin upp á ný við stofnun nýrra skóga, nefni- lega plöntun erlendra trjá- plantna í stórum stil, aðferð, sem brýtur i bága við alla þá reynslu, sem áður hefir fengist i þessum efnum. Um skógrækt á Islandi yfir- leitt kemst Flensborg svo að orði: „Það þarf þrek og óbilandi þolinmæði til að starfa að skóg- ræktarmálum Islands, og það þarf að hafa óbrigðula trú á, að verkið geti hepnast og muni verða að gagni fyrir land og þjóð. Verkið getur hepnast; það getur vaxið skógur á ís- landi, en menn verða að sætta sig við að vinna að markmiði, er liggur f jarri, og að vera við- búnir að verðá fyrir vonbrigð- um og bíða ósigur." Væri ekki liklegt, að flestir, sem þetta lesa, inuni hugsa þannig: Ef vér, þrátt fyrir svona marga ágæta eiginleika, eigum samt það í vændum, að verða fyrir von- brigðum og bíða ósigur, þá væri hlægilegt að vinna að skógrækt á þessu landi. Það, sem Flens- borg segir þar, er lika algerlega rangt. Markmiðið er ekki svo fjarlægt, og það væri engin á- stæða til að búast við ósigri, ef bygt verður áfram á þeirriþekk- ingu og reynslu, sem til er. Aðalverkefni skógræktarinn- ar frá byrjun hefir verið og er, að stofna ný skóglendi, hvert um sig ekki minna en áður var greint. Þrjú héruð eru skóglaus, eða því sem næst skóglaus, og þau skóglendi, sem til eru, liggja oft ekki þar, sem menn helst vilja hafa þau. Þegar búið væri að stofna bara eitt slíkt skóg- lendi, vaxið ekki nema tveggja metra háu kjarrí, í hröðum vexti, þá mundi þetta gerbreyta afstöðu almennings til skóg- ræktarinnar og gera mönnum það skiljanlegt, að þetta starf hef ir verðskuldað að verða sett jafnhátt öðrum opinberum störfum. En ef markmiðið á að vera þetta, að sjá fyrir sér full- þroskaðan birkiskóg, sem hefir vaxið upp í friði frá því hann var stofnaður, þá er það fjar- lægt og liggur um 80 ár f rammi í tímanum. Eg tel þó, að menn muni láta sér nægja minna. — Eltki mun það auka framfarir skógræktarinnar, að birta á prenti ómerkilegan þvætting og niðurrifsgreinar, sem reyna á klaufalegan hátt að sanna, að ekkert markvert hafi verið gert á sviði skógræktarinnar á liðn- um árum, og ekki heldur það, að fleygja fyrir borð margra ára reynslu og fara að reisa skýja- borgir. Sá, sem að fenginni reynslu \eit hve örðugt það er, að koma upp trjágróðri, jafnvel með ís- lenskum plöntum, er sýni nægi- legt mótstöðuafl og sæmilega hraðan vöxt, skilur aUs ekki, hvernig skynsömum manni get- ur dottið í hug að fullyrða, að hægt sé að stofna hér veru- lega skóga með erlendum trjá- tegundum. I riti Flensborgs er mynd af þeim liluta Hallormsstaðaskóg- ar, er nefnist „Partur", nú vax- inn um 6 mtr. háu kjarri. Undir mj'ndinni stendur: 1902 skóg- laust. Birkið hefir sprottið af fræi frá skóginum næst Parti. 1906 komum við Flensborg til Hallormsstaðar og riðum fram hjá Parti. Svæðið var þá þakið 1% mtr. háu kjarri, sem síðan hefir stækkað við friðunina. — Sumt gleymist á 30 árum. Knattt py rnaii í Englandi. Brentford vinnur stórsigur.* Huddersfield í hættu. Aðaifanðar Lands- bankanefnðar. Landsbankanefnd héit fram- haldsaðalfund fyrir nokkru, því að þá voru stjórnarflokkarnir loksins búnir að koma sér sam- an um það, hver skyldi hljóta kosningu í bankaráðið. Tveir menn gengu úr ráðinu, Magnús Jónsson alþm. og Helgi Bergs forstjóri og skyldi kjósa tvo i þeirra stað. Magnús var endurkosinn, en Jónas Guð- mundsson frá Norðfirði kosinn i stað Helga. Endurskoðend- urnir voru endurkosnir: Guð- brandur Magnússon og Jón Kjartansson. Laugard. 2. þ. m. fóru leikar sem hér segir í 1. deild League-kepn- innar: Arsenal—Charlton 2:2, Blackpool—^Preston 1: o, Bolton— Leeds o: o, Brentford—Grimsby 6:1, Derby County—Portsmouth 1: o, Everton—West Bromwich 5 : 3, Huddersf ield—Liverpool 1:2, Leicester—Middlesbrough 0:1, Manchester City—Chelsea 1: o, Sunderland—Stoke City 1:1, Wol- verhampton—Birmingham 3: 2. Auk þess hafa þessir leikir faríS fram nýlega: Grimsby—Sunder- land o: 2, Portsmouth—Hudders- field 3:0; Liverpool—Birmingham 3 :2, Manch. City—Charlton 5 : 3. StaSan er nú þessi i . deild: Leikir Mörk Stig Arsenal........ 35 67—38 43 Wolverhampton . 34 55—43 42 Middlesbrough .; 35 63—51 42 Preston N. E. .. 35 55—40 40 Brentford ...... 36 60—49 40 Charlton....... 34 58—43 39 Bolton ......... 35 55—47 38 Sunderland ..... 35 48^—49 38 Derby County .. 35 59—70 37 Leeds.......... 35 55—57 36 Liverpool ...... 35 56—59 35 Stoke City...... 35 53—50 . 34 Blackpool ...... 36 50—54 34 Chelsea ........ 34 54—57 32 Leicester ....... 35 46—55 32 Manchester City . 35 64-—66 31 Everton ........ 35 63—66 30 West Bromwich . 34 56—66 30 Birmingham .... 35 45—52 29 Portsmouth .... 35 50—61 29 Huddersfield ... 35 42—61 29 Grimsby ....... 35 42^—62 28 Fjögur félög keppa nú um sig- urinn í hessari kepni, þ. e. Arsenal, Wolverhampton, Middlesbrough og Charlton. Er ólíklegt a8 Brent- ford geti orSið skeinuhætt, þó atS íramherjar þeirra séu nú aftur farnir aö hitta á markiö, því hin félögin eiga öll einn eöa fleiri leiki til góSa. Og Preston verSur a8 einbeita sér um úrslitaleikinn í Cup-kepninni. — Sjö félög eru nú i hættu vegna niSurflutnings, og * Sakir rúmleysis hefir þessi grein oröiö aS bíí5a um of lengi. Flestir kappleikirnir fóru fram 2. h. m.. LEITAÐ AÐ GÓÐU ORÐI nefnist greinarkorn í Alþýðu- blaðinu 6. þ. m. Þar segir, að leitaði hafi verið til dr. Guð- mundar Finnbogasonar um að hann fyndi íslenskt orð í stað „slalom" sem nú er notað um krókahlaup á skiðum. Orðið „svig" er hann benti á, virðist vera hið rétta, þó fornt sé, en mætti þá ekki eins segja svig- hlaup, svighlaupari, svighlaupa- braut. Það virðist fult svo vel samlagast nútíðar málvenju. — Rvík, 7. apríl 1938. Guðm. Ingibergsson. FYRIRSPURNIR TIL ÚTVARPSINS. Hvernig stendur á því, að föstuguðsþjónustum, sem flutt- ar eru á föstunni sem nú er að líða, er svo sjaldan útvarpað? Muna ekki forráðamenn út- varpsins eftir sveitafólkinu, sem þykir svo vænt um Passíusálm- ana og þráir að heyra þá sungna og prédikað út af pisl- arsögu Jesú Krists? Hvað mun vera kærkomnara sjúklingum og gamalmennum, en guðsorð, sem flutt er á kyr- látri kvöldvökustund ? Á að hætta að flytja guðs- þjónustur úr kirkjunum á helgum dögum, eða á að láta nægja þessar svokölluðu messur úr útvarpssal? Útvarpsnotendum er skylt að gi-eiða afnotagjöld sín á ári hverju, þótt útvarpið vanræki að flytja hlustendum sínum það, sem þeir þrá mest að heyra, en hlustendurnir ættu þó að eiga einhvern rétt á sér. Gömul sveitakona. er staöa Huddersfield mjög viíS- sjárverö. Einnig standa West Bromwich og (Birmingham illa, því þau eiga eftir mjög erfiíSa leiki. í 2. deild hefir Aston Villa aft- ur tekiö forystuna, hefir nú 46 stig. Manch. United og Sheff. Uni- ted eru mest meiS 45, og Coventry með 44. Önnur félög eru langt á eftir. Tilkynning til útfferðarmanna og síldapsaltenda. Þeir útgerðarmenn og síldarsaltendur, sem óska eftir löggildingu sem síldarútflytjendur fyrir árið 1938, skulu sækja um löggildingu til Síldarútvegsnefndar fyrir 30. apríl n. k. Ennfremur vill Síldarútvegsnefnd vekja sér- staka athygli útflytjenda á því, að enginn má bjóða síld til sölu erlendis án leyfis nefndar- innar, og þurf a þeir er ætla að gera f yrirf ram- samninga, að sækja um leyfi til nefndarinnar fyrir 30. apríl n. k. Allar umsóknir þessu viðvíkjandi sendist til Síldarútvegsnef ndar, Sigluf irði. Siglufirði, 31. mars 1938. SÍLDARÚTVEGSNEFND.

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.