Vísir - 03.05.1938, Blaðsíða 2

Vísir - 03.05.1938, Blaðsíða 2
VlSIR VÍSIR DAGBLAÖ Útgefandi: BLAÐAÚTGÁFAN VÍSIR H/F. Ritstjóri: Kristján Guðlaugsson. Skrifstofa: Hverfisgötu 12. Afgreiðsla: Austurstræti 12. Sí mar: Afgreiðsla 3400 Ritstjórn 4578 Auglýsingastjóri 2834 Yer-ð 2 krónur á mánuði. Lausasala 10 aurar. Félagsprentsmiðjan h/f. í þoku. Ý forystugrein sinni i gær, veður Alþýðublaðið elg mikinn um gjaldeyrislántökuna fyrirhuguðu, innflutningshöft- in, ríkisskuldirnar og erlendu viðskiftin. Er greinin að mestu ómelt upptugga úr blöðum framsóknarmanna, en þannig saman sett, að bersýnilegt er, að blaðið skilur hvorki upp né nið- ur í því, sem það er að fara með. Það fer að sjálfsögðu vel á því, að blöð stjórnarflokkanna séu „á sama máli" um sem flest höfuð-stefnumál rikisstjórnar- innar. En þegar um er að ræða mál, sem Alþýðuflokkurinn hef- ir áður beitt sér á móti, en af einhverjum ástæðum snúist hugur um, eða látið kaupa sig til fylgis við síðar, eins og inn- flutningshöftin, þá sæmir það ekki sem best, að blaðið fari mjög þungum orðum um þá „ábyrgð" sem því fylgi að beit- ast gegn slíkum málum. Það er nú kunnugt, að þegar innflutningshöftin voru tekin upp á ný, árið 1931, þá lýsti Al- þýðublaðið fullkominni and- stöðu sinni og Alþýðuflokksins gegn þeim og taldi tilgang þá- verandi ríkisstjórnar, með þvi að taka þau upp, þann einan, að „hlaða undir" kaupfélögin á koslnað kaupsýslustéttarinnar. Og áður hafði Alþýðuflokkur- inn beitt sér fyrir afnámi inn- flutningshaftanna, sem lögleidd voru árið 1920. Nú segir blaðið hinsvegar ,að mikið tjón hafi hlotist af því, „að innflutning- urinn - var látinn algerlega frjáls", á stjórnarárum sjálf- stæðismanna (frá 1924) „og verslunarstéttinni leyft að flytja ótakmarkað inn af erlendum vörum". Og „á þvi ber íhaldið mikla ábyrgð", bætir blaðið við. Því láist hinsvegar að geta þess, að Alþýðuflokkurinn hafi verið samsekur „íhaldinu" í þessu efni, enda hefir þess lítt verið getið í skrifum framsóknar- manna sem blaðið hefir alt „vit" sitt úr um þetta. Hitt er svo endileysa ein, sem blaðið segir um tjónið, sem af þessu hafi hlotist. Fyrst og fremst ruglar það alveg saman ríkisskuldum og almennum við- skiftaskuldum. Það segir, að ríkisskuldirnar hafi aukist „stórum" a árunum 1925— 1934, „af því að innflutningur- inn var látinn algerlega frjáls". Hinsvegar hafi ríkiskuldirnar „nærri þvi staðið í stað árin 1935—1937, þrátt fyrir það, að þá „voru um 8 milj. króna minna á ári hverju til þess að kaupa fyrir erlendar vörur". En ríkisskuldirnar og innflutn- ingur á erlendum vörum kemur hvað öðru ekkert við. í annan stað fer því líka fjarri, að „ríkisskuldirnar" hafi aukist á stjórnarárum sjálf- stæðismanna, 1924—1927. Þær lækkuðu einmitt stórum, eða meira en um þriðjung, Á árun- um þar á eftir, fyrstu stjórnar- árum Alþýðuf lokksins og Fram- sóknarflokksins, jukust þær hinsvegar aftur, þrátt fyrir af- burða góðæri til lands og sjáv- ar. Og það er rétt, „að f jármála- stjórnin var alls ekki gætileg" þau ár, eins og blaðið kemst að orði. En þó að „núverandi for- maður Framsóknarflokksins, Jónas Jónsson", eigi vafalaust mikla sök á því, og jafnvel „höfuðsökina", eins og Alþýðu- blaðið segir, þá má blaðið held- ur ekki gleyma því, að á þeim árum var nefndur J. J. höfuð- átrúnaðargoð Alþýðuflokks- ins, og einmitt af þessum sök- um. Nú er hann hinsvegar „fallinn í ónáð", í þeim herbúð- um, og ekki fyrir þá sök, að hann vilji halda áfram skulda- söfnuninni, heldur af því gagn- stæða. Þá er það og misskilningur hjá blaðinu, að „gjaldeyrislán- ið", sem ríkisstjórnin ætlar nú að fá, sé nauðsynlegt fyrst og fremst vegna ríkisskuldanna. Nauðsyn þess byggist á því, að ekki hefir tekist að koma á greiðslujöfnuði í viðskiftunum við önnur lönd, þrátt fyrir inn- ílutningshöftin. Er það m. a. af því, að innflutningshöftin hafa verið framkvæmd með það fyrir augum fyrst og fremst, að „hlaða undir" kaupfélögin, eins og Alþýðublaðið áður fyr gerði ráð fyrir. En einnig af því, að f j ármálas tj órn Alþýðuflokksins og Framsóknarflokksins á und- anförnum árum „var alls ekki gætileg" eins og Alþýðublaðinu og þá ef til vill einnig Alþýðu- flokknum, hefir nú að lokum auðnast að komast í skilning um, og þó um seinan, og ef til vill í hálfgerðri þoku. Fiskaflinn á ölln lantl- inn 1. mai. Samkvæmt skýrslum Fiskifé- lagsins var aflinn sem hér seg- ir (í smálestum) i einstökum verstöðvum, og er árið 1937 tekið með til samanburðar: 1938 1937 Vestmanjnaeyjar .... 5377 3716 Stokkseyri ........ 213 231 Eyrarbakki ........ 49 64 Þorlákshöfn, Selvogur 168 152 Grindavík.......... 614 545 Hafnir ............ 232 1661 SandgerSi .......... 1453 952 Garöur, Leira ------.. 515 544 Keflavík, NjarSvík .. 2163 2099 Vatnsleysustr., Vogar 117 92 Hafnarfjaröartogarar 1726 1867 Hafnarfj., önnur skip 683 281 Reykjavík, togarar .. 3067 2957 Reykjavík, önnur skip 501 856 Akranes........... 1714 1499 Stapi ............. 24 o Sandur ............ 183 103 Ólafsvík........... 98 89 Stykkishólmur ..... 41 17 VestfiríSir -.......... 1859 T377 AustfirSingafjóröungur 229 625 NorSlend.fjórSungur 142 o Alls 21767 18234 Aflinn var oröinn 33.565 smá- lestir á sama tima 1934. a^eíns Loftup. Hitler kemur til Rómaborgar í dag. Mussolini fyrirskipar almennan frídag og fmsimöir menna vinna að undirbúningi múttökunar. EINKASKEYTI TIL VÍSIS. London, í morgun. F rá Rómaborg er símað, að Hitler hafi farið um Brennerskarð inn á ítalíu kl. 7.45 í morgun og hélt áfram áleiðis til Rómaborgar. Um gervalla ftalíu er frídagur í tilefni af komu Hitl- ers, samkvæmt fyrirskipun Mússólíni. Þúsundir verkamanna í Rómaborg unnu að skreyt- ingu gatna og húsa í alla nótt. ítalíuför Hitlers er mikið rædd í breskum blöðum og einkanlega verður mönnum tíðrætt um hvað þeim Hitler og Mússólíni muni fara á milli. Stjórnmálafregn- riturum blaðanna ber saman um, að umræður þeirra verði hinar mikilvægustu. Gera þeir ráð fyrir, að við- ræðurnar muni hafa þau áhrif, að treysta enn betur samvinnuna milli ítala og Þjóðverja. Hinsvegar gera bresku blöðin ekki ráð fyrir því, að ítalir og Þjóðverjar geri með sér algert hern- aðarbandalag. Bresku blöðin bíða með eftirvæntingu frétta um það, að hve miklu leyti viðræður þeirra Hitlers og Mússólíni muni snúast um bresk-ítölsku samningana. United Press. Skifting Palestinu vekur megna andúð Araba. EINKASKEYTI TIL VÍSIS London, í morgun. Kairo-fregnir herma, að fundir sé haldnir víða í Palestina og Sýrlandi, til þess að mótmæla skiftingu Palestina, en Bretar hafa sem kunnugt er, sent nefnd til Palestina, í athugunar skyni, með það fyrir augum, að landinu verði skift og deila Araba og Gyðinga þann- ig til lykta leidd. Verkföll eru háð í ýmsum borgum og gætir mikillar andúðar í garð Breta og Gyðinga. United Press. Höfðingleg gjöf í „Minningarsjóð Haralds Niels- sonap". Háskóla íslands hefir borist gjöf að upphæð 10.000 kr. i „Minningarsjóð Haralds Níels- sonar", frá Sveini M. Sveins- syni framkvæmdarstjóra og konu hans, en hún er dóttir Haralds heitins. Þessi höf ðinglega gjöf er gef- endunum til mikils sóma. Ætl- ast er'til ,að sjóðurinn taki tíl starfa í nóvember næstkom- andi, á 70 ára afmæli H. N. — Skúli Skúlason, ritstjóri, hlaut verðlaun fyrir ritgerð þá, er hann sendi til samkepni þeirrar, er Norræna félagið efndi til um ritgerðir um sam- vinnu Norðurlanda í fjár- og viðskiftamálum. Hlaut Skúli önnur verðlaun, 400 kr., en eng- in 1. verðlaun (1000 kr.) voru veitt. Ritgerð Skúla fjallaði um sameiginlegt málgagn Norður- landaþjóða. London, 3. maí. - FÚ. Japanir segjast hafa rofið varnarlínu kínverska hersins norðan við Lunghai-járnbraut- ina og hafa tekið borg eina við stóra skipaskurðinn, 25 mílum fyrir norðan Su-chow. Kinverj- ar mótmæla þessari fregn, og segja til viðbótar, að Japanir séu algerlega að missa alla fót- festu í Shansi-fylki. t London, 3. mai. - FÚ. Samkvæmt opinberum skýrsl- um sem birtar voru i Berlín í gærkveldi, hafá 4.400 Austur- ríkismenn verið handteknir síð- an Schussnigg var steypt af stóli, og þar af 1400 í Vínarborg einni. Eldhúsumræður hófust í gærkveldi og verð- ur haldið áfram í kvöld. Af hálfu sjálfstæðismanna töluðu þeir Thor Thors og Jón Pálmason frá Akri. Deildu þeir mjög á núverandi ó- stjórn ríkisins og ríkisstofnananna, og munu ræður þeirra hafa vakið mikla og verðskuldaða athygli. — Svarræða forsrh. Hermanns Jónas- sonar var með nokkuð einkennileg- um hætti, og varð ekki annað séð, en að hann teldi núverandi lýðræð- isskipulag með öllu óviðunandi vegna stéttabaráttunnar, sem Fram- sókn hefir stutt að á undanförnum árum. Var ræðan einskonar fram- hald af Dolfuss-ræðu hans forðum, er gerðardómsfrv. var til umræðu. Kauphækkunardeilunni á Siglufirði er lokið. Meiri hluti stjórnar Síldar- verksmiðja ríkisins á Siglu- firði samdi við velstjóra verk- smiðjanna í gær, á þeim grund- velli að II. vélstjórar fengu kauphækkun, sem nemur kr. 20.00 á fast mánaðarkaup og 10% hækkun á dag- og eftir- vinnukaup, hinsvegar fengu þeir ekki framgengt öðrum kröfum sínum. Kaup I. vél- stjóra mun haldast óbreytt. Verksmiðjustjórnin samdi við hvern einstakan af vélstjór- unum, og viðurkendi þannig ekki hið nýstofnaða félag þeirrai sem samningsaðila.. Þessi undansláttur verk- smiðjustjórnarinnar bitnar fyrst og fremst á sjómönnum og útgerðarmönnum, sem skifta við verksmiðjurnar, og má því segja, að stjórnarflokk- arnir hafi reynst stefnu sinni trúir, sem þeir tóku upp er þeir sömdu við annað starfsfólK verksmiðjunnar, veittu því verulega kauphækkun, en vörp-i uðu hagsmunum annará aðila fyrir borð. Farmannadeilan: Samningav hafa náðst vid matsveina og þjóna, en lítil líkindi til að stýrimanna- deilan vepdi leyst án sépstakra rádstafana. 1 nótt náðist fult samkomulag milli stjórnenda Eimskipafé- lagsins og ríkisskipanná og matsveina og þjóna, sem starfa á skipum félaganna. Aðalbreytingar á fyrri samningum urðu þær að kaup búr- manna hækkar úr kr. 200.00 upp í kr. 270.00 á mánuði. Þjónar á 1. farrými fá greiddar kr. 100.00 í kaup yfir vetrarmánuðina og kr. 60.00 aðrá mánuði ársins, en áður fengu þeir greitt frá félaginu kr. 50.00 á mánuði. Þjónar á 2. farrými fá nú kr. 100.00 greiddar í kaup yfir 6 vetrarmánuðina, en kr. 50.00 aðra mánuði ársins, en höfðu áður kr. 50.00 í kaup á mánuði alt ár- ið. Ofangreindir starfsmenn, sem hafa verið í þjónustu félag- anna í tvö ár fá ennfremur sumarfrí í 9 daga í stað 7 daga áð- ur, en þeir sem hafa starfað hjá félögunum í 3 ár fá 10 daga sumarfrí í stað 7 daga. Þessum þætti deilunnar er þar með lokið og hafa samning- ar við matsveina og þjóna ver- ið samræmdir við kjör sam- bærilegra starfsmanna annara eimskipafélaga, sem hér starfa, og þjónarnir fengið nokkra hækkun á kaupi yfir þann tima ársins, sem fæstir farþegar eru inilli landa, en aðaltekjur þjón- anna eru drykkjupeningar frá hendi farþega. Sá þáttur deilunnar sem veit að stýrimönnunum er hinsveg- ar óleystur og horfir ekki væn- lega með samninga þar eð stýrimenn hafa hafnað tillögu forsætisráðherra um skipun gerðardóms. Forsætisráðherra hefir i bréfi sinu, sem hér fer á eftir, rétti- lega vakið athygli á.því feikna tjóni og erfiðleikum, sem stöðv- un siglingaflotans veldur þjóð- inni í heild, enda má fullyrða að það sé sameiginleg ósk allra landsmanna að deila þessi fái sem fyrst heppilega úrlausn. Ríkið á nú í stórkostlegum gjaldeyrisvandræðum og hér bíða vörur, sem unt er að selja á erlendum markaði nú, en ef til vill ekki síðar, en slíkir þjóð- arhagsmunir eru látnir sitja á hakanum fyrir óeðlilegum launakröfum hæstlaunuðu mannanna í flotanum, þrátt fyrir það að útgerðarfélögin hafi tekið vel öllum tillögum til úrlausnar. Forsætisráðherra, Hermann Jónasson ritaði í gær sáttasemj- ara rikisins bréf og leggur til, að gerðardómur verði skipaður lil þess að leysa yfirstandandi farmannadeilu. — Bréf forsæt- isráðherra er svohljóðandi: FORSÆTISRÁÐHERRANN. 2. maí 1938. Út af kaupdeilu þeirrí, sem nú stendur yfir í flutningaflot- anum vegn'a kaupkrafa stýri- manna, vill ráðuneytið hér með óska þess, herra sáttasemjari, að þér farið þess á leit við aðila í þessari deilu, að þeir leggi á- greiningsmál sín í gerð. Þér hafið, herra sáttasemjari, tjáð ráðuneytinu, að þér telduð mjög óvænlega horfa um sætt- ir i þessari deilu, vegna þess, hve mikið virðist bera á milli. — Tjónið, sem leiðir af því að þessi deila haldi áfram, getur hins vegar skift miljónum króna. Og með því að deiluað- ilar eru annars vegar Eimskipa- félag Islands og Skipaútgerð ríkisins, en hins vegar yfirmenn á skipunum, og þeir alhr i mik- iisvarðandi trúnaðarstöðum, telur ráðuneytið mega vænta þess af þessum aðiljum, að þeir sýni skilning á þessari málaleit- an og fullan þegnskap sem deiluaðilar. Gerðardóminn mætti, að áliti ráðuneytisins, skipa þannig, að aðilar tilnefndu sinn dómara, hvor, en hinn þriðja reyndu þeir að koma sér saman um. Takist ekki slíkt samkomulag innam sólarhrings, ætti hæstiréttur, sáttasemjari rikisins, atvinnu- málaráðherra eða annar hlut- laus aðili að tilnefna oddamann. Dómur þessara manna skyldi vera fullnaðardómur í um- ræddri deilu. Ráðuneytið óskar þess, herra sáttasemjari, að þér ræðið við deiluaðila svo fljótt sem verða má, berið upp fyrir þeim þessa málaleitan og fáið svör við henni og sendið þau ráðuneyt- inu. Hermann Jónasson. (sign) Til sáttasemjara rikisins.

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.