Vísir - 14.05.1938, Blaðsíða 3

Vísir - 14.05.1938, Blaðsíða 3
VÍSIR Jón Pálmason alþm.: OreiOan í ríkisstofnununum • (Niðurl.) Hitt dæmið ætla eg að taka frá síldarverksmiðjum ríkisins, þeim fyrirtækjum sem talin eru arðsamasti atvinnuvegur lands- ins eins og stóð s. 1. ár. Veiðin var fágætlega góð og verð á afurðum i besta lagi. Um útkomuna höfum við glögga skýrslu frá öruggum liðsmanui Framsóknarfl., Jóni Gunnars- syni framkvæmdarstjóra, og hvernig varð svo niðurstaðan af rekstri þessara arðsömu fyr- irtækja i besta veiðiári sem komið. hefir: Þannig, að rekstr- arhallinn á öllum verksmiðjun- um á árinu, er að áliti fram- kvæmdarstjórans og meiri- hluta verksmiðjustjórnarinnar 435 þús. kr. Þetta ódæma ástand er auð- vitað, að kenna óstjórn, sem eðlilega hlýtur að skrifast fyrst og fremst á reikning rikisstjórn- arinnar, sem setti óhæfa menn til stjórnar á þessum þýðingar- miklu fyrirtækjum. Annars veg- ar hefir óstjórnin komið fram i misheppnuðum og rándýrum framkvæmdum eins og stóru þrónni og á þann hátt hefir ó- hemju fé verið á glæ kastað. Hins vegar hafa launagreiðslur verið hóflausar. Framkvæmdar- stjórinn fékk eins og kunnugt er orðið 12 þús. kr. árslaun, 4 kr. Iaunauppbót og 110 kr. á dag i ferðakostnað erlendis. Allir starfsmenn aðrir hafa ver- ið launaðir á sósialistiskan mælikvarða, eins og við mátti búast og til sönnunar þvi, að latmin hafi ekki verið mjög skorin við nögl, skal eg geta þess, að eg hefi hér í höndum skýrslu um launagreiðslur til allra fastráðinna starfsmanna verksmiðjanna á Siglufirði 1937 að ársmönnum undanskildum. Þessir menn eru 165 að tölu og hafa fengið 22 kr. á dag alt vinslutímabilið, 71 dag. Nú hafa stjórnarliðarnir i verk- smiðjustjórninni samið um all- verulega kauphækkun til þess- ara manna og enn má geta þess, að i dag hefir meirihlutinn i verksmiðjustjórninni samið um verulega kauphækkun til járn- smiða og vélstjóra, sem voru með þeim hæstlaunuðu. Þó eru síldarafurðir nú fallnar i verði um nær helming og s.l. ár vant- aði 300 þús. kr. til að verksmiðj- urnar gætu greitt upp rekstrar- lán sitt i Landsbankanum. — Á siðasta þingi hjálpuðum við sjálfstæðismenn Framsóknar- flokknum til að bjarga sildar- verksmiðjunum undan þeirri ó- stjórn, sem á þeim var, og flest- ir okkar munu hafa gert ráð fyrir að ráðherrar flokksins, hæstv. forsætisráðh. og hæstv. fjármálaráðh. mundu ekki óð- fúsir óska eftir að semja á ný við socialista um þetta og ann- að, sem hangir saman eins og keðja, fyrst að stjórnarsamvinn- an rofnaði á annað borð. En sjón er nú sögu ríkari um það efni, og þegar hæstv. forsæt- isráðh. er að tala um þetta á- stand, þá slær hann mest sjálf- an sig, því undir hans stjórn hafa öfgarnar þróast best. Ann- ars ætti það að vera Ijóst öllum landslýð, að þessi tvö dæmi, sem eg hefi dregið hér fram frá landbúnaði og sjávarútvegi, sanna það betur en nokkuð ann- að, að ekkert land, engin að- staða, engin góðæri dugir til að þola slíka endemis óstjórn sem lýsir sér í þessu og f leiru. Ágæt- ustu aðstöðu og æskilegu góð- æri er á arðsamasta sviði okk- ar framleiðslu snúið upp i ægi- legan reksturshalla og tjón. —- Þrátt fyrir það er haldið áfram samvinnunni. Sama stefna boð- uð áfram, enda vitað, að ekki ér á'niikið betra von. Það er nú ekki furða, þó liinn smærri og arðminni atvinnurekstur á sviði landbúnaðar og útgerðar eigi örðugt uppdráttar, þegar svona gengur þar sem aðstaðan er best, enda hafa öfgarnar alls- sfaðar læst klónum í allan frjálsan atvinnurekstur og stefnt' til eyðileggingar. Nú er nýbúið að hækka kaup og auká fríðindi á siglingaflotanum hjá hásetum og vélstjórum. Kröfur liggja fyrir um hækkað kaup í vegavinnu og daglaunavinnu allskonar og svo stöðva stýri- mennirnir siglingaflotann út af kauphækkunarkröfum. Má bú- ast við, eftir fenginni reynslu, að á öllum sviðum verði hækk- að kaup, ella dregur Alþýðufl. hengingarólina að hálsi stjórn- arinnar. Stýrimannaverkfallið er sérstaklega Ijóst dæmi um sanngirnina á þessu sviði og hvernig sú stefna og sá hugs- unarháttur er, sem stjórnar- flokkarnir hafa alið upp i land- inu. Stýrimennirnir eru meðal best launuðu manna þjóðarinn- ar, með 5—10 þús. kr. launum, auk ýmsra fríðinda. Þessir menn, sem hafa mun betri kjör en ríkar þjóðir í nágranna- löndunum veita samskonar stétt, láta spana sig til að heimta meira o'g hlaupa svo á land og stöðva alla flutninga, þegar ekki er gengið strax að, og það ein- mitt þegar tæpast stendur hag þjóðarinnar og alls almennings í landinu. Þarna er myndin af áhrifum þeirra pólitísku og fé- lagslegu kenninga, sem stjórn- arflokkarnir hafa á undanförn- um árum dreift yfir landið. Eg skal taka það fram, að það hef- ir komið glögt í ljós að undan- förnu, að nokkrir menn i þing- liði Framsóknarflokksins eru al- gerlega andvígir ýmsu því, sem er og hefir verið gerast. Þeim er farið að blöskra og taka full- komlega undir það höfuðboð- orð, sem stefna Sjálfstæðis- flokksins grundvallast á, að all- ur atvinnurekstur verði að bera sig og svara vöxtum af þeim höfuðstól, sem í honum stend- ur. En þessir menn og þessar skoðanir hafa reynst vera í minni hluta meðal háttv. Fram- sóknarmanna og þess vegna er samið við verkfallapostulana enn á ný og sama stefna í f jár- málum og atvinnulífi þjóðar- innar boðuð áfram, hve lengi sem minni hluti þingflokksins og meiri hluti kjósendanna læt- ur það við gangast. Eg get nú búist við að ýms- ir, sem lítið fylgjast með al- þjóðar málum, undrist að mér skuli ofbjóða launagreiðslur og kaupgjald í landinu. Þessu er þannig varið, að það er svo til- tölulega fátt af öllu landsfólk- inu, sem er á föstum launum eða i stöðugri atvinnu, að eftir því sem launin eru hærri og kaupið hærra, ef tir því er rang- lætið meira gagnvart öllum öðr- um, sem hafa miklu verri að- stöðu og verri kjör. í Iauna- og kaupgjaldsmálum á að ráða tvent: Hvað er rikið og atvinnu- vegirnir fært um að greiða og fyrir hvað er hægt að fá fólk til þeirra starfa, sem vinna þarf. Þetta hefir verið og er að engu baft, en haldið uppi launum og kaupgjaldi á kostnað framtíðar- arinnar á erlendu lánsfé. Nú sækja tug'ir og jafnvel hundruð manna um hverja launastöðu, sem vitað er um og auglýst er, og það er margvislegum örðug- leikum og oft pólitískum kröf- úm háð, að koma fólki í vega- vinnu og aðra þá vinnu, sem sem hið opinbera lætur fram- kvæma. Því betri sem kjörin eru, því fleiri reyna að hreppa lmossið, þvi fleiri lrverfa ífrá framleiðslunni, því meira verð- ur atvinnuleysið, og þvi breið- ara djúpið milli lífskjara þeirra, sem út undan verða, þ. e. meiri hlutans og hinna, sem hið opin- bera veitir friðindin. Þetta er óþolandi ástand og þetta er að drepa allan sjálfstæðan atvinnu- rekstur í landinu og allar fram- tíðarvonir á því sviði. Ef ein- hverjir undrast afstöðu mína til þessara mála, þá vil eg minna á. að eg er hér á Alþingi f ulltrúi fatækra sveitamanna ög at- vinnulítilla og eignalausra verkamanna. Og eg verð að segja það, að því betur sem eg kynnist ástandinu, þvi meira rennur mér til rif ja sá mismun- ur, sem hið opinbera vald skap- ar í lífskjörum fólksins í land- inu og ekkert meira öfugmæli er til í okkar máli en jafnaðar- mannaheiti þeirra manna, sem mesta eiga sökina. Nú mundu náttúrlega allir óska, og eg manna frekast, að alt fólk ætti þeim kjörum að sæta, sem best eru, en fátækt og framleiðslu- hættir okkar lands útiloka það. Þess vegna verður að krefjast einfaldari og jafnari lifskjara, og þess vegna verður að krefj- ast annarar stjórnarstefnu. — Þessi þjóð hefir Iengst lifað á þvi, að notasit sem mest við eigin framleiðslu. Þvi lengra, sem frá því er horfið, því meira hallar undan f æti í menningu og sjálfstæði þjóðarinnar. Þá siglir skútan alt af undan ólgandi straumi nautnagirni, kröfu- frekju og ábyrgðarleysis, og að því hefir verið unnið að undan- förnu. Starfsemi Alliance Franpaise í vetur. Viðtal við forseta félagsins, Pétur Þ. J. Gunnarsson stórkaupm. Tíðindamaður Vísis hefir átt viðtal við hr. stórkaupmann Pétur Þ. J. Gunnarsson, forseta Alliance Francaise, í til efni af því, að vetrarstarfsemi félagsins er nú lokið. Alliance Francaise starfar sem kunnugt er, í öllum helstu menningarlöndum heims, og er starfsemi þess merk og víðþætt. Alliance Fran- caies í Reykjavík hefir alla t£ð frá því það var stofnað, þrifist vel, enda átt góðum kröftum á að skipa frá fyrstu tíð. „Hvers er helst að geta um Alliance Francaise og störf þess í vetur?" spurði tíðindamaður- inn. „Eg vil fyrst af öllu minnast þess, að á aðalfundi félagsins i febrúarmánuði síðastliðnum baðst frk. Thora Friðriksson, sem undangengin sex ár hefir verið forseti félagsins, undan endurkosningu. Á f undinum var hún kjörin heiðursforseti Alli- ance Francaise, en hún hefir, sem alkunnugt er, verið lífið og sálin i félaginu frá því, er hún gekk i það, nokkuru eftir að það var stofnað." „Hvað segið þér um starf- semina i vetur?" „Félagslífið er í miklum blóma og það hefir verið starf- að af kappi að áhugamálum f é- lagsins, líkt og undanfarin ár, en sú nýbreytni var tekin upp í vetur, að hafa samtalsfundi. Þátttakendur í þeim voru 10— 20 manns og voru fundirnir haldnir til skiftis á heimilum þátttakenda. Voru fundirnir haldnir vikulega. Á þessum fundum var eingöngu töluð franska og þátttakendur lásu upp bundið og óbundið mál. Rætt var um ýms áhugamál á fundunum og lágu sektir við, ef töluð voru önnur mál en franska. Tilgangurinn er að sjálfsögðu sá, að gefa félags- mönnum tækifæri til þess að æfa sig í að tala málið. Fund- irnir voru haldnir undir hand- leiðslu M. Jean Haupt sendi- kennara. Á seinasta fundinum, sem haldinn var á heimili dr. Halldórs Hansen, flutti hinn nýi ræðismaður Frakklands i Reykjavík, M. Voillery, erindi um Frakkland, — nýungar á sviði stjórnmála, fjárhags og atvinnumála, bókmenta og lista. Var erindið fróðlegt og skemtilegt og gerður að þvi góð- ur rómur. Á þessum fundi voru m. a. viðstaddir sendiherra Pétur Þ. J. Gunnarsson. Dana, de Fontenay, og skipherr- ann á Hvidbjörnen". „Var þátttakan i námskeið- um félagsins góð undangenginn vetur?" „Félagið hélt uppi námskeiði í frönsku eins og að undan- förnu off var þátttakan góð, þegar tekið er tillit til þess, að sendikennarinn kom ekki fyrr en i febrúar. Næsta vetur kem- ur sendikennarinn, M. Jean Haupt í septemberlok, til þess að kenslan geti byrjað nógu snemma. Verða námskeiðin undirbúin svo vel sem unt er og verður þátttakan væntanlega betri en nokkuru sinni. M. J. Haupt er áhugasamur og góður kennari og hefir reynst stjórn A. F. prýðilegur samstarfsmað- ur. Fyrirlestrar þeir, sem hann flutti i vetur á vegum Háskóla íslands, hafa líkað ágætlega og verið vel sóttir, þegar tillit er tekið til þess, hve fáir skilja málið". „Hvað er fleira að segja frá því, sem félagið tók sér fyrir hendur í vetur?" „Félagið réðst í það, sem það hefir aldrei gert áður, að bjóða skipshöfninni á frakkneska eft- irlitsskipinu Ailette til Geysis, í lok fyrra mánaðar, og voru yfir sjötíu manns í förinni. — Tókst hún ágætlega og þótti öllum hinum erlendu þátttak- endum afar mikið til þess koma, að sjá Geysi gjósa, enda var gosið tilkomumikið. Hafði Þökkum hjartanlega auðsýnda samúð og hlýjan vinar- hug við fráfall og jarðarför konu minnar, móður okkar, tengdamóður og ömmu, Ingibjargar Ólafsdóttur. Gísli Þórðarson, börn, tengda- og barnabörn, % enginn þeirra séð hveragos iáð- ur. Fjölda margar myndir ; voru teknar með það fyrir ! augum að birta þær í frönsk- , um blöðum ásamt ítarlegum greinum um ferðalagið. Þá vil eg geta þess, að AUi- once Francaise hefir ákveðið að bjóða frönskum skáta á skáta- mótið á Þingvöllum í sumar. Hefir þetta verið tilkynt í Frakklandi." „Og hverjar eru helstu fram- tíðarf yrirætlanirnar ?" „Félagið mun að sjálfsögðu starfa a sama grundvelli og í sama anda og áður, en reynt verður að auka starfsemina, t. d. hafa fleiri samtalsflokka, þvi að árangurinn af tilrauninni i vet- ur var ágætur. Einnig verða námskeiðin væntanlega aukin. Þá vil eg geta þess, að unnið verður að þvi að auka bókasafn félagsins, en það á nú um 600— 700 frakkneskar bækur, alt úr- valsbækur. Stjórnin heffr ýms merk mál á prjónunum, sem ekki er vert að geta um, fyrr en séð verður hvort hægt er að koma þeim í framkvæmd. Að síðustu vil eg geta þess, að hinn nýi ræðismaður, M. Voil- lery — hefir hinn mesta áhuga fyrir að styðja starfsemi félags- ins. Má i því sambandi drepa á, að félagið hefir alt af notið góðs af áhuga og velvilja hinna frönsku ræðismanna, sem hér hafa verið, ekki síst M. Zar- zecki, sem nýlega er farinn héð- an og nú er orðinn ræðismaður i Sues." M 4 -'fc. - rj - 'aS~v*^j.> P íréWir Messur á morgun. 1 dómkirkjunni: Kl. II, síra Fr. Hallgrímsson, kl. 5 síra GarSar Svavarsson. I fríkirkjunni kl. 5, síra Árni SigurSsson. 1 Laugarnesskóla kl. 2, síra Gar'S- ar Svavarsson. BarnaguSsþjónusta í Laugarnesskóla kl. 2 e. h. í Landakotskirkju: Hámessa kl. io. GuSsþjónusta meS prédikun kl. 6 sÍÖd. — í Hafnarf ir'Si: Kl. 9 há- messa, kl. 6 e. h. gu'Ssþjónusta meS prédikun. Afgreiðsla Vísis flytur í dag á Hverfisgötu 12 (inngangur frá Ingólfsstrœti). Veðrið í morgun. Hiti í Rvík í morgun 5 st. Mest- ur hiti 7 st. (Fagurhólsmýri), minst- ur hiti 1 st. (Fagridalur). Mestur hiti hér í gær 9 st, minstur í nótt 2 st. Úrkoma síSan kl. 6 i gær- morgun 0,1 mm. Sólskin í gær 5.9 st. Yfirlit: Grunn lægÖ yfir Vestf jör'S- um og önnur fyrir suðaustan land- ið. — Veðurhorfnr: SuÖvesturland, Faxaflói, Brei'ðafj.: Vestan eÖa norSvestan kaldi. Smáskúrir. Skipafregnir. Gullfoss er á lei'S til Leith frá Vestm.eyjum. GoSafoss er á lei'ð til Kaupmh. frá Austfjör'Sum. Brú- arfoss er í Kaupm.höfn. Dettifoss er á Akureyri. Selfoss kom frá út- löndum um kl. 10^ í morgun. Esja var á HornafirSi í gærlwökli, á austurleiS. Sú'Sin f ór héSan í gær- kvöldi kl. 11 í strandfer'S vestur um land. Bókavikan. SíSasti dagur bókaútsölunnar er í dag. $T F I í W Á morgun eru siðustu fundir vorsins. ' Kl. 4 e. h. Y. D. Kl. 5 e. h. U. D. Magnús Rmi- ólfsson talar. Söngur og hljóðr- færasláttur. Allar stúlkur 14—? 17 ára velkomnar. Austurvöllur. ByrjaS er aS laga völlinn og er þaS seinna en í fyrra, vegna nætur- frosta aS undanförnu. Menn ætti 28$ vera samhuga um a'ð ganga vel um völlinn, og einkum gæta þess, aÖ ganga aSeins á stígum vallarins. Höfnin. Kári kom af veiSum um hádegi I dag meS 70 tn. lifrar. Timburskip- iS Fulton kom í nótt, en fór strax til Borgarness. Búðum er lokaS í dag kl. 6 e. h., as næsta laugardag kl. 1, og verðosr svo sumarmánuSina. Vesak-fundur verSur haldinn i húsi guSspekf- félagsins kl. 8.30 í kvöld. Alh'r fé- lagsmenn velkomnir. Silfurbrúðkaup eiga 15. þ. m. þau merkishjónitB ÞuríSur Gu'Snadóttir og Oláfúr Magnússon á ÞórisstöSum.í.Svínar- dal i BorgarfirSi. Handavinnusýníng'. 1 dag kl. 3—9 er opin sýning á handavinnu námsmeyja kvennaskól- ans í skólanum. Á morgun verður sýningin opin frá kl. 1—6 e.h.—r Öllum heimill aSgangurí Skemtifúnd heldur Glímufél. Ármann annaB lcvöld, sunnudag, í Oddfellowhús- inu, ni'Sri, og hefst hann kí. 9. Þar ver'Sa afhent verSIaun frá innanfé- lagsskíSamótum í vetur, göngu og: slalom. ByrjaS ver'Sur á sameigín- legri kaffidrykkju. — Ennfremur verður steppdans og ýmislegt fleira til skemtunar. Fundurinn er aðeins fyrir félaga. Leikfélag Reykjavíkur sýnir á morgun gamanleikiniB „Skírn, sem segir sex" og er þaíS síSasta sýning á þessum ágæta leik, þvi i næstu viku hefjast sýningar félagsins meS Reumert-hjónunum. Þetta er því einasta tækifærið, sena 'éftir er til aS sjá Skírnina. Silfurbrúðkaup. GuSlaug Magnúsdóttir og GísK Gíslason verslunarma'Sur eiga silf- urbrúSkaup þann 15. þ. m,. Póstferðir á morgun. Rvík: Þingvellir, til Rvíkun Nova norSan um land frá NoregL. K. F. U. M. Á morgun eru síSustu fundfr- Sunnudagaskólans, Y.-D. og V.-D. á þessu vori. Y.-D-drengir érjj beSnir a'S muna samskotin til styrkt— ar drengjum í Vatnaskógi. Sundmeistaramót fslands verSur há'S í Sundhöll Reykja- víkur 19., 20. og 21. júní, og kept í helstu greinum sundíþróttarinnar, Dragnótaveiðar eru í þann veginn a'S byrja, þvf aS landhelgin verSur opin fyrir dragnótavei'Sar eftir næsta miSnætti. Fara dragnótabátar því alment út £ kvöld. Málaraverkfallinu ' lauk í gær og hófst vinna aftusr kl. 1 e. h. Síra Bjarni Jónsson hefir, samkvæmt umsókn sinnj., fengi'S lausn frá prófastsstörfurcu Hættir veiðum. eru Otur, Baldur og Hilmír. — ASrir togarar hætta vei'Sum jafrs- óðum og þeir koma inn.

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.