Vísir - 25.05.1938, Blaðsíða 3

Vísir - 25.05.1938, Blaðsíða 3
VlSIR Sérfræðinga þarí að senda nú þegar til rannsókna á Skeiðarárhlanpinn. Kostraáð allan viö pannsókn- ip þeiæra ætti píkid aö greida Vísir átti í morgun tal við Hannes Jónsson bónda að Núps- stað og innti hánn eftir hlaupinu í Skeiðará. Gat hann lítíð frá hlaupinu sagt, annað en það, að símasamband er slitið austur yf ir sandinn. Skyggni er mjög' slæmt og þokusúld eystra og verður því ekki sagt með neinni vissu hve stórfelt flóðið er. Eins og mönnum er kunnugt hafa innlendir og erlendir jarð- fræðingar lagt ríka áherslu á rannsóknir á Vatnajökli og hlaupum i Skeiðará, og ritað miklar ritgerðir um það sam- starf elds og íss, sem þar á sér stað. Verkefni þetta er ekki ransakað nema að mjög óveru- legu leyti, en það ætti að vera okkur Islendingum sérstakt metnaðarmál að innlendir jarð- fræðingar leystu þetta úrlausn- arefni að sem verulegustu leyti. Hið opinbera ætti því nú þeg- ar að hefjast handa og senda leiðangur austur í þessu skyni, sem væri útbúinn öllum nauð- synlegustu tækjum til ransókn- ar. —i Þeir íslenskir sérfræðingar, sem hér eru nú við hendina eru m. a. Jóhannes Áskelsson kenn- ari, Pálmi rektor Hannesson og Steindór kennari Sigurðsson. Allir hafa þessir menn unnið áður að þessum ransóknum og eru öllum hnútum kunnugastir og má því vænta mikils lárang- urs, ef þessir fræðimenn væru nú þegar sendir austur til ran- sóknanna. I för með þeim þyrfti enn- fremur að vera ljósmyndari, sem gæti „filmað" þær náttúru- hamfarir, sem hér eiga sér stað, og öll vegsummerki hlaupsins, samkvæmt fyrirsögn og leið- beiningum sérfræðinganna. Islendingar mega ekki vera svo tómlátir og hirðulausir i þessú efni, að láta þetta tæki- færi ganga sér úr greipum og það eitt er vist, að ofangreindir menn munu vera reiðubúnir til fararinnar, og hafa fullan hug á þvi að ráðast i ferðina sjálfir, þótt mikill kostnaður sé þvi samfara. Eftir að þetta er ritað náði Vísir tali af Pálma rektor Hann- essyni og Jóhannesi Áskelssyni. Sögðust þeir þá bíða eftir nán- ari fréttum að austan, en myndu bregða við og búast til fararinnar strax og séð yrði hvort fyllilegt tilefni væri um að ræða. 24. mai. — FÚ. Skeiðará óx í morgun enn á ný og sleit símasamband austur yfir sandinn laust fyrir hádegi í dag. — Útvarpið hafði í dag um kl. 16 tal af Hannesi Jóns- syni bónda að Núpsstað í Fljóts- hverfi — en hann var þá ný- kominn austan af Skeiðarár- sandi, frá þeim erindum að svipast eftir vötnunum. — Hann sagði: Skeiðará var í gær eins og hún gerist allra mest í leys- ingum að sumarlagi og braut sér þá nýtt útfall undan jöklin- um, 2—3 kílómetra fyrir vestan aðalútfallið. — I nótt óx áin lít- ið, en í morgun tók hún að vaxa og kl. 11.30 sleit hún símasam- band á sandinum. — I dag var svo að sjá að þriðja útfallið væri komið, en vestar eða ná- lægt sæluhúsinu, og virtist sú kvísl hafa grafið frá nokkurum símastaurum og slitið línuna. — Ekki lel eg — segir hann — hægt að segja að svo stöddu um það, hvað valdi flóðinu. Ekkert hefir orðið vart við eldsumbrot í jöklinum — enda ekki við því að búast svona fljótt. — 1 kvöld barst útvarpinu frá Fagurhólsmýri svohljóðandi skeyti: Skeiðará hefir vaxið í dag. — Tíu símastaurar hafa fallið. Breidd á vatninu um símalínu er 1500 nietrar. Áin er byrjuð með allmiklum krafti að sprengja jökulinn. Páil EiíiarssfiH fyrv. hæstaréttar- dómari sjötugur. Sjötugsafmæli á i dag einn af kunnustu mönnum þjóðarinnar, Páll Einarsson fyrrverandi hæstaréttardómari. Eins og kunnugt er varð Páll Einarsson bæjarstjóri í Reykja- vík, þá er hann um mörg ár hafði gegnt sýslumannsstörfum á Patreksfirði og síðan sýslu- manns- og bæjarfógetastörfum í Hafnarfirðt og af laði hann sér almennra vinsælda sakir ljúf- mensku og margra annara kosta og hins mesta trausts sem embættismaður. Reykjavík var það áreiðan- lega mikið happ að fá Pál Ein- arsson fyrir bæjarstjóra. Á bæj- arstjóraárum Páls Einarssonar var ráðist i mörg stórvirki, hafnargarð, vatnsleiðsluna úr Gvendarbrunnum, byggingu gasstöðvarinnar o. fl. Þetta mikilvæga starf sitt rækti Páll Einarsson af sínum alkunna á- huga og af bjartsýni hins víð- sýna framfaramanns. Þá var P. E. um mörg ár bæjarfógeti á Akureýri og naut mikilla vin- sælda. Þar næst gerðist Páll Einars- son hæstaréttardómari og gegndi þvi starfi um mörg ár, uns hann lét af störfum,þar sem ný lög höfðu verið sett um ald- urshámark embættismanna. En öllum var vitanlegt, að P. E. hefði getað gegnt þessu starfi miklu lengur. Á sjötugsafmæli hans i dag munu honum berast hlýjar ósk- ir frá f jölda mörgum vinum og kunningjum um land alt. Styrjöldin á Spáni. Frh. Þ. 10. júlí flutti Sotelo ræðu á þingi og sakaði samfylkingar- stjórn róttæku flokkanna um það, að hafa tekið 3000 manna af lífi, brent 50Q kirkjur og klaustur, en látið óátalið og af- skiftalaust, að yfir 300 verkföll hefði verið háð. „La Pasionaria", öðru nafni Dolores Ibarri, fulltrúi komm- únista, flutti þá ræðu af eld- móði miklum og sagði meðal annars: „Þér hafið flutt seinustu ræðu yðar á þessari samkundú". En Sotelo var myrtur þann 12. júlí. Það voru nokkurir yfirfor- ingjar í Marokko sem hófu upp- reistina. Emilo Mola gekk í lið með uppreistarmönnum i Na- varre og Queipo de Llanou hershöfðingi í Sevilla-héraði, en báðir þessir herforingjar höfðu setulið að baki sér og stuðnings- menn marga. Og Franco, sem hafði fengið embætti á Kanar- isku eyjunum, af þvi að stjórn- inni hafði þótt tryggara að hafa hann f jarri — flaug til Mar- okko. Og hann tók að sér for- ystuna þar syðra. Her frá Marokko fluttur yfir Gibraltarsund. Flutningur hersveita frá Marokko yfir Gibraltarsund hófst í stórum stíl. Um skeið virtist svo sem herskipum sljórnarinnar mundi ætla að takast að hefta þessa flutninga. Áhafnirnar á sumum hei*skip- um spænska flotans voru trúar stjórninni, en aðrar gengu i lið með uppreistarmönnum. Vafa- Iaust hefði fleiri herskip lent Franco megin, ef undirmenn hef ði ekki tekið til sinna ráða og hent yfirforingjum nokkurra skipa fyrir borð. Franco hóf þá herflutninga yfir sundið í flug- vélum, ekki að eins hermenn, heldur og fallbyssur og margs- konar hergögn. ítalir og Þjóð- verjar höfðu þegar brugðið við og sent allmikið af flugvélum suður þangað. Flugvélarnar settu herlið og hergögn á land í Cadiz, Sevilla og Jerez. Þ. 18. júli náðu uppreistar- menn Valladolid, Saragossa, Se- ville og Cadiz á sitt vald. — Franco sjálfur lenti í Algaciras með mikið lið þ. 26. júlí og var nú öllum ljóst orðið, að hér var um stórfelda byltingartilraun að ræða og að Franco var aðal- Síra FriSrik Friðrikssoii sjötugu* Síra Friðrik er sjötugur i dag. Og í rauninni þarf ekkert frek- ara um það að segja, enda mun honum kærast, að sem minst sé um það skrif að. En vegna þeirra mörgu manna, sem kynni að þykja það furðulegt, að ekkert væri á það minst, og myndu ef til vill misskilja þögnina, vill Vísir ekki láta hjá líða að sýna, að, hann man eftir séra Friðrik. En vegna óska hans vill Vísir ekki fjölyrða neitt frekar um þetta; að eins óska honum til hamingju með liðin starfsár og óska K. F. U. M. þess, að það megi njóta hans sem lengst. leiðtogi byltingarmanna, en helsti hvatamaður uppreistar- innar, Jose Sanjuro hershöfð- ingi, var fallinn frá — hann beið bana er kvikrfaði í flug- vélinni, sem átti að flytja hann frá Lissabon til Spánar, til þess að taka að sér forystuna. Mörg hermdar og svívirðu- verk voruihafin í upphafi styrj- aldarinnar, er hersveitir Franco sóttu norður á bóginn og stjórir arsinnar urðu að láta undan síga. Hin róttækustu stjórn- málafélög höfðu sínar éigin vopnuðu sveitir, til þess að klekkja á andstæðingum sinum, og er talið, að um 50.000 manns hafi verið drepnir fyrsta miss- eri styrjaldarinnar — i hefndar skyni. Hersveitir Francos sóttu fram í fylkjunum Cadiz, Granada og Seville og oft voru fremstar Márahersveitir þær, sem Franco hafði flutt frá Marokko. Marg- ar orustur voru háðar þar og héruðunum næst Portugal — mai'kmiðið var að gersigra sem fyrst andstæðingana í vestur- hluta Spánar og sækja svo fram til Madrid. Merida var hertekin og hin fornfræga borg Badajoz, umgirt tíu feta þykkum stein- múrum. En yfir Navarre-fylki sótti Mola hershöfðingi fram með Carlista-sveitir sínar, um skörð- in í Guadarramafjöllin, þar sem hæstu tindar eru 6000 fet. ur vii Athygli skal vakin á sýningu Jóns Loftssonar á byggingar- efnum í skemmuglugga Haralds. Vekur þar athygli nýtt þétti- efni, sem kallast BEROL, og er sænsk uppfinding og fram- leiðsla. Gerir það sements- steypu, skófatnað og fleiri vörur vatnshelt. Einkum dregur þó sýnishorn af húsveggjum úr vikurplötum að sér eftirtekt manna. Vikur hefir um marga áratugi verið notaður mikið er- lendis til bygginga og þykir hafa mjög marga góða kosti, sem einangrunarefni. Víða erlendis eru útveggirhúsa bygðiralvegúr vikursteinum með vatnsheldri múrhúð að utan. Reynist það vel i þurviðrasömum löndum, eftir þvi sem Jón segir, en hann kynnti sér þetta sérstaklega er- lendis í fyrrasumar. Álítur hann að hafa nú fundið upp aðferð, sem hvergi hefir verið notuð áður, til að byggja svo trygt sé hér, útveggi úr vikurplötum, með þvi að hlaða upp úr þeim tvöfalt, þannig að þykkari plat- an, eða steinninn, komi að inn- anverðu og þynnri platan utaná, límd á innri vegginn með vatns- þéttu sementslagj. Styrkir þetta múrlag vegginn, jafnframt sem það varnar því alveg að vatn Vígstöðvarnar voru samtals um 1200 enskar mílur á lengd, eða 150—200 e. m. lengri en vesturvígstöðvarnar í heims- styrjöldinni. Ef byltingin hefði verið ná- kvæmlegar skipulögð en reynd- in varð, hefði uppreistarmenn eða þjóðernissinnar ef til vill getað unnið úrslitasigra fyrsta mánuð styrjaldarinnar. En i Madrid voru stjörnar- sinnar fljótir til og bældu niður uppreistartilraunina í skjótri svipan. Verkamenn tóku alla einkabíla til notkunar og þeir voru óspart notaðir um skeið til þess að flytja „njósnara, fjandmenn lýðveldisins og þá, sem samúð höfðu með uppreist- armönnum' á af tökustaðinn. En sjórnin kom brátt i veg fyrir þetta. í september féll Talavera de Ja Reinz í hendur þjóðernis- sinna. Flugvélar voru æ meira notaðar. Italir og Þjóðverjar höfðu sent Franco mikið af flugvéulm, en stjórnarhersveit- irnar fenugu flugvélar frá Rúss- um og Frökkum. Bardagar fóru harðnandi á austurvigstöðvunum, þegar uppreistarmenn fóru að sækja á frá Zaragossa um Teruel. Her uppreistarmanna var í upphafi vel skipulagður, en her stjórn- arinnar óskipulagður með öllu og varð þvi erfið vörnin gegn hinum vel æfðu Marokkasveit- Jarðarför mannsins míns, Einars Hjörleifssoiiar Kvaran, rithtöf undar, fer fram frá frikirkjunni laugardaginn 28. maí, en hefst með bæn á heimilinu, Sólvallagötu 3, kl. 1 e. h. Gíslína Kvaran. E2 œjap íréWtr Messur á morgun. (Uppstigningardag) : 1 dóm- kirkjunni: Kl. n, síra Bjarni Jónsson. í fríkirkjunni: Kl. 5, síra Árni Sigurösson. í fríkirkjunni í Hafnarfirði:' Kl. 2 (ferming), síra Jón Auöuns. 1 Landakotskirkju kl. 6yí og 8, lágmessa. Kl. 10 ferming og bisk- upsmessa. Kl. 6 e. h. guSsþjónusta með prédikun. í Hafnarfiröi: Kl. 9 hámessa. Kl. 6 síðd'. guösþjónusta með prédikun. Veðrið í morgun. Mestur hiti í Rvík 9 stig, minst- ur o stig (Horn). Mestur hiti hér i gær 14, minstur hiti í nótt 5 stig. Úrkoma síðan kl. 6 í gærmorgun 0,2 mm. Sólskin í gær 8,0 stig. —¦ Veðurútlit: Suövesturland og Faxaflói: SA og A gola. Sumstaö- ar dálítil rigning. Yfirlit: Grunn lægS skamt fyrir sunnan Island en háþrýstisvæði yfir NA Grænlandi. geti þrýst inn í innri vegginn, kunni múrhúðin að utan að springa, en hún er lika vatns- þétt. Hleðslusamskeyti innri og ytri veggja standast hvergi á. Fljótlegt er að hlaða upp svona hús, þvi plöturnar geta að ó- sekju verið töluvert stórar um- máls. Mikill vikur er á Snæf ells- nesi og telur Jón ekki ósenni- legt að hann geti orðið útflutn- ingsvara. Þegar vikurinn hefir verið mulinn í korna-stærðir frá ca. 2 — ca. 10 m/m þvermál hefir hann reynst vel sambæri- legur við bestu og eftirsóttustu vikurtegundir sem notaðar eru erlendis til bygginga. Skipafregnir. Gullfoss er á leiíS til Vestmanna-^ eyja frá Leith. Goöafoss kom ffá útlöndum í morgun. |Brúarfoss fói héöan í gærkveld-i áleiöis til Akur- eyrar. Dettioss er á leiíS til Ham- Ijorgar frá Grimsby. Lagarfoss er í Leith. Selfoss er í Leith. Notið sjóinn og sólskiniðf Þeim fer nú óSum fjölgandij, sem fara í sjó í SkerjafirSi, enda veður batnandi. Farþegar á Brúarfossi til Akureyrar: Inga IngimunÆ* ardóttir, Richard Kristmundssot^ og frú, Einar Guðjohnsen, GustaV' W. Behrends, Karl GuSbrandsson, Josep Eggertsson, Karl Stefáns- son, Mr. James Cambell, Sigvaldi Sigvaldason, Kristján Eldjárn, Þóroddur Oddsson, Steinunn Jó- hannesdóttir, Snjólaug Steinsdótt- ir, Birna Thorarensen, Bára Arn- grímsdóttir, Sólveig Albertsdóttúv frk. S. Hanson. Strandferðaskipin. Esja er í Reykjavík. SúSin koma úr strandferö kl. 10 árdegis.. Síra Friðrik Hallgrímsson hefir veriS skipaSur prófastur i Kjalarnesprófastsdæmi, í staS síra Bjarna Jónssonar vigslubiskups, sem haföi fengiS lausn frá pr&- fastsstörfum. ; Dánarfregn. Nýlátinn er j Winnipeg dn. Björn B. Jónsson, einn af kunn- ustu íslendingum vestan hafs. Hann var forseti hins evangeliska lúterska kirkjufélags Islendinga í Vesturheimi. og ritstjóri Sameíia- ingarinnar.. Tilkynning frá f orsætisráðherra. Samkvæmt frétt frá sendiherrá íslands í Kaupmannahöfn hefir fs- land nú veriíS samhykt sem full^ gildur meðlimur i alþjóðahaframi- sóknaráöinu. (FB). Söngskemtun Nönnu Egilsdóttur er í Gamla Bíó í kvöld og hefst kl. 7. ASgnSi. í B. S. E. og hjá K. ViSar. HETJURNAR I ALCAZAR. um Francos. - Þegar hér var komið skipaði Franco svo fyrir, að senda mik- ið lið til hjálpar setuliðinu, sem var umkringt í hinú ramgera Alcazar-vígi við Toledo. Þar hafði Moscardo herdeildarfor- ingi um 1000 liðsforingjaefni og fjolskyldur þeirra varist langa hríð, og tókst nú, eftir hálfs mánaðar bardaga, að koma þeim til hjálpar og hrekja stjórnarhersveitirnar frá virk- inu. Ýmsir hernaðarsérfræS- ingar halda því fram, að þaSi, hve bardagarnir um Alcasar drógust á Inginn, hafi orðíð til þess, að auðið varð að vígglrS^ Madrid svo vel, að uppreistar- menn gátu ekki náð henni á siti vald, þrátt fyrir margar árásir og grimmilegar. Hin vaskfega* vörn Miaja og hers hans í Mad- rid leiddi af sér að styrjöldin stóð svo lengi yfir sem reyndiia. varð.

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.