Vísir - 19.02.1940, Blaðsíða 1

Vísir - 19.02.1940, Blaðsíða 1
* Ritstjóri: KRISTJÁN GUÐLAUGSSON. Sími: 45 78. Riotst jórnarskrifstof ur: fc'élagsprentsmiðjan (3. hæð). Afgreiðsla: HVERPISGÖTU 12. Sími: 3400. AUGLÝSINGASTJÓRI: Sími: 2834. 30. ár. Reykjavík, mánudaginn 19. febrúar 1940. 41. tbl. Hörð deila i Altmark. Norðmeam mótmæla hlutleysisbroti en Bretar hera fram gagnmótmæli. —' ., ar æf íf í gsupú Breta. EINKASKEYTI frá United Press. — Kaupmannahöfn í morgun. Slðdegis á laugardag og í gær bárust nánari fregnir um við- ureign breskra tundurspilla og þýska skipsins Altmark, sem breskur tundurspillir elti inn í landhelgi, til þess að frelsa á f jórða hundrað breska fanga, sem í skipinu voru. Þegar tund- urspillirinn Cosack fór inn í Jössingf jörð á eftir skipinu, sam- kvæmt fyrirskipun breska flotamálaráðuneytisins, reyndi Alt- mark að sökkva Cosack með því að sigla á hann, en þetta mis- tókst og strandaði Altmark. Mikill ís er í firðinum og aðstaða erfið. Fjörðurinn er þröngur þar sem skipið er. Cosack var tví- vegis hætt kominn vegna tilrauna Altmark til að sökkva því, en með afburða skipstjórn var komið í veg fyrir það. Altmark Jsnýr framstefni til lands og litlar líkur til að skipið náist út. XEYSTIR ÚR PRÍSUND. f>að voru um 325 breskir sjó- menn, sem voru fangar á Alt- mark, og fögnuðu þeir mjög, er þeir voru leystir úr illum vist- arverum niðri í skipinu, og fluttir út í Cosack. Bresku fangarnir segja, að aðeins 20 menn hafi verið í flokki bresku sjóliðanna, sem komu um borð, og þessi fámenna sveit afvopn- aði á annað hundrað Þjóðverja, marga vel vopnaða. Mikill fögnuður er í Englandi yfir björgun mannanna og hvar- vetna kemur fram, segir í Ijreskum blöðum, að breska "þjóðin er algerlega samþykk þeirri stefnu, sem tekin var. ALTMARK HJALPARBEITI- SKIP. — MÓTMÆLI Á VÍXL. Bretar telja það algerlega sannað mál, að Altmark sé tjl- heyrandi þýska flotanum eða hjálparbeitiskip eins og slík skip eru vanalega kölluð. — Bresku sjóliðarnir segja, að skipið sé útbúið tveimur fall- Tjyssum og 4 vélbyssum. Auk "þess var vopnað lið á skipinu, menn af Graf Spee, sem lögðu á flótta til lands eftir ísnum, og skutu af rifflum á bresku sjó- liðana, sem svöruðu skothríð- 'inni. Hér var þvi um vopnað skip að ræða og á þvi voru vopnaðir menn, segja Bretar. Auk þess hafa Þjóðverjar viður- kent, að skipið var notað til þess að birgja Graf von Spee upp að olíu, og í opinberum skipalistum er nafn skipsins birt með skýringum, er sanna, að það er hjálpar-herskip, því að slíkir listar eril birtir samkvæmt upp- lýsingum frá hlutaðeigandi ríkisstjórnum. Norðmenn og Bretar hafa sent hverjir öðrum mótmæli og umkvartanir. . Norska sendiherranum í London var falið að bera fram mótmæli út af hlutleysisbrotinu og Halifax lávarður kallaði sendiherrann til sín og krafðist skjótrar skýringar' á þvi, að norsk yfirvöld hefði ekki sann- fært sig um það í Bergen við skoðunina þar, hvort hér væri um hjálpar-herskip að ræða og hvort i þvi væri fangar. Hélt Halifax lávaður því fram, að þetta tvent réttlætti framkomu Breía. Með því að leyfa þýskíi hjálpar-herskipi að sigla i norskri landhelgi undir vernd norskra fallbyssubáta — þýsku hjálpar-herskipi með breska fanga innanborðs — hefði Nor- egur ekki gætt skyldu sinnar sem hlutlauss ríkis. Krefst Hali- fax lávarður fyrir hönd Breta, að skipið verði kyrrsett i Nor- egi, en Norðmenn höfðu krafist þess, að fangarnir yrði fram- seldir Norðmönnum, en því neita Bretar. Þjóðverjar eru æfir i garð Breta og heimta, að Norðmenn | láti ekki sitja við mótmælin ; tóm út af „óheyrulegu hlutleys- isbroti." FRÁSÖGN BÍLSTJÓRA. Bílstjóri, sem var á ferð skamt frá Jössingfirði meðan viðureignin stóð milli Cosacks og Altmark, segir, að leitarljós herskipanna hafi Iýst upp alt umhverfið, en skothríðin var áköf um stund. Farþegarnir i bílnum voru mjög óttaslegnir. Bílstjórinn gerði yfirvöldunum aðvart, en var skipað að skýra engum frá því, sem hann hafði verið vitni að. Lundúnablöðin um ræðu Haliíax lávarðs. London í morgun. Einkaskeyti frá United Press. Lundúnablöðin gera að um- íalsefni umkvörtun Halifax lá- varðs við norska sendiherrann í London og skilja þau öll um- mæli hans á þá leið, að um hvassa aðvörun hafi verið að ræða fyrir vanrækslu Norð- manna að gæta ekki skyldu sinnar sem hlutlausrar þjóðar. í blöðunum kemur fram harðorð gagnrýni í garð norskra yfirvalda fyrir að framkvæma ekki svo ítarlega skoðun í skip- inu, að fangarnir fyndist. Blöðin birta ítarlegar frá- sagnir fanganna um vanlíðan þeirra meðan þeir voru í haldi á skipinu. Sumir þeirra höfðu j verið fangar frá því i nóvem- I ber, en fangarnir eru áhafhir I breskra skipa, scm Graf von 1 Spee KÖkii vikurhar áður en or- usían undan Móntevideo var háð. BRESKUR tundurspi ix s Yfir 15© mcniB farast. Einkask. frá United Press. London í morgun. Breska flotamálaráðuneyt- ið tilkynti árdegis i dag, að þýskur kafbátur hefði skotið tundurspillinn Daring í kaf með tundurskeyti. Einum sjóhðsforingja og fjórum undirmönnum var bjargað, en 9 sjóliðsforingja og 148 undirmanna er sakn- að og er óttast að þeir hafi alhr farist. kiM Trotskysinnar tebdr í Parfs. —o~ Þeii* unnu að undir- róðri í hernum. London í morgun. Einkaskeyti frá United Press. Fregn frá París i morgun hermir, að lögreglan hafi hand- tekið 16 Trotzsky-sinna, sem sakaðir eru um að hafa hvatt franska hermenn til þess að ó- hlýðnast fyrirskipunum eða gerast liðhlaupa. Mikið af prent- uðum bæklingum og ýms skjöl fundust í bækistöðvum undir- róðursmannanna. Þeir eru bornir ýmsum sök- um, en hinar alvarlegustu eru þær, sem að framan greinir. Bretar her- taka 2 þýsk skjp' Þau vosru á heimleið írá Spáni. London í morgun. Einkaskeyti frá United Press. Bresk herskip hafa hertekið tvö þýsk skip, sem legið hafa í höfninni i Vigo á Spáni frá því í ófriðarbyrjun. Skipshafnirnar undu hag sínum þar hið versta og loks þraut þolinmæði þeirra alveg og var ákveðið að gera tilraun til þess að komast heim til Þýskalands. Skip þessi eru Morea, 2000 smál., og Bo- stock, 2342 smálestir. Að því er United Press hefir fregnað gerðu skipshafnirnar enga tilraun til þess að sökkva skipunum. Póstferðir á morgun. Frá Rvík: Húnavatnssýslupóst- úr, SkagafjarÖarsýslupóstuf, Akra- nes, Borgarnes. — Til Rvíkur: Laugarvatn, Rangárvallasvslupóst- r.r, Vcstur-Skaftafellssýslupóstur, Akranés. K.höfn í morgun. Einkaskeyti frá United Press. Sidorovitch, einkaráðunaut- ur Karls Rúmeníukonungs, er kominn i heimsókn til Bóma- borgar. Hefir hann gengið á fund páfa, Viktors Emmanuels. konungs og Mussolini. Koma hans vekur mikla at- hygli. Ætla menn að á upp- siglingu séu nýjar tilraunir til þess að treysta samvinnubönd Itala við Balkanþjóðirnar. Þá hefir frést, að Karl Rú- menakonungur og Gafencu ut- anríkismálaráðherra Búmeníu, muni fara til Rómaborgar í vor í opinbera heimsókn. Tillaga: Landsfundur Sjálfstæðisflokksins lýsir yfir eftirfarandi: 1. Flokkurinn hefir ávalt haft og hefir enn efst á stefnuskrá sinni fullkomið sjálfstæði lands og þjóðar. 2. Flokkurinn er algerlega samþykkur ályktunum Alþingis 1928 og 1937 í sjálfstæðismálinu, sem sé að íslenska þjóðin eigi óhikað að neyta uppsagnarákvæðis sambandslaganna undir eins og lögin heimila, og taka alk meðferíJ míitefna sinna í eigin hendur. 3. Flokkurinn er einráðinn í því að vinna að lausn þessa máls á nefndum, grundvelli, bæði inn á við og út á við. a) Með því að efla meðvitund þjóðarinnar sjáJfrar um hið mikla hlutverk, er hennar bíður, og getu hennar og dug til þess í hvivetna að standa sem mest og best á eigin fót- um efnalega og menningarlega, og með því að undirbúa utanrikismál og aðrar fullveldisfram- kvæmdir Islendinga, heima og erlendis, með öllum þeim ráðum, sem framast er kostur á. b) Frá Landsfundi Sjálístæðisflokksins. Landsfundi sjálfstæðismanna íauk í gær og voru eftirtalin mál rædd og afgreidd þennan dag fundarins. KJ. 10 árdegis skilaði sjávar- útvegsnefnd áliti og hafði Sig- urður IWstjánsson alþm. orð fyrir nefndinni. Urðu nokkrar umræður um málið og síðan samþykt eftirfarandi ályktun: Landsfundur sjálfstæðis- manna, haldinn í Reykjavík Finnar hafa te eimiínunnar, EINKASKEYTI f rá-United Press. — London í morgun. Finnar hafa nú tekið sér stöðu í aðalvirkjum Mann- erheimlínunnar. Hörfuðu hersveitir þeirra þangað skipulega. Mjög hefir dregið úr sókn Rússa, en búist við, að þeir muni hef ja nýjar árásir áður langt líður. Finnar hafa fengið liðsauka til Kyrjálaness og mikið af hergögnum. Telja þeir aðstöðu sina til þess að koma í veg fyrir frekari sókn Rússa allgóða. ÁVARP MANNERHEIMS. Mannerheim marskálkur sendi finska hernum ávarp á laugardag og hvatti herinn til þess að hopa hvergi. Það yrði undir öllum kringumstæðum að hindra frekari framsókn Rússa. Mannerheim kvað mikla hjálp hafa borist erlendis frá og hún mundi fara mjög vax- andi i nánustu framtíð. 54. HERFYLKIÐ GERSIGRAÐ. Finnar birta sigurfregnir frá miðvigstöðvunum, þar sem.þeir höfðu umkringt 54. herfylkið rússneska. Segjast þeir nú-hafa gertvístrað því, og hafi 5000— 6000 menn fallið af liði Bússa, en mörg þúsund tekin til fanga. ^Þetta rússneska herfylki hefir átt við miklar hörmungar að stríða að undanförnu, því að Finnum hafði tekist að teppa aðflutninga til þess, og skorti rússnesku hermennina skotfæri og mat. Fjölda margir Rússar biðu bana af völdum kulda og hungurs. Annað rússnéskt her- fylki er í miklum nauðum statt á þessum slóðum, og er talið, að það herfylki hafi átt að koma hinu herfylkinu til hjálpar. Kolaskip komin til Kaupmanna- hafnar. Samkvæmt sendiherrafrétt frá IOiöfn þann 17. febr. komu fimm kolaskip til Khafnar á föstudaginn en á laugardaginn voru tvö væntanleg til viðbótar. Ennfremur var færeyiska skipsins „Tjaldur" vænst til Khafnar, en því fylgdi ísbrjót- m-inn „Storebjörn". Þessir kolafarmar koma sér vel, þar sem kolaskortur var orðinn mjög tilfinnanlegur í Danmörku og spara varð mjög kyndingu í húsum, én kuldarnir hinsvegar óvenjulega miklir. dagana 15.—18. febr. 1940, á- lyktar: 1. Sjálfstæðisflokkurinn vill hér eftir sem hingað til beita sér fyrir, að framkyæmdar verði víðtækar fiskirannsóknir og sjórannsóknir á islenskum fiskimiðum og i námunda við þau. — Ti-eystir flokkurinn þing- mönnum sínum til að flytja mál þetta þegar á yfirstandandi Alþingi. Telur fundurinn sjálfsagt að fiskifræðingar landsins verði látnir framkvæma rannsóknir þessar. 2. Sjálfstæðisflokkurinn telur rika nauðsyn á því, að til sé öflug stofnlánastofnun fyrir [ sjávarútveginn, er stutt geti ! endm'nýjun og aukningu fisk- I flotans og aukningu fiskiðnað- ] arins með hagkvæmum lánum. ! Skorar fundurinn því á þing- I menn flokksins að beita sér fyr- \ ir skjótri eflingu Fiskiveiða- sjóðs tslands. 3. Sjálfstæðisflokkurinn telur það afar mikilsvert fyrir af - komu sjávarútvegsins, að sjáv- arafurðunum verði breytt i sem allra verðmætastar útflutnings- vörur. Skorar fundurinn því á þing- menn flokksins að beita sér fyr- ir því, að ríkið styðji öfluglega sem fjölþættastan fiskiðnað i landinu. 4. Fundurinn lætur í ljósi á- . nægju sína yfir því, að síðasta | Alþingi samþykti frumvarp Ól. \ Thors um að heimila stækkun i á Sildarverksmiðju ríkisins á j Raufarhöfn og Siglufirði. \ Skorar fundurinn á ríkis- [ stjórn og aðra hlutaðeigendur ' að gera sitt ítrasta. til þess að I þessi viðbót við verksmiðjurnar verði komin upp fyrir næstu síldarvertíð, þar sem hér er um stórkostlegt hagsmunamál sild- arútvegsins og allrar þjóðarinn- ar að ræða. Frh. á 4. síðu. þjóðarströnd liggja enn allmörg skip innifrosin, en ísbrjótar eru nú á leiðinni og ætla að gera tilraun til þess að ryðja þeim braut út úr ísnum. I námunda við Vinga á Sví- Utanríkismálaráðherrar Dan- merkur, Noregs og Svíþjóðar koma saman á laugardaginn í Khöfn til að ræða stjórnmála- astandið. (Sendiherrafrétt 17.2.)

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.