Vísir - 14.03.1940, Blaðsíða 1

Vísir - 14.03.1940, Blaðsíða 1
Ritstjóri: KRISTJÁN GUÐLAUGSSON. Rfc Æstjórnarskrifstofur: Félagsprentsmiðjan (3. hæð). Ritstjóri Blaðamenn Auglýsingar Gjaldkeri Afgreiðsla Sími: 1660 5 línur 30. ár. Reykjavík, fimtudaginn 14. mars 1940. 62. tbl. Varnarbandalag Norðuplanda. ---------#--------- Óttinn við framtíðina sam- einar Norðmenn, Svía og Finna - - Rádstefna um heraað* arbandalag byrjar eftir nokkra daga. EINKASKEYTI frá United Press. — K.höfn í morgun. TANNER, utanríkismálaráðherra Finnlands, flutti tvær ræður í gær. í hinni fyrri ávarpaði hann finsku þjóðina og gerði grein fyrir frið- arsamningunum og tildrögum þeirra, (sbr. annað skeyti hér í blaðinu) en í hinni, sem flutt var í gærkveldi, skýrði hann frá því, að í ráði væri, að Svíar, Norðmenn og Finnar kæmi saman á fund eftir nokkra daga, til þess að ræða varnarbandalag sín á milli. Hjá öllum þess- um þremur þjóðum kemur það hvarvetna fram, að menn líta svo á, að Finnar hafi orðið að ganga að miklu harðari kosíiim en menn bjuggust við, og það er ótt- ínn við framtíðina, sem hefir nú haft þau áhrif, að þessar þrjár þjóðir áforma varnarbandalag, sennilega á þeim grundvelli, að á hverja þeirra, sem ráðist verð- ur, skuli hinar hjálpa. ; 1 rseðu sinni mintist Tanner maklega þeirrar hjálpar, sem Norðmenn og Svíar hef ði veitt Finnum, en slík hjálp hef ði aldrei dugað til lengdar, Finnar hefði þurft hernaðarlega aðstoð, sem Norðmenn og Svíar neituðu um. Tanner neitaði því, að nokk- urri þvingun hefði verið beitt af Bretum og Frökkum gagnvart Finnlandi. ^ænski utanríkismálaráðherranh, Gunther, flutti Iíka ræðu í gær, og sagði Svía að eins hafa stuðlað að því, að Finnar og Rússar gæti ræðst við, en Svíar hefði ekki beitt áhrifum sínum til þess að Finnar féllist á skilmála Rússa, sem Gunther kvað harðari en menn höfðu búist við. Mannerheim marskálkur hefir ávarpað her sinn og þakkað honum vasklega frammistöðu. Hjá honum eins og stjórnmála- leiðtogum Finna komu fram vonbrigði yfir því, að Svíar og Norðmenn höfðu ekki veitt Finnum hernaðarlega aðstoð, en orsökina til þess, að Svíar vildi ekki veita slíka hjálp, að því er Gunther sagði, var sú, að Norðurlönd hefði orðið þátttakandi í heimsstyrjöld hefði þeir farið í stríð með Finnum. ÞJÓÐARSORG í FINNLANDI. Þjóðarsorg er ríkjandi í Finnlandi, símar Eduard Beattie, fréttaritari United Press. Fánar voru dregnir í hálfa stöng hvar- vetna í finskum borgum í gær, og blöðin voru prentuð með sorgarröndum, er þau tilkyntu efni friðarsamninganna. En þjóðin er einhuga og sameinuð og það er litið á það sem bestu tryggingu fyrir því, að hið mikla viðreisnarstarf, sem fyrir hönd- um er hepnist. Telja má víst, að Finnar fái mikinn stuðning er- lendis frá til viðreisnar-starfsins. MANNTJÓN FINNA OG RÚSSA. í ávarpi sínu til f inska hersins, sagði Mannerheim marskálk- ur, að af Finnum hefði fallið um 15.000 hermenn, en af Rúss- um um 200.000. Finski herinn, sagði hann, hélt velli, og þrátt fyrir gífurlegan liðsmun, un'nu Rússar aldrei neinn stórsigur á Finnum. Finski herinn kom ósigraður úr viðureigninni við óg- urlegan óvin. Á vígstöðvunum brást enginn hermaður skyldu sinni, sagði Mannerheim, og á „heimavígstöðvunum" brást eng- inn, þrátt fyrir að reynt væri að lama viðnámsþrótt þjóðarinn- ar með hinum ógurlegustu loftárásum á finska bæi. „Vér erum stöltir," sagði Mannerheim, „af því að vér höfum gert skyldu vora til þess að vernda hinn aldagamla arf vorn — vestræna menningu". Ennfremur sagði Mannerheim marskálkur: „Finska þjóðin mun verja vestræna menningu, land sitt og frelsi af sama eldmöði í framtíðinni eins og hún hefir gert nú". TANNER TALAR VIÐ BLAÐAMENN. Tanner hefir sagt í viðtali við blaðamenn að undirbúnings- viðræður um varnarbandalag Noregs, Svíþjöðar og Finnlands, séu þegar byrjáðar. Frumkvæði að friðarumleitunum áttu Finnar sjálfír, sagðí Dómur fyrir brot á verðlagsákvæðinu. í gær var dæmdur hér í lög- reglurétti Magnús nokkur Jóns- son fyrir brot á gildandi verð- lagsákvæðum. Var Magnús dænidur i 800 kr. sekt, en auk þess var ágóði sá, sem hann hafði fengið á þenna hátt, 1046.62 kr., gerður npptækur. BRESKU KVENNAHERSVEITIRNAR. — Fyrsta Heimsstyrjaldarárið (1914) stofnaði lafði Lon- donderry kvennasveit, sem átti að verða landhernum breska til aðstoðar. Þetta varð upphaf þess, að stofnaður var heill kvennaher, sem tók að sér f jölda mörg störf i þágu atvinnuvega og land- varna. Konur tóku við störfum karla í landbúnaði og iðnaði og þær önnuðust flutninga fyrir herinn, heima fyrir og i Frakklandi. Nú endurtekur sagan sig og tugþúsundir breskra kvenna ganga i kvennahersveitir. Hér fer fram liðskönnun í einni bækistöð kvennahersveitanna i London. hann. 'Herstjórnin, segir hann ennfremur, lýsir yfir því að hægt sé að verja öll landamærí Finnlands. Það er nú búist við, að hálfur mánuður muni líða, áður en friðarsamningarnir fá fullnaðarsamþykt. RÚSSAR SEGJAST HAFA HERTEKIÐ VIBORG. Útvarpið í Moskva tilkynnir, að Rússar haf i hertekið Viborg á miðvikudagsmorgun kl. 7. KALLIO SÍMAR HOOVER, FYRV. BANDARÍKJA- FORSETA. Kalho Finnlandsforseti hefir símað Herbert Hoover, fyri-ver- andi Bandarikjaforseta, for- manni hjálparstarfseminnar vestra handa Finnlandi, og beð- ið liann að beita áhrifum sinum til þess, að haldið yrði áfram að vinna að því, að draga úr neyð og hörmungum finsku þjóðar- innar. „Vér undirskrifuðum nauð- ungarfrið", símaði Kallio. HOOVER SVARAR. Herbert Hover hefir tekið málaleitun Kallio hið besta og svarað því, að Bandaríkjamenn muni gera alt, sem i þeirra valdi stendur, til þess að hjálpa finsku þjóðinni. ROOSEVELT UM FINNLAND. Undirskrift finsk-rússnesku friðarsamninganna hefir orðið Roosevelt Bandarikjaforseta til- eni til þess, að leggja áherslu á það enn einu sinni, að Banda- ríkjamenn fylgi þeirri grund- vallarstefnu, að farið sé að lög- um og samþ. í öllum skiftum milli þjóða, að einstaklings- frelsi og trúarbragðafrelsi skuli í lieiðri haldið o. s. frv., en Bandarikjamenn sé mótfallnir ofbeldi og ágengni í hverskon- ar mynd og öllu er miðar að því, að taka af mönnum réttinn til þess að ráða sér sjálfir Yánnri fregroir om friðarsammngana. Ávarp Tanners til iinsku þjóðarinnar. Samkvæmt f riðarsamningum Rússa og Finna Iáta Finnar af hendi við Rússa alt Kyrjálaeiði að meðtaldri Viborg. Ennfrem- ur alla strandlengjuna með- fram Ladogavatni, en á hinu nýja svæði, sem Rússar fá við vatnið eru^ bæirnir Kexholm, Sordavala og Suojárvi. Þá fá Rússar nokkrar eyjar i Kyrjála- botni, landið fyrir austan Márki járvi að meðt. Kuolajárvi og nokkurn hluta Fiskimanna- skagans i Norður-Finnlandi. Um 30 ára skeið og gegn 8 milj. finskra marka árlega fá Rússar Hangö á leigu. Það er bæði höfnin og landsvæðið upp af Hangö, sem leigt er, og hafa Rússar rétt tjJ að hafa flotastöð í Hangö. Rússar kveðja á brott herlið sitt frá Petsamo. Rússar fá rétt til flutninga yfir Finn- land til Noregs og þaðan, án toll- eftirlits. Samningarnir eiga að fá fullnaðarsamþykt innan þriggja daga. Verður skifst á skjölum þar að lútandi í Moskva. Vopnaviðskifti hættu kl. 11 í dag og landamæraverS- ir taka sér stöðu á hinum nýju landamærum þ. 15. mars kl. 10 árdegis. Samkomulagsumleitan- ir um viðskifti byrja þegar í stað. Tanner utanríkismálaráð- lierra talaði í útvarpið i dag og ávarpaði finsku þjóðina. Hann sagði, að þrátt fyrir harða kosti liefði finsku samningamennirn- ir neyðst til þess að fallast á þá, þvi að ella hefði orðið fram- hald á styrjöld, sem ekki gat farið nema á einn veg, þ. e. að Finnland yrði gersigrað. Tann- er upplýsti, að hin nýju landa- mæri að austanverðu yrðu næstum hin sömu og þau voru á 18. öld. Hangö verður afhent Rússum innan 10 daga og rússnesku her- sveitirnar á Petsamosvæðinu eiga að vera farnar þaðan fyrir 10. apríl. Tanner gerði að umtalsefni hjálp þá, sem Vesturveldin hefði lofað, og erfiðleikana á, að koma aðstoð til Finnlarids. Norðmenil og Svíar hefðí vérið spuron- að þvi, hvort þeir yildi leyfa herflutninga yfir lönd þeirra, en þeir hefði neitað að íeyfa þá. Þá sagði Tanner, að Rússar liefði ekki .gert neinar kröfur um að Jiafa álirif á finsk innan- ríkismál, né heldur utanríkis- málastefnu landsins. Tanner ræddi eirihig, erfið- leikana við að koma fyrir fólk- inu frá þeim stöðum, sem Finn- ar yrði að láta af hendi. Fregnir frá Helsingfors lierma, að Niukkanen land- varnarráðherra og Hannula mentamálaráðherra hafi beðist lausnar vegna ágreinings um á- kvörðun þá, sem tekin var. — NRP—FB. Samkvæmt einkaskeyti Uni- led Press frá Kaupmannahöfn, mega Finnar ekki hafa rieinar flugvélar i Petsamo. — Járn- brautin frá Kandalaksja til Kemijárvi, sem Rússar og Finnar leggja sameiginlega, verður lögð næsta ár. ------------1— "'¦""BJtfy*."" iHai scili Bretar II rsíið illli- tvilviiillliillfiN. Tilkynningar hafa borist um, að breskir hvalveiðimenn hafi brotið alþjóðasamþyktina um hvalveiðar, þar sem þeir hafi haldið áfram hvalveiðum eftir 7. mars, þegar vertíðinni á að vera lokið. Utanríkismálaráðu- neytið norska tilkynnir, að mál- ið hafi verið tekið UJ atlmgun- ar af breskum stjórnarvöldum, og leiddi athugun i ljós, að livalveiðiskipin komu á miðin nokkrum dögum eftir að veið- arnar skyldi hætta. Með því að framlengja veiðitimann nokkra daga hefði þó ekki verið veitt lengur en þrjá mánuði, eins og alþjóðasamkomulagið gerir ráð fyrir að sé venjulegur veiðitími. - - Utanrikismálaráðuneytið viil ekki viðurkenna þennan skiln- ing á hvalveiðisamkomulaginu réttan. Heldur ráðuneytið þvi fram, að engum sé heimilt að halda áfram veiði eftir 7. mars, og komi ekki til greina, þótt einhver leiðangur komi á miðin eftir að veiðitíminn byrjar. — Bresku stjórninni hefir verið til- kynt hverjum augum norska stjórnin lítur á þetta mál. NRP Heimsírægur alþjóða- lögíræðingur segir aístöðu Norðmanna hárrétta. Boreard, háskólakennari við Jiáskóla í U.S.A., — en Borcard er heimsfrægur maður fyrir þekkingu sína á alþjóðalögum, — hefir komist að þeirri niður- stöðu í ritgerð, sem hann hefir látið birta um Altmark-málið, að afstaða Norðmanna sé í öllu samkvæmt lögum. NRP—FB. ítalir leita samvinnu við Tyrki gegn ranín Ifiettunni. K.höfn i morgun. Einkaskeyti frá United Press. Sámkvæmt fregnum, sem borist hafa frá Istanbul, er fullyrt þar, eftir áreiðanleg- um heimildum, að italska stjórnin hafi snúið sér til tyrknesku stjórnarinnar og stungið upp á tyrk-ítalskri S samvinnu, ef Rússar gerði tilraun til áiása á Balkanrík- in. Tillögur hér að lútandi eru sagðar hafa verið afhentar stjórninni í Ankara. 35 gullliFiiig- um stoiið. Á f jórða tímanum í nótt varð lögreglan vör við það, að rúða hafði verið brotin á sýningar- glugga í skartgripaverslun Árna B. Björnssonar við Lækjartorg. Er rúða sú, sem brotin var, vinstra megin við dyrnar og kom í ljós við rannsókn að 36 gullhringum, sem þar var stilt út, hafði verið stolið. Einn hringurinn fanst þó innan um rúðubrotin á gangstéttinni og hefir þjófurinn því haft á brott með sér 35 hringa, sem munu vera um 1200 króna virði. Sjálfblekungar vóru og til sýnis i glugganum, en engum þeirra var stolið, né neinu öðru. Rannsóknarlögreglan hefir miálið til athugunar.

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.