Vísir - 06.05.1940, Blaðsíða 1

Vísir - 06.05.1940, Blaðsíða 1
 Ritstjóri: ECristján Guðlaug ssoti Skrifstofur: Féiagsprentsmiðjan (3. hæð). 30. ár. Reykjavík, mánudaginn 6. maí 1940. Ritstjóri Blaðamenn Auglýsingar Gjaldkeri Afgreiðsia Stmi: E660 5 línur 102. tbl. Mussolini sannf ærðnr um, að Hitler sigri á yfirstandandi ári Áformar Mussolini að hertaka hafoir Jogoslaviu við Adriahaf? EINKASKEYTI frá United Press. London í morgun. Mikill ótti er enn ríkjandi í löndunum við Miðjarðarhaf, þar sem líkurnar fyrir því að til ófriðar komi, eru vaxandi. Eru hvarvetna gerðar miklar varúðarráð- stafanir. Er það óvissan um afstöðu Italíu, sem veldur kvíðanum. Kunnur, breskur blaðamaður, Ward Price, skrifar um áform Mussolini i Daily MaiJ. Kveðst hann hafa aflað sér eins áreiðanlegra uþplýsinga og unt var og að fyrirgrensl- utium og athugunum loknum, kveðst hann hafa komist að niðurstöðu um, að Musso- lini hafi sannfærst um, að Hitler muni vinna fullnaðarsigur i styrjöldinni á yfirstand- andi ári. | Þegar Mussolini finst hentast tækifæri til áformar hann að láta til skarar skríða og tryggja sér hluta af herfanginu. Ward Price segir, að Mussolini ætli að hirða sneið af Júgóslaviu, þ. e. taka helstu hafnarborgir landsins við Adriahaf og tryggja sér svo mik- il áhrif þar í landi, að Italir verði þar raunverulega öllu ráðandi. llautlaiueuu fliöfðu aueins 16.000 inanna lið í Nanisos. Norska fréttastofan, sem nú starfar í Stokkliólmi hefir birt fregn um það, að alt það her- lið, sem Bandamenn höfðu í Namsos, hafi verið sett á land i Norður-Noregi og hafi lið- flutningurinn þangað gengið vel. Þetta voru breskar, fransk- ar og pólskar hersveitir, alls um 16,000 menn. Voru þeir fluttir landleiðis og sjóleiðis og liafa nú tekið sér stöðu ein- hversstaðar fyrir norðan Mo- sjöen, fyrir sunnan Bodö, en herlið það, sem Bandamenn höfðu áður sett á land í Bodö höfðu annast undirhúning all- an. iWard Price telur líklegast, að Mussolini muni bíða átekta um stund, en hann muni ráðast á Jugoslaviu innan þriggja mánaða, ef til vill 24. maí, er 25 ár eru lið- in frá því að ítalir hófu þátttöku i heimsstyrjöldinni. Einnig hyggur hann geta komið til mála, að Mussolini fresti öllum hernaðalegum árásum, sem hann hefir í huga, þar til eftir miðbik júlímánaðar, er kornuppsker- - unni er lokið á ítalíu. Norskir ráðherr- ar í London. Kolií utani*íkii§iniálarádherra fluttl útvarpsræðu í gær. EINKASKEYTI frá United Press. London í morgun, Það þykir miklum tíðindum sæta, að tveir norskir ráðherrar komu til London i gær, Halvdan Koht utan- ríkismálaráðherra og Lundberg hermálaráðherra. Komu þeir til þess að ræða við bresku stjórnina og í dag fóru þeir á fund Chamberlains forsætisráðherra og Halifax utanríkismálaráðherra. Er talið, að þeir muni ræða aukinn stuðning Bandamanna til Noregs, og að norsku ráðherrarnir gefi Chamberlain mikilvægar upp- lýsingar sem hann styðjist við í ræðu sinni á morgun, en um allan heim er beðið eftir yfirlýsingum Chamber- lains þá með mikilli eftirvæntingu. Komast íslendingar sem dvelja á Norðurlöndum, heim yfir Finnland? Koht flytur útvarpsræðu. Koht flutti ræðu i gær siðdeg- is og var henni útvarpað frá London (í norska útvarpinu). Lýsti hann yfir því, að Vestur- veldin hefði skuldbundið sig til þess að veita Noregi stuðning, þar til Noregur væri aftur frjáls. Pólland hef ði einnig hjálpað Noregi og sent þangað 5000 hermenn. Koht ræddi inn- rásina í Noreg og tildrög henn- ar. Fyrir innrásina, sagði hann, gætti Norgur svo stranglega hlutleysis síns, að báðir aðilar kvörtuðu undan. Um 13 skil- yrðin, sem Þjóðverjar settu, sagði hann, að ef Norðmenn hef ði gengið að þeim, hef ði Nor- egur orðið verkfæri i hendi Þýskalands í stríði þeirra við Vesturveldin. Ekkert plagg kvað Koht til, sem bæri annari eins hræsni vitni og skjal Þjóð- vera með 13 kröfunum. Enginn þjóð getur treyst loforðum Þjóðverja, sagði hann ennfrem- ur. Hann kvað Norðmenn skilja eins vel og 1815, að þeir yrði að verja land sitt. Innrásin væri glæpsamlegri en nokkur árás önnur, sem gerð hefði verið og með tilstyrk Bandamanna myndi Norðmenn berjast þar til Noregur væri allur frjáls af tur, en enn væri stórir lands- hlutar í höndum Norðmanna. Það kemur víðar fram en í ræðu Kohts, að það verði erfitt að hrekja Þjóðverja úr Noregi. I ýmsum ræðum, sem fluttar hafa verið um yfirstandandi helgi, er eindregið hvatt til þess, að styrjöldinni verði haldið á- fram, og undir engum kring- umstæðum samið við þá menn, sem nú fara með völd i Þýska- landi. M. a. kemur þetta mjög greinilega fram í ræðum þing- manna verklýðsflokksins breska en styrjaldarmálin verða til umræðu á þingi flokksins, sem hefst annan hvítasunnudag, og hafa tveir þingmenn gert þetta að umtalsefni í ræðum,. Hjá þeim eins og Koht kemur það skýrt fram, að það verði að berjast þar til yfir lýkur, því að um framtíðarfrelsi þjóðanna sé að ræða. 1 London er litið svo á, að koma norsku ráðherranna til London rétt áður en Chamber- lain flytur ræðu sína boði það, að nú verði hafist handa af meira krafti en áður. Það er einnig litið svo á, að styrjöldin verði langvinn, ög að Þjóðverj- um hafi ekki tekist að sannfæra neinn um, að henni verði lokið fyrir haustið. Beaverbrook lávarður hefir Sá orðrómur hefir gengið um bæinn að undanförnu, að lík- indi væru til, að þeir íslending- ar, sem á Norðurlöndum dvelja, myndu eiga þess kost að kom- ast heimleiðis yfir Svíþjóð til Norður-Finnlands og þaðan hingað til lands. Átti Vísir tal við félagsmála- ráðherra í morgun og gaf hann góðfúslega leyfi til, að frá því yrði skýrt, að ríkisstjórnin hefir máí þetta með höndum, og eru líkindi til að þessi leið kunni að verða farin, þótt endanlega hafi ekki verið frá þessu gengið, en von er um að þetta takist. Ekki er vitað með f ullri vissu hve margir íslendingar dvelja á Norðurlöndum, en samkvæmt skýrslum upplýsingaskrifstofu stúdenta o. fl. dvelja nú 214 ís- lenskir námsmenn í Noregi, Sví- þjóð og Danmörku. Auk þess munu allmargir dvelja í þessum löndum við margskonar verk- legt nám eða atvinnu, og all-' margir sér til heilsubótar og nokkrir menn hafa verið þar í skyndiferð er ófriðurinn skall á. Eins og áður hefir verið get- ið hér í blaðinu hafa borist frégnir frá Sveini Björnssyni sendiherra og Vilhjálmi Finsen sendiráðsritara, sem herma, að íslendingum þeim, sem í lönd- um þessum dvelja, líði vel, og þurf a menn því ekki að gera sér áhyggjur þeirra vegna. Frímerkiii eiig'ta lOO ára a-fmæli í dagv Fyi'stu f rínierkin - -1 penny ogr ð penee gefin ut á líug'Iantli. í dag árið 1840 var fyrstá frímerkið gefið út, en hugmyndin um frímerkjaútgáfu er miklu eldri en 100 ára. Fyrir 287 árum — árið 1653 — gaf Lúðvík 14. Frakklandskonungur Parísa*- búa einum einkaleyfi á bréfaburði í París, en vegna þess að vegalengdirnar innan borgarmúranna voru ekki sérstaklega langar, varð sú atvinna mannsins að engu. „«¦<"' n ¦— -J . ' * '" ritað grein i Daily Express og brýnir hann Bandamenn til dáða. Hann segir, að eftir 8 mánaða styrjöld hafi tekist að sigrast á kafbátunnum. Þjóð- verjum hefir misteldst að svelta okkur inni. Lánstraust okkar er mikið og baráttukjarkur okkar óbilaður. Nú verða allir að gera skyldu sina og vinna að því, að sigurinn falli Bandamönnum í. skaut, sagði hann. 1 fregn frá Stokkhólmi segir, að Koht og Ljundberg séu i sér- stökum erindagerðum í London, þ. e. að fara fram á mjög aukinn stuðning bandamaima," að sent verði meira lið og hergögn til Noregs og margt annað, sem þarf til þess, að unt verði að heyja styrjöldina með árangri. Einnig fara þeir fram á aðstoð Bandamanna til þess að skipa varnarlínur eins sunnarlega og auðið er. Breski flugflotinn inn- an skamms sterkari en sá Jjski. London í morgun. „Evening Standard" birtir grein eftir Sir Beginald Bacon um þau áhrif, sem hernám Nor- egs mun hafa á viðskifti styrj- aldaraðilanna við Norðurlönd. Bendir hann á, að þótt Þjóðverj- ar hafi nú Suður-Noreg á valdi sinu, þá breyti það sama og engu fyrir bandamönnum, því að að- alatriðið sé að hafa Norður- Noreg og járnbrautina um Nar- vik á valdi sínu. Með þvi slái bandamenn tvær flugur í einu höggi: Sitji einir ao iárnflutn- ingum um Narvikur-höfn og þvingi Þjóðverja til að flytja alt sitt sænska'járn frá Luleá og öðrum Eystrasaltshöfnum, en það sé takmarkað, sem hægt sé að flytja um hafnir þessar að sumrinu, auk þess sem þær eru lokaðar vegna ísa að vetrinum. Ennfremur hafi tekist að loka landhelgi Noregs fyrir ferðum þýskra skipa, sem áður hafa siglt frá Ameríku, norður fyrir ísland og suður með Noregs- ströndum í skjóli landhelginn- ar, svo sem t. d. „Altmark" ætl- aði að gera. Landhelgin gefur þessum skipum enga vernd leng- ur, þegar breski flotinn þarf ekki að virða hana. Þá bendir greinarhöfundur á, að þótt Þjóð- verjar hafi viljað gera mikið úr aðstöðu sinni til loftárása á Skotland frá Stavanger, þá sé fjarlægðin milli Stavanger og Skotlands engu minni en fjar- lægðin milli Elbu-mynnis og Humber-mynnis, og bendi eng- in reynsla til, að þýskur loftfloti hafi átt hægt með að fljúga þá leiðina-. Loks tekur hann það fram, að ef Þjóðverjar geti gert árásir á England frá hinum nýju flugstöðvum, þá sé nákvæmlega jafn-hægt fyrir Breta að gera á- násir á þessar nýju stöðvar og það sé ekki nema tíma spursmál, hvenær breski flugflotinn sé orðinn sterkari en hinn þýski. Árið 1818 skaut þessi hug- mynd aftúr upp höfðinu, að þessu sinni i Sardiníu, sem gaf út stimpluð bréfumslög, sem sem þó voru mjög ólík þeim umslögum, sem við nú notum. Pappírinn var aðeins brotinn saman og innsiglaður með lakki. Fáeinum árum síðar gaf Sardinia út merki til þess að lima á bréfin. Svíar reyndu einnig að gefa út umslög líkt og gert var á Sardiniu, en hug- myndin náði ekki fótfestu þar. Árið 1837 kom Englendingur einn, Bowland Hill, með þá uppástungu, að notast yrði við frímerki, með lími á bakinu, en i fyrstu mætti sú uppástunga mikilli mótspyrnu. Hill fékk þvi þó til leiðar komið, að breska stjórnin gaf út fyrstu frímerkin 6. maí 1840. Á merkj- unum var mynd Viktoríu drotn- ingar og þau kostuðu eitt penny og tvö pence. Þegar Bretar voru búnir að ríða á vaðið sigldu fljótt aðrar þjóðir i kjölfar þeirra og 1. ap- ril árið 1851 voru gefin út fyrstu frímerki á Norðurlöndum. Það var i Danmörku, en árið 1855 fóru Norðmenn og Svíar að gefa út frimerki og Finnar 1856. Fyrir 25—30 árum siðan voru til um 25.000 mismunandi teg- undir af frímerkjum, en nú eru þær um 100.000 og fjölgar stöðugt. Frímerkin eru nefni- lega orðin stórkostleg auglýs- ing fyrir lönd og ríki. Hvert há- tíðlegt tækifæri er notað til þess að gefa út hátíðafrimerki og þekkjum við Islendingar það vel frá okkur sjálfum,. Þótt frímerkin sé lítil og ó- dýr, meðan þau eru nýútgefin, geta þau orðið óhemjudýr, er fram liða stundir. Það er ekki óalgengt, að sjaldgæf frimerki sé seld fyrir 100 þús. kr. eða meira á uppboðum. Frímerki hafa orsakað styrj- öld, svo mjög geta þau komið tilfinningum manna á hreyf- ingu. Fyrir nokkurum árum gaf Paraguay í S.-Ameríku út fri- merki, þar sem sýnd voru landa- mæri landsins. Var Granchaco- Öll hermálastjórnin í höndum Churchills London í morgun. Stjórnmálafréttaritari Daily Telegraph spáir því, að tilkynt verði í neðri málstofunni á morgun, að yfirstjórn land- hers og flota verði samræmd og yfirstiórnin i höndum eins manns — þ e Winstons Chur- chills. Verður Ghurchill forseti hins sameiginlega herráðs þess- ara þriggja greina landvarn- anna og raunverulega einráð- ur. Þegar um mál er að ræða, sem samþykki stjórnarinnar þarf til, kemur Churchill einn fi*am fyrir hönd landhers, flug- hers og flota. héraðið látið fylgja Paraguay, en þá stóð einmitt deila milli þess lands og Boliviu um yfir- ráðaréttinn í héraðinu. Fri- merkjaútgáfan varð til þess að löndin lentu í styrjöld. Frækileg björgun. S. 1. föstudagskvöld milli kl. 8—9 voru tveir drengir, synir Ólafs Péturssonar Laugaveg 50 B, staddir á bryggju við höfn- ina. Féll annar drengurinn, 8 ára að aldri og ósyndur með öllu, i sjóinn, en bróðir hans, 13 ára gamall, kastaði sér þegar út og gat náð i hendina á honum rétt í því bili er hann tók dýfu í annað sinn. Gat hann komið honum á bakið á sér og synt með hann að bryggjunni og þar gátu þeir haldið sér uns færeysk- ur bátur kom þeim til hjálpar. Flutti báturinn þá út í olíuflutn- ingaskipið Skeljung og var l>eim veitt aðhlynning, Uns þeir voru sóttir. Eldri drengurinn, Pétur að nafni, hefir með þessari björg- un leyst af hendi afrek sem margur fulltíða maðurinn hefði ekki getað leyst af hendi. Er þetta enn eitt dæmi þess hve nauðsynleg sundkunnátta er fólki og að hve miklu gagni hún getur komið. Bókaútgáfa Menningarsjóðs og Þ jóðvinaf élagsins: Upplai 11210 - hið stærsta hérálandi Áskriftasöfnun að bókum Menningarsjóðs og Þjóðvinafé- lagsins er nú lokið að mestu og eru áskrifendur um alt land, samtals um 12000 að tölu. Er nú unnið að því að gera spjaldskrá yfir nöfn þeirra. Svo var ráð fyrir gert, þegar þessi útgáfa var ráðgerð, að á- skrifendur myndi verða 6— 7000, en reyndin hefir orðið alt önnur og betri. Hefir engin bók á Islandi verið gefin út i jafn- stóru upplagi og bækur Menn- ingarsjóðs verða gefnar út. Fyrsta bókin látti að koma út í april s. 1. og var ætlunin, að Sultur eftir Knut Hamsun yrði fyrst. Önnur bókin átti að verða „Markmið og leiðir" ef tir Aldous Huxley. Það, sem orsakar drátt- inn á útkomu bókanna, er hið óvænta stóra upplag og erfið- leikar þeir, sem nú eru á að af la pappírs til landsins, vegna styrj- aldarinnar. Hefir Noregsstyrj- öldin aukið mjög þá erfiðleika. ATHYGLI AUGLÝSENDA skal vakin á því, að állar smá- auglýsingar (húsnœði o. s. frv.) þurfa að vera komnar fyrir kl. ioJ/i daginn, scm þcer eiga að birtast, en helst daginn áður.

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.