Vísir - 27.06.1940, Blaðsíða 1

Vísir - 27.06.1940, Blaðsíða 1
1 Ritstjóri: Krtstján Guðlaug sson Skrifstofur Félagsprentsnniðjan (3- foæð). 30. ár. Reykjavík, miðvikudaginn 26. júní 1940. Ritstjóri Blaðamenn Auglýsingar Gialdkeri Afgreiðsla SSmi: 1660 5 línur 144. tbl. Japanir wllja ankna §am- wimimi ¥ið Þýtskalaiid o^Italíu Þeir fóru að færa sig upp á skaftið gagnvart Frökk- um, þegar mótstaðan gegn Þjóðverjum bilaði. EINKASKEYTI frá United Press. London í morgun. Fregn frá Tokio hermir, að blaðið Nichi-Nichi skýri frá því, að Aríta utanríkis- málaráðherra hafi símað til Naotaka Sato, sendiherra Japana, sem er nýkom- inn til Berlín, að hef ja umræður við þýsku stjómina um nánari stjórnmála- lega og viðskiftalega samvinnu. Sato sendiherra var formaður nefndar, sem Japanir sendu til Italíu i sama skyni. Sato hefir fengið fyrirskipanir um að ræða við Hitler sjálfan, en ef hann væri ekki viðlátinn, að skýra von Ribbentrop ítarlega frá skoðunum Japana og tillögum. ¦PaxS vekur að vonum mikla athygli, að Japanir leggja 3iú áherslu á, að treysta samvinnu sína, stjórnmálalega og viðskiftalega við Þjóðverja og Itali. Að vísu er ekki minst á neina hernaðarlega samvinnu, en það er af ýms- um talið ekki ólíklegt, að þeir atburðir, sem gerst hafa að undanförnu, séu Japönum hvatning til sem nánastr- ai; samvinnu við Þjóðverja og Itali á öllum sviðúm. r Japanir hafa nýlega, eins og getið hefir verið í skeyt- um, tekið ákveðna afstöðu gagnvart Bretum og Frökk- iim, í hergagnaflutningamálunum, eins og getið hefir verið í skeytum. Styrjöld Japana og Kínverja hefir nú staðið hátt á þriðja ár, og mikinn hluta þessa tíma hafa Kínverjar fengið hergögn um franska Indókína, og hafa Japanir látið sér nægja að reyna með samkomulagsum- leitunum að fá þessa hergagnaflutninga stöðvaða, þar til nú fyrir skemstu að þeir kröfðust þess af Frökkum, að hergagnaflutningarnir um franska Indókína yrði stöðv- aðir. Félst Petain-stjórnin á þetta, en þrátt fyrir það hafa Japanir sent her manns til landamæra Franska Indókína. Er það athyglisvert, að þeir gripu ekki til þess- ara ráða, fyrr en Þjóðver jar höfðu komið Frökkum á 'kné. — Japanir hafa einnig krafist þess, að Bretar stoðvi hergagnaflutninga um Burma. Bretar geta ekki varið land sitt, segir Pitt- man, form. utanríkis- málanefndarinnar í Washington.— Bretar svara iulum há si. Pittman, for- maður utan- ríkismála- 'nefndar Bandaríkjanna er maður djarforður, og hefir iðulega vakið á sér át- hygli fyrir um- mæli sín. Þykir hann stundum tala næsta óvarlega, en ekki hefir hann látið slika gagnrýrii á sig fá. Hann hefir nú,ií viðtali við hlaðamenn, komist þannig að orði um skilyrði Bretlands til þess að verjast, áð vakið hefir mikla gremju í Bret- landi. Sagði Pittman, að það væri vonlaust, áð Bretar gæti varið land sitt, og að Bandaríkin gæti ekki véitt þéim'þá'hjálp, sem nauðsynleg væri, til að af- stýra því, að þeir biði ósigur. Sagði Pittman o.g, að \Bretar ætti að verjast þegar i stáð i ný- lendum sinum, eins og Churc- hill hefði boðað, áð'þéir myndi gera, ef þorf krefði, en ekki biða með þetta þar til England væri sigrað. (Pittman er úr flokki repu- blikana, sem, hafa tekið þá stefnu að'Ban'darikin ætti ekki að taka þátt í stríðinu. Vafálaust mun Pittman táka öflugan þátt i kosningabaráttu þirri, sem ,'háf- in er vestra, eins og framan- nefnd ummæli hans virðast benda til). Þótt ummæli Pittmans hafi vakið gremju í Bretlandi fer því fjarri, að ummælin hafi slegið riokkurum óhug á Breta. Svara Bretar fullum hálsi og teljá sig hafa góð skilyrði til þess ekki að eins að verjast, heldur og til þess að hef ja sókn á Þjóðverja, er frá hður. Anthony Eden, her- málaráðherra flutti skörulega ræðu í gærkveldi og var henni útvarpað. Er ræða þessi svar við ummælum Pittmans og jafn- framt hvatning til bresku þjóð- arinnar. (Sbr. annað skeyti). 15. hernaðartil- kynning: ítala. Ttalir gáfu út 15. hernaðartil- » kynningu sína í gær. Segir í henni, að ekkert sé markvert að frétta af heimaVígstöðvunum eða frá Libyu. Hinsvegar hafi breskar sprengjuflugvélar reynt að gera árás á flugstöðvar ítala í As- mara og víða í Abessíníu, en ekki tekist að valda skemdum á neinu, sem hafi hernaðarlega þýðingu. Italska loftvarnaliðið hafi hinsvegar skotið niður tvær flugvélar fyrir Bretum. • Italska útvarpið hefír skýri frá því, að stjórnin í Japan hafi ¦viðurkent stjórn Petains sem hinalöglegu stjóni Frakklands;. Hafnbannið nær ibií tilFrakklands Einkaskeyti frá United Press. London i morgun. Breska stjórnin tilkynti i gær, að hafnbannið næði nú til Frakklands. Öll skip, sem eru á leið til hafna i Frakklandi, mega búast við því, að verða stöðvuð og verða flutt til breskra eftírlitshafna. Skip, sem fara til þess hluta Frakklands, sem undanskilinn er hernámi lands- ins, verða flutt til Gibraltar, en þar er ein eftirlitshöfn Eng- lendinga. Skip, sem eru á leið til Span- ar og Portugal, verða flutt til eftirhtshafna, eí grunur leikur á, að þau flytji vörur, sem eiga að fara til FrakkJands. Nýjar loftárásir á Bretland. Einkaskeyti frá United Press. London í morgun. Flötamálaiáðuneytið tilkynn- ir, að tvær þýskai flugvélar hafi verið skotnar niður yfir Bret- landi siðastliðna nótt. Sennilegt er, að a.m.k. tvær flugvélar ó- vinahná til hsfi verið skotnar niður. Loftárásir voru gerðar viða i Brellandi í gær. en öllum fregn- um ber saman ui», að tjón af völdum þeirra hafi verið tiltölu- lega lítið. Sprengjnm var varpað í suð- austurhluta og norðausturhluta Skotlands. Á einum stað i Norð- austur-Skotlandi varð kirkja fyrir miklum skemdum og skemdir urðu á sölubúðum. -—• Sprengjum mun einnig hafa verið varpað á nokkrum stöð- um í suðausturhluta Englands. Flokksþingið í Filadelfia. Fjórir menn tilnefndir sem forsetaefni. Einkaskeyti frá United Press. London i morgun. Fregn frá Filadelfia hermir, að nöfn fjögurra forsetaefna hafi verið lögð fyrir flokksþing republikana, þ. e. þeirra Will- kies og Boberts Tafts, sem fyrr hefir verið getið, Dewey's sak- sóknara hins opinbera i New York, og Franks E. Gannett, sem; er kunnur stjórnmálamað- ur og blaðaeigandi. Fiindum var frestað þar til síðdegis í dag og verða þá nöfn sex forsetaefna tíl lögð fyrir þingið og hefjasf svo atkvæða- greiðsliir; Arásir Breta á strand- stöðvar Þjóðverja. London i morgun. „Times" birtir forystugrein um árásir breska flughersins á strandstöðvaa- óvinanna og fer um þær mjög lofsamleg- um orðum. „Þessar árásir sýna það, að Bretland ætlar sér ekki að sitja auðum höndum og bíða þess, að á það verði ráðist, heldur mun það gera árásir á bæki- stöðvar óvinanna, hvar og hve- nær sem tækifæri býðst. Her- vald Breta er ekki eins þýð- ingarlaust eins og óvinirnir vilja vera láta og hernaðartil- kynningar vorar eru lausar við hið meiningarlausa gort, sem svo mjög gætir í tilkynningum Þjóðverja. En þessar árásir hefðu ekki verið gerðar af þjóð, sem óttast árás, eða býst við því, að aðflutningar henn- ar verði teptir." „Daily Telegraph" birtir for- ystugrein undir fyrirsögninni „Lofthernaðurinn", og kemst þar m. a. svo að orði, að loft- hernaðurinn sé meir en nokk- ur annar hernaður viðureign milli þjóða. „Sigur í lofthern- aði vinst aðeins með kjarki, þolinmæði og úthaldi sjálfra þjóðanna, sem í ófriði eiga. Saga stríðsins 1914—18 sýnir, að Bretar muni ekki missa kjarkinn. Lofthernaðurinn verður annað og meira en þýskar árásir á Bretland. Hann mun einnig felast í miskunnar- lausum árásum Breta á Þýska- land, og þessar árásir færast með hverjum degi í vöxt." „Daily Express" minnir á söguna af Leonidas konungi i orustunni við Thermopylæ, þegar hermenn hans sögðu um hinn mikla persneska her, sem nálgaðist: „Óvinirnir færast nær." Þá svaraði Leonidas: „Og vér færumst nær óvinun- um." Tyrkir taka ekki þáit í sty-r jöldinni Fregn frá Istanbul hermir, að Saydam forsætisráðherra Tyrk- lands, hafi lýst yfir því i tyrk- neska þinginu, að tyrkneska stjórnin hafi gert alt sem í henn- ar valdi stendur til þess að f orð- ast, að Tyrkland dragist í stríðið, og það mundi hún gera fram- vegis. Án þess að víkja að skuld- bindingum Tyrkja við Breta og Frakka, sagði Saydam, að gripið hefði verið til nauðsynlegra hernaðarróðstafana, en það hefði verið gert i varúðar skyni einvörðungu. Það er litið svo á, að það sé aðallega vegna afstöðunnar til Sovét-Rússlands, að Tyrkir vilja um fram alt forðast þátttöku i styrjöldinni, og segja Bretar, að þeir skilji þetta vel, og hafi aldrei verið tilætlunin, að Tyrk- ir tæki þátt í styrjöld, ef afleið- Hækkun pundsins veldur ekki verulegri verðhækkun nauð- synja í landinu. Olía og kol lækka í verði vegna iækkaðra flutningsgjalda. Það hefir að.vonum vakið alhnikla athygli meðal almennings, að síðastliðinn mánudag var gengisskráning sterlingspunds á- kveðin kr. 26.22, en að undanförnu hafði gengi þess verið all breytilegt. Um tíma var pundið ekki skráð hér í bönkum, eða frá 8. júní, en þá var gengi þess kr. 20.85. Fyrir viku var pundið skráð að nýju, og hafði það þá hækkað í kr. 23.59. Á síðastliðnu hausti var svo I fyrir mælt í bráðabirgðalögum, | sem út voru gefin, að krónan skyldi miðast við dollar, ef verðgildi pundsins breyttist | þannig i sambandi við hann, I að færri dollarar en 4.15 yrðu í pundi, og skyldu þá vera kr. 6.51 i dollar. Verðgildi ster- lingspunds komst niður fyrir þetta mark, og í London hefir hið skráða gengi verið 4.03 doll. i pundi, og er talið að 90 —95% af sölum hafi miðast við það gengi. Gengi það, sem skapast hefir á frjálsum mark- aði hefir hinsvegar verið ann- að, sem stafar af því, að eftir- spurn mun hafa verið treg í Vesturheimi eftir pundum, en framboð allmikið. Verð punds- ins á frjálsum markaði hefir þó að undanförnu hækkað og nálgast hið skráða gengi, og stafar það meðal annars af Átökin nnt ný- lendnveldi ETrakka. London i morgun. Bordeaux-stjórnin hefir — eða Weygand ráðherra fyrir hennar hönd — símað Gounod yfirherforingja i Norður-Af- riku, og komist svo að orði, að Frakkar hafi varðveitt heiður sinn, þótt þeir hafi neyðst til þess að fallast á harða skilmála. Mælist Weygand til, að Gou- nod styðji Bordeaux-stjórnina. Landstjórar Frakka i Mad- agascar og franska Indo-Kína, sem hafa lýst sig fylgjandi þvi, að styrjöldinni verði haldið á- fram, hafa verið settir af. I Bretlandi er leidd alhygh að því, að ef hlutaðeigandi land- stjórnir og herforingjar hviki ekki í baráttunni, hafi franska stjórnin enga aðstöðu til þess að framkvæma neinar fyrir- skipanir, sem hún gefi þeim. De Gaulle hefir hvatt franska flotaforingja til þess að sigla skipum sínum til breskra flota- hafna eða til flotahafna i ný- lendum Frakka, sem berjast á- fram fyrir Frakkland. Rússneskar flugvélar á sveimi yfir Rúmenín. Ein skotin niður. Einkaskeyti frá United Press. London í morgun. Búmenska stjórnin hefir bannað allar innanlandsflug- ferðir nema rúmenska flughers- íns. — Fjórar rússneskar flug- vélar sáust á sveimi yfir Búm- eniu í gær og var ein skotin niður. ingin gæti orðið styrjöld við Bússa. strangara eftirliti frá hendi Breta. Landsbankinn mun hafa fylgt hinu siðastnefnda gengji þar til 8. júní síðastl., og voru því allmiklar sveiflur á verð- gildi pundsins hér á iandi. Þeg- ar íslensk-bresku samningarn- ir voru upp teknir, varðandi kaup og sölu breskra og is- lenskra afurða, og kaup á doll- urum í Bretlandi á hinu skráða gengi, varð að ákveða f ast hlut- fall milli krónu og punds, og hefir þá verið miðað við skráð gengi punds og dollars i Lon- don, það er að ofan greinir. Samkvæmt gengislögunum íslensku, skal krónan ekki lækka meira en svo, að kr. 6.51 séu í dollar, og helst þvi þessi skráning pundsins meðan hlut- fallið milli punds og dollars raskast ekki frá því, sem nú er. Vísir hefir orðið þess var, að sjómenn óttast, að þessi nýja gengisskráning muni hafa all- verulega verðbreytingu í för með sér á nauðsynjum á inn- lendum markaði. Þetta er mis- skilningur. Það er ekki ástæða til að ætla, að nein veruleg hækkun verði á nauðsynjum, þrátt fyrir ofangreinda gengis- skráningu, miðað við það verð- lag, sem rikjandi hefir verið í landinu. Vísir hefir sannfrétt það, að verð á hráolíu mun lækka á næstunni, en það leiðir af því, að oliufélögum þeim, sem hér starfa og hafa mestan innflutn- ing olíunnar með höndum, hef- ir tekist að ná mjög hagkvæm- um samningi uin flutning á olí- unni, þannig, að flutnings- kostnaður verður töluvert lægri, en hann var áður. Auk þessa hefir verð olíunnar ávalt verið miðað við dollar á hinum erlenda markaði, þannig, að olían sjálf hækkar ekki í verði, miðað við skráningu krónu og dollars. Lækkun.sú á flutnings- gjöldum, sem fengist hefir, kemur þvi útgerðinni til góða, öll og óskert, þrátt fyrir hækk- un pundsins. Um kolin er aftur það að segja, að verð þeirra hefir ver- ið ákveðið i pundum, þannig að verðlækkun sú, sem fengist hefir vegna lækkaðra flutnings gjalda, kemur ekki að öllu leyti neytendum til góða á hinum innlenda markaði vegna geng- isbreytingarinnar. Þó má telja liklegt, að kolatonnið lækki um kr. 15^—20 frá þvi sem verið hef- ir, að öllu óbreyttu, og af verð- jöfnun á fyrirliggjandi birgð- um er ekki nauðsynleg. Hagur almennings þrengist því ekki, miðað við það verðlag nauð- synja, sem rikt hefir hér að undanförnu, en framleiðendur hagnast stórlega á gengis- skráningunni, með því að Bret- ar kaupa sennilega af okkur helstu framleiðsluvörur vorar, 'þótt samningum muni enn ekki lokið i því efni.

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.