Vísir - 05.07.1940, Blaðsíða 1

Vísir - 05.07.1940, Blaðsíða 1
Kristj Ritstjóri: án Guðlaug sson Félagsp Skrtfstofur rentsmiðjan (3- hæð). Ritstjóri' Bíaðamenn Sími: Auglýsingar 1660 Gjaldkeri 5 línur Afgreiðsla 30. ár. Reykjavík, föstudaginn 5. júlí 1940. 152. tbl. Bretar haf a komið í veg fyrir að Þjóð verjar og Italir f engi ftanska flotann. Öll fpönsk herskip í breskam höfaum á valdi Bpeta.— Sjóorustan vid Oran: Frðnskum herskipum, ep þar vopu, sökt eða þau gerö ónothæf.- Samkomulagsumleitanir um trönsku hepskipin i Alex- andpia.—Fpanska Indokina og Fpanska Somaliland taka þátt i stypj~ öldinni med Bandamönnum. EINKASKEYTI FRÁ UNITED PRESS. — London í morgun. Wnston Churchill, forsætisráðherra Bretlands, flutti ræðu í neðri málstofu breska þingsins í gær og gerði grein fyrir þeim ráðstöfunum, sem Bretar gerðu til þess að koma í veg fyrir, að Þjóð- verjar og ítalir næði yfirráðum yfir franska flotanum. Kvað hann ríkisstjórnina bresku hafa samþykt ein- róma, að hef jast handa í þessu ef ni, en hún hef ði aldrei tekið neina ákvörðun, sem hefði verið eins þungbært og dapurlegt að ráðas.t í sem þessa, þar sem um f yrri handamenn væri að ræða. Churchill lýsti yfir því, að mikill hluti franska flotans væri nú í höndum Breta eða að komið hefði verið í veg fyrir með öðrum hætti, að hann lenti í höndum óvinanna. — Landstjórar Frakka í Indo-Kína og Franska Somalilandi halda stríðinu áfram með Bretum, þar til yfir lýkur. Framkvæmdir Breta til þess að hindra að Þjóðverjar og Italir næði f ranska f lotanum hóf ust í gærmorgun, að loknum öllum undirbúningi. 1 "Gerðar voru ráðstafanir til þess að setja undir eftirlit Breta öll herskip Frakka í höfnum heima fyrir, en þangað höfðu léitað mörg herskip þeirra, sum, vegna þess, að áhafnirnar vildu halda styrjöldinni áfram, önn- ur voru þar síðan er herflutn- ingarnir stóðu yfir frá Frakk- landi. í heimahöfnum lágu 2 frönsk orustuskip, 2 létt beiti- skip, nokkrir kafbátar, og var þeirra meðal kafbáturinn „Sur- couf" (eða kafbeitiskip, eins og hann er stundum kallaður), á 3. þús. smálestir að stærð, 8 tundurspillar og um 200 smá herskip. Yfirmönnum, þessara skipa var tilkynt með stuttum fyrirvara hvað til stæði, og var hafður nægur herafli til fram- kvæmda og tekið fram, að Bret- ar hefði haft meira lið en fyrir var á skipunum. Til mótspyrnu kom ekki, eins og getið var í skeyti í gær, og upplýsti Chur- ehill, að það hefði verið 'í kaf- bátnum „Surcouf", 2 menn féllu í bardaga í kafbátnum, annar franskur foringi, hinn breskur, en fáeinir menn særð- ust af liði beggja. Um 800—900 menn af sjó- liði Frakka, þvi er var á her- skipum þessum, hafa lýst yfir, að þeir vilji halda áfram að berjast með Bretum, en annars hafa Bretar ákveðið að þeir, sem vilja fara til Frakklands, skuli sendir þangað, hvort sem um sjóliða er að ræða eða aðra, þegar franska stjórnin getur gert ráðstafanir að því er flutn- ing og móttöku þéirra snertir. Þar næst vék -Churchill að þeim hluta franska flotans, sem er í Alexandria í Egiptalandi, en þangað var send frönsk flota- deild um það bil, er Italir fóru í stríðið. Frakkar hafa þar 1 or- ustuskip, 4 beitiskip og mörg smærri herskip. Flotaforingjan- um franska í Alexandria var til- kynt, að ekki yrði leyft að skip- in léti úr höfn til þess að þau yrði látin í hendur övinanna. Ef slík tilraun yrði gerð yrði þeim sökt eða með öðru móti komið í veg fyrir, að hún hepn- aðist. Samkomulagsumlei'tanir stóðu enn yfir milli Breta og Frakka í Alexandria, er Chur- chill flutti ræðu sína. Um það, sem gerðist við Or- an, flotahöfn Frakka í Norður- Afríku, ræddi Churchill sem „sorglegasta þátt sögunnar". — Franski flotaforinginn þar neit- aði að f allast á þau skilyrði, sem, Bretar settu, en Frakkar áttu um nokkra kosti að velja. Af- leiðing neitunar flotaforingjans varð, að til orustu kom, sem lauk með sigrí Breta. Franski flotaforinginn neit- aði að ræða við sjóliðsforingja þann, sem Bretar sendu á fund hans, Holland kaptein, og lagði hann þá fram skjal, þar sem tekið var fram, að Bretar ætl- uðu, ef þeir sigruðu í styrjöld- inni, að hefja Frakkland til vegs og valda af nýju. í Oran voru tvö bestu her- skip Frakka, orustuskipin Dun- kerque og Strassbourg, mörg létt beitiskip, tundurspillar og kafbátar. Kostir þeir, sem Frakkar áttu um að velja, voru, að frönsku herskipin færi frá Oran með breskum herskipum til þess að halda áfram styrj- öldinni, að nokkur hluti áhafn- anna sigldi herskipunum með Bretum til breskra hafna og sjó- liðarnir yrði því næst sendir til Frakklands, ef þeir óskuðu þess, að, ef Frakkar vildu koma í veg fyrir, að herskipin yrði notuð i styrjöldinni við Þýska- land og Italíu, væri herskipin send til Vestur-Indiueyja eða eyjunnar Mauritius, og væri þau geymd þar þar til styrjöld- inni væri lokið, og þau þá af- hent Frökkum. Híér' var um, úrslitakosti að ræða, því að flotaforingjanum var tilkynt, að valdi yrði beitt innan sex klukkustunda, ef ekki yrði gengið að einhverju því boði, sem þarna var um að ræða. Holland kapteinn lét í ljós þá von, að til þess kæmi ekki, að beita yrði valdi. Meðan Hol- land kapteinn var í Oran, var öflug bresk flotadeild á leið til Oran undir stjórn Summervil- le aðmíráls. Þegar flotaforinginn hafði neitað að fallast á skilmála Breta, réðist flotadeildin breska á frönsku herskipin og lauk or- ustunni með því, að Strass- bourg og mörgum öðrum her- skipum var sökt, en önnur urðu fyrir svo miklum skemdum, að þau urðu ónothæf. Herskipið Dunkerque komst undan og ætlaði það að komast til Tou- lon, en þvi var veitt eftirför og hæft með tundurskeyti. Lask- aðist það svo mikið, að talið er, að það verði margra mánaða verk að gera við það. Churchill gerði allnána grein fyrir því, sem gerðist, að því er kröfur Breta snertir til sinna fyrri bandamanna, varðandi flota þeirra, áður en vopnahlés- samningarnir voru gerðir. — Beyndu Bretar að koma i veg fyrir, að Frakkar léti hann af hendi, en Bretar höfðu farið fram á, að flotanum yrði siglt til breskra hafna meðan sam- komulagsumleitanir færi fram um vopnahlésskilmála. Þetta tókst ekki. Frakkar lofuðu há- tíðlega, að flotinn skyldi aldrei falla í hendur Þjóðverja, en þrátt fyrir það var eitt ákvæði vopnahlésskilmálanna, að Frakkar áttu að afhenda óvin- unum herskipin. Churchill kvað það óbifanlega ákvörðun Breta, að koma i veg fyrir það, að uokkurt franskt herskip yrði framselt Þjóðverjum. Ennfrem- ur sagði hann, að um 400 þýsk- ir flugmenn, sem voru fangar í Frakklandi, hefði verið látnir lausir, 'þrátt fyrir það, að Bret- ar hefði óskað þess, að þeir væri fluttir til Bretlands. Nú tæki þessir f lugmerin þátt i lof t- árásum á Bretland. Flugvélar margra þessara flugmanna voru skotnar niður af breskum flugmönnum. Churchill sagði í ræðu sinni, að Bretar myndu hrinda öllum tilraunum Þóðverja til árása á Bretland og Irland. Það kom mjög skýrt fram i ræðu hans, hve honum persónulega og bresku stjórninni allri þótti sárt að verða að grípa til slíkra ráð- stafana, en þeim hefði verið nauðugur einn kostur. Kvaðst hann leggja það undir dóm þjóðarinnar og þingsins, Banda- ríkjaþjóðarinnar og annara, er gert hafði verið. Churchill var mjög hrærður, er hann lauk máli sínu. Allur þingheimur hylti hann. Hófst svo fundur i málstofunni fyrir luktum dyr- um. I Bandarikjunum og bresk- um löndum er litið svo á, að Bretum hafi verið nauðugur einn kostur, að koma i veg fyr- ir það, að Þýskaland og Italia fengi franska flotann. II aríiöli Breto í Heui-York Þrír menn Mihi bana. EINKASKEYTI frá U. P. — London í morgun. Sprenging varð, í gær við sýningarhöll Breta í New York, með þeim afleið- ingum að þrír leynilögreglu- menn biðu bana. Sprengingin varð eftir að tekist hafði að koma sprengj- unni út úr sýningarskálan- um og sprakk hún á grasflöt fyrir framan hann. Kraftur sprengingarinnar var svo mikill, að leynilögreglumenn- irnir rifnuðu alveg í tætlur og í gtrasflötina myndaðist gígur, sem var fimm fet í þvermál og tvö fet á dýpt. Þykkar gluggarúður, 100 fet í burtu, brotnuðu. Þá særð- ust auk þess fimm menn. Á þriðjudagsmorgun sím- aði karlmaður til sýningar- hallarinnar og varaði starfs- mennina við að vera í henni, því að hún yrði sprengd i loft upp. > Voru þá fengnir leynilög- reglumenn til þess að leita í höllmni og gæta hennar og fundu þeir loks sprengjuna í gær í herbergi því, sem loft- dælurnar eru í. Reykjavikupmotid; Víkingxir va.ro R ey k j a v tk ttr meis t ar i Fékk 9 stig af V£ fáanlegnm. Víkingar unnu leikinn í gær á vitaspyrnu, en mótið hefði þeir unnið, þótt úrslitin í gær hefði orðið jafntefli. Hafa þeir 9 stig, Valur 7, og K. R, 6 og Fram tvö stig. — Veður var með besta móti í gær, norðan kul, sem varla mun hafa haft áhrif á leikinn og ekki kalt í veðri. Áhorfendur voru á annáð þúsund. Víkingar kusu að leika á syðra markið i fyrra hálfleik. Gerðu þeir fyrra mark sitt á 9. mínútu eftir fallegt upphlaup á hægra kanti. Fékk Þorsteinn knöttinn fýrir opnu marki og skoraði. Lá meira á Fram þenna hálfleik, en þeir gerðu mörg upphlaup, þótt þeim auðnaðist ekki að skora. Var framlína Fram lítið samæfð, eins og hún var skipuð þarna. Víkingar gerðu siðara mark sitt i byrjun siðara hálfleiks, úr vítaspyrnu. Nolckuru eftir miðj- an hálfleik skoruðu Framarar og færðist fjör i leikinn við það, en þeim tókst ekki að skora aftur, enda þótt mark Vikinga kæmist oft í hættu. Þessi hálf- leikur var jafnari, en sá fyrri. Víkingar voru óstyrkir til að byrja með, enda var mikið i húfi fyrir þá að sigra, til þess þurfa ekki að lenda aftur í „höndunum" á Val. Þeir jöfn- uðu sig þó þegar f rá leið og bet- ur fór að ganga. Samleikur þeirra var oft dágóður. Af Vík- ingum voru Haukur og Ingvi þeir, sem léku eins og venju- lega. Ingólfur fékk skyndilega fjörkipp um tima í siðari hálf- leik og sýndi þá hvað líann gat, en var annars athafnalitill. Framarar voru daufir fyrra hálfleikinn, en sóttu í sig veðr- ið seint í siðara hálfleik. Þá vantaði næstum altaf kraftinn og dugnaðinn, sem hefir svo oft einkent þá. Framlínan var veik, enda hefir hún haft lítinn tíma til samæfinga, eins og hún var skipuð i gær. Bestu merinirnir voru þeir Högni og Sæmundur. Dómari var Sigurjón, bak- vörður úr K. R., og verður ekki hjá þvi komist, að álasa hon- um fyrir linkind. Hann slepti hverri fríspyrnunni á fætur annari i fyrra hálfleik og dæm- ir svo skyndilega vitaspyrnu á Fram í byrjun síðara hálfleiks. Hann getur varla réttlætt hana, eftir alt það, sem var á undan gengið. I síðara hálfleiknum tók hann sig þó á. Leikurinn var þó alls ekki harður. Fer hér á eftir tafla um það, hvernig heildarútkoma hvers félags er eftir mótið. Vikingur Valur .. L. 6 6 u. 4 3 J-1 1 T. 1 2 Mork 11-5 13-9 Stig 9 7 K.R..... 6 2 2 2 &-8 6 Fram .. 6 1 0 5 4-12 2 Reykjavíkurfélögin fjögur hafa nú hvert unnið eitt mót af undanförnum fjórum mótum. Valur varð í fyrravor Beykjavík- urmeistari, Fram íslands- meistari, K.R. vann Walters- kepnina og nú síðast hefir Vik- • ingur unnið Reykjavíkurmótið. Má segja, að bróðurlega sé skift. hep. Eire verður hlutlaust. Einkaskeyti frá United Press. London í morgun. De Valera lýsti yfir því í gær- kveldi, til þess að girða fyrir, að ýms ummæli i útvarpi og blöðum, að undanförnu yrði til þess að valda misskilningi, að fríríkisstjórnin ætlaði sér ekki að hverfa frá þeirri stefnu, að Eire verði hlutlaust í styrjöld- inni. Tilkynning um þetta efni var birt í september s.l. og af- staða og stefna stjórnarinnar hefir ekki breyst síðan, sagði De Valera. Hann kvað stjórnina hafa gert víðtækar ráðstafanir til verndar hlutleysi írlands, sem yrði varið undir öllum kring- uinstæðum,. I Kpetlandi bída menn með éþpeyju frekapi fregna um þad, sem eftip ep af fpanska flotaniim. EINKASKEYTI frá United Press. London í morgun. Ný bók. í dag kom út ný bók á forlagi IsafoklarprentsmiÖju. Heitir hún á íslensku „Bréf frá látnum, sem lif- ir", en enska heiti'Ö er „Letters from a living dead mah", og hefir vak- ib' mikla eftirtekt. Börtún, sem eiga aÖ dvelja á sumardval- arheimili RauÖa Krossins að Ásum í Eystrahreppi, eiga að mæta til brottferðar við Mjólkurfél^shúsib kl. 1.30 á morgun. Það hefir fengið hinar bestu undirtektir í Bretlandi, að ríkis- stjórnin hófst handa um að koma í veg fyrir, að franski flotinn kæmist til hafna í Frakklandi, því að afleiðing þess hefði orðið, að því er Bretar telja, að her- skipin hefði verið notuð í styrj- öld gegn Bretlandi. Menn bíða óþreyjufullir ítar- legri fregna, m. a. um tvö af sjö orustuskipum Frakka, en þeir áttu fimm í stríðsbyr jun en fyrir 2 mánuðum var orustuskipið Richelieu talið fullsmíðað, og systurskip þess litlu síðar. Enn- fremur vantar upplýsingar um 12 af 18 beitiskipum, 1 af 2 flug- vélamóðurskipum, 50 af 61 tundurspilli, og ennfremur vant- ar upplýsingar um f jölda marga kafbáta, en Frakkar áttu 76 í styrjaldarbyrjtm og 25 í smíð- um en einum hefir verið sökt í styrjöldinni. Þó er .talið, að nokkrir kaf bátar haf i verið eyði- lagðir til þess að þeir kæmist ekki í hendur óvinanna. Þá er tali'ð, að um nokkur þeirra skipa, sem tóku þátt í or- ustunni nndan Oran, vanti upp- lýsingar. en þegar Churchill flutti ræðu sína voru ekki fyrir hendi fullnægjandi upplýsingar. Er áreiðanlegt, að fleiri herskip en Dunkerque, sem varð fyrir skemdum leituðust við, að kom- ast til Toulon. I Bretlandi er litið svo á, að það, sem gerðist í gær muni gefa Þjóðverjum tilefni til, að hefja nú hinar stórkostlegu árásir á Bretland, sem þeir hafa verið að boða fyrr og síðar. Það vekur mikla athygli, að þýskar Messerschmitt árásar- flugv., .,Messerchmitt 119" hafi sést yfir Bretlandi í fyrsta sinni í gær. Er talið að Þjóðver jar hafi nú aðstöðu til þess að senda þess- ar flugvélar inn yfir Bretland, vegna þess að þeir hafa nú flug- velli marga í Hollandi, Belgíu og Frakklandi. Árásarflugvélar þessar eiga að vera sprengju- flugvélunum til verndar. Þjóðverjar gerðu loftárás á Portland í gær og var það í fyrsta skifti, sem þeir notuðu steypiflugvélar í loftárásum á Bretland. Einu hjálparskipi flotans var sökt, dráttarbát og smáskipi.

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.