Vísir - 17.10.1940, Blaðsíða 2

Vísir - 17.10.1940, Blaðsíða 2
VISIR DAGBLAÐ Útgefandi: BLAÐAÚTGÁFAN VÍSIR H/F. Eitstjóri: Kristján Guðlaugsson Skrifst.: Félagsprentsmiðjunni. Afgreiðsla: Hverfisgötu 12 (Gengið inn frá Ingólfsstræti).. Símar 1660 (5 Iínur). Verð kr. 2.50 á mánuði. Lausasala 10 og 25 aurar. Félagsprentsmiðjan h/f. Greinin í Spectator. | ÓNAS JÓNSSON t»"ti í Tím- ' anum í fyrradag svohljóð- andi yfirlýsingu: „t dagblaðinu Vísi í gœr er gefið i skyn eftir útlendu blaði, að eg hafi Iýst því yfir sem skoðun minni, að það væri æski- legt fyrir ísland að ganga inn i ' Bretaveldi. Þetta er algerður misskilningur. Frá þvi að eg fór að laka þátt í landsmálum, hefir það verið aðaltakmark mití með pólitískri starfsemi, að ísland yrði algerlega frjálst og óháð öðrum rikjum, þegar sáttmálanum frá 1918 er lokið, og að þjóðin haldi siðan fullu frelsi og sjálfstæði um ókom- inn aldur." Það er ekki gott að vita, hvað komið hefir J. J: til að fara endi- lega að snúa sér að Vísi í þessu máli. Hér i blaðinu hafði — á mánudaginn var — verið gerð að umtalsefni grein, sem Snæ- björn Jónsson bóksali hafði rit- að í enska blaðið Spectator, um Island og styrjöldina. í þessari grein heldur Snæbjörn því fram að „gáfaðri hluti" islensku þjóðarinnar hafi fyrir löngu átt- 'að sig á þvi, að Island þurfi framvegis á vernd erlends lier- veldis að halda, til þess að geta verið sjálfstætt. Segir svo: „Snæbjörn ber fyrir sig tvo íslenska stjórnmálamenn. Segir hann að Jónas Jónsson 'hafi haldið þessu sama fram fyrir þrem árum. Og auk þess hafi Héðinn Valdimarsson borið f ram þá tillögu, að ísland sækti um upptöku í Bretaveldi sem samveldisland. Segir hann að þessum skrifum hafi ekki verið mótmælt og dregur af þvi þá á- lyktun, að menn séu þessu sam- þykkir. Það kann vel að vera, að greinum Jónasar Jónssonar hafi ekki verið mótmælt. En um tillögu Héðins er það að segja, að henni var mótmælt, að minsta kosti hér í blaðinu." Þetta er alt sem Vísir hefir sagt um Jónas Jónsson í sam- bandi við þetta mál og sjá allir að að hér er hvorki einu né neinu að honum dróttað. Það er þessvegna fullkominn mis- skilningur af Jónasi að ætla að troða illsakir við Vísi í þessu máli. Hann virðist þvert á móti eiga að geta fært sér það til inn- tekta, að Vísir leggur áherslu á að greinum hans hafi ekki verið mótmælt, en aftur á móti grein Héðins, því það mætti teljasi vottur þess, að mönnum alment hafi ekki þótt skoðanir Jónasar mjög saknæmar, þótt Snæbjörn þykist fínna þar málstað sínum stuðning. Skal svo útrætt um Jónas að sinni. En þetta mál er alvarlegra en svo, að kyrt megi liggja. Fyrir nokkrum árum birtist í breska blaðinu Scotsman grein, þar sem því var haldið fram, áð meðal áhrifamanna á íslandi væri mildll áhugi fyrir því, að komast í náin pólitísk tengsl við breska heimsveldið. Þessari grein var mótmælt rnjög harð- lega í blöðum sjálfstæðísmanna og vildi enginn íslendingur við það kannast, að hann sæktist eftir pólitiskum tengslum við Breta. Síðan Jiggur þetta mál niðri þangað til i vctur, að Héðinn Valdimarsson gerir ráð fyrir þeim möguleika, „að ísland gangi breinlega inn í hið mikla þjóðasamband Bretaveldis, sem sjálfsíætL sjálí'stjórnarríki." Þessari grein var svarað hér i blaðinu 27. mars síðastl. Þar var á það bent, að ýms ummæli, sem við sjálfir legðum ekki niikið upp úr, vektu stundum mjög óþægilega eftirtekt erlend- is. T. d. hefði fleipur kommún- ista vorið 1939 um fyrirætlanir Þjóðyerja hér á landi gengið ljósum lógum í heimsblöðun- um. Þessvegna yrðum við að gæta tungu okkar og laka hart á, ef út af yæri brugðið. Að end- ingu sögðum vér: „Við höfum sett okkur ákveðið mark í sjálf- stæðisbaráttunni. Þeir atburð- ir geta gerst að við ráðum ekki ferðinni. En af frjálsum og fús- um vilja hvikum við ekki frá því marki." Hér er málstaður Islendinga settur fram i örfáum orð'um. Eftir að þetta er ritað hafa þeir a«tburðir gerst, að við „ráðum ekki ferðinni" um sinn. Við höf- um borið fram eindregin mót- mæli og okkur liefir verið lof- að, að verða aftur frjálsir ferða okkar að ófriðnum loknum. Þá tekur sig til íslenskur maður, skrifar í breskt blað og fræðir Breta á þvi, að „gáfaðri hluti" þjóðarinnar vilji endilega vera á valdi þeirra sem allra lengst. Grein Snæbjarnar Jónssonar er svo furðuleg, að höfundurinn hlýtur að verða þess var, að hún er skrifuð í fullkominni ó- þökk alls almennings á íslandi. Hver verður íþróttafulltrúi? Umsækjendur um íþróttafull- trúastöðuna eru átta talsins. Það eru Aðalsteinn Hallsson, Benedikt Jakobsson, Brandur Biynjólfsson, Guðjón Ingi- mundarson, Hannes M. Þórðar- son, Lárus J. Rist, Þorgeir Sveinbjörnsson og Þorsteinn Einarsson. Það er kenslumálaráðherra, sem skipar íþróttafulltrúann að undangengnum tillögum í- þróttanefndar, en enn sem komið er hefir hún ekki mælt með neinum sérstökum xxuor sækjenda. , Kæra Höjgaard & Sclmitz og afstaða Jagsbrúnar. Nokkrar athugasemdir. Firmað Höjgaard & Shultz hefir birt kæruskjal í Morgun- blaðinu 15. þ. m. vegna spellvirkja, sem framin höfðu verið á mútum að hitaveituleiðslum milli Brúarlands og Reykja. Kæru- skjal þetta er þannig úr garði gert að fullri undrun sætir að það skuli hafa verið birt opinberlega og án athugasemda, þótt það þætti góð vörn frá hendi Höjgaard & Schultz til sakadómara til þess að byggja rannsókn málsins á. . ¦ Verkfræðingur firmans, Kai Langvad, sem undirritaði kæruskjalið, virðist helst drótta því að mér og formanni Tré- smiðafélagsins, að við höfum átt þátt í þessum athöfnum, beint eða óbeint, og ber þar fyr- ir sig ummæli dalisks manns, sein ekki skilur islensku, en liér dvelur á vegum firmans. Rannsókn máls þessa hefir þegar farið fram að nokkru, og mun óhætt að fullyrða, að þar bafi upplýst, að hvorki eg né Tómas Vigfússon liöfum beint né óbeint kvatt til eða stuðlað að ofangreindu athæfi, sem við teljum að sé síst til framdráttar málstað Trésmiðafélagsins.Gæt- um við í rauninni með sama réfti og hinn danski verkfræð- ingur beint ásökunum hans að fylgifiskum hans, þótt við telj- um livorki sæmandi né réttmætt að gera slikt. Málið er í rann- sókn og upplýsist vonandi að fullu, en því eru þessar línur rit- aðar, að eg tel óviðunandi að dylgjur séu íluttar athuga- semdarlaust á opinberum vet- vangi að órannsökuðu máli. Læt eg úlrætt um þetta atriði, sem og rangfærslur og bein ó- sannindi, sem þessir menn hafa leyft scr að bera á borð fyrir sakadómara, en aðeins skal vik- ið að afstöðu Dagsbrúnar til vinnudeilu þeirrar, er nú stend- ur yfir. Má viðhorf félagsins marka af eftirgreindum bréf- mn, sem farið hafa milli Dags- brúnar og Höjgaard & Schultz. Hinn 5. október s. 1. ritaði firm- að Dagsbrún eftirfarandi bréf: „I franihaldi af viðræðum, , sem fram hafa farið milli formanns yðar, Sigurðar Halldórssonar og verkfræð- ings okkar, Suhr Hesiriksen, leyfum við okkur hér með að fara fram á það við heiðrað félag yðar að það staðfesti, að uppsláttur og niðurrif til- , búinna móta, sem ekki þarf annara verkfæra við, en venjulegra tækja verka- manna, geti ekki skoðast vinna, sem trésmiðir einir hafi rétt á, og félagsmenn yð- ar eigi rétt á að inna þessa vinnu af hendi." (Þýðing mín). Dagsbrún.svaraði þessu bréfi þannig hinn 7. þ. m. : „Heiðruðu herrar. Höfum móttekið bréf yðar dags. 5. þ. m., þar sem þér beinið þeirri spurningu til okkar, hvort að verkamönn- um sé leyfilegt að reisa til- búin steypumót og losa þau utan af steinsteypu, ef til þess þarf eigi áhöld trésmiða. Viljum við í þessu sam- bandi benda yður á 2. gr. í samningi vorum við Tré- smiðafélag Reykjavíkur um verkaskiftingu í bygginga- vinnu. Þar segir: „Verka- mannavinna, telst öll sú vinna„ sem urinin er, án þess að til hennar séu notuð verk- færi iðnaðarmanna". Hins- vegar segir í sömu gr.: „Það telst trésmiðavinna að losa steypumót utan af stein- steypu, ef um aðkeypta vinnu er að ræða. Á annan hátt' sjáum vér eigi ástæðu til á þessu stigi málsins, að svara fyrirspurn yðár, enda viljum vér ekki að filefnislausu skifta okkur af deilu þeirri, sem risið hefir milli yðar og Trésmiðafélags Reykjavíkur." Er verkfallið var skollið á rit- aði svo stjórn Dagsbrúnar eftir- farandi bréf, sem markar greini- lega afstöðu félagsihs og skiln- ing á ofaiigreindum ákvæðum, en bréfið er ritað hinn 13. okt. s. 1.: „Höjgaard & Schultz A/S Rej'kjavík. Með tilvísun til bréfs vors dags. 7. okt. 1940, og í fram- haldi af því, viljum vér vekja athygli yðar á því, að samkv. samningi um verkaskiftingu í byggingariðnaði milli f élags vors og Trésmiðafélags Reykjavíkur, dags. 5. júni 1939, er almennum verka- mönnum óheimilt aðN annast trésmíðavinnu, þar á meðal að slá upp mótum, eins og þér hafið látið þá gera eftir að verkfall trésmiða hófst. Fyrir því munum vér leggja svo fyrir verkamenn í f élagi voru að inna ekki slíka vinnu af höndum, enda er það í samræmi við þá ráð- stöfun yðar, sem frá upphafi hefir verið viðhöfð, að tré- smiðir einir vinni þau störf. Þetta tilkynnist yður hér með." Eg sé ekki ástæðu til að ræða þetta mál frekar að sinni, nema að sérstakt tilefni gefist til: Einar Kristjánsson. Metsala. Isfisksölur togaranna eru hagstæðar um þessar mund- ir og sumar með ágætum. Þær eru misjafnar eins og gengur. Fyrir nokkuru seldi einn togarinn afla sinn fyrir um 11.400 sterlingspund og er það hæsta sala, sem, nokkuru sinni hefir fram farið. Áður mun hæsta sala hafa numið um 10.400 stpd. VÍSIS KAFFIB gerir alla glað«u Róstur við Landsímastöðina Um hádegisbilið í gær skipaði Langvad verkfræðingur þremur starfsmönnum hjá firmánu Höjgaard & Schultz áð hefja vinnu milli kl. 12—1, við niður- rif steypumóta við leiðsluhús hjá Landssímastöðinni. Trésmiðir urðu þess varir að verið var að vinna að niðurrifi móta í matartímanum, söfnuð- ust um staðinn og skoruðu á verkamennina, að leggja niður vinnu. Urðu þeir ekki við á- skoruninni og kom til smá á- taka. Trésmiðir telja að hér sé um brot á vinnulöggjöfinni að ræða, og hafa kært yfir þessu til sakadómara. Var kæran send honum í gær og mun málið verða rannsakað. Athugasemd. Hr. ritstjóri. I viðtali því við mig, er birt- ist í heiðruðu blaði yðar í gær, eru höfð eftir mér eftirfarandi orð um sendiráð Islands i Kaup- mannahöfn: „.... sem greiddi götu Islendinga eftir mætti og fórst það yfirleitt vel úr hendi." —• Mér þykír leitt, að þessi orð eru lögð mér í munn, því að það er bygt á misskilningi, að eg hafi sagt þau. Eg lagði aftur á móti áhei'slu á, hversu vel sendiráðinu hefði farist allur undirbúningur fararinnar úr hendi. Mér er það mjög fjarrí skapi, að vílja kasta rýrð á sendiráðið, sem við ferðafólkið stöndum, í svo mikilli þakkar- skuld við. Með þökk fyrir birtinguna:. Rv., 17. okt 19*40. Klemens Tryggvason. láiiieílssfsíis Jóns Þorleifssonar að Blá túni við Kaplaskjóls- veg (rétt við Hringbraíít) opin daglega frá 11—21. — Sóknarnefndakosningar í Reykjavík. Um 60 ára skeið hefir ekki verið nema ein sóknarnefnd í Reykjavík, en innan fárra daga verða þær orðnar f jórar. Er það að ýmsu leyti litlu minni breyt- ing að fjölga sóknarnefndar- mönnum úr 5 í 20 en hitt, að prestar Reykjavíkur verða inn- an skamms orðnir 6 í stað tveggja. Um kosningu prestanna, er talsvert farið að tala, þótt enu sc óvíst hve margir umsækj- endur verða, og sú kosning fari ekki fram fyr en í desember. En um sóknarnefndákosning- arnar heyrist fátt. Mun margur ætla, að það skifti litlu, hverjir þar verða kosnir, en það er hinn mesti misskilningur. Vald sóknarnefnda og verk- svið er mikið að Iögum. Geta þær mjög létt undir starf sókn- arprests eða verið þar, þungur baggi eftir þvi hver áhugi og framtak kann þar að vera — eða vanta. Á það einkum og sér í lagi við um sóknarnefndir í söfnuðun- um þremur nýstofnuðu, sem allir þurfa að reisa sér-kirkjur svo fljótt sem unt er. Þær eiga að gera kjörskrá og stjórna prestskosningum, þær þurfa að úlvega sóknarprestunum nýju hús til guðsþjónustuhalds, og sjá um söng og organleik við þær guðsþjónustur. Þær taka við öllum fjármálum nýju safnaðanna, og þær þurfa síðast en ekki síst að hafa margháttaða samvinnu sín á milli og við bina gömlu sóknarnefnd dóm- kirkjusafnaðarins, sem eftir verður, þegar búið er að sniða um tvo þriðju hluta af gamla dómkirkjusöfnuðinum. Að líkindum verður lítill vandi að velja sóknarnefnd í Laugarnessöfnuði, þar eð ýms- ir góðir borgarar hafa starfað þar nokkur ár sem sjálfboða- nefnd 3ð kirkjumálum, ásamt með síra Garðari Svavarssyni. Geri eg ráð fyrir að úr þeim Ihóp verði sóknarnefndin kösin, og er það í alla staði vel til fallið. Hallgrímssöfnuður er svo fjölmennur og hefir svo mörg- um áhugamönnum á að skipa, að ótrúlegt er að þar verði nokkur tilviljun látin ráða Um kosningu sóknarnefndar. En það tel eg „tilviljun" í þessum efnum, ef fundurinn á sunnu- dagskvöldið kemur í Austur- bæjar Ijarnaskóla verður mjög fámennur, og þar verða svo kosnir einhverjir menn hálf- nauðugir og alveg ókunnugir öllu safnaðarstarfi. I Nesprestakalli hinu nýja býst eg við að hættan sé mest í þessu efni, meðfram vegna þess, að það prestakall er i mörgum aðgreindum pörtum og þar því lítil eða engin heildartilfinning enn sem komið er. En hún er harla mikilvæg, og að minni hyggju mun hún myndast og þróast best, ef fyrsta sóknar- nefnd prestakallsins verður svo skipuð, að allir aðalhlutar þess eiga fulltrúa í nefndinni. Eða með öðrum orðum: Skerja- fjörður, Grímsstaðaholt, Sei- tjarnarnes og Melarnir (Réyni- melur, Víðimelur og Hring- braut að sunnan) þurfa að eiga þar einn fulltrúa hver um sig. Vel færi á því að fimmti sókn- arnefndarmaðurinn væri bú- settur á Bráðræðisholti eðá við Kaplaskjólsveg, þótt þar sé færra fólk búsett nú en á þeiin 4 svæðum, sem nefn,d voru. Þeir, sem eg hefi talað við um þessi mál í hinu nýja Nes- prestakalli, hafa tekið vel í þessa uppástungu mína, en um hitt er mér ókunnugt, hvort nokkur undirbúningur er hafinn í þá átt hjá safnaðarfólkinu. M|á þó eng- inn ætla, að vel skipist um þesöa kosningu, ef safnaðarfundui-- inn á mánudagskvöldið kemur í Háskólanum verður alveg. ó- undirbúinn af hálfu safnaðar- fólksins. Þá má ekki gleymast, að allir þrír nýju söfnuðurnir eiga jafn- framt að kjósa sér safnaðarfull- Irúa til næstu 6 ára. Að vísu er vald þeirra og störf áð lögum miklu minna en sókn- arnefnda, en héraðsfundi sækja þeir einu sinni á ári og taka þált í þeim málum, sem undir hér- aðsfundi falla. En þar sem Reykjavík verður framvegis sjálfstætt prófastsdæmi, má bú- ast við, að ýms mikilvæg mál komi þar til aðgerða, einkan- lega á meðan fast skipulag er að komast á hjá þessum nýju söfnuðum. Verður þvi að gæta þess að vélmetnir áhugamenn um. kirkjumál verði kosnir safnaðarfulltrúar. Að sjálfsögðu eru konur jafn kjörgengar sem karlar, að öðru jöfnu, til allra þessara starfa, en auk þess er æskilegt, að sóknar- nefndir og hinir nýju prestar gangist fyrir því, að í hverjum söfnuði verði kosin kirkjunefnd kvenna til að styðja ýms safn- aðarmál. Þær nefndir hafa að vísu ekkert löglielgað stai"fsvið, en geta þó miklu góðu til vegar komið, eins og reynslan hefir sýnt.. Að sjálfsögðu á eg ekki að lögum neinn atkvæðisrétt um þessar eða aðrar kosningar í hinum nýju prestaköllum, en þar sem eg hefi setið í sóknar- nefnd Reykjavíkur nokkru lengur en allir aðrir fyrr og síð- ar, tel eg mér skylt að gefa þau ráð í þessum efnum, sem eg kann best. — Loks skal til leiðbeiningar skýrt frá takmörkum presta- kallanna i Reykjavík, sem stað- fest hafa verið af ráðherra sam- kvæmt tillögum kirkjuráðs og prestakallaskipunarriefndar. I. Dómkirkjuprestakall tak- markast af Hringbraut frá sjó að vestan og sunnan — nema

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.