Vísir - 01.11.1940, Blaðsíða 1

Vísir - 01.11.1940, Blaðsíða 1
Ritstjóri: Kristján Guðlaug Skrifstofur: Félagsprentsmiðjan (3. sson hæð). Ritstjóri Blaðamenn Sími: Auglýsingar 1660 Gjaldkeri 5 línur Afgreiðsla 30. ár. Reykjavík, föstudaginn 1. nóvember 1940. 253. tbl. Italir segjast taka Janina hersktldi í dag. herlið til €ri#ikklands. EINKASKEYTI FRÁ UNITED PRESS. — London í morgun. Samkvæmt fregnum, sem bárust í gærkveldi hafa Italir aðallega lagt áherslu á, að sækja fram frá landamærum Albaníu við Adríahaf, suður á bóginn í áttina til Janina. Segjast Italir hafa sótt tals- vert fram þarna og búast þeir við, að verða búnir að hertaka borgina á morgun. Grikkir segja hinsvegar, að Italir hafi hvergi sótt fram lengra en 5—6 mílur enskar, og séu hvergi komnir að aðalvarnarlínu Grikkja. Grísk herskip skutu í gær á hersveitir Itala, sem sóttu fram ft strondinni við Adríahaf, og varð hvergi vart við ítölsk herskíp á þeim slóðum. Á öðrum hluta vígstöðvanna en í nánd við Janiria hef ir einnig verið barist, en ekki hafa þar verið neinar stórorustur. Eitt- hvað hafa þó Italir reynt að sækja fram í áttina til Florina. Grikkir lágu þar í leyni fyrir tveimur ítölskum hersveitum og gerðu á hana skyndiárás. Varð mikið manntjón í liði ftalg, Þjóðverjar hafa haldið því fram, að Grikkir myndi ekki halda áfram vörninni, Og segja bresk bliið, að markmið Þjóð- verja og ítala hafi verið, að knýja Grikki til þess að gefast upp, eins og Dani, þ. e. fá kröf- um sinum framgengt án þess til styrjaldar kæmi. Breska upp- lýsingamálaráðuneytið heldur því jafnvel fram, að Þjóðverjar og ítalir hafi verið alveg vissir um, að Grikkir myndi gefast upp, svo vissir, að Italir hafi ekki verið fyllilega undir inn- rásina búnir. Þá er þvi haldið fram, að fyrrverandi grískur ráðherra hafi étt að taka sér sama hlutverk í Grikklandi og Quisling hefir í Noregi. — Nú litur hinsvégar út fyrir, segja blöðin, að Þjóðverjar hafi sann- færst um, að Grikkjum er ram- asta alvara að verja land sitt. Um leið og þær fregnir berast herma fréttir frá Bukarest, að þýskar herflutningalestir hafi sést í suðurhluta Rúmeníu. Og i Þýskalandi var boðað í gær, að Þýskaland muni ekki segja Grikklafidi stríð á hendur, nema af hernaðarlegri nauðsyn. " Rússar selja Grikkjum 130 flugvélar. Nokkurir bardagar urðu við Presbavatn, á. landamærum Grikklands, Albaniu og Jugo- slaviu. Var það stórskotalið, sem þar áttist við. Tass-fréttastofan rússneska hefir borið til baka þá fregn, að Rússar hafi selt Grikkjum 130 flugvélar, og væri þær komnar til Grikklands. Italir gerðu lof tárás í* gær á Palras og tvær borgir aðrar við Patrasflóa. Manntjón hefir tals- vert orðið í lof tárásunum. Fund- ist hafa á annáð hundrað lík eftir fyrri loftárásir. Grikkir saka ítalska flugmenn um að skjóta af vélbyssum sínum á varnarlaust fólk á götum bonga og bæja. I skeyti frá United Press, sem barst í gærkveldi seint segir svo: Fregn send frá Jacovica á landamærum Jugoslaviu og Al- baniu, til Belgrad, hermir, að Italir hafi hertekið gríska landa- mærabæinn Breznica, að af- staðinni fallbyssuskothríð sem s!óð alla aðfaranótt fimtudags. Síðdegis á miðvikudag sótti ílaJskt fótgönguíið, varið flug- yéluni, fram til Breznika og her- tók bæinn, þrátt fyrir öfluga mótspyrnu Grikkja. Við Brézn- ica eru vegamót Liggur þaðan vegur norður á bóginn til Flor- ina og til suðurs til Kastoria. Italir skjóta á Janina. Þá er liermt í fregnum frá landamærunum, að ítalir hafi byrjað fallbyssuskothrið á Jan- ina, en gríska herstjórnin neitar því, að rétt sé, að Italir hafi knú- ið Grikki til undanhalds 30 ensk- ar mílur á Janinavigstöðvunum. Fregnir frá Jacovica herma, að 3000 vel, vopnaðir Albaníu- menn geri stöðugt mikinn usla í liði Italá. Halda þeir uppi leift- urárásum á varðstöðvar Itala á landmærum Albaníu og Grikk- lands. ítalir hafa reynt að koma af stað almennri hervæðingu i Al- baníu, en það befir algerlega mistekist. Frá Belgrad er símað, að Grikkir séu í sókn nálægt Korca, og hafi ítalir brugðið við og sendi liðsaf la á þær slóðir. Veður hefir verið slæmt um gervalla Albaníu og hefir því dregið mjög úr lofthernaðinum. Landamærum Júgóslaviu og Grikklands hefir verið lokað, því að Grikkir hafa lagt hald á alla járnbrautarvagna til her- flutninga. Fregnir frá Rómaborg berma að Ciano greifi sé kominn til Tirana, höfuðborgar Albaniu. Þá er sagt, að Mussolini sé kominn til Forli. Mun ætla að halda kyrru fyrir i Rocca Del- le Carminati, þar sem hann hefir einkabústað. Hann mun kanna herlið og heimsækja flugstöðvar. to IréoRir AÞENUBORG: Lágskýjað er og rigning á öllum vígstöðvunum og engar viðureignir eða bardagar í lofti eiga sér stað, aðeins smáor- ustur á landi. Italskur flugbátur, er gerði nýja tilraun til þess-að varpa sprengjum á eina brúna, milli Pelopones og Athica, var skot- in niður i viðtireign við grísk- ar orustuflugvélar. Fregnir frá Belgrad herma, samkvæmt Aþenufregnum, að Grikkir hafi sent mikið lið til landamæranna. Þá hafa borist fregnir um það, að breskt her- lið, sem lagði af stað frá Bret- landi áleiðis til Egiptalands fyrir hálfum mánuði, hafi ver- ið sent til Aþenuborgar, og sé það nú á leið þangað. Hafa Bretar, að því er haldið er frarh í frégnum þessum, þag- að vendilega yf ir -þessu og bor- ið allar fregnir um það til baka, af hernaðarlegum ástæð- um, svo og vegna afstöðu Tyrkja. RÓMABORG: Fregnir frá Argorocostro síð- degis i gær herma, að þar sem veður hafi batnað i bili, hafi ítalskar fótgönguliðssveitir get- að sótt fram á Janinavigstöðv- unurii, og varði stórskotalið þær með ákafri skothrið. Ein ítölsk hersveit fer í hálfhring til suðausturs frá Íandamæra- borginni Perat tíu mílur frá Janina, en önnur stefnir beint lil Janina frá Konisoli. Búíst er við, að ítalir, segir í Bóma- borgarfregnum, taki Janiná í dag. Fregn frá Ohrid á landa- mærum Júgóslaviu og Albaniu hermir, að Italir hafi tekið landamæraþorpið Kastanini fyrir sunnan Konisoli. Mót- spyrna Grikkja var mjög öfl- ug. — Einnig bafa ítalir gert árás- ir á Melisopetra við þjóðveg- inn til Janina. Italir eru sagðir hafa sótt fram um 7 kilómetra i áttina til Janina frá Delvino i Alb- aníu. Fregnir frá Sofia herma, eft- ir grískum stjórnmálamönn- um, að framsókn ítala sé mjög hæg. Hafi ítalir- hvergi sótt fram meira en 15 kilómetrá. FER MUSSOLINI TIL ALBANÍU? Lausafregnir herma, að Mussolini muni fara til Alb- aniu, áður en hann leggur af stað heimleiðis. Mussolini er væntanlegur til Rómaborgar aftur í næstu viku og mun þá ræða við Laval. Allra seinustu fregnir herma, að Grikkir hafi byrjað gagná- rás fyrir norðan Jannina. Háskólasafnið var opnað í morgun. Búið að raða 35.000 tbindum. Bókasafn Háskólans var opnað í morgun kl. 11. Próf. Alex- ander Jóhannesson, rektor, hélt ræðu við það tækifæri og skýrði frá forsögu safnsins, gjöfum, sem því hef ði borist og fyrirkomu- laginu, sem á því verður haft. »Ðagens Nyhetercc orðhvast í garð þjóðverja, Þýsk blöð hafa undanfarnar vikur verið allharðorð í garð Svía og borið yfirvöld þar þeim sökum, að þau hef ði ekki nægar gætur á flugumönnum Breta. Hafa orðið brunar í nokkrum sænskum verksmiðjum undan- farið, og segja Þjóðverjar að starfsmenn í leyniþjónustu Breta sé valdir að þessum brun- um. „Dagens Nyheter", sem er stærsla dagblað Norðurlanda, hefir nú svarað árásum þesstim með grein og beinir orðum sín- Fer hér á eftir stuttur út- dráttur úr ræðu rektors: Rekja má sögu bókasafnsins til þeirra skóla, sem runnu saman i eina heild þegar Háskólinn var stofnaður. Prestaskólinn, stofn- aður 1847, eignaðist smám sam- an merkilegt bókasafn, og mundi það nú vera orðið mik- ið, ef því hefði ekki verið farg- að, en drjúgur hluti þess var látinn i Landsbókasafnið. Nokkrum hluta þess var þó haldið eftir. Á likan hátt hafa bækur Lagaskólans og Lækna- skólans orðiðkjarninn í deilda- söfnum lpga- og læknadeildar. Heimspekideild erfði engar bækur og varð að byrjtt með tvær bendur tómar. Hún hefir þó fengið margar góðar gjaí'ir, svo sem bækur norska prests- ins Sofusar Thormodsæters, próf. Arvid Johansons í Man- chester, safn próf. Finns Jóns- sonar og safn dr. Ben. S. Þór- arinssonar. Flutningur bókanna fór fram 23. ág —18. sept., og var þeiíri raðað upp samstundis. Mun láta nærri, að búið sé að raða 35.000 bindum, en safn dr. Benedikts hefir ekki enn verið flutt i Háskólann. Dr. Einar 01, Sveinsson veit- ir safninu forstöðu, en hann hefir og skrásett safn Finns (Finnmörk) og nokkuð af öðr- um bókum heimspekideildai. Dr. Karl Kroner skráði læknis- fræðina, en háskólaritari Pét- ur Sigurðsson skráði heim- speki og töluvert mikið úr öði- um greinum. Þá haf a verið samdar bráða- birgðareglur fyrir safnið og segir svo í þeim að síðustu: Bókavörður getur leyft mö'nnum, sem vinna að sér- stökum vísindaverkum^aðgang að sérlestrarstofu, og fylgja þvi þessi hlunnindi: 1) Þeir fá lykla að lestrarsal og sérlestr- arstofu, svo þeir geti komist inn á hvaða tima sem er, frá kl. 8—22 á virkum dögum og kl. 10—19 á helgum, enda er þeim skylt að gæta þess vand- lega, að loka jafnan, er þeir ganga um, og óheimilt er þeim að hleypa nokkrum óviðkom- andi manni inn með sér. 2) Þeir mega halda þeim bókum, er þeir fá að láni i viku, en þá verða þeir að skila þeim eða endurnýja þær. Þeim er heimilt afnot handbóka lestrar- sals sem öðrum gestum, enda hlíti þeir um þau sömu regl- um. Bækur i sérlestrarstofu séu þó tiltækar í lestrarsií, sé þess þörf, og sé eigi verið að nota þær þá stund. Klukkan. Aðra nótt .verður klukk- unni seinkað aftur, sam- kvæmt ákvörðun ríkisstjórn- arinnar. Verður hún færð aftur um eina klukkustund þegar hún er tvö eftir mið- nætti, þ. e. færð á eitt. I sumar var annað sumarið sem klukkunni var flýtt og hefir öllum þótt það góð ráð- stöfun. Braga-slysið. um til Stokkhólmsfréttaritara „Völkischer Beobachters" blaðs Hitlers. Ber blaðið á hann, að hann hafi visvitandi falsað staðreyndir og þar með stofnað hlutleysi Sviþjóðar i hættu. Greininni i „Dagens Nyheter" lauk með þessum orðum: „Ef þýskum blaðamönnum helst uppi að gera Stokkhólm að njósnamiðstöð, þá verður a. m. k. að krefjast þess að þeir misnoti ekki gestrisni okkar svo, að þeir stofni hagsmumim Svíþjóðar i hættu. Allir um- ræddir brunar kviknuðu af slysni, eins og sannast hefir." Hljómleikar Tónlistar- félagsins í Ganila Bíó 29. þ. m. Hljóinsveit Reykjavikiír und- ii' stjórn Dr. von Urbantschitsch og Árni Kristjánsson píanó- leikari höfðu allan veg og vanda i af þessum fyrstu hljómleikum félagsins á þessu starfsári. Hljómsveitin hefir nú starfað í 15 ár. Aðalhvatamaðurinn að stofnun hennar var Sigfús Ein- arsson tónskáld, sem stjórnaði henni fyrstu árin. Fyrst framan af var hún þó ekki annað en, vísir að hljómsveit eða „salon- orkester", því að notast var við slaghörpu og stofuorgel til upp- fyllingar. En er Páll ísólfsson gerðist stjórnandi hennar tók hann upp það nýmæli í starfs- aðferð, að æfa viðfangsefnin i sinni upprunalegu mynd, en kasta fyrir borð „salonorkest- er"-raddfærslunum. Þetta var spor stigið í rétta átt. Árið 1928 var Johannes Velden um tíma til að þjálfa sveitina og reynd- ist duglegur í starfinu. Haustið 1930 var Tónlistarskólinn stofn- aður og með honum byrjaði nýtt tímabil. Skólinn hefir veitt greiðan aðgang að kenslu og séð hljómsveitinni fyrir stjórn kunnáttumanna. Kennarar skólans, þeir Dr. Mixa og nú Dr. von Urbantschitsch, hafa verið stjórneridur hljómsveitarinnar hvor eftir annan og reynst prýðilega. Hljómsveitin hefir jafnan verið skipuð áhugamönnum að miklu leyti, en þó hafa ávalt verið atvinnuspilarar í henni um leið og hafa þeir verið traust- ustu stoðirnar. Eg býst við, að það verði ekki fyr en Reykja- vík er komin í stórborgartölu, að við eignumst fullkomna hljómsveit skipaða atvinnuspil- urum eingöngu. En hvað sem þvi líður, þá dylst engum manni, sem rennir augunum yfir starfs- feril sveitarinnar, að um jafna og stöðuga þróun hefir verið að ræða. Hljómsveitin er merki- legt menningarfyrirbrigði, sem þvi opinbera ber að styrkja og hlúa að. Það væri ekki vansa- laust fyrir höfuðstaðinn að hafa ekki hljómsveit. Á þessum hljómleikum voru leikin verk eftir rússneska tón- skáldið Tchaikowsky (f. 1840), pólska tónskáldið Chopin og Það var Stefán Einarsson kynd- ari sem bjargaðist. ÍWEGNA óljóss orðalags í skeyti til Geirs Thorsteins- sonar útgerðarmanns, var ó- vissa um það, hvor þeirra Guð- mundur Einarsson 1. vélstjóri eða Stefán Einarsson kyndari, það var, sem bjargaðist. Sam- kvæmt skeyti, sem Geir barst í morgun, er full vissa fengin fyrir því, að það var Stefán, er bjargaðist, en Guðmundur ^r'Jknaði. Ii skeytinu segir ennfremur, að vonast sé til þess, að menn- irnir, sem björguðust, komist Iteím nJ&U í;Hatikariesinu".. Með þvi mun einnig Íík skip- stjórans verða sent heim. tékkneska tónskáldið Dvorak (f. 1841). Hljómleikarnir voru haldnir til minningar um 100 ára afmæli rússneska og tékk- neska tónskáldsins. Fyrst lék strengjasveit „Serenade op. 48" eftir" Tschaikowsky, sem er undurfagurt verk og bjartara en flest önnur verk þessa höf- undar, sem eru mjög þung- lyndisleg. Strengirnir eru vafa- laust þjálfaðasti og besti kafl- inn i hljómsveitinni, enda var verkið fallegá spilað og naut sín vel. Hinsvegar kom það í Vjós i slavnesku dönsunum eftir Dvo-' rak, þar sem öll hljómsveitin lék, að blásararnir og „batter- íð" var ekki laust við tauga- óstyrk, enda engir atvinnuspib arar í þeim herbúðum. Slav- nesku dansarnir eftir Dvorak eru mynd-ir úr þjóðlífinu; i sama laginu birtist stundum ofsakæti, viðkvæmni og sárs- auki. Þannig eru Tékkarnir. Veigamesta verkið var píanó- konsertinn í f-moll eftir Chop- in, sem Árni Kristjánsson spil- aði með undirleik hljómsveit- arinnar. Er þetta fagurt verk og skrautlegt og ekki heiglum hent að gera því full skil. Árni er af- bragðs Chopinspilari, sem leið- ir í ljós fegurð tónsmiðanna. Þegar Chopinverk eru spiluð, verða skáldin að haldast í hend- ur. Annars finnur maður ekki ilminn af blómunum. Árni hef- ir ljóðræna æð. Þess vegna er Chopin hans maður. Það er ekki tiltökumál, þótt hljómsveitin hafi ekki megnað að gefa verk- inu þann glæsileik, sem það heimtar. Dr. von Urbantschitsch hefir sýnt það of t áður eins og nú, að hann er ágætur stjórnandi. Eg býst við að hann sé besti hljóm- sveitarstjórinn, sem við höfum haft hérna. Hann er fjölhæfur tónlistarmaður, ágætur píanó- leikari og orgelleikari. Fried- mann heyrði hann stjórna hljómsveitinni síðast þegar hann var hér i Reykjavik og sagði síðan: „Þarna hafið þið fengið góðan mann". B. A. •n '»; :^m ¦¦Vi

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.