Vísir - 18.07.1945, Blaðsíða 4

Vísir - 18.07.1945, Blaðsíða 4
VISIR Miðvikudaginn 18. júlí 1945 VÍSIR DAGBLAÐ Utgefandi: BLAÐAUTGÁFAN VlSIR H/F Ritstjórar: Kristján Guðlaugsson, Hersteinn Pálsspn. Skrifstofa: Félagsprentsmiðjunni. Afgreiðsla: Hverfisgötu 12. Símar 16 6 0 (fimm línur). Verð kr. 5,00 á mánuði. Lausasala 40 aurar. Félagsprentsmiðjan h/f. Opið bréf til „Politiken" FIuo ei íramtíðin. ¦tegar Eimskipafélag Islands var stofnað sam- * einaðist þjóðin öll um það félag. Menn skildu, að þetta var lífsnauðsyn. Islendingar urðu s.'ij'lfir að taka siglingarnar í sínar hend- ur. Reynslan hefur sannað, að þjóðin fór þar rétt að, enda hefur félagið reynzt ómetanleg hjálparhella, bæði á tímum friðar og ófriðar. Nu stöndum við á líkum vegamótum. Ein- angrun Islands er rofin til fulls. Meiri bylting í samgöngumálum hefur átt sér stað, en þeg- ar gufuskipin komu til sögunnar í stað segl- skipa. Með flugvélum fara menn land úr landi á jafnfáum stundum og gufuskipin fara á dög- um. Þetta læra menn að meta um leið og þeim skilst að tíminn er dýrmætur. Hraðinn grípur um sig og helzt í hendur við aukna menningu. Þeim mun betur sem tíminner not- aður, þeim mun meiri afrek verða unnin í þágu lands og þjóðar. Stórþjóðirnar hafa tek- , ið flugtæknina í þjónustú sína og henni hefur íleygt fram á styrjaldarárunum. Er það eitt af því fáa góða, sem af styrjöldinni hefur leitt. Meiri reynsla hefur fengizt í flugi á þess- um fáu árum en þremur áratugunum þar á undan. Nú er mönnum ljóst, hvaða flugleiðir henta framtíðinni bezt. Sannazt hefur, að norðurleiðin milli Vesturheims og meginlands Evrópu er örugg flugleið, sem tíðfarin verður á næstu árum. Island verður áfangi á þeirri leið, en við það verður að miða ýmsar fram- lcvæmdir, sem óumflj'janlegar eru, en ekki hefur verið sinnt til þessa að neinu ráði. Má þar nefna stjórn flugvalla og gistihúsarekst- ur, sem við erum ekki menn til að reka sóma- samlega í augnablikinu, en getum annazt hvort tveggja, ef almennur skilningur á þörfinni er fyrir hendi. I dag eru hér tvö flugfélög starfandi. Rekst- ur þeirra gengur að óskum og á eftir að dafna verulega í framtíðinni. Flugið mun taka þar við, sem aðrar samgönguleiðir þrjóta, en flug er þjóðinni meiri nauðsyn en nokkurri ann- arri þjóð, sem stafar meðal annars af því, að hér er samgöngukerfið ófullkomið og óvið- ráðanlegt, nema því aðeins að við notfærum okkur tækni nútímans til hins ítrasta. Flugið er og verður framtíðm í þess'um efnum. Fyrir þvi ber að leggja rika áherzlu á að efla þau félög, sem flugstarfsemi hafa með höndum, Við þurfum að leggja langa leið að baki til þess að komast til næstu nágrannalanda'. Slík- ar samgöngur eigum við að annast sjálfir að verulegu leyti, nákvæmlega eins og við önn- umst farþegaflutninga og vöruflvrtninga á sjó. Sama máli gegnir um samgöngur og flutninga innalánds. Þar getum við verið sjálfum okkur nógir. Ber þá að hafa i huga, að við' eigum fleira að annast en farþegaflugið eitt. Ef til vill er enn meiri nauðsyn á vöruflutningum innanlands, sem skipin eru látin annast eins og sakir standa, en nægja hvergi nærri til slíkra flutninga, þannig að viðunandi sé. Mörg útkjálkahéruð hafa algerlega ófullnægjandi samgöngur, enda verður þeirra þörf aldrei fullnægt, svo að í lagi sé, nema með flug- tækninni. Því ber að efla flugstarfsemina og -veita nægjanlegu fjármagni í þann farveg. Það getur reynzt þjóðinni of dýrt, að spara á vissum sviðum. Flugið er framtíðin og því Jber að fórna fjármagni og kröftum. Daginn eftir að Esja lagði af stað frá Kaupmannahöfn,- birti „Politiken" grein und- ir fyrirsögninni: „Islands- baaden nægtet Afrejse i gaar". 1 grein þessari er far- ið þeim orðum um farþega, að ekki þykir rétt að láta bana liggja í þagnargildi. Tilefni þessara ummæla mun vera handtaka 5 íslend- inga, sem gerðist á Esju í Höfn og kunn er orðin héí á landi. Um það skrifar „Poli- tiken": „Það sýndi sig sem sé, að ástæður nokkurra far- þega voru þannig, að Eng- lendingar gátu ekki án nán- ari atbugunar leyft þeim að ferðast til íslands. Hér var um að ræða 25 farþega, og átti að rannsaka fortíð þeirra út í yztu æsar (intil de mindste Enkeltheder). Og vér getum sagt það hreint og beint: þetta voru íslendingar, sem á stríðsárunum hafa dvalið lengri eða skemmri tíma í Þýzkalandi. Það yakti jþegar nokkra undrun á há- tíð íslendingafélagsins í Höfn 17. júní, að einn ræðu- mannanna var íslendingur, sem í byrjun þessa árs kom bingað sem doktor frá Leip- zig eftir 5 ára dvöl í Þýzka- landi. Og þeir eru fleiri, sem á ófriðarárunum hafa orðið doktorar og kandidatar í Þýzkalandi." Svo mörg eru þessi orð. E. t. v. leyfist mér að svara því fyrst, sem mér er sjálfum skyldast. Því að ummælin um ræðumamiinn á íslend- ingamóti 17. júní munu eiga við mig. Ræða sú ,sem eg' flutti þar, birtist í næsta hef ti Fróns, svo að bæði íslenzkum lesendum og fréttaritara „Politikens" gefst kostur á að rannsaka, bve mjög þessi nýbakaði doktor(!) hafi dregið taum nazismans. En um dvöl mína i Þýzkalandi er sízt ofsögum sagt, og dokt- orinn jafnvel ekki svo glæ- nýr, sem „Politiken" heldur, því að mér áskotnaðist þessi titill 1936 fyrir ritgerð um siðfræði svissneska mennta- frömuðarins og mannvinar- ins Pestalozzi, og tök eg þar eindregna afstöðu gegn siða- boðskap nazismans. Þetta gerðist tveim árum áður en stjórn Dana sæmdi Hermann Göring æðsta heiðursmerki, sem hún hafði að veita. Lík- lega hefði fréttaritari „Poli- tikens" undrast ennþá meir, ef hann hefði vitað þetta. Þegar Esja lagði frá bryggju í Höfn, var það á allra vitorði, að einhverja rannsókn á högum farþega átti að gera. Það er. því ekk- ert við þvi að segja, þó að blaðið gæti þess. Hins vegar er það rangt, að rannsókn þessari hafi aðeins verið beint gegn 25 Þýzkalandsförum. Enginn þeirra 5 manna, sem teknir voru höndum í Esju i Höfn, liafði dvalið í Þýzka- landi, og á leiðinni heim voru hvorki, allir yfirlieyrðir, sem komu frá Þýzkalandi, né heldur þeir einir. Ekki munu heldur yfirheyrslur þessar hafa leitt neitt grunsamlegt í Ijós um nokkurn farþega. Ummæli „Politikens" eru því með öllu gripin úr lausu lofti. Af því að eg geri ráð fyrir, að fréttaritara „Politikens" þyki leitt að hafa gert okkur rangar getsakir, vil eg, hon- um til leiðbeiningar, geta þesf a: Vér íslendingar erum frem- ur ótalhlýðnir. Vér getum ár- um saman Iifað í trássi við þá skoðun og þá siði, sem al- mennt ríkja í umhverfi voru. Vér þykjumst því vera færir um að halda sannfæringu vorri, þó að vér dveljum langdvölum erlendis og á oss næði þrotlaus áróður og jafn- vel skoðarakúgun. Nazism- inn gat ekk'i svipt oss þessari öryggistilfinningu. Hvar, sem við erum i heiminum og á hverju sem gengur, finnum vér ávallt óbrigðult traust heiman frá Fróni. Enginn ís- lendingur, sem dvalið hafði í þriðja ríkinu, óttaðist, að. sér yrði tekið með ásökunum eða tortryggni, þegar hann kæmi heim. Ver þekkjum þetta frjálslyndi þjóðarinnar og erum hreyknir af því. Vér óskum ekki, að sú tortryggni gagnvart saniifæringu manna, sem var svo ríkur þáttur í eðli nazismans, dafni með fslendingum. En ef þjóð- in hefði tilhneigingu í þessa átt, þá hlyti hún að koma fram nú. Viðkvæði nazisla var þetta: Þekkir þú gyðing? Ert þú í vináttu við gyðing? Hefir þii- hjálpað gyðingi? Ef svo er, ert þú tortryggilegur og útskúfaður. Auðyitáð mælti beila sömu aðferð gegn þeim, sem dvalið hafa í Þýzkalandi, og vér vitum næg dæmi þess, að henni er beitt annars staðar. En á ís- landi á lnin sér ekkert fylgi. Nazisminn hefir ekki smitað oss. Vér skildum eðli hans nógu fljótt og nógu rækilega til þess að varast hann. Þessar línur eru ekki fyrst og fremst skrifaðar til að bera hönd fyrir höfuð mér. Hér á íslandi myndi það lika óþarfi. Enginn, sem þekkir mig, getur grunað mig um samúð með nazismanum. En „Politiken" veit fullvel, hve gott nazismanum hefir ann- ars staðar orðið til vikapilla og flugumanna, sem hafa jafnvel ekki skirrazt við að ofurselja samlanda sína rétt- lausu ofbeldi þýzku leynilög- reglunnar fyrir fáeinar krón- ur. Blaðinu væri því nauð- synlegt að kunna betur að greina milli þeirra og heiðar- Íegra manna. Ef fréttaritari „Politikens" hefði strax eftir 17. júní — hann heyrði ræðu mína — látið í ljós undrun sína yfir þvi, að sljórn íslendingafé- lagsins skildi fela mér að mæla fyrir minni íslands, hefði eg getað beðið blaðið sjálft fyrir svarið. Nú skilja okkui- breiðir "álar, en póst- samgöngur frekar erfiðar ennþá. Því bið eg íslenzk blöð að birta þetla svar. Reykjavík, 18. júlí 1945. Matthías Jónasson. smiee &1 um Vesffírði. Síðastliðna viku fór 15 manna fimleikaflokkur úr KnattspyrnufélagL Reykja- víkur i sýningarför til Vest- f.jarða undir sljórn kennara sins, Vignis Andréssonar. Alls voru 19 manns með í förinni, og var Ásgeir Þórar- insson fararstjóri. - Fimleikamennirnir róma mjög gestrisni og alúð allra Vestfirðinga og biðja.. blaðið að flytja þeim hjartkærar þakkir fyrir móttökurnar og vona, að för þeirra megi verða; til að glæða íþrótta- áhuga á Vestfjörðum. Þessi ræða var flutt á kveðjusamsæti íslend- inga í Höfn af Ólafi Gunnarssyni frá Vík. Höf- uncluinn'hefir góðfúslega leyft blaðinu að birta ræðuna. í kvöld | kveðja heinifúsir íslendingar bræður og systur. Fyrst og fremst vini og vandamenn i hópi landa, en jafnframt kveðj- um við bræðraþióð vora, sem hefir veitt okk- ur viðtöku á þjóðarheimilinu, eins við vær- um skilgetin börn hennar. Þeir íslendingar, sem nú kveðja Danmörku, hafa minnst dvalið hér síðustu G árin, og sumir lengur. Það hafa verið ár stríðs og hörmunga. Þessi. ár hafa breytt hugsunarhætti og vi'Smóti þjóðarinnar. Við, sem höfum dvalið hér öU stríðsárin, sáum. fyrst gamanbros Danans breytast~í áhyggju- og gremjusvip. í honum speglaðist vanmáttarkennd lítillar þjóðar, sem var marin undir járnhæli stórveldis. En van- máttarkenndin Hvarf fyrir þeim haturs og hefndarhug, sem gagntók allan fjöldann, og lýsti sér í andstö.ðu, sem átti sinn þátt í hin- um endanlega sigri bandamanna. í öll þessi ár fylgdum við baráttu bræðra- þjóðar vorrar með velvilja og skilningi. Þegar mest blés í móti fyrir Dönum, muri hagur þeirra hafa verið okkur engu síður hjartfólginn en okkar eiginn. Við saiiigleðjmnst nú Dönum með endurheimt frelsi. En því ber ekki. að leyna, að sú gleði er blandin nokkrum vonbrigðum og ugg með tilliti til franitíðarinnar. Danir hafa orðið að þola svo mikið óréttlæti meðan á striðinu stóðV að það er frá sálrænu sjónarmiði mjög skiljan- legt, að, þeir taki- ekki með mjúkum höndum á bófum og landráðamönnum. En því miður virðist þjóðarsálin hafa sýkst af hefndarhug og óbilgirni,. og takist hinum beztu mönnum þjóðfélagsins ekki að lækna það mein sem fyrst, getur það.haft slæmar afleiðingar í framtíðinnk Við Islendingar, sem höfum gist hina dönsku þjóð og inætt velvilja og virðingu margra ágætra Dana, sem einskis óska fremur.en einlægrar og haldgóðrar samvinnu milli hinna 5 norrænu ríkja, hljótum að hryggjast yfir þeim úlfaþyt, ' sem óábyrgir einstaklingar hér í DanmörkU' 'hafa komið af stað,í sambandi við sjálfstæðis- 1 mál vort. Þessi úlfaþytur er þeim mun leiðiu- legri, sem íslendingar virðast nú hafa gleymt eða fyrirgefið gamlar ávirðingar Dana að fullit og öllu. Við, sem þekkjum Dani bezt, megum þó ekki dæina þá of hart, en minnast þess, að öll sár þurfa tíma til að gróa, og þekkingar- Ieysi Dana um ísland og íslendinga stafar ekki af skeylingarleysi cinu, heldu engu síður af ónógri eða úreltri fræðslu. Við íslendingar erum hörundssárir, ekki sízt. ef sjálfstæðismál vort ber á góma, en þar eð. því er nú til lykta ráðið á farsælan hátt, ber oss skylda til að skýra þetta viðkvæma mál fyrir Dönum, en forðast allar deilur því við- vlkjandi. Þeim mun fyrr, sem Danir skilja okkur í þessu máli og við ,þá, þeim mun fyrr niegum yið vænta góðrar samvinnu þjóðanna k öllum sviðum. Kæru landar! Eftir læpa. tvo sólarhringa dreifist hópurinn, sem varð þéttari og þéttari eftir því sem útlegðarárunum fjölgaði. Við, sen> nú höldum heim, erum. í mikilli þakkarskuld við ykkur, sem hafið verið og verðið útverðir islenzkrar menningar i þeírri borg, sem uni margar aldir hefir verið hin andlega höfuð- borg fslands. Unglingnum, sem kemur heiman úr fámenninu, ríkur að framlíðardraumum og glæstum vonum, en fátækur að lífsreynslu og fjármunum, fær ekki mælt á neinn venjuleg- ari mælikvarða þá aðstoð, sem . þið látið í té. Okkur getur, mörgum, orðið villugjarnt í ys slórborgarinnar, og þá eruð þið oft og einatt þau leðiarl.jós, sem vísa okkur á rétta leið. Þar að auki eruð þið tengiliður milli bus- anna og Dana. Margur landinn myndi vafa- laust reka sig óþægilegar á, ef þið væruð ekki til aðstoðar. Einmitt nú, þegar svo'mörg ár eru liðin siðan Danir og íslendingar gátu tal- azt við, eruð þið ómissandi ráðunautar þeim, sem leita sér menntunar eða atvinnu hér í ná- inni framtíð. Við íslendingar, sem förum heim með Es.ju á sunnudaginn, kveðjum með söknuði land- ið, sem hefir fóstrað okkur i mörg ár. ViS minnumst með gleði ágætra, danskra vina og" hinnar brosandi dönsku náttúru, sem nú er búin sínu fegursta skrauti. En fyrst og fremst árnum við löndum, sem eftir verða, allra heilla. íslandi unnum við öll, og íslandi viljum við helga alla okkar krafta. Megi ættjörð vorri vel farnast í nútíð og framtíð.

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.