Vísir - 30.07.1945, Blaðsíða 4

Vísir - 30.07.1945, Blaðsíða 4
V I S I R Mánudaginn 30. júlí 1945 VISIR DAGBLAÐ TJtgefandi: BLAÐAtfTGÁFAN VlSHt H/P Ritstjórar: Kristján Guðlaugsson, Hersteinn Pálsson. Skrifstofa: Félagsprentsmiðjunni. Afgreiðsla: Hverfisgötu 12. Símar 16 6 0 (fimm línur). Verð kr. 5,00 á mánuði. Lausasala 40 aurar. Félagsprentsmiðjan h/f. Umíerð í bænum. Stéttarfélög bifreiðastjóra hafa sent dóms málaráðherra og bæjarráði tillögur til úr JxSfa í umferðariíálum, sem utti margt eru at hýgliverðar. Beinast tillögurnar yfirleitt að því, að götur verði lagfærðar á ýmsan veg, ' girðingar á hornum lækkaðar þannig, að um ferð á krossgötum verði hættuminni, steypt- ur verði að minnsta kosti 25 metra kafli á .gatnamótum; lýsing gatna verði aukin og lag færð, bifreiðar stöðvist vinstra megin á ein- stefnuakstursgötum, i stað hægra megin, svo sem nú tíðkast, að reynt verði að koma í veg fyrir ísingu á vegamótum í miðbænum, gang- stéttir verði breikkaðar og götur einnig, þar sem umferð er mikil og margt fleira er þar -einnig tekið til athugunar. Hins vegar gera félögin tillögur um, að skipaður verði sérstak- ur dómstóll, sem mál þessi hafi með höndum, og sést ekki, að það sé út af fyrir sig nokkur nauðsyn. Meðferð þessara mála hefur ekki ver- ið ábótavant á nokkurn hátt, enda málin yfir- leitt auðveld viðfangs. Orsakir til umferðarslysa eru ýmsar, sumar óviðráðanlegar, en aðrar ekki. Almennt má segja, að ekki sé gætt fullrar varúðar, hvorki af hálfu bifreiðastjóra né annarra vegfarenda. Hér eiga bifreiðastjórar ekki óskipta sök. Oft- ^st eru það byrjendur í faginu.sem brjóta freklegast í bága við umferðareglur. Þannig cr altítt, að brotið er gersamlega í bága við ákvæði um hámarkshraða innanbæjar, sjái bifreiðastjórar sér færi á og lögreglan sé ekki á hæstu grösum. Er þannig athyglivert að fylgjast með umferðinnj suður Sóleyjargötu og Hringbraut, þar sem látið er spretta úr spori, alveg án tillits til að þar eru víða hættu leg gatnamót. Til slíkra akstursgapá er ekki iinnt að ná, nema því aðeins að almenningur aðstoði lögregluna við það, og þá með því að kæra brotlega bifreiðastjóra, sem aka svo sem þeir eigi allan rétt, en aðrjr vegfarcndur eng- íin. Slys eins og það, sem varð nú nýlega á gatnamótum Fríkirkjuvegar og-Skothúsvegar, cndurtekur sig vonandi ekki, en þar er auð- sætt að um óhæfilegan akstur hefur verið að 3-æða. Eftirlit með bifrciðum þarf að auka,' og skoða þær fyrirvaralaust, hvenær sem vera •vill. Kunnugt er, að rétt fyrir bifreiðaskoð- tinina láta menn viðgerð fara fram á bifreið- -um sínum, en eftir að skoðun hefur farið fram, er ekki sinnt frckar um viðhald bif- reiða en nauðsyn ber til, þannig að þær geti «ekið. Slíkt er vitanlega algerlega ábyrgðar- laust og óverjandi trassaskapur af hálfu bif- rreiðaeigenda, sem' ekki verður komið í veg f yrir með öðru móti, en fyrirvaralausri skoð- un og hæfilegum viðurlögum, ef út af ber. Undanfarið hefur ríkið selt mikið af setuliðs- lifreiðum. Ymsar þessara bifreiða virðast vera í lélegu stand, og svo virðist sem sumir eig- -endur þeirra gæti ekki fullrar varúðar við akstur. Bendir það í þá átt, að hér sé um byrj- •endur að ræða, með því að bifreiðastjórar, sem unnið háfa að akstri nokkuð að ráði, ])ekkja vel þá ábyrgð, sem á þeim hvílir, og gæta þá jafnframt fullrar varúðar, Þess cr að vænta, að allur almenningur öðlist skilning á að úrbóta er þörf í þessum efnum, en þegar sá skilningur er fyrir hendi, er lausninni náð. 7, ^¥n\ % mræ o C da unvi /ronó sdóttir Þó að mér fyndist Ingunn á Kornsá eiga bágt með að meta Vatnsdalinn að verð- leikum^— vegna þess Ijóma, sem lék í minningu hennar um Hrútafjörðinn pg æsku- heimilið á Melum, — er jafn- skylt að játa, að hún varð þar mesta sveitarprýði. Og samt var það alls ekkiheigl- um hent að bera hátt innan um gömlu húsfreyjurnar i Vatnsdalnum, því að eg hef sífcllt orðið sannfærðari um það með aldrinum, að meðal þeirra hafi verið furðulegt mannval. En Ingunn bar þangað i sjóði mikið og margt, sem þær höfðu ekki átt svipaða kosti að afla sér. Og þótt henni þætti þar held- ur mikið' fásinni, einkum meðan hún var. i Grims- tungu, og þröngt um sig að ýmsu leyti, þá lagaði hún sig vel að umhverfinu og lagaði fr það eftir sér, svo að bún og hennar heimur höfðu á sér sérstakan og minnisstæðan brag — í senn eitthvað fjar- lægt og framandi fyrir ó- kunnuga og eittbvað óvenju- lega hlýlegt og auðugt fyrir þá, sem kynntust henni bet- ur. Frú Ingunn var ekki að- eins um langt skeið hús- freyja á stórbýli og merkis- hcimili í héraði, kona Björns Sigfússonarv sem var léngi alþingismaður og mikilsmet- inn íyrir þjóðmálastarf sitt innan sýslu og utan, heldur varð hún á efri árum þjóð- kunn fyrir Bókina mína sem kom út 1926, ogj Minningar, sem hún gaf út 1937, þegar hún hafði tvo um áttrætt. Þær bækur og formálinn, sem Guðrún dóttir hennar lét fylgja hinni síðari, lýsa benni svo vel, að aðrir bæta ekki um það. Þessar línur eiga ekki að vera annað en kveðja til hennar á níræðis- afmæli hennar í dag frá gömliim nágranna og vini. Það er skemmtilegt að hugsa lil þess, hversu vel hún ber þennan háa aldur, að hún skuli liafa fengið að njóta svo lengi ástar barna sinna og barnabarna, sem henni hefir hlotnazt i þeim mæli, að lengra verður varla til jafnað, og henni skuli enn vera sú auðna léð að gleðj- ast jafht við gamlar minn- Ingar og liðándi stund og gleðja yngstu vinirta ekki síður en hina eldri. S. N. IBaldvin Björnssori gullsmiður Hann andaðist á heimili sinu hér í bænum hinn 24. þ. m. og er jarðsunginn í dag. Baldvin fæddist á' Lauga- vegi 12 hcr í Beykjavík 1. maí 1879 og varð því rúm- lega 66 ára. Hann fluttist nokkurra vikna gamall með foreldrum sínum til ísa- fjarðar og ólst þar upp. En foreldrar hans • voru þau hjónin Sigríður María Þor- láksdóttir og Búörn Árnason gullsmiður. á unga aldri gerðist Bald- vin matsveinn á fiskiskipum, eins og þá var títt. Hann bar til þess gæfu að vera alltaf sjóhraustur og þoldi því volk- ið framar mörgum öðrum á hans aldri. Þelta sat i honum æ siðan og þó að annað yrði hlutskipti hans, hikaði hann ekki við að leggja út i harð- ræði í sjóferðum, ef svo bar undir. Annars nam hann gullsmíði hjá föður sínum og sigldi 19 ára gamall «— sem liáseti, því efnin voru ekki mikil — til Kaupmanna- hafnar, til þess að fullkomna sig í iðninni. Þar var hann á þriðja ár, en fór þá til Þýzka- lands. Hafði hann frá ýitisu að segja af basli og braski fyrsta kastið þar, en svo vel vann hann sér álit, að hann varð verksljóri sinnar deild- av í stóru gullsmíðafyrirtæki í Berlín og var það ekki allra útlendinga að komast að sliku á þeim tímum i Þýzka- landi. Þar var hann i 13 ár, 1902—1915, en er ófriðurinn fyrri brauzt út, flosnaði fyr- irtæki það, sein hann v.ann við, fljótlega upp og hvarf hann þá heim til íslands. Hér setur hann upp gull- smíðavinnustofu og verzlun, með þeim hætti, serii hann þekkti , frá Berlín. Hann gengur að því með oddi og egg. En bráðlega verður líann fyrir því tjóni að vinnustof- an brennur og er það svo mikið áfall, að hann verður að draga allt saman. Nokkuru síðar flyzt hann til Veslmannaeyja og er ^ar í 12 ár. Þá flyzt hann aflur hingað til bæjarius og er hér til dauðadags. Síðasla verk Baldvins var að skrifa skipunarbréf for- Framh. á 6. síðu — Hutfdettur Uírnalda — í síðustu hugdettum hefi eg verið að hjala um bókina. Mannþekking eftir dr. Símon Jóh. Ágústsson, og enn get eg ekki slitið mig alveg frá henni, svo að þetta er næstuin orðið eins og „skipulögð aug- lýsingastarfsemi", en ég vona, að enginn trúi þvi í alvöru, að eg láti hafa mig til þess að stunda útbreíðlustarfsemi fyrir svellþykka sálarfræði (enda þótt hún sé „hagnýt"!) uin hásumar í glaða sólskini! Bókin er líka svo þung i vöfunum, að eg get ómögulega fengið mig til að mæla með því, að menn taki hana með sér í sumarfríið; bækur til þeirra hluta þurfa helzt að vera litlar og léttar, fara vel i vasa og þola þvæling, en því miður eru allt of fáar' íslenzkar bækur þann veg gerðar. Bit, sem lesið eí í svefnpoka, á skipi, í bíl, á herangri, úti á túni eða undir vegg, fer oft illa í meðförunum, verður fyrir hnjaski í tösku, bakpoka eða vasa, en betur en svo- verður að fara með bækur eins og Mannþekking er! Það var út af gamalli vísu, sem mér varð enn hvarflað huganum til þessarar bókar. Höfundur kveður hana til giftrar konu, sem hann kallar mjóva og brúna- fagra, og segir, að sér litist maður henn- ar „sem fánýtur fljótí ferjubátur með skerjum", en þegar hann sér hana sjálfa „strangvaxna fram ganga, er sem skraut- leg 'skríði skeið ýfir mávaheiði"! Það er nú ef til vill ekki rétt, að taka mjög hátíðlega dóma karlmanns um eig- inmann konu, hverja hónum lízt vel á, en bvað sem menn vilja um það hugsa eða segja, þá er það víst, að fá efni hafa verið mönnum jafnhugleikin eins og sam- baridið milli karls og konú, afstaðá þeirra hvors til annars. í kaflaniim „Karl og kona" i Mannþekking, er sagt frá kenn- ingu heimspekings nokkurs, er^Weining- er hct, um það, „að konur skiptist í tvær ólíkar sálgerðir: Móðurina, sem þykir vænna um barh sitt en manninn, sem hefir getið það við henni, og ástmeyna, sem elskar mann sinn meira en afkvæmi sin. Móðurlegar konur eru brjóstgóðar og förnfúsar, ávallt reiðubúnar til þess síð líkna og hjálpa öðrum. Þær eru ekki ástleitnar, meginumhyggja þeirra, hugs- un og ást beinist að börnum hennar, maðurinn verður herini einungis tæki til þess að verða móðir, en bamið ar mark- mið lífs hennar. Sambúð hennar við börn- iri er henni mikilvægari eii sambúð henn- ar við mann sinn. Ástmærin er í flestu andstæða móðurinnar. Hún gerir sér allt far um áð- vera sem glæsilegust. Sam- búð hennar við mann sinn er henni mikil- vægari en samlif hennar við börniri. Hún er munaðarsjúk og eigingjörn. Hún leit- ast við að njóta lifsins á sem fyllstan hátt, i ástarævintýrum og kynnautn. Barn hennar er óvelkominn gestur, og fórnar hún því, ef svo ber undir, fyrir ást sina til karlmanns: Hún er tíðum marglynd og lauslát. Vændiskonur eru af þessari tegund kvenna. Siðferði hennar á kyn- ferðissviðinu svipar meir til karlmanns- ins en til hinnar móðurlegu konu. Marg- ar frægustu konur heimsins eru af þess- ari tegund kvenna, að þvi er Weininger telur, og er gríska skáldkonan Saffo og egypzka drotningin Kleopatra þess fræg dæmi." Það er eins með þessa kenningu og aðr- ar, að einhver sannleikur getur verið í henni fólginn, en engin ástæða til að taka ha'na bókstaflega sem heilagan saimleika! Kenningar eru oft hættulegar, af því að fólk tileinkar sér þær án umhugsunar, dómgreindarlaust, og oft eru það þeir, er minnst hafa hugsað'um málin, sem af mestum ákafa verja þau og eru ótrauð- astir til að afla þeim fylgis. Þess vegna er sannmenntaður almenningur örugg- asta vörnin gegn öllum öfgum og sjúk- legu fylgi við kenningar. Islendingar hafa löngum hampað því, að meðal þeirra só alþýðumennlun á háu stigi, hér séu allir læsir og skrifandi og er vonandi, að sú fullyrðing geti talizt rétt. En það er ekki nóg að kunna að lesa og skrifa, eiga bæk- ur í góðu bandi í hilluin. Þessa undir- stöðumenntun þarf að nýla á þann hátt, að hún skapi frjótt og sívakandi hugs- unarlíf, löngun til meiri menntunar, kraf t til að kynnast nýjum leiðum og vinnu- brögðum, og dómgreind til að skera úr um, hvaðer bezt fyrir einstaklinginn og þjóðina.

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.