Vísir - 12.01.1946, Blaðsíða 4

Vísir - 12.01.1946, Blaðsíða 4
VI S'I'R Laugardaginn 12. janúar 1946 VISIR DAGBLAÐ Útgefandi: BLAÐAUTGÁFAN VlSIR H/F Ritstjórar: Kristján Guðlaugsson, Hersteinn Pálsson. Skrifstofa: Félagsprentsmið junni. Afgreiðsla: Hverfisgötu 12. Símar 1660 (fimm línur). Verð kr. 5,00 á mánuði. Lausasala 40 aurar. Félagsprentsmiðjan h.f. Á pessum heíð'ursdegi tón- skáldsins munu streyma til hans heitar samúðaröldur frá hugum allra þeirra manna, sem glaðzt hafa við sÖnglög- in hans á liðuum árum, og þeir menn eru margir hj.á þjóðinni. Og ek.ki munu menn síður renna hlýlega til hans huganum fyrir það, að einmitt á þessum timamót- uin í ævi hans á liann við I)öl heilsuleysis að búa, svo að hann vart má tungu cða eykjavík hcfur vaxið svo ört að hclzt hcfur j ])önd hræra. Það er því ekki hænum verið líkt við gullgraí'arahorgir, óviðeigandi ajS lieimfæra nú i svipstundu í kringum'nPP á lónskáldið cftirfarandi ljoðlimu Framkvæmdir hæjarins. 65 d ara a moraun S^íavaldi ^J\aídalc sem þotið haí'a upp nýfundnar námur. Af þessu leiddi í hyrjun, meðan fólksfæðin hvafcti á undii usar: úr finska kvæðinu lunu fagra lagi Sihcli- einkum engan hátt til eða -gat staðið undir meiri háttar framkvæmdwnp, að fyrst og fremst var séð fyrir brýnustu nauðsynjum fólksins að því cr laut að heilbrigðisháttum, en síðar komu þægindin á eftir, scm hver Reykvíkingur á nú við að búa. Af heilbrigðisástæðum voru skolpræsi lögð og vatnsvcita til bs&jarins, cn í þægindaskyni var gasstöðin byggð, raf- magnsstöðvar, hitavcita, götur malbikaðar o'g fl. o. fl. Skiptir engu máli i því sambandi þótt l'yrirtæki þessi hafi sum orðið ágóða- vænleg fyrir bæjarfélagið, með því að þæg- indin eru söm fyrir íbúana, en óhætt mun að fullyrða að ckkert bæjarfélag á landinu búi svo vel að borgurum sínum í þessu ef'ni og Reykjavík. Er í rauninni undrunarefni, hversu mikið hcfur verið unnið hér að framförum og umbótum, en til þess að sannfærast um þetta.þurfa menn ckki annað én að líta til erlendra bæja af svipaðri stærð, scm eiga sér þó lengri sögu, cn standa Reykjavík langt að|ir menn, Guðmundur var þjóðkunnur iþrótlamaður, Snæbjörn togaraskipsljóri og Eggcrt söngvari. Sigvaldi „Því cr söngurinn þagnaður. Hann mun í ómandi öldum aldrei leika scm lóukvak, eða líkt og lækjarniður." En þólt bin þýða raust tónskáldsins sc hljóðnuð, þá munu samt lögin, sem hann hefir gert, bera vott hver hann var og halda áfram að Icika við cyrum sem lóu- kyak. Sigvaldi Kaldalón er fædd- ur i Rcykjavík 13. -jan. 1881, i Yaktarabænum tíefna i Grjólaþorpi. Faðir .Sigvakla var Stefán múrari, dugnað- armaður í sinni slétl, og cr nú dáinn, en móðir hans, Sessclja Sigvaldadóltir ljós- móðir, er enn á lifi. Synir béirra lial'a .illir orðið þeklti- baki í.flestum cfnum. Nú er komið að þáttaskilum í framkvæmd- um bæiarins og mun viðleitnin bcinast óhjá- kvæmilega að því næstu árin, að auka á og tryggja atvinnulífið með margvislegum fram- kvæmdum til lands og sjávar. Reykjavíkur- höfn 'og ýms einstök fyrirUeki Inejarins hafa skapað hér óhcmju atvinnu, en. bctur má cf duga skal. Ymsir þæitir þcss atviimulífs, sem hér þróast, eru langt á eí'tir tímanum í að- stöðu og tækni. Vinnan verður af þessum sökuni í senn lakari og dýrari. Eigi að halda hér uppi cðlilegum iðnaði. verður að skapa iðnaðarmönnum aðstöðuna, en krcfjast þá jafnframt af þeim að þcir séu starfi sínu vaxqjjc. Eigi að margfalda flotann ti'ér í höfn- inni, þarf að umbæ-ta höf'nina sjálfa, cn auk þess þarf að koma hér uþþ fullnægjandi skipa- viðgerðarstöðvum og síðar skipasmíðastöð, Tcrði það talið hagkvæmt, enda sýni reynsl- un af skipaviðgerðunum að slíkt sé fram- kvæmanlegt allra orsaka vegna. Jafnframt, ])cssu verður að sjá iðnaðinum fyrir nægu og sama»- Sigyalda koma lil raddselmngar Sig var scltur til mcnnla, varð slúdcnt 1902, lauk prófi i læknisfræði 1 iii>8. Á þessum árum. var hann farinn að fásl við tónlist og nokkur lög hans, sem' siðar hafa orðið vinsæl, eru frá þessum ár- um, cins og: Á Sprcngisandi, Eg lít í anda liðna tíð og Draumur hjarðsveinsins. Fyrstu sporin í tónlist lærði hann í ])arnaskólanum hjá Jói?asi Helgasyni, og lærði hann h.já lionum að syngja eftir nótum, ög síðar varð Brynjólfur Þorláksson dóm- kirkjuorganlcikari til þess að opna enn betur fegurðar- hcim tónlistarinnar fyrir honum og þegar Sigfús Ein- arsson var kominn heim frá útlöndum, þá tókst með Sig- valda og Sigfúsi vináffa, svo að þeir voru öllum stundum ")ótti mikið rafmagni og leitast við að gera hann J^ ^þjói^mum okkar ódýru rafmagni og lcitast við að samkeppnisfæran mcð því móti. Jafnframt vcrður stuðlað að því, að menningi gcfist kostur á að búa frekar ] og varð fyrir margvíslegum al-: áhrifum frá honum. Sigvaldi ag hefir aldrei notið eiginlegrar tilsagnar í tónlist, að heitið ið til þessa. Þá þarf að tryggja heilsusam- lega framleiðsluhætti á mjólk og mjólkur- afurðum, en mjög skortir á að slíkt sé við- unandi nú, svo sem raunin sýnir á hverju ári, að því cr hcilsufár varðar. Allt cru þetta verkefni, sem vinna verður sínu en í'æri hefur verið á, með því að út- , ,,,,.., ... ,. ' . »-. geti, en það sem hann kann, hluta.londum til grænmchsræktunar og reynt hefjr hann nu]nið af sialfuni að nýta hcita vatnið betur cn gert hefur ver- j sér. Iíann þólli leika listavel á harmoníum í þá daga og var hann orðinn kunnur fyrir þá lisl sína, löngu áður en menn þekktu hann scm tón- skáld. Að loknu embættisprófi í læknisfræðj fór liann til að, og er þó hvergi' nærri upp talið það, sem. fmmhaldsnáms í s.iúkrahús- gcra þarf. Leiðir af líkum, að vaxandi bær !""• fe, l16]1". ko»^f , , . , , ., , ' . ^ _ , hann heraðslækmr í Naut- er ckki dæmdur til kyrrstoðu. Buið er að eyrarhéraði 1910 eftir að icggja grunninn að auknu athafnalífi, cn held- hafa þjqnað stuttan tíma nr ekki meir. Sá grunnur ætti að rcynast svo anr.arsstaðar. Hann fékk tryggur, a?S cnginn þyrfti að kvíða atvinnu- ,ausn Ve.gna VanMensu 1922 lcysi í^ á„,m vcrSi H« i mHr ZSt^A^^ti unum;h)cð viðsyni og fyr>rhyggju. ].ann héraðslæknjp[| Flateyj- jartií'«»5KB15SÖ»U«55'míílíf»!»HIItf«í«!JlUII"«'«««M'i onó arhéraði og 1929 var hann skipaður lici-aðslæknir í Keflavlkurhciaði, og hafði aðsctur í Grindavík. Árið 1911 fckk hann lausn frá embætti og nú á hann heima hér í bænum. Árið 1916 kom fyrsla söng- lagahefti Sigvalda út, sjö söiiglög, tilcinkuð konu hans. Sigurður Þórðarson frá Laugabóli, ])á fyrir skömmu koniinn heim frá úllöndum, hal'ði varið sumarhýru sinni, bótt fclítil] yæri, til að kosta úlgáfuna. Ekki veit eg, hvort hann hcfir nokkru sinni á ævi sinni varið fé sínu betur, en ekki ])ykir mér það ólik- legl, að hann liafi alchei séð minna eftir nokkrum ])en- ingum cn þessum. þótt hann liafi orðið að taka nærri scr að iijna þá af hendi. Meira en helmingur laganiia urðu landfleyg á svipslun.du og liöfundurinn þjóðkunnur. Árið 1917 komu út þrjú sönglög eflir hann og ávið 1918 sjö sönglðg. Þcssi fyrstu sönglög Sigvalda lögðu grundvöllinn að tónskálda- frægð hans og hefir hann með þeim reist sér óbrot- gjarnan minnisvarða. Meðal þeirra eru Ilcimir, Sofðu, sofðu, góði, Þú eina hjartans yndið mitt, Eg reið um sum- araftan einn o. fl. alkunn lög. Síðan hefir liann, gefið út fjölda sönglaga, afls um 70 að tölu, sum í heftum, en öimur sérþmituðí Ennfrem- ur hafa birzt et'tir hann í blöðum og timaritum um 30 lög. Mörg þessar.a laga liafi* ratað leiðina til almcnnings, cn einna fyrst kemur ínaijni í tiug lagið „ísland ögrum skorið", er maður minnist sönglaga hans, cn það lag er nú ávallt sungið.á liátiðis- stundum þjóðarnmar. í bandriti eru enn um 100 lög, en útgáfa þeirra mun vera í undirbúningi. Sigvaldi er söngvaskáld. Að örfáum undantekningmn hefir hann eingöngu samið sönglög fyrir eina rödd eða margar raddir. Honum cr sú gáfa meðfædd að geta spumi- ið lifandi ?aglínu. Flest eru lögin þýð og blíð, cn slund- um nær hann miklum dramatískum áhrifum, þcgar textinn krcfst þcss, eins og i Heimi og Betlikerlingunni og í „Dansinum í Hruna". Still Sigvakla er alþýðlegúr og undir greinilegum róman- tískum álu'ifmn. Hann cr vaxinn upp við þá tónlistar- stefnu og undan rólum hetíri- ar eru runnar margar glitr- andi söngperlur í bókmennt- um tcnlistarinnar. Sönglög hans eru alþýðleg og njóta vinsælda hjá þjóðinni. Þau snerta slreng í liörpu þjóðar- innar. Eu því ber ekki að leyna, að mörg laganna bera það með sér. hvað búning- inn snertir, að höfundurinn hefir ekki notið rækilcgrar menntunar í tónsmíði. En þrátt fyrir það, eru þau vin- sæl, af því að í þeim er líf og fegurð. Bak við er per- sónuleiki. Margar*tónsmiðar eru gerðar meÍS miklum hag- leik, en lifa þó slutt. Þær eru gjörðar af kunnáttu- niönnum, en ekki skáldum. í þes^um tónsmíðum brennur engiim eldur. Það mælti því likja mörgum tónlagaslnið- um, sein niikið . kunna og Framh. á 6. síðu. Eldur í í fyrradag var mér sagt, að Valna- Vatnajökli. jökull væri byrjaður að gjósa — eða líklega öllu heldur, að eldurinn undir jöklinum hefði nú enn einu sinni brotizt upp úr íshellunni. Það hefir engin staðfesting fcngizt á þessu, en þó gæti það haft við rök að siyðjast, að ekki sé allt nieð kyrrum kjörum þár, þótt ekki værl beinlínis um gos a'ð ræða, vegna þess að á cin, sem upptök sín á í jöklinum, hefir verið í stöðugum vexti síðan um áramót og cr nú orðin beljandi stórfljót, stórhættuleg öll- um, sem um sandana fara. En annað, sem sann- að gæli eldsumbrot, hefir ekki 'komi'ð fram. IVlik.il Mönnum þykja það alltaf mikil tið- tíðixnii. indi,. þegar fregnir berast um, a'ð elds- umbrota hafi orðið vart uppi í óbyggð- um. Þá þarf verulegar rosnfréttir til þess að menn gleymi eldsumbrotunum eða hætti að bollaleggja um þau. Þetta er að vissu ieyti eðli- lcgt, því að eldgos hafa valdið slíkum hörmung- uin meðal þjóðarinnar, að annað eins hcfir vart yfir hana gengið. Þegar gos cru nefnd, er oftast einiíig minnzt á allskonar þrengingar, erfið- leika og hörmungar, sem hafa allajafna farið ,í kjöffar þeirra. Þess: vcgna er það ofur eðlilcgt, að frétlir um eldgos þyki niikil tiðindi héi' á landi. Lýðveldis- Eg hefi fcngið bréf frá „S" um kvikmyndin. iýðveldishátíðarkvikmyndina, cr mjög hefir verið rædd manná á meðat upp á jíðkastið. „S" segir: „Lýðveldis- hátíðarkvikmynd Kjartans Ó. Bjarnasonar, ekki liósmyndara, cr eitt af umræðucfnum bæjarbúa þessa dagana, eins og að líkindum lælur. Hún er búin að fá sinn dóm, hún er vegin og léttva^g fundin, engum til sóma, nema síður sé. Lýð- Aeldishátíðarnefndin hefir sætt ámæli fyrir að hafa ekki leitað út fyrir landsteinana til að fá faglærða erlenda kvikmyndatökumenn, til að taka'kvikmynd af hátíðahöldunum. ófáan- Xú hefir einn af meðlimum ncfndar- legir. innar stigið fram, að gefnu tilefni, og beðið Víkverja að geta þess í dálkum sínum .,til að fyrirbyggja misskilning", að nefnd- in hafi leitað bæði til Englands og Bandaríkj- anna í þessu skyni, cn án árangur. MeíS öðrum orðum:"Hún gaf ekki K. ó. B. einkarétt á kvik- myndatðku og annari myndatöku, fyrr en fok- ið var í öll skjól. Þessi meðlimur hátíðarnefnd- arinnar lét þess cinnig getið, að ijósmynda- deild Bandaríkjahersins á íslandi hafi látið taka kvikmyndir á breiði'ilmu af hátiðahöldunum. Pákriii var gefið eintak af kvikmynd þessari, en húií þótti ckki nógu góð til þess að hún yrði sýnd opinberlega. Einkennileg Þcssi síðari fullyrðing nefndar- l'ullyrðing. mannsins er harla einkennileg. Það þarf varla vitnanna við, að stjórn Bandaríkjahersins á íslandi hefði ekki farið að gera sig að athlægi og óvirða.hið unga ís- lenzka lýðveld með því að gefa ríkisstjórn þess kvikmynd af lýðveklishátíðinni, er væri álíka hroðvirknislega gerð og hátíðarkvikmynd hátið- arnefndarinnar sjálfrar. Það vill svo lil, að sá er Jjcssar hnur skrifar, hefir haft tækifæri til a'ð sjá kafia úr kvikmynd þeirri, er ljósmyndar deild seluliðsins lét taka af hátíðahöldunum. * Áskorun. Var kafli þessi ólíkt bctur gcrður en - nokkuð úr kvikmynd Kjartans, sent hálíðan;cfnd hefir |)ó lagl blcssun. sína yfir.. Skora eg hérmeð eindregið á bina háttvirtu þjtfðhátíðarnefud, að gefa almenningi kost á ajJj sjá kvikmynd þá, sem ríkinu var gefin, svo að almenningur geli dæmt um það með eigin aug- um, hvort rcttmætt sé, að kvikmynd þessari sé stungið undir sfól og gefandinn löðrungaður á prenti í ^okkabót." * -s. Hljómlistin. Einn þeirra, scn^ sáu myndina í boðj nefndarinnar hefir bcnt mér á citt alriði, sem ekki hefir vcrið minnzt á til þessa. Það er hljómlistin. Lög eru ckki leikin til enda heldur er Icitazt við að skipta um lag, þeg- ar skipt er um svið. Kemur þetta þá út cins og ræðurnar — þegar; ræðumenn fá einu sinni; ckki að segja selningu til enda. En það mun nú vcra alveg „úr móð" hjá kvikmyndaframleið- cnduni að skipla uni lag í hyqrti^jcœjiil scm skipt cr um svið, þyiiað crfitt er áð.cllast vi'ð það jafnan. ____.....

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.