Vísir - 14.09.1946, Blaðsíða 4

Vísir - 14.09.1946, Blaðsíða 4
V I S I R Laugardaginn 14. septeniber líMríi VISIR DAGBLAÐ Utgefandi: BLAÐAÚTGÁFAN VlSIR H/P Ritstjórar: Eristján Guðlaugsson, Hersteinn Pálsson. Skrifstofa: FélagsprentsmiðjunnL Afgreiðsla: Hverfisgötu 12. Símar 1660 (fimm línur). Verð kr. 6,00 á mánuði. Lausasala 50 aurar. Félagspreiitsmiðjan h.f. Verðþenslan. Qllum mun ttú orðið Ijóst, að ekki þýðir lengur að hrekjast undan slraumi, en risa ¦ekki gegn hbnUitt, þótt þungur sé. Verð- þenslan er nú komin á það stig, að atvinnu- lífið er og verður lamað; nema því aðeins að hún verði selt niður með einhverjum ráSum. Hití er jaí'nljóst, að við ekkerl verð- ur ráðið, nenia því aðeins, að almenningur gangi óskiptur að verkum og ljái málinu sluðning sinn. Þótt stjórnmálaflokkar vilji lofa öllu fögru um framkvíemdir, hafá þeir slíkt ekki á valdi sínu. Við erum um of háð- ir erlendum markaðsskilyrðum, til þess að ekkert verði að hafst. Atvinnulífið hlýtur að leggjast i dróma innan stundar, enda sjást Jjess greinilég merki, ekki sízl að því er út- gerðina varðan Vélbátaútvegurinn hefir ekki borið sig, nema með sérstökum jafnaðarráð- • stqfunum, á undanförnum árum, og nú ligg- nr mestur hiuti flotans aðgerðalaus í höfn. Eigendur botnvörpunganna reyna að gera sér . grein fýrir, livort tapið verði meira af veið- nm í salt eða ís, en engum dylzt, að h'alli hlýtur að verða á hvoru, sem ei\ Þegar svo er komið, að útvegurinn ber sig ekki leng- ui', er öðrum atvinnugreinum hælt, enda ó- eðliiegt, að landvinnumenn moki saman fé, mcðan sjómenn bera lítt eða ck'ki úr býtum. Ljóst er, að flestar aðrar þjóðir eiga við sama bölið að búa og við, þótt cnn hafi það ekki náð þeim risavexti, sem hcimaaln- ingurinn okkar. Sumir hugga sig við, að við verðum að halda út, þar til verðþenslan í -öðruitt löndúm sé orðin svipuð og liún ger- ist hér, en slíkt er fásinna. íslendingar verða að flytja inn meginið af neyzluvörum sin- -um, allt lil útgerðár og bygginga, og þannig ínætti lengi tclja. Verðþensla í viðski])talönd- iim okkar hlýtur að leiða af sér hækkandi -verðiag, eða jafnvel að þaðan verði engar vörur að fá, með því að þjóðirnar vilji b'úa íscm mest að sínu og banni útflutning. Hvort sem heldur verður, mun það reynast okk- iir þungt í skauti. Verðþensla erlendis leið- ir af sér hækkandi verðlag hér, og gelur haft miklu alvarlegri aflciðingar fyi'ir okk- ur cn t. d. stórþjóðirnar. Verðhækkun i liandarikjunuin gctur bitnað þuugt á heima- Jrjóðinni, en cnn þyngra bitnar hún á smá- J)jóðum um allan heim. Hækkun crlcndra afurða hlýtur að hækka vísitöluna liér, og J>að jafnvcl svo að crfitl reynist að hafa hemil á henni, þótl okkur takist að lækka ¦verðlag á innlendri neyzluvöru. Þing það, ¦er kemur saman í lok þessa mánaðar, hlýt- ur að fjalla um verðlagsmálin, cnda vcrður þéinl ekki skotið á frest öllu lcngur. Er þá komið að því, sem öllum hugsandi mönn- unj var Ijóst, að árin fyrslu eftir styrjaldar- lok, numu reynast okkur erfiðari í skáuti en styrjaldarárin sjálf. I bili virðist svo, scm vcrið sc að loka okkur úl frá þcim mark- aði, sem okkur gat að gagni komið. Verð- lag á brezka markaðinum og mcginlands- markaðinum svarar ekki lil þarfa okkar. Litl- ar líkur cru til að fram úr þessu rakni, cn j-eynist svo, er vcl. Við ættum að vcra við öllu búnir, cn það verðum við ekki, ncma því aðeins, að nauðsynicgum ráðslöfunum gcgn vcrðþenslunni vcrði ckki skotið á í'rest tieginum lengur. (Laaert ^tefáitáócm: KVEÐJUBRÉF til æskuvinar míns, Guðmundar Jónssonar skipstjóra, bónda á Reykjum. F. 12. júní 1890. — D. 6. sept. 1946. Stýrðu á sólina, vinur minn. Stýrðu á sólina: Eg heyrði að þú hafðir kastað línunni og farið um l'imnl- leytið á föstudaginn var. Þú gekkst vel frá öllu áður cn förin hófst eins og þín var von og vísa, þó erfitt væri að losa. Þú kailaðir húsfreyjn þina, hina steri-.u og fögru og V:.- virðuiegu KOiAt þína, og þakkaðir allt og settir stefn- una fyrir hina vænlegu syni þina um að stýra alltaf hæst, cins og þú hafðir gerl og eins og þeir munu alltaf gera, sem hafa hið ríka íslenzka blóð i ætt sinni, sem var i æðum þínum. Stýrðu á sólina gamli æskuvinur, stýrðu á sólina. Þú þarft ncí'nilega að gera okkur greiða sem eigum eflir að fara i þetta fcrðalag, því öll komum við. Rifaðu lijá þcr, og haltu upp i vindinn dálítinn tíina. Við, svo margir vinir þinir, bíðum til að ná þcr, svo, cf þú getur komið þvi við — hinkraðu hcr í hafinu mikla, vaggaðu á öld- unum, svo stýrum við líka á sólina og hittum þig. Okkur langar svo möi'gum hcr, svo fjölda mörgum, að fá pláss hjá þcr — „munstra" um borð hjá þcr — og í'ara saman í fcrðalagið, sigla til nýrra eyja með þér, fara i land, sctjast á þúfu og minnast veríiðar- innar með þér og hjá þér. Þú ert kannske óánægður mcð okkur. Við erum hrygg og klökk, því okkur finnst þú h.afir farið of snemma af stað, J>ú crt víst ckki á því, að mcnn sýli og gráti mikið. — --------Eu þú veizt þetta með fcrðalag, ])á kvcðjasl vinir og J)á þaklca vinir fyrir það scm hefir vcrið.....Stund- um er of seint að þakka. Að islenzka þjóðin fékk að njóta krafta þinna á endur- rcisnarárum sjávarútvcgsins, á undirbúningsárum uridir sjálfslæði sitt, faer þjóðin aldrci nc',5 þakkað. Að þú fvltir öll fisldiús með aíla þínum á fjölda stöðum á ís- landi, svo hægt væri að hafa eitthvað tii að verzla með, þvi hér þarf að verzla og verzla, og verður aldrei nóg þakkað.....Að liafa verið aflakonungur íslands í f jölda mörg ár cr ekki einungis skrauttitill heldur er hak v'ið það hugvit — áræði, athygli, hreysti. Alorka þín. — Allt var þetta með þér og i kring- um þig — fæst aldrei nóg þakkað. :... Eg vil taka dýpra i árinni. Lýðveldið hefði aldrei orðið til ef ekki hefði notið þín. Því lýðveldi og frelsi þessarar þjóðar cr ekki afgert með fræðimannalcgum eðastjórn- málalegum bollaleggingum cinum. Frclsi lýðveldisins verður einungis tryggt með trú og trausti á ísland, með hugviti, drcngskap og af afla- konungum íslendinga — á vegum andans sem atork- unnar til sjávar og lands — og þú varst alltaf brautryðj- andi, og undirstaðan. Blómin i drifhúsunum á Reykjum cru nú í blóma sín- um, vínbcrin að þroskast, og þcssi suðræni svipur sem þú settir á ísland mcð bygging- um drifhúsanna þar, töfraði slórmenni heimsins, er heim- sótlu þig á Reykjum. Forseta íslands nýkosinn, Churehill — og konungasynir — allir dáðu þelta undrabragð afla- konungsins íslenzka, sem breytti söltuni afurðum Neptunar í ilm blóma og bcr Baccusar. Hugnæmi og unað- ur, alorka og fínleiki, allt blandað saman hjá þér. 1917 scrðu fyrir að heita valnið scm rann um aldir niður brekkurnar á Rcykj- um j'i'ði tckið til að hita upp bústaði Reykjavíkur, allt sástu fyrir, alltaf — á undan — svo sannarlega varslu allt- af undirstaðan. Þcr líkar ckki að eg iclji það upp — þetta sem þú álít- ur sjálfsagt ofurmcnni finnst alll sjálfsagt.-------Svo fnllkominn var kraftur þinn og svo mikið af honum, að allt gott, milt og unaoslegl blandaðist honum. Og i ná- vist þinni urðu aílir slerkir, og ])ess vcgna er það, að 140 þúsunda þjóð hlýtur að syrgja að þú stanzaðir ekki ncma 56 ár hjá hcnni, því við cigum cngan ])ér líkan að at- orku, framtaksscmi og luigðnæmi, drcngskap og mildi blandað saman. Þess vegna, gamli æsku- vinur, eru nú þcssi lciðindi i okkur við burtför þína; ein- Frh. á 8. síðu. Veðurfaríð. Það verður vart annað sagt, en að veðurfarið hafi leikíð við okkur í suinar. Það hefir verið dálítið öðru vísi en í fyrra sumar, þegar segja mátti, að aldrei væri „bur þráður" á; nokkur- um sköpuðum hlut í miklum hluta land'sins. Sunnlending-ar:—flestir að minnstakosti — áttu líka skilið fyrir bragðið að fá gott sumar að þessu sinni, en vonandi táknar það ekki, að næsta sumar verði aftur slæmt. Það er betra að hafa gæðin minni og jafnari, ef svo á að vera. Islandsveður erlendis. Én það virðast ekki allir háfa verið eins heppnir með veðrið í sumar og við. Að minnsta kosti er helzt að sjá á- brezkum blöðum, að íbúar Bretlandseyja hafi verið „snuðaðir" um allt góða veðrið, sem þeir télja sig eiga heimt- ingu á þann tíma árs, sem sumar er talið á norðurhveli jarðar. Heldur Bretinn því fram, að hann hafi orðið að þola íslandsveður upp á síðkastið og þykir það ill skipti, sem von er, því að hann kann ekki gott að meta!! Oútreiknanlegt veður. Að því er brezk blöð hafa eftir brezkum veð- urfræðingum, þá fylgir það þessu fslandsveðri, sem þeir hafa fengið þarna suður eftir, að það er alvcg óútreiknanlegt og engu hægt að spá, svö að óhætt sé að trúa því. Þótti engum mik- ið, því að hingað til hefir mönnum einmitt þótt það eiga við um veðrið hér hjá okkur, og er ekki nema eðlilegt, að Bretar fái það með, úr því þeir fá-þetta veður á annað borð. Ann- ars væri enginn hagur fyrir okkur að ljá þeim það! Minni ís íyrir norðan. Einhverjum kann vonandi að finnast fróðleik- ur í því — í sambandi við þessar veðurfregnir —að íshellan á norðurheimskautinuersögðmiklu minni'nú, en fyrir aldarfjórðungi. Segir brezka blaðið Daily Telegraph, að vísindamenn hafi komizt að þeirri niðurstöðu, að ís hylji nú að- eins um helming þéss flæmis þar norður frá, sem hann huldi árið 1920, og stafi þetta af meiri hlýindum í veðri. Hér hefir a. m. k. verið hlýrra síðustu árin en oft áður. Fyrsta lífið. Og amerískir vísindamenn segjast vita með vissu, að líf hafi fyrst kviknað á jörðinni á heim- skautunum. Hvers vegna? Af því að þar kóln- aði jörðin fyrst svo mikið, að líf gat þróast þar, meðan hitinn var enn svo mikill annars staðar, að þar logaði allt og brann og ekkert þreifst. En eftir því sem jörðin kólnaði meira, flutti lífið sig sunnar og norðar, unz það hafði lagt hana alla undir sig. Handritin. Samninganefndin danska er farin heimleiðis og virðist svo, að þótt hún hafi ekki haft um- boð til þess að semja um það málið, sem ís- lendinagr hiifðu mestan áhuga fyrir, þá sé þó kominn einhver skriður á það, eða að minnsta kosti horfir svo nú. í Danmörku hafa samn- inganefndarmennirnir látið blöð hafa eftir sér vinsamleg orð í garð Islendinga í sambandi við kröfur þeirra í þessu efni, svo að líklega má vænta þess, að eitthvað gerist bráðlega — og því fyrr bví betra, auðvit.ið. Forngripirnir, En margir þeir, sem fylgzt hafa með þessu máli, og þá auðvitað einnig skrifum dönsku blað- anna um það, hafa veitt því athygli, að ein- ungis er talað um handritin. Hvergi er minnzt á forngripina, sem íslcndingar gera auðvitað einnig kröfu til. Það má alls ekki eiga sér stað, að þeim verði gleymt, því að íslendingar eiga ekki síður rétt til þeirra en handritanna. Því má ekki gleyma, cr þessi mál verða rædd frekar.

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.