Vísir - 05.11.1946, Blaðsíða 7

Vísir - 05.11.1946, Blaðsíða 7
Þriðjvidaginn 5. nóvember 1946 VISIR Sveinbjörn Egilsori, FYRV. RiTSTJDRI. Þegar athuguð er lega ís- lands á hnettinum, liggur beint við að ætla, að hér hafi alla tíð búið þjóð far- manna og fiskimanna. En saga þjóðarinnar kennir okkur þó allt annað. Þegar landið byggðist og um nokkr- ar fyrstu aldir íslandsbyggð- ar var farmennska hér mikii og íslenzk skip með islenzk- um áhöfnum fóru víða um lönd. Yfir þeim mönnum sem farmennskuna stunduðu hvíldi oft ljómi ævintýranna, svo sem glöggt kemur fram i því sem ritað hefir verið um þá tíma fyrr og síðar. Á niðurlægingar timabili þj óð- arinnar varð hér mikil breyt- ing á til hins verra. Lands- menn áttu þá engin skip, er fær væru til siglinga landa i milli en aðrar þjóðir önnuð- ust þá allar siglingar að og frá landinu. En þetta átti fyr- ir sér að breytast er aftur tók að rofa til i lifi þjóðarinnar og losna tók um hlekkina, sem lagðir höfðu verið á hana af erlendu valdi. Lengi vel urðu þó fáir íslendingar til þess að leggja fyrir sig farmennsku, enda voru skip- in fá og smá og möguleik- arnir engir eða litlir til þess að læra í landinu þau fræði sem sjómanninum eru nauð- synleg. Þegar enn var eftir hálfur annar áratugur af nítjándu öldinni stóð ungur stúdent upp af skólabekk Prestaskól- ans í Reykjavik, þar sem hann hafði þá fyrir skömmu hafið nám að loknu stúdents- prófi og snéri sér að þvi starfi, sem teija verður all- frábrugðið hinu trúarlega starfi, sem hann hafði hafið undirbúning að. Hann ákvað að gerast sjómaður. Þessi maður var Sveinbjörn Egil- son. Áður en þetta skeði haf ði Sveinbjörn verið nokkuð i siglingum hér við land á er- léridum skipum, seíri: fluttu vórur til verzlunar föður hans og því kynnst sjónum nokkuð. Sumarið, sem hann útskrifaðist úr Latinuskólan- um gafst honum tækifæri til að sigla með einum af þess- um skipum til Bretlands en næsta sumar hófst far- mennska hans fyrir alvöru. Um meira en tvo tugi ára sigldi Sveinbjörn öll tiéims- ins höf, skoðaði framandi lönd og kynntist ókunnum þjóðum. Munu þeir vera fáir íslendingarnir, fyrr eða sið- ar, sem hafa ferðast jafn mikið um heiminn og hann gerði á þessum árum. Mcð nokkurra ára bili kom hann þó jafnan heim til Islands aftur en alltaf lá leiðin aftur út i hið ókunna. Loks sann- aðist þó á honum, að „rönnn er sú taug, sem rekka dregur föður túna til." Eftir tuttúgu ára volk á heimshöfunum kom Sveinbjörn heim til Is- lands og ákvað nú að setjast þar að og vinna þar ævistarf sitt. því hann var enn á bezta aldri. Fyrstu árin eftir að hann kom heim gegndi hann ýms- um störfum, meðal annars stundaði hann kennslu og var um tíma hcimiliskennari á Möðruvöllum hjá Slefáni skólameistara Steíánssyni. Einnig var hann til sjos um tima og var þá búseijiur i Ólafsvik. Á árunum 19Q7 til 1914 Var hann verkstjóri hjá Milljónafélagiuu i Viðey. En árið 1914 réðist hann til starfs á skrifstofú Fiskifélags íslands og var jafnframt rit- s'tjóri tímarits félagsins „Ægis", eftir Matthías Þórð- arson. Nú kom að góðu haldi hin mikla reynsla, sem Svein- björn hafði fengið á ferðum sínum á skipum ýmissa þjóða til fjarlægra landa. Hann var óspar á það, að miðla af nægtarbrunni þekk- ingar sinnar ýmsu því er við- kemur sjómennsku og sigl- ingum. Öll þau ár, sem hann var ritstjóri Egis þreyttist Iiann aldrei á því, að skrifa hvatningargreinar til sjó- manna um ýms þau mál, sem þá varðaði mest svo sem öryggismálin, en þau voru honum jafnan efs't í huga. Sífellt var hann að fræða menn um allt það sem við- kom sjómennsku, siglingum og útgerð og þó að uppá- stungum hans og vísbend- ingum væri ckki alltaf tekið með þeim skilningi sem bar, er ekki að efa, að þetta óeig- ingjarna starf hans hafði mikla þýðingu fyrir islenzka útgerð og siglingar, sem ein- mitt á þeim árum voru á bernskuskeiði og áttu þar af leiðandi i ýmsum byrjunar- örðugleikum. Fræðsla sjó- manna var þá ekki eins mik- il Og nú og þær leiðbeiningar og sú fræðsla, sem Svein- björn gat látið í té, með rit- störfum sínum, kom því að góðu haldi. En Sveinbjörn lét sér ekki nægja að rita í Ægi, heldur tók hann saman og gaf út Handbók fyrir íslenzka sjó- menn og Vasabók sjómanna og hvað hann lét sér annt um að fræða sjómenn má meðal annars sjá af því, að árið 1906 kom út eftir hann lítið kver, sem nefnist Leiðarvísir í sjómennsku, en það hafði hánn að mestu skrifað á ferð- um sínum síðustu árin sem hann var í siglingum með það fyrir augum, að það yrði síðar gefið út á Islandi til leiðbciningar fyrir islenzka sjómenn. I öllum þessum I bókum cru ýmsar gagnlegar leiðbeiningar til sjómanna um ýmislegt það, er starfi þeirra viðkemur og nauðsyn ber til fýrir þá að vita og þekkja. Ritstörfum Svein- bjarnar var þó ekki þar með lokið. Endurminningarnar frá farmennsku árunum leit- uðu á og þar kom að, að hann ákvað að færa þær í letur og komu þær út i tveim bindum sem nefndust Ferðaminning- ar. Siðar skrifaði hann aðra bók er nefnist Sjóferðasögur og segir þar frá ýmsu er á daga hans dreif í siglingun- um. Þegar eg kynntist Svein- birni skorti hann þrjá í átt- rætt. Var mér það þegar frá upphafi undrunarefni hversu hann, þrátt fyrir háan aldur, fylgdist vel með öllu því sem gerðist, einkum þvi sem varð- aði sjávarútveg og siglingar. Álti eg með honuni fjöl- margar skemmtilegar stund- ir á þessum árum, þar sem hann, auk þess að ræða um hin ýmsu vandamál útvegs- ins, sagði mér ýmsar skemmtilegar endurminning- ar frá farmannsárum sínum eða frá bernskuskeiði sjávar- útvegsins hér á landi. Var hann vel minnungur og mundi jafnvel smáatriði svo undrum sætti en auk þess hafði hann sérstaka frásagn- argáfu þannig, að óblandin ánægja var að hlusta á hann segja frá. Mun eg lengi minnast með þakklæti hinna skemmtilegu samverustunda minna með hinum aldraða en þó síunga farmanni og svo veit eg að er um alla þá mörgu, sem veiltist sú ánægja að kynnast honum fyrr eða siðar. Sveinbjörn Egilson var fæddur í Hafnarfirði 21. ág- úst 1863. Yar hann sonur hjónanna Þorsteins Egilsson- ar kaupmanns þar og konu hans Arndísar Asgeirsdóttur. En faðir Þorsteins og afi Sveinbjarnar var svo sem kunnugt er Sveinbjörn Egilsson, fyrsti rektor latínu- skólans, eftir að hann var fluttur hingað til Reykjavik- ur. Sveinbjörn stundaði nám i Latínuskólaniim og láuk stúdentsprófi árið 1884 og settist sama árið í prestaskól- ann. En árið ef tir hætti hann því námi óg gerðist sjómað- ur. Sex árum síðar lauk liann svo skipstjóraprófi í Dan- mörku og fór síðan i sigling- ar víða „uín heim. Ef tir tvo lugi ára kom hann alkominn heim og stundaði ýmsa at- vinnu á sjó og landi." Árið 1914 réðist hann til Fiskifé- lags íslands sem skrifstofu- stjóri og gegndi því starfi til ársins 1934. Sama ár tók hann við ritstjórn „Ægis" og v hafði það starf á hendi fram til ársins 1937. Erindreki Fiskifélagsins í Sunnlend- ingafjórðungi var hann 1934 til 1943. Fyrir hin margvís- legu störf i þágu Fiskifélags- ins og sjómannastéttarinnar var hann á Fiskiþingi 1942 kjörinn heiðursfélagi Fiski- félags íslands. Auk þeirra starfa sem hann hafði á íendi fyrir Fiskifélagið gegndi hann ýmsum öðrum trúnaðarstörfum. Þannig var hann skipaskoðunar- og virðingarmaður Sjóvátrygg- ingarfélags íslands um 20* ára skeið og prófdómari við Stýrimannaskólann um mörg ár en auk þess liélt hann þar fyrirlestra um sjómennsku. Árið 1908 kvæntist hann eftirlifandi konu sinni, Elínu Vigfúsdóttur frá Kálfárvöll- um í Staðarsveit. Varð þeim hjónum fimm barna auðið og eru það allt synir, en þeir eru: Þorsteinn, verzlunar- maður, Egill vátryggingar- maður, Vigfús verzlunar- maður, Gunnar verzlunar- maður og Sveinbjörn verzl- unarmaður. Sveinbjörn andaðist að hcimili sinu hér í Reykjavik föstudaginn 25. okt. s. 1. og hafði þá verið rúmfastur um hríð. Verður hann jarðsettur í dag við hlið afa sins Svein- bjarnar rektors. D. Ó. Beztu úrin frá BARTELS, Vdtusnndi. a .<¦' :.-!.• Di - TARZAIM - Í2 fí ÍSy Vigtennur gorillaapans voru nú farn- ar að nálgast háls Tarzans ískyggilega mikið, og apinn hélt Tarzan svo föst- um meS hryggspennutökum, að hann háfði lítið svigrúm .... ___ sér til varnar. En skyndilega greiðir hann apanum svo mikið högg i höfuðið, að apinn fellur við og lin- nr tökin á Tarzan. Og á meðan ap- inn er að jafna sig .... ___rifur Tarzan sig lausan og stekk- ur aftur á bak. Apinn nær sér fljótt eftir óvænt höggið og leggur, öskrandi af heift, til atlögu við Tarzan að nýju. En Tarzan er reiðubúinn að taka á móti andstæðitigi sinum, og ekki er ólíklegt, að hann beiti nú apann ein- hverjum brögðum, þvi aldrei er hann ráðalaus.

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.