Vísir - 20.12.1946, Blaðsíða 2

Vísir - 20.12.1946, Blaðsíða 2
V 1 S I R Föstudaginn 20. desember 194S r á jólamarkaðiíitiin Fornir dansar. Ólafur Briem sá um út- gáfuna. Jóhann Briem teiknaði myndirnar. — Hlaðabúð, Reykjavík, 194G. — Fornir dansar eru senni- lega einhver eigulegasta bók- in, sem lengi hefir út komið. Fer þar saman hugðnæmt efni, smekkleg skreyting og mjög vandaður frágangur. Er bókin því til mikils sóma, bæði fyrir bræðurna, sem tekizt hafa á hendiir hvor sinn hluta verksins, og fýrir bókaforlagið Hlaðbúð, sem kostað hefir útgáfuna. Dansarnir eru horfinn f þáitur úr ljóðagerð íslend- inga. Eru þeir að mörgu leyti heillandi aflestrar og varpa oft og tíðum skýru ljósi yfir hugsana- og lilfinningalíf horfinna kynslóða. Sumir ^þeirra eru einnig snilldar- verk, þó að aðrir séu ekki veigamikill skáldskapur.. í þessu safni, sem að slofni , til er safn Jóns Sigurðssonar og Grundtvigs, eru birtir fleiri dansar en í nokkru öðru safni, því að aukið hefir ver- ið við dönsum úr „Danmarks ganrle Folkeviser" og loks er einn dans, sem ekki hefir verið prentaður áður. Gerir Ölafur Briem grein fyrir vali sínu og aðferðum og ritar einnig slutui grenargerð um ljóðin sjálf og tímabil þeirra. En þótt flestir. muni sam- mála uiri að meistara Ólafi liafi vel tekizt valið, þegar hann fellir saman mismun- andi gerðir eða velur mill þá munu myndir Jóhanns Briems vekja meiri athygli. Á undanförnum árum hefir *¦* margt verið skrafað um myndskreytingar bóka. Hafa| þar viljað stangast tvö sjón-j armið, hið „dekóratíva", sem ; kref st þess að myndin sé að- j alatriðið og lúti eigi öðrum j lögmálum en fegurðarsmekk | listamannsins, og svo hið' „illústrativa", sem kref st { greinilegrar frásagnár i myndinni og skýlauss sam- » ræmis við textann og sögu- legar staðreyndir. Þó að því sé ekki að neita, að alvarleg- ar tilraunir hafi verið gerðar til að skapa frumlegar mynd- skreytingar í bókum,- þá er hilt líka jafnsatt að margt befir viljað á skorta, og hafa hinir óánægðu mikið til sins máls. Ekki sæmir þó í þessu sambandi að kasta rýrð á a$ra; þvr að myndir Jóhanns er hægt að lofa af fullri hóf- semi og: sanngirni, að öðr- urii myndum ólöstuðum. Á síðustu málverkasýn- ingu sinríi sýndi 'Jóháriri nokkrar myndir, sem bentu eindregið á þá leið, sem hann hefir nú farið, enda þótt mörg skref liggi þar á milli. Þær myndír voru aðallega gerðar með penna og vatns- litum. Vöktu þær að vonum mikla alhygli á sýningunni, cnda aðgengilegri til skilnings og meir við alþýðuskap en oliujnálverkin. Þær myndir, sem hér birtast, eru í mjög nánu samræmi við textann og allari tíðaranda, en jafn- framt eru þær ákaflega dek- óratívar og fara vel á prenti. Þótt tæplega sé hægt að segja, að um stælingu sé að ræða, minna þær furðulega mikið á lýsingarnar í göml- urii handritum, en þær mynd- ir mega margar enn teljast með hinu fegursta i íslenzkri myndlist. Af þessum ástæð- um hefir Jóhanni tekizt að gera myndirnar ram-þjóð- legar, enda þótt efnið gefi oft og tiðum ekki mikið til- efn til þjóðlegs stils, af því að dansarnir eru flestir þýð- ingar eða staðfæringar er- lendra ljóða og efnið oftast af crlendUm toga. Það verður ekki skilizt svo við bók þessa, að ekki sé minnzt á þált útgáfunnar, Hlaðbúðar. Hefir hún ekki gefið út annað en ágætar bækur, þótt fáar scu. Hún hóf göngu sina með „Mann- þekkingu" Símonar Ágústs- sonar í hitteðfyrra. Er hér augsýnilega myndarlegt fyr- irlæki á ferðinni, vandað og ærukært, og verði áframhald- ið eftir byrjunnni, má full- yrða að nafn fyrirtækisins mun síðar meir tekið sem trygging fyrir góðum og vönduðum útgáfum. Bjarni Guðmundsson. Kefill í Engihlíð. Bókaútgáfan Norðri h.f. hefir gefið út stórt og mikið skáldrit, sem hlaut á sínum tíma fyrstu verðlaun í sænskri ' bókmenntakeppni um beztu sveitalífssögu. Bók þessi heitir Ketill í Engihlið og er eftir Sven Edvin Salje. Konráð Vilhjámsson þýddi hana á íslenzku. Á þeim fjórum árum frá því er bókin köm fyrst út hefir hún'komið i sex úlgáf- um í Svíþjóð, en auk þess verið gefin út á öllum hinna Norðurlandanna og hvar- vetna náð miklum og verð- skulduðum vinsældum. Söguefni þessa mikla skáldverks á til svipaðra róta að rekja og ýms önnur fræg- ustu skáldverk Norðurlanda- höfunda, sem skrifa um sveitalif, hina rótgrónu menningu þess og kjarnmik- inn þrótt og festu. Það má því spá henni mikilla viu- sælda meðal íslenzkra les- enda, ekki síður en meðal frændþjóða vorra. Nýtt úlgáfufyrirtæki, Bókaútgáfan Glóðafeykír, hefir sent frá sér smásagna- safn eftir nokkra heims- fræga höfunda. Höfundar þeir sem teknir hafa verið í safn þetta eru Viklor Rydberg, Grazia Del- edda, Sherwood Anderson, Katharine Mansfield, Edgar Allan Poe, Thomas Krag, Pei' Hallslröm, John Gals- worthy, Anatole France, Knut Hamsun, Guy de Maupassant og Fedor Solo- gub. Þýðendur eru Ágúst H. Bjarnason, Árni Hallgríms- son, Magnús Ásgeirsson, Kristinn Stefánsson, Magnús Árnason og Eiríkur Alberls- son: Allt kunn nöfn, og eru höfundarnir trygging fyrir listrænu gildi sagnanna en þýðendurnir trygging fyrir nákvæmum þýðingum og góðu máli. Aftan við sögurnar eru stuttar frásagnir um höf- undana, um helztu sérkenni þeirrá og talip frægustu verk. Er það til nbkkurrar glöggv- unar fyrir lesendur. Það mun vera ætlan þeirra, sem að útgáfunni standa að gefa út framvegis úrvals smásögur eftir beztu erlenda höfunda og gefa landsmönn- um þannig kost á að eignast með tímanum skemmtilegt úrval af beztu smásögum heimsbókmenntanna. Að þessu er menningarbragur og ætti að vera okkurkærkom- ið lestrarefni. Og þó að góðar smásögur séu oft þýddar og birtar i blöðum og timarit- um, er erfilt fyrir fólk að halda þeim saman, en þarna gefst því tækifæri til þess að eignast í samstæðu ritverki ýmislegt það bezta sem fræg- ir erlendir höfundar hafa skrifað í smásöguformi. Er hann um 30 bls., og mynd- skreyttur af Barböru W. Árnason, mjög snoturlega. Frágángur er allur góður. Hitt er aftur annað mál að, mjög er vafasamt að halda rími, sem þessu að börnum, með því 'að hætt er yið, aS það spilli ljóðsmekk og skemmi brageyra barnanna. Kveðanchn er að vísu ekki röng, og sennilega hálfstuðl- uð til að gera ljóðin einfald- ari, en það er riijög vafasöm uppeldisaðferð fyrir ljóðelsk börn. Efnið er að öðru leyti ekki veigamikið, enda leik- urinn ekki til þess gerður og er héepið að jafn snotur- legar umbúðir hæfi innihald- inu. oeio ym heitir smábæklingur, í ljóð- um, sem ætluð eru börnum. $L$óö<i&faóh se>Mi tsuuw vefa§m €s,thf§tpiL Fyrir jólin kemur út ljóðabókin eítir KarS ísfeld. f JSókfeliS' útgúfan Karl Isíeld er fyrir löngu orðinn þjóðkunnur fyrir greinar sínar og ritgerðir í blöSum og tíma- ptum, sem aflað hafa honum mikils lesendafjölda sökum faguES.-málfars og skemmtilegs efnis. Op- ínbera viðurkennmgu hefir hann hlotið fyrir rit- störf sín með heiðursvérðlaunum þeim er honum voru veitt í ár úr Móðurmálssjóði Björns Jóris- sonar. Menn munu því bíða þessarar fyrstir bókar Karls með eftixvæntingu, enda má fullyrða, að þeir sem unna fögrum Ijóðrænum kvæðum munu hafa ánægju af „Svörtum morgunfrúm" og gjarn- an vilja gefa þær í jólagpöf, enda er bókin mjög ovenjuleg og togur ao ytn rragangi. Inkarnsr i P©rn» Sigurgeir Einarsson er löngu kunnur fyrir bækur. sinar um rannsóknarleið- angra til heimskautanna „Norður um höf" og „Suður um höf". í haust kom út ný bók éf t- ir Sigurgeir, bók sem fjall- aði ,um allt annað og ólikt efni og var í fyrri bókum hans. Þessi nýja bók Sigur- geirs — Inkarnir í Perú — ræðir um frumbyggja Perú- ríkis, merkilegan þjóðflokk- og sérkenriilegan sem ríkti yfir undraverðri menningu, sem ekki átti sinn líka nein- staðar annars staðar. Þeir voru listamenn, hagleiks- menn og vísindamenn. Þá lj'sir Sigurgeir einnig komu Spánverja til Perú og haráttu þeirra við þessa inn- fæddu fmenningarþjóð. Það var long barátta og hörð, enda eru sumir bókarkafl- arnir næsta viðburðarikir. Þetta er allsíórt rit í stóru broti og prýil mörgum lands- lags- og þjóðlifsmyndum. Bókaútgáfa Guðjóns Ó. Guðjónssonár gaf bókina út» .------4;------ raiin geirssón^ • Nú eru liðhi' meira en 30 ár síðan "Sféindór Björnsson frá Gröf las fyrir 'okkur krakkana í 4. bekk barna- skólans i Beykjavik söguna „í mastrinu" eftir Selmu Lagerlöf. Það var rctt fyrir jólin og Steindór las vel. Hánn sagði okkur eitthvað frá skáidkonunni og hverrar þjóðar hún væri. Sagan þótti mér furðu falleg og gleymdi henni ekki nc höfriudi henn- ai'. Og 'árin liðu. — Þegar eg hafði þroska til byrjaði eg að; lesa ritverk Selmu Lagerlöf og las þau öll, og eg mun aldrei sjá eftir því. Þó ^r þac? svo', að næí? því háfði' skótizt fram hjá mér Sagan af Nilla líólmgeirssyni. vegna þéás

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.