Vísir - 07.01.1947, Blaðsíða 7

Vísir - 07.01.1947, Blaðsíða 7
Þriðjudaginn 7. janúar 1947 V 1 S I R %. Merkra manna getið. Framh. af 2. síðu. •yar stofnað hér 1904, réðst Eyjólfur forstjóri þess, en Stefán hafði þá um nokkur ár rekið verzlun, sem um það leyti var orðin allmikið fyrir- tæki. Hafði hann þá og gert tilraunir með þilskipaútgerð, en þær mistekizt. En um þetta leyti er mótorbátaöldin að hef jast. Brá Stefán þá þeg- ar við og varð manna fyrstur til þess að reyna þá ný- hreytni. Fyrst fékk hann hingað litla mótorbáta frá Dan-verksmiðjunni i Frede- rikssund vorið 1904. Þar hitti hann íslenzkan mann, Jóhann Hansson að nafni, seíh starf- aði hjá verksmiðjunni og færði i tal við hann að koma til Seyðisfjarðar, — hér myndu verða nóg verkefni fyrir hann. Kom Jóhann svo hingað næsta vor, en þá var Slefán búinn að koma upp bátasmíðastöð, í félagi við tvo dugnaðarmenn aðra, þá Sigurð Jónsson kaupmann og Friðrik heitinn Gíslason úrsmið og „þúsund-þjala- smið", — hagasta og verk- hyggnasta mannimi, sem Seyðisfjörður hefir átt. Var þá þegar búið að byggja eitt- hvað af bátum, t. d. „Lagar- fljótsorminn" — bát sem ætlaður var til ferða á Lag- arfljóti. Hafði Friðrik brugð- ið sér snöggvast utan lil að kynna sér bátasmíði — og byggði síðan bátana, sem þóttu-bin beztu skip. — En Jóhann setti svo í þá yélarn- ar. Hann fór að vísu utan aftur, en settist að á Seyðis- fir'ði vorið 1906, kom sér upp binni prýðilegustu vclaverk- smiðju, sem hann hefir rek- ið síðair og endiybætt og hefir reynzt Seyðisfirði hinn þarfasti maður. Stefán stóð í öllu. Það fór svo, að likt varð um Stefán Jónsson og Otto Wathne að mörgu leyti, — Stefán átti allstaðar ítök, eins og sagt var um Wathne og „hann gat ekki hugsað nema í þúsundum", eins og sagt var um Wathne. Hann hafði Irú á vélbátaútgerðinni og hvatti menn til þess að út- vega sér þessa báta, það er að segja, hann útvegaði þá, eða hjálpaði mönnum til þess og studdi þá síðan með ráð- um og dáð. Stóð sú útgerð með nliklum blóma í nokkur ár, og var ekki annað 4iægt að segja, en aðþá*"væri enn lif og fjör og mikio um að vera á Seyðisfirðir því að um eitt skeið voru héðan gerðir út um 50 mótorbátar. Það var svo önnur saga, og saga sem Stefán gat ekki haft áhrif á,íað þessi útvegur -fór í kalda kol. Um svipað leyti og mótor- bátaútgerðin hófst hér, eða jafnyel ,;Rpkk«ru , tjfffb iíoru erlendir fogarar að venja komur sínar hingað til þcss að kaupa kol og selja þá jafn- framt nokkuð af afla sínum. Það var einnig Stefán, Jóns- son, sem varð til þess, að koma þessu i kring. Hann fékk i félag með sér tvo hina sömu menn, sem með honum stóðu að bátasmíðastöðinni, lil þess að koma upp kolá- vcrzlun og standa að fisk- kaupunum af hinum erlendu togUEUm. Þelta var mikil hagnaðarverzlun, en hún var eyðilögð mcð fiskveiðalög- gjöfinni 1921, scm bannaði fiskkaup af crlendum togur- um. Og mikla atvinnu skap- aði þetta einnig hér í kaup- staðnum, sem ekki varð bætt, þegar þessi atvinnu- rekstur var úr sögunni. Friðrik Gíslason. Hér hefir aðeins verið laus- Iega drepið á nokkuð af-at- höfnum Stefáns. Athafna- timi hans náði yfir röska tvo áratugi, og þó að ekki liggi slík sýnileg verksummerki eftir hann, sem Otto Wathnc, þá mun hans- lengi verða minnzt hér um slóðir. Hann andaðist hinn 7. april 1937. Ur þvi að eg minntist á Friðrik Gíslason, verður að segja nokkur frekari deili á honum, því að hann var á sinni tíð einn merkasti borg- ari kaupslaðarins. Hann var fæddur að Hólshúsumi Húsa- vik (eystra) 2. júlj 1873, son- ur Gísla Jónssonar gullsmiðs og snikkara, hálfbróðir sira Jóns Bjarnasonar í Winni- peg. Til Seyðisfjarðar flutt- ist hann með foreldrum sín- um 1878. Ungur nam hann úrsmiði hjá Stefáni Th. Jóns- syni en fór siðan utan, sér til mcnntunar. Að vísu stundaði hann úr- smiði, cftir að hann varð fulllíða maður, en hann fékkst einnig við ýmisleg slörf' önnur og var jafnan til fenginn ef hér bar ein- hvern vanda að höndum i verkleguni efnum. Því að svo hagsýnn var hann og verk- hygginn, að einsdæmi þótlu. Skal cg hér aðeins drepa á eitt viðfangsefni hans, sem han Ieysti með slíkri prýði, að lengi vcrður i minnum háft hér. ' Vatnsveitah. Skömmu eftir aldamótin var f arið að ræða um það, að leggja valnsveilu fyrir bæinn og til fenginn verkfræðingur frá Reykjavík, að gera upp- drált og áætlun uni vatns- veitu á Fjarðaröldu og miðja vegu út að Búðareyri. Vcrkið var boðið út eflir uppdrælti verkfræðingsins og gérði Friðrik Gislason tilboð. Var tilboð hans lægst, þeirra sem bárust, eða tæp 9 þús- und krónur, og sem svaraði þriðjungi á við hæsta tilboð- ið og því tekið. Afhenti Frið- rik bæjarstjórninni verkið hinn 3. des. 1903, og var þá álitið að það væri ágætlcga af hendi leyst. Þess má svo geta um þetta verk, að aðal- æðarnar hafa aldrei bilað og eru enn eins og Friðrik gekk 'frá þeim í jörðinni fyrir röskum 42 árum. Þetla er að- eins eitl dæmi um vinnubrögð hans, sem eg verð að láta nægja. Friðrik andaðist hinn 23. des. 1907. Það varð hlé á athöfnum og' hljótt um sinn, þegar Otto Wathne féll frá. Það varð einnig hljólt hcr á Scyðis- firði, þegar Stefán Th. Jóns- son hætti sinum mikla at- vinnurekstri og hlé varð þá um leið á athöfnum.líka og niiklii-lengra cii í hinu fyrra lilfelli. Mér liggur við að halda, að það hlc standi yfir enn, þó að því veíði hinsveg- ar ekki neitað, að ýmislegt hafi verið gerl sc lil dundurs. T. L. Ingland. Eg sc það cflir á, að mér e hefir laðst að gcta hér hcið- ursmanns, sem ckki má gleymast. Sennilega er það vegna þess að hann lét jafn- an lilið yfir scr. Þctla var T. L. Imsland, norskur mað- ur, scm hingað kom með nólalag snemma á síldarár- unum. Ilann fór scr hægt en horium vegnaði vcl. Siðar keypti hann úlgerð þeirra Köhlers & Co. og rak hana mcð sínu fyrirtæki. Þá hafði hann stofnað verzlun norðan fjarðar, utan við Fjarðar- öldu.'Arið 1890 fékk hann i félag við sig Th. S. Falk i Stavangri. Var s'vo enn stund- uð síldveiði, en þegar sú veiði brást með öllu (96) var fyr- irtækinu breytt í þorskveiða- útgerð. Veitt var nteð línu- veiða-eimskipum. Auk þess stundaði Imsland lýsis- bræðslu. Hann byggði scr hús á Fjarðaröldu cn Lars sonur hans, sem verzluninni stjðrriaði byggði hús sunnan Fjarðarár. Var lmsland gamli (en svo var hann jafn- an kallaður) fádamia vand- aður maður. Hann liafði ckki hált, en hans verður minnzt mcðal merkustu horgara kaupstaðarins. Th. Á. ARFJÖRDÖ Blaðið vantar mann til að annast af- greíðslu þess í Hafnarfirði, nú þegar. Tahð við^afgreiðsluna í Rvík . Sími 1660. MÞAGiiLAÍÞUÞ VÍSIB Hver myrti Estelle Carey? Moroið, sem lyfti blæjunni af „Samíagími" í Chicago. morð að ræða, afsannar það ekki að glæpafélagsskapur hafi verið að verki. Þeir gætu með þessu hafa ætlað að pynda fórnardýr sitt til sagna eða því um líkt, eða- ein- ungis hagað þessu þannig til að gera morðið sem við- vauingslegt og til að blekkja lögregluna. Eldurinn gat komið heim við allar tilgáturnar, sem komið hafa fram um orsök morðsins, nema eina — að hér hafi verið að ræða um innbrot. Innbrotsþjófur, sem hefði í'ramið morð, sem hann alls ekki haí'ði ætlað sér, gæti í flaustri hafa skvett eldfima cí'ninu aðeins á fatnað Estelle við tilraun sína til að eyðileggja öll sönnunargögn, en það sem á mót'i þessu mælir er, að venjulegur innbrotsþjófur hefði aldrei borið á sér flösku fulla áf eldfimu efni. 1 íbúðinni fannst áletruð mynd af hermanni nokkrum og einnig nokkur ástarbréf frá sama mannir Hann var sjálfur giftur og í bréfunum talaði hann mikið um skiln- aðarmál sitt, ¦sem þá stóð yfir. Maður þessi hafði verið yfirþjónn á hóteli í Chigaco áður en hann var kallaður í herinn og kona hans hafði unnið sem „26-stúlka" í Colony-klúhbnum undir stjórn Estclle. Einnig fundust heimilisföng og símanúmer nókkurra manna og þar á meðal vel þekksts kaupsýslumanns, Earl M. Weymer að nafni. Lögi'eglan komst að þvi að Weymer þessi hafði vcrið „mikill vinur" Estelle og tók hann þess vegna til yfirheyrslu. Hann kvaðst hafa þekkt Estelle um nokkurxa ára skeið. Nýlega hafði hann hitt hana í Florida en þau höfðu ekki farið þangað saman. Síðast hafði hann borðað miðdegisvérð með henni sunnudagskvöldið tveim- ur dögum áður en hún var myrt. Weymer kvaðst ekki hafa tekið eftir neinu óvenjulegú i fari hennar þetta kvöld. Ef til vill er bezt að segja ævisögu Estclle í stuttu máli áður en við höldum Icngra. in. Estcllc var þrjátíu og fjögra ára gömul þegar hún var myrt. Hún var fædd i Chicago. Faðir hennar dó þegar hún var tveggja ára gömul, og eftir það ólst hún upp á munaðarleysingjaheimili, unz móðir hennar giftist öðru sinni árið 1916. Síðan bjó hún hjá móður sinni og stjúp- föður og tók upp ættarnafn hans (hennar eigin föðurnafn var Smith)., Arið 1930 íór hún að hcimari til að sjá fyrir scr sjálf. Þegar móðir hennar" l'rétti um afdrií' hennar, sagði hún: „Hún var skapstór. Hún vildi ekki búa i litlu íbúðinni okkar. En hún var góð stúlká." Estelle varð að vinna sig áfram i Chicago. Húu vann sejn þjónustustúlka á ýmsum vcitingahúsum, unz húu kynntist Niclc Dean, sem siðar varð æðsti foringi Sam- lagsins. llið rétta nai'n hans var Nick Circella, og frá áririu 1916 hafði hann stöðugt verið viðriðinn glæpi, smærri og stærri. Um það leyti, sem hann kynntist Estelle, tólf árum áður en hún var myrt, var hami orðinn mjög hált settur hjá Sainlaginu. Rikislögreglan hafði þá nýlega haft hendur í hári Al Capones og l'engið hann dæmdan fyrir skattsvik. Eftir það hækkaði Nick Dean í tignhmi i Samlaginu og- Estclle hækkaði með honum. Aður en langt um leið stjórn- aði hún 26-leik i Yacht-klúbbnum, sem var einn af dýr- ustu og skrautlegustu næturklúbbunum í Chicago. Sagt var, að Nick Dean 'væri einn af helztu eigendum Yacht-klúbbs- ins, en það er eitt af mörgu í þessu máli, sem ekki var hægt ,að sanna. Þetta var nýr heimur i'yrir Estelle og hún hækkaði brátt í tign. Þegar Colony-klúbburinn var opnaður 1938 fékk hún atvinnu þar. Um tíma var Colony-klúbburinn dýr- asti og skrautlcgasti næturklúbburinn í Cliicago. Almennt . var sagl, að Nick Dean væri eigandi Colony-klúbbsins, en árið 1940 ncitaði hann því og skýrði lögreglunni svo frá, að hróðir hans, August, væri cigandi klúbbsins, ásamt Hcnry Goldstonc. Estclle byrjaði þarna sem „26-stúlka", og innan skamms sljórnaði hún sex öðrum „26-slúlkum", scm unnu í klúbbnum, og hafði 500 dollara eða meira í laun á viku. IV. Eins og áður er sagt hafði Nick Dcan verið viðriðimi: alls konar glsépainái síðan árið 1916. Hvenær hann fór að verða áhrifamaður í Samlaginu cr ckki vitað nákvæm- lega, cn árið 1924 var hann ákærður fyrir rán og hefir þá ckki ennþá verið, hát't setlur þar. Enrárið 1927. haföi. ihonvtm va-xið fisiuii'tum hrygg og réðist um'það leyti í stórfyrirtæki, sem hann átti eftir að græða milljónir á, en sem varð honum,; þó að fótakefli að lökluriV TyririækL;

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.