Vísir - 10.08.1953, Blaðsíða 5

Vísir - 10.08.1953, Blaðsíða 5
Máííudaginn 10. ágúst1953 TlSIR t SMITH: WÍHH. 04 Ógerlegt virðist með öllu að segja, hve forn knattborðsleik urinn, eða foilliard, er, en sumir fræðimenn segja, að Forn- Egyptar hafi þekkt hann í einhverri mynd, eri víst er um það, að Grikkir iðkuðu hann um það bil 400 áruirí fyrir Krist. Knattborðsleikurinn, í þeirri mynd, sem hann er iðkaður í dag, er hinsvegar ugglaust frá 17. öld, enda margar lýsingar til af honum og frásagnir, sem koma heim við það, sem vér þekkjum í dag. Til þess að vera slyngur í þessari íþrótt þarf nákvæmt auga og styrka hönd, öruggt mat á fjarlægð og af- stöðu kúlnanna, sem leikið er með. Leikurinn þjálfar því bæði hug og hönd, er þeim, sem hann iðka, skemmtileg dægra- stytting, en veitir jafui'ramt tvísýna keppni, þar sem kraftar og vöðvar eru gagnlausir, en styrkar taugar og róleg íhugun ráða úrslitum. Knattborðsleikur er iðkaður í flestum löndum heims. Um skeið var hann einkum dægrastytting aðalsmanna og heldra fólks, en hina síðari áratugi hefur hann í vaxandi mæli orðið almenningseign, og í flestum borgum hins siðaða heims eru til Jtnattborðstofur, þar sem menn safnast saman við hin stóru, þungbyggðu borð, og horf a á kúlurnar skjótast um grænt klæðið, eða renna hljóðlaust í leðurvarin götin. íslendingar hafa haft kynni af þessari íþrótt ekki síður en aðrar þjóðir, nú um nokkra áratugi, og í dag verður rabbað við einn forustumanna hennar, Björn Þórðarson, „Bjössa á biiliardinum", eins og fjölmargir vinir hans kalla hann. Björn Þórðarson er tœplega sextugur, fœddur 4. október árið 1894, í Bjarnabœ við Framnes- veg. Sá bœr er löngu horfinn, en þar standa nú í hans stað myndarlegir verkumannabú- staðir 20. aldarinnar. Foreldrar hans voru þau Þórður Þorkels- son í Grjóta í Reykjavík og Petrína Björnsdóttir frá Sveins- koti á Álftanesi. Björn er þvi örugglega gamall Reykvíkingur, og heyrir til sömu deild og þeir Ben. G. Wáge og Erlendur Ó. Pétursson, nefnilega Vestur- bœnum og K.R., en þeir virð- ast œtla að verða ótrúlega marg- ir hér í Samborgaraþœtti Vísis. Þegar Björn ólst upp, var það mjög í tízku, að styrjöld vœri háð milli Vesturbœinga og Aust- urbœinga. í þann tið voru reyk- vískir sveinar innan við ferm- ingu óvenju herskáir, og engar friðarhreyfingar eða alþjóða- samþykktir náðu til þeirra. Það var því hin helzta og göfugasta iþrótt þeirra tíma að berja á Austurbœing, sem villtist vestur í Grjótaþorp, og vei þeim Vest- urbœing, sem asnaðist austur fyrir Lœk. leðurkaupmaður, Arsœll heitinn Gunnarsson og fleiri þekktir borgarar. En brátt lýkur œrslum og á- hyggjuleysi bernskunnar, — hin alvarlegri viðfangsefni taka við, baráttan fyrir daglegu brauði. Eikarsverðin góðu týnast og fara veg allrar veraldar, og einn góð- an veðurdag er Bjórn Þórðarson orðinn friðsamur brauðstrits- maður. ? Fjórtán ára gamall ræðst Björn til sæmdarmannsins Nicolai heitins Bjarnasonar, afgreiðslumanns Bergenska gufuskipafélagsins og Faxa- flóabátsins Ingólfs. En það var annar þáttur í margháttuðum rekstri Nicolais, sem snertir Björn meira, en það var lysti-: vagnaútgerð hans. Það var áður en daunillir bílar tóku að fæla aka þeim heim aftur einhvern tíma um nóttina. Þetta var skemmtilegt og yfir þessu hvíldi ævintýraljómi, sem Chevrolett- ar og Fordar nútímans megna ekki að skapa, hversu góðir sem þeir annars kunna að vera. Frá Nicolai Bjarnasyni ræðst Björn í vinnu hjá Pétri Þ. J. Gunnarssyni, sem þá rak Hótel ísland. Þetta gistihús var þá svonefnt „temperance hotel", þ. e. það var í eigu Góðtemplara, og því að sjálfsögðu engar vín- veitingar og nokkuð annar bragur þar á en á öðrum hlið- stæðum stof nunum. í smásal út að Aðalstræti, við hlið Vöru- hússins, sem þá var á neðstu hæð hússins, rak hótelið billard, eða knattborðsstofu. Hlutverk Björns var að hafa umsjón með borðinu þar, vera „makkjör", eins og það heitir á máli kunnáttumanna, og það- an. eru runnin tengslin við starfa hans í dag. Þetta eina borð mun hafa gefið hótelinu drjúgar tekjur, en leigan var 90 aura á klukkustund. Þarna var allt með miklum snyrtibrag, aldrei haft vín um hönd. Björn var þarna aðeins einn vetur eða svo, en kynntist þá leynd- ardómum græna borðsins og f ílabeinskúlnanna, svo að aldrei leið honum úr minni, þó að það yrði ekki fyrr en síðar, að hann tæki sjálfur að reka slíkt fyrir- tæki á eigin spýtur. Þú ert gamall sjómaður, er ekki svo? Eg var til sjós í mörg ár, og á margar góðar minningar frá þeim tíma. Þegar ég hætti hjá P. Þ. J. Gunnarssyni réðst ég á kútter Keflavík, sem Duus átti. Þetta var 80 tonna skip. Eg var þar háseti, en við stund- uðum handfæravejðar á Sel- vogsbanka. Skipstjóri var Egill Þórðarson í Ráðagérði. Agli þótti víst heldur lítið til mín koma, þegar ég.sótti um skip- hestana hér á götunum. Mennj rúm hjá honum. „Eg fæ nóg af liðu um göturnar í undirþýðum j sjómönnum, — hvað á ég að lystivögnum, sem svo voru gera við stráklinga?", sagði nefndir, með einum eða tveim hann. Eg sagði deili á mér og hestum fyrir. Fyrirmannsbrag-1 kvaðst vera sonur Þórðar í ur var á þessum farartækjum, | Grjóta. Þá kom annað hljóð í og það var sannkallaður j skrokkinn. „Nú, þá erum við : fyiir gesti Rosenberg. Eg hafði kavalér, sem gat boðið dömu. frændur. Þú siglir meS". Stýri- 300 krónur á mánuði og fjórð- Vitanlega tók Björn þátt í sinni upp í slíkan vagn, þegar: maður var Benjamín Gíslason ung ágóðans. að öðrum ólöstuðum. Við fisk- úðum alltaf vel, en; venjylega vorit þó Ásá og Valtýr hæstu skipin hjá Duus. Svo komum við. 68.000 fiskar varekki lé- légur áfli, skal eg segja þér. Svo var eg á kútter Hafsteini frá sömu útgerð: Skipstjóri var þar Finnbogi Finnbogason, seni enn er á lífi, aðgætinn skip- stjóri og ágætur sjómaður. En ert þú ekki lika togarakarl? Jú, blessaður vertu. Eg var t. d. með Jóni Otta Jónssyni á Walpole á þorski. Stýi'imaður þar var Tryggvi Ófeigsson, dugnaðarforkur. Þá var eg með Gísla Oddssyni á Leifi heppna vertíðina áður en hann fórst. Við fiskuðum óhemju vel, alltaf 130—150 tunnur lifrar í túr, sem venjulega tóku ekki nema viku eða svo. Eg man síðasta vortúrinn, við vorum hálffullir af smáfiski fyrir Vesturlandinu. Þá sagði Gísli: „Ætli sé ekki bezt að við stímum svolítið út". Á níræðu út af Vestfjörð- unT var kastað. Við fengum upp í þrjá poka í hali. Þetta varð bezta vertíð Gísla. Þá sagði Gísli: „Þenna banka ætla eg að skíra Halann". Nú vita allir, hvar Halinn er, og hver upp- gripakista hann hefur verið. Eg var á mörgum fleiri skipum, bæði hjá Ólafi Jóhannessyni á Patreksfirði og bátum frá Edin- borg á ísafirði. Var sjómaður í tíu ár alls. Eh oft varð maður að vera í landi, og þá málaði eg með Lúðvík Einarssyni, en auk þess vann eg sjálfstætt sem málari í eitthvað fimm ár, aðal- lega á sumrin, enda lítið unnið að málningarvinnu aðra tíma árs. En hvenær byrjar svo billiardtímabilið? Það var árið 1918, svo að nú hef eg fengizt við það starf í 35 ár, að meira eða minna leyti. Við Þorkell bróðir leigðum þá húsnæði hjá Danska Lloyd á Hver'Jisgötu 18. Þar var eg „makkjör", eða umsjóiiarmað- ur. Þarna vorum við í 3 ár. Byrjunin var ekki merkileg, aðeins eitt borð. En áhuginn var strax mikill. Svo setti eg upp knattborðs- stofu, ásamt þeim Rosenberg veitingamanni, Gunnari Hall- dórssyni og Þórði Albertson í veitingasölum Rosenbergs, þar sem nú er Reykjavíkur Apótek. Þar höfðum við tvö borð, 'sem aðeins voru til afnota Kleppsholt S í > Ef Kleppshyltingar þarfi að setja smáauglýsingn 1 Vísi, er tekið vi5 heniii I Ver zlun ^uSmundar H. Albertssonar, Það borgar sig bezt að auglysa í Vísi. styrjöld þessari, og þótti ekki óliðtœkur, þegar eikarkorðar og önnur vopn voru látin skera úr.. Hann minnist vel heiftar- legra bardaga á Skólavörðuhólti, er Vesturbœingar gerðu þar inn- rás, en leikurinn barst alla leið suður í Fossvog og upp í Öskju- fara skyldi á dansleik. . - . Eins.og.ijóst, verð.ur af. þess- ári frásögn, hefur Björn Þ.órð- arson lagt. gjörva hönd á margt, verið eins konar þúsund þjala smiður, en ef til vill er .það „r.ómantískasta" tímabil ævi hans, er hann ók lystivögnum frá Hlíð í Reykjavík. Þetta var Þegar þessu tímabili sleppir, gott skip, og Egill er bezti sjó- en þar var 'eg ,í;. 4 ár, setti eg maður, sem eg hef siglt með, upp stofu á Laugavegi 11, að hlíð, en þar 'lauk hQnum um . Nicolai Bjarnasonar um bæinn. síðir-með sátt'og samlyndi, þó | Sérstaklega er honum minnis-' ekki fyrr en ein hinna hugprúðu stæð drossían, sem var lokaður hetja var handleggsbrotin. Yms- ir borgarar koma við sögu á þessum róstusömu tímum. —¦ Hendrik J. Ottósson varði grjót- garðinn, sem skildi Ólsenstún og Geirstún af mestu hörku, en á œfingasvœði Vesturbœinga fyrir austan verzlunarhús O. Johnson & Kaaber, þar sem nú stendur Mjólkurfélagshúsiö, þóttu þeir Uðtcekir skylminga^- menn Magnús J. Brynjólfsson tvíeykisvagn, undurþýður, með bólstruðum sætum. í slíkum vögnum var heldra fólki bæj- arins ekið á dansleiki, sem haldnir voru að Hótel Reykja- vík, hinu ógleymanlega gisti- og veitingahúsi við Austurvöll, sem brann í eldsvoðanum mikla. Þegar mikið lá við, t.d. brúðkaup, voru gestirnir sóttir í vagninum fína. ef tir i; ,kortum" hver í sinni röð. Síðan þiirfíi að Björn er sjálfur slyhguis íifcnattborðsleik.'Ilér áést ha'nn-í i'ás tuuiíh --. ¦'¦...¦-- ^,kfambúl". ¦ .."..; þessu sinni með f jórum flunku- nýjum borðum. Og þarna var eg í önnur fjögur ár. Nú mátti heita, að billiard væri að verða almenningseign, og aðsóknin sívaxandi. Nú göngum við aftur í félag, Þorkell og eg, og opnum knatt- borðsstofu á neðslu hæð Hótel Heklu. Þar vorum við í heilan áratug, en síðan var aftur flutt á Laugaveg 11, og þar vorum við í ein 9 ár. Síðan höfum við verið á á- gætum húsakynnum á Klappar- stíg 26, og þar höfum við kom- ið okkur vel fyrir með sex borðum. Hvernig hefur rekst- urinn gengið? Ekki get ég kvartað, þótt á ýmsu hafi gengið. En allt hefur gengið slysalaust, aldrei órðið nein vandræði út af neinu, en við höfum ávallt reynt að koma í veg fyrir, að ölvaðir menn væru að slangra inni hjá okk- ur, öllum til leiðinda og sjálf- um þeim til vansæmdar.' Og það hefur tekizt. Til okkar koma menn af öllum séttum til dægrastyttingar og gamans. Nú og á hverju ári er efnt til keppni. í vetur var keppt um tvo bikara, sem við gáfum. Guðmundur Ólafsson verzlun- armaður vann 1. fl. bikarinn, en Jóhannes Magnússon varls- unarmaður meistarabikarinn. Árið áður vann Svavar Jóhanns son hjá Manntalinu meistara- bikarinn, en hann hefur um ára- bil verið einhver slyngasti bill- iardspilari hér. Sjálfur spila ég öðru hverju að gamni mínu, og aldrei finnst mér þessi íþrótt verða leiðinleg eða þreytandi. D En nú fer að verða „frarri- orðið" í þessum þætti. Það hefði ef til vill sýnzt eðlilegt, að reynt yrði að skýra fyrir les- endum, í hverju knattborðs- leikur eiginlega er fólginn, en það yrði of flókið til þess að gagni kæmi. Þar koma fyrir ó- kennileg nöfn eins og „snookef" þar sem notaðar eru 15 rauðar og 7 mislitar kúlur, „krambúl" með þrem kúlum, og „keila", einnig með þrem kúlum." 'En hvað u'm það. Þessi leikur á sína'fjölmörgu áhangendur um allan heim, líka hér uti á ís- landi, ekki sízt uppi á Klappar- stíg 26, undir stjórn „makkjör- anna" Bjarnar og Þorkels Þórð- arsona. Og svona að lokum mætti geta þess, að Björn hefur feng- ist við fleira. Hann er líka ís- landsmeistari í knattspyrnu (1912), og hann hefur fengið hann margan stóran um dag- ana, því að hann er áhugasam- ur laxveiðimaður. En þetta er ömuir 'saga, 4em! é: t."v. biður betri'tíma.

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.