Vísir - 12.10.1953, Blaðsíða 5

Vísir - 12.10.1953, Blaðsíða 5
Mánudaginn 12. október 1953 vísrÉ Páil ísólfsson 1893 - 12. október - 1953. í dág. fagná tónlistarmenn ogítónlistarvinir, kirkjukórar, baðsöngvárar, bílsóngvarar og aðrir þjóðkórsmenn sextugs- afmæli fjölhæfs og fjörmikils gáfuíriarins. Páll ísólfsson er skólastjóri Tónlistarskólans, dómkirkjuorganleikari, tón- skáld, "söngstjóri, húmoristi og margt fleira, sem of langt yrði upp að telja, enda er hann svo aðsópsmikill persónuleiki, að óþarfi er aðlýsa honum fyrir þjóð, sem hann hefur starfað fyrir og með um nær fjörutíu ára skeið. Mun várla sá íslend- jngur, að hann þykist ekki kunna nokkur skil á Páli eftir að hafa hlýtt á tónleika haiis, útvarpsfyrirlestra og tækifær- ásræður eða fylgzt með tón- sprota hans, þegar hann hvetur j sinn mikla þjóðkór til að taka tmdir. Það er óþarfi að taka það fram, að maður sem er jöfnum höridum snillingur á hljóðfæri sitt, mikill tónsmiður, ritfær vel, málsnjall og hrókur alls fagnaðar á mannamótum og í vinahóp, er enginn meðalmað- Ur. Fróðlegra væri að gera sér j hánari grein fyrir ætterni því og menningararfi, sem slíkur af bragðsmaður á rætur sínar í, en hér ver.ður rúmsins vegna að láta nægja að rekja helztu æviatriði hans og störf. Páll ísólfsson er fæddur að Stokkseyri 12. okt. 1893, elzti sonur hins þjóðkunna tón- skálds og þjóðhagasmiðs ísólfs Pálssonar og konu hans, Þur- íðar Bjarnadóttur. Lagði hann fyrst stund á prentiðn í Reykja- vík, en sigldi 1913 til tónlistar- náms, einkum í organleik, í konunglega tónlistarháskólan-' um í Leipzig. Gerðist hann þar nemandi próf. Karls Straubes, sem einnig var . „Tómasarkan- tor", þ. e. organleikari og söng- stjóri Tómasarkirkjunnar í Leipzig, en þá stöðu skipar jafnan einn af fremstu tónlist- armönnum Þýzkalands, enda gerði Joh. Seb. Bach það em- bætti frægt. Sóttist honum námið mjög greiðlega og varð á seinustu námsárunum aðal- nemandi próf. Straubes og að- stoðarorganleikari Tómasar- kirkjunnar fram til 1919, er hann flutti heim. Á árunum 1917—19 hélt hann sjálfstæða tónleika víða um. meginland Evrópu og á NorðurJöndum við hinn glæsilegasta vitnisburð. gagnrýnenda. Frá því 1916. hefur hann einnig að jafnaði haldið orgentónleika í Reykja- vík, 'fyrst í Dómkirkjunni síðar í Fríkirkjúnni, eftir'að fyrsta stór-orgel íslendmga var keypt þangað, þar til hann tók við' embætti , dómorganistans að r Sigfúsi Einarssyni látnum, | 1939. Hafði þá. fyrir nokkru verið byggt vandað orgel handa i Dómkirkjunni. Árið 1930 gerðist Páll skóla- st.jóri hins . nýstofnaða Tónlist- f arskóla í Reykjavík- og jafn- | fram aðalkennari skólans í org- elleilc, tónfræði og tólistar-1 sögu. Því starfi gegnir hann enn. Hafði.hann á-árun"um'Í920 —30 "íítjórnað kóruni og hljón'i- syeitum, einkum á' kirkjutórí-j leikum og flutt kirkjutónverk, I sem hentug'voru fyrir .fámeima kóra og hljómsveitir. Fátt var þá hér-á landiaf lærðum hljóð- færaleikurum og erm íærra söngvara, og þurfti oft mikla lagni og smékkvísi til að tjalda því, sem til var. Má nærri geta, að hann hafi þá fundið sárt til kunnáttuleysis landa sinna og tekið fengins hendi við stjórn tónlistarskóla þar serh fyllstu kröfur vprú gerðar.um góða og örugga kennslu. Hljómveit Reykjavíkur var undanfari Tónlistarskólans og Tónlistar- félagsins, stjórnaði Páll einn- ig um skeið, og fyrir Lúðra- sveit Reykjavíkur stóð hann um tólf ára skeið. Þegar út- varpið var stofnað, 1930, gerð- ist Páll tónlistarráðunautur þess og hefir verið það lengst af síðan. Loks hélt hánn uppi kennslu í kirkjútónlist fyrir guðfræðinga, presta og kirkju- organleikara, þar til söngskóli þjóðkirkjunnár tók til starfa. Eru þá talin helztu störf hans í þágu íslenkrar tónlistar, önn- ur en höfundarferill. Um margra ára skeið hefir Páll einnig haldið uppi sam- starfi við norræna starfsbræð- ur sína, tónskáld og kirkjutón- listarmenn. Hefir hann komið fram á kirkjutónlistarmótum Norðurlanda bæði sem einleik- ari, söngstjóri og tónskáld, á þann hátt, að íslendingum hef- ir orðið mikill sómi að. Hefir hann jafnan lagt á það áherzlu, þegar hann hefir leikið erlend- is, að kynna íslenzka nútíma- tónlist enda hefir hann á söng- skrá sinni (repertoire) öll helztu verk íslendinga fyrir kirkjuorgel, þ. á. m. auk eigin verka, verk eftir Jón Leifs, Hallgrím Helgason, Jón Nor- dal o. fl. Helztu hljómleika- ferðir hans utan Norðurlanda og Þýzkalands hafa verið Eng- Iandsför 1946 og Ameríkuför 1951. Hefir hann löngum verið í vexti sem orgelsnillingúr og mun nú ráða yfir meiri tækni en nckkru sinni fyrr. Páll hefir látið . ýmisleg menningarmál til sín taka> auk tónlistarinnar. Hefir hann löng- um átt sæti í stjórn Norræna félagsins, verið ritstjóri tónlist- artímarita, svo sem „Heimis" og hann átti einnig sæti í útgáfustjórn . tímaritsins „Vöku", sem um margt var eitthvert merkasta menning- artímarit fslendinga -á þessari Öld; enda þótt það I,ýrði: úti" sökum fjárskorts á sama hátt Qg .músíktímaritiri. ¦ '- . '¦ . Fyrri konu' sína, Kristíriu Norðmann, missti Pálleftir 23, ¦árá farsæla sambúð árið 1944« Eignuðust þau þrjú börn, er öll hafa reynzt nýt og frama- vænleg. Þau eru Jón flugvirki, kvæntur Guðrúnu Jónsdóttur (eiga2 börn), Einar leikari, kyæntur Birgittu Laxdal (eiga 3 börn) og Þuríður söngkona, gitf Erni Guðmundssyni (eiga 1 dóttur). Síðari kona Páls er Sigrún Eiríksdóttir. Giftust þau í ársbyrjun 1946 og eiga unga dóttur saman. Eru því líkindi til, að Páll verði kynsæll mjög, eigi síður en Bergur í Brattholti, ættfaðir hans, en í niðjatali hans er að finna rækilegar upplýsingar um ætt- ir Páls. Að lokum skal hér gefið stutt yfirlit yfir tónverk Páls fsólfssonar: Af sönglögum kannast flest- ir við lög hans við ljóð Davíðs Stefánssonar og Jónasar Hall- gránssonar. Eru flest þeirra prentuð, þ. á. m. lögin úr Gullna hliðinu, Vögguvísa, í dag skein sól o. fl. eftir Davíð og „Sáuð þið hana systur mína", Kossavísa o. s. frv. eftir Jónas. Fyrir píanó er prentað m. a. þrjú píanóstykki og Glett- ur (Humoresken). Af orgel- verkum hans er flest óprentað nema 12 prelúdíur og Cha- conna í dóriskri tóntegund. Orgel-passacaglíu sína í f-moll hefir hann endursamið fyrir symfóníuhljómsveit, og verður hún aðalhlutverkið á afmælis- tónleikunum í kvöld. Af öðrum symfóniskum verkum má nefna hátíðaforleik við opnun Þjóð- leikhussíns 1950. Meðal kór- verka hans skipar Alþingishá- tiðarkantatan heiðurssess. Hlaut hún verðlaun og var flutt á hátíðinni 1930 af kór og hljómsveit. Auk hennar eru til f rá hendi Páls allmörg kirkjukórlög og karlakórlög, óprentuð. Loks hefir Pál-1 sam- ið tónlist við fjögur leikrit: {Gullna hliðið 1941, Veizluna á Sólhaugum 1943, NieJs Ebbe- sen (útyarpsleikrit eftir Kaj ( Munk) 1945 og Myndabók Jón- asar Hallgrímssonar, er Halldór Laxnes tók' saman í tilefni af listamannaþingi á aldarhátíð Jónasar 1945. Loks hefir hann búið ¦ fjölda tónverka undir prentun, þ. á.. m. Sálmasöng-. bók (ásamt Sigfúsi Einars- syni). Páll hefir hlotið f jölda heið- ursmerkja, svo sem riddara- krossa frá öllum Norðurlöndiin- um, doktorsnafnbót frá háskól- anum í Osló o. m. fl. Hann.ér vinmargur og á sér fáa öfund- armenn, enda er hann mjögvið alþýðuskap, ljúfur og hress í viðmóti við alla menn, snögg- reiðuref honum rennur í skap eða gremst einhver fjárans vitleysan, en fljótur til fullra sátta. Kímni hans er landskunn enda náskyld skýrleika hans í hugsun og óbeit á hverskonar hégóma og sýndarmennsku. Bjami Guðmundsson. Allir eiga erindi í Fell; Húsgagna- mikið úrval verð frá 4i kri. meterinn. VERZl. Kratjðbn GttSIaugsson heestaréttarlögmaSux. Aiutuntrœti 1. Sfml >«••. Lekur þakiil? Prorex Með PROTEX má stoppa á augabragði allan leka, á stemi, járni, timbri, gleri og pappa.. Tryggið hús yðar gegn leka méð PROTEX. MÁLNING & JÁRNVÖRUR Sími 2876. — Laugaveg 23. vwwvvwvwwwwwvvvwwvwvnnnnnn/wvwvwwv' Nýjuiig í þvottaefiitim Persil hefur löngum verið vinsælt þvottaefni um víða veröld. En fátt er svo gott að ekki megi bæta það. Eftir langar vísindatilraunir hefur nú tekizt að finna efnasam- band, sem eykur mjög kosti Persils. Efni þetta ver þvott- inn sliti, gerir hann blæfagran og tryggir algert hreinlæti. Vefurinn í fatnaði, rúmfötum, dúkum og yfirleitt öllum þvotti er ofinn úr örsmáum þráðum, sem samsettir eru af enn smærri trefjum. Utan um þessar trefjar safnast húðji' af kalki og óhreinindum. Þegar þvottur er sápuþveginn, núinn eða burstaður, slitnar hann og óhreinindin sitja eftir, 'þótt þau sjáist ekki með berum augum. Slíkur 'þvottur verður aldrei blæfagur né fullkomlega hreinn. í Persil er nú nýtt efnasamband, sem leysir óhreinindhi algerlega frá trefjunum, án þess að núa þurfi blettinn. Með því að nota Persil sótthreinsast þvotturinri3 verður mjállhvítur og sérlega auðvelt er að strauja hann. Þaö skal og tekið fram, að í Persil er ekkert Klór og það fer^ Vel með hen'dur húsmæðranna. Varast ber að blanda öðr- um þvottaefnum saman við Persil. Til staðfestingar því, sem hér er sagt, skal húsmæðrum bent á að reyna hið nýja Persil, því að reynslan er réttlátasti dómarinn. viljum við taka fram, að fötin frá okkur, sem auglýst hafa verið á kr. 890,00, beztu fötin, eru ekki handsaumuð, heldur unnin mec' fjöldaframleiðslu fyrirkomulagi, og er það ástæðan fyrir því, hve fötin ei-u ódýr. Ennfremur viljum við taka fram, að við rekum jafnframt 1. flokks handsaumsdeild,. og eru fötin þar ein- ungis saumuð eftir máli. Klseðaverzlun A^ndrésar Andréssönar .i

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.