Vísir - 22.03.1957, Blaðsíða 6

Vísir - 22.03.1957, Blaðsíða 6
VfSIR Föstudaginn 22. marz 1957 WEBWWL D A G B L A Ð Ritstjóri: Hersteinn Pálsson. Auglýsingastjóri: Kristján Jónsson. Skrifstofur: Ingólfsstræti 3. Aigreiðsla: Ingólfsstræti 3. Sími 1660 (fimm línur) Útgefandi: BLAÐAÚTGÁFAN VÍSIR H.F. Lausasala kr. 1,50. Félagsprentsmiðjan h.f. Méöurmáis' l páttur Hvai var gert? • Stjórnarliðar eru ekki feimnir við að sýna eindrægnina á stjórnarheimilinu. Svo líður varla dagur_ að ekki slái í brýnu milli stjórnarflokk- anna af einhverri ástæðu, og á það eru færðar sífellt fleiri sönnur, að þessir flokkar eru svo gerólíkir að ecii og öllu öðru leyti, að þeir geta ekk'i starfað farsællega saman og stjórnað landinu, svo að vel fari. Þeir eiga aðeins eitt sameiginlegt, og það er löng- unin til að halda í völdin, en hún ein nægir ekki til þess að tryggja lífdaga stjórnar- innar, sem bar í sér sitt dauðamein við fæðinguna. StjórnarliðiS deilir nú til dæm- is um það, hvað hafi raun- verulega gerzt í nóvember- mánuði_ þegar það varð að samkomulagi, að varnarlið Bandaríkjanna skyldi verða áfram hér á landi. Annars vegar er sú skoðun, að á- lyktunin frá 28. marz á síð- asta ári sé nú -dauð í eitt skipti fyrir öll, og hefir Áki Jakobsson skrifað grein um þetta í Alþýðublaðið, án I þess að það teldi ástæðu t til að gera athugasemd um afstöðu sína til skoðana hans. Hinsvegar er svo skoðun kommúnista, sem halda því fram, að ateins hafi verið frestað framkvæmd álykt- unarinnar, og sé hún í fullu gildi enn, þótt varnarliðinu hafi verið heimilað að vera hér enn um sinn. Sé því hægt að láta liðið fara hvenær sem Spurt er: Hvort er réttara að o. s. frv. Og sáma er að segja, segja: Hann er ehin í þeirra þó að greinirinn bætist aftan hóp eða hann er einn í þeirra við, frá bátnum eða bátinum, hópi? króknum^krókinum. í einu Svar: Annað verður ekki sambandi virðist mér, að þágu- dæmt . réttara en hitt, hvort falls-i-ið haldist oftast í orð- tveggja er rétt, og verður fólk inu bátur, einn á báti, og mætti að fara að eigin smekk, hvort láta sér detta í hug, að gamla það notar. Sjálfum finnst mér vísan alkunna eigi einhvern fallegra að halda i-endingunni þátt í því: Út röri einn á báti/ í þessu orði og öðrum, sem Ingjaldur í skinnfeldi. beygjast eins, segja hópi, hópiii- Mörg orð, sem beygjast eft- um, en sjálfsagt eru ekki allir ir þessum flokki, halda þó i- sammála mér í því. Þessi tvenns þáguf allsendingunni í vönduðu konar þáguföll stafa af því, að máli: frá fiski, teini, laxi, sam- menn vilji. ¦ Virðast fram- á elztu tímum íslenzks máls sett orð, sem enda á angur, ing- sóknarmenn almennt vera gætir þess, að þágufallsending- ur, ungur: leiðangri, peningi, sömu skoðunar og kommún- in i falli brott í svo nefndum silungi o. s. frv. Einnig manna- istar í þessu máli. | a-stofna orðum, þ. e. orðum, nöfn 'flest: frá Haraldi, frá Það er táknrænt fyrir ríkis- stjórnina% stefnufestu henn- ar og einhug, að innan henn- ar skuli menn ekki almennt vita, hvað það var, sem Al- sem beygðust áður eins og arm- Ragnari, Oddgeiri, Ólafi, Baldri, ur eða"dagur, enduðu oftast á Kristni o. fl. Þó verður þess s í eignarfalli eint., arms, dags vart í óvönduðu máli, að i- og alltaf á -ar í nefnif. fleirt. endingin hverfi einnig hér, sagt armar, dagar. Einkum er þetta sé t. d. frá fisknum í staðinn þingi gerði fyrir fáeinum algengt í skáldskap frá elztu fyrir fiskinum, hann kemur frá mánuðum, þegar það hafði tíð. varnarmálin til athugunar. | í sumum þessara orða er i- Einn segir þetta og annar þágufallsendingin alveg horfin, Kristin í staðinn fyrir Kristni, og ætti að forðast slíkt. Einnig virðist mér þetta hitt, en almenningur á næsta t. d. í jór, klár, mór. Börnin brottfall þágufallsendingar vera erfitt með að átta sig á því, 'syngja ekkiþessa dagana: garp-' farið að gera vart við sig í hvernig raunverulega ber að ur á dökkum jói, heldur garpur j fleiri beygingarflokkum en a- skilja afstöíu stjórnarinnar til þessa mikilvægasta utan- ríkismáls okkar. Það virðist kominn tími til þess, að hún geri sér grein fyrir því. hver sé raunveruleg skoðun henn- á dökkum jó. Enginn segir: ló- an úti í mói, heldur lóan er úti í mó. Svo vill þó til, að bæj- arnafnið Mór er við lýði, og þar helzt i-endingin. Hann á heima á Mói, þetta er bóndinn á ar -— nema það sé tilgangur- | Syðsta-Mói. Er varla inn að hafa allt í lausu lofti, skýring á því en sú, að bæjar- svo að loddurunum sé sem . nafnið er jafngamalt eða eldra auðveldast að túlka málin en íslandsbyggð, frá þeim tíma, hverjúm á sinn hátt. Og það er einnig táknrænt fyr- ir afstöðuna innan ríkis- ¦ stjórnarinnar, að Tíminn tekur hiklaust .upp stefnu kommúnista, þegar um ein- hvern ágreining er að ræða. Svo langt er nú forustu- flokkur stjóinarinnar leidd er i-ið var ekki fallið brott úr þessu orði, en bæjarnafnið síð- an haldizt óbreytt, þó að orðið breyttist annars. Oft er þó þannig, að hvort tveggja má nota, þáguf. með i-1 stofnum. Minnist ég orðsins vegur, en það er u-stofn, end- ar á -ar í eignarf. eint., vegar, og -ir í nefnif. fleirt. vegir. í götunöfnum gætir þessa • að minnsta kosti, margir segja: önnur. hann á heima á Laugaveg 100, í staðinn fyrir Laugavegi 100, þeir óku eftir Fríkirkjuveg í staðinn fyrir Fríkirkjuvegi, og væri óhætt að spyrna hér við fótum. J Þá er spurt, hvort það sé ekki danska að tala um, að eldur sé lausi ! Svar: Rétt, er það, að Danir endingu og endingarlaust. Er taka líkt til orða, kalla t. d. svo um fjölda orða t. d. frá bruna ildlös, en minnumst þess, hóp(i), flokk(i), " bát(i), að eitt sinn töluðu Danir og ís- að kommúnistar þurfa krók(i), klút(i), plóg(i),þjóf(i) 'lendingar sama mál, en dansk ur, ekki annað en að hreyfa litla fingur, til þess að framsókn- armenn taki viðbragð. Það er ekki einkennilegt, þótt kommúnistar þykist geta sagt fyrir verkum á stjórnar- heimilinu, þegar þeir haí'a slíka þjóna í kringum sig. Vestmannaeyjar h það einsdæjni? Framh. af 1. síðu. gott og æskilegt að það væri. Hér er mjög mikið af aðkomu- fólki og sennilega meira en ' ur dönsku og dönskuslettur eru an tók gagngerum breytingum vegna áhrifa frá þýzku og fleiri málum. Fer að sjálfsögðu ekki hjá því, að danskan varðveiti mörg orð frá þeim tímum, er hún var eins og íslenzkan, flest nokkuð breytt að vísu. Tökuorð Meðferð kommúnista á sjcðum Iðju ætti að gera ýmsum kleift að átta sig á því sið- gæðd, er ríkir hjá kommún- istum. Stjórn félagsins hefir ráðstafað fjármunum þess öldungis eins og þeir væru einka^ign þeirra fáu manna. sem kosnir hafa verið til forustu undanfarin ár. og geta menn hugsað sér, hver heiti kommúnistar mundu velja mönnum þessum, ef þeir væru í einhverjum öðr- kommúnista á fjármunum nokkru sinni hefir verið á ver tíð, og þegar aflinn er mjög misjafn frá degi til dags, er ekki alltaf nóg að gera fyrir fólkið í landi. Er mikið um að bátar verði allra félagsmanna, hlýtur íyrir óhöppum? að vekja þá spurningu, hvort • Nei, það er mjög sjaldgæft. aðeins þau orð og orðasambönd,' sem komið hafa inn í íslenzku úr dönsku, eftir að danskan i breyttist, og fer misjafnlega vel. Þetta orðasamband hafa Danir t. d. varðveitt frá gam- alli tíð. í sturlungu er talað um, að eldur sé laus, og er orða Grassáning á íslandi. Atvinnudeild Háskólans hefur nýlega gefið út rit nr. 9. í B- flokki landbúnaðardeildar, „Grasa- og belgjurtategundir í íslenzkum sáðtilraunum", eftir Sturla Friðriksson. 1 ritinu er kafli, sem höfundurinn nefnir ,,Ágrip af sögu grassáningar á Islandi." Segir hann í upphafi þess, að mjög sé sennilegt, „að forfeður okkar hafi strax á landnámsöid, beint eða óbeint, notað grasfræ til sáningar við fyrstu túnrækt sina. Við flutn- ingbúsmalans til landsins frá heimahögum fluttu landnáms- menn óefað nokkrar heybirgðir. Moði og salla hefur verið dreift kringum fyrstu'landnámsbæina, og í fyrsta hlaðvarpanum hafa vafalaust verið fóðurgrös af erlendum. uppruna. — þannig hafa að líkindum fluzt inn varpasveifgras og húsapuntur sem enn í dag vaxa naumast annars staðar en við mannabú- staði" o. s. frv. Rekur höfund- urinn þar næst sögu grassán- ingarinnar í höfuðatriðum. Tilraunir Schierbecks. Ekki er unnt að rekja þetta hér, en vert er að minna á, að hér í Reykjavik er enn garður, þar sem gerðar voru hinar merkustu tilraunir með ræktun trjáa, skrautjurta — og sáningu grasfræs. Það er skemmtigarð- urinn á mótum Kirkjustrætis og Aðalstrætis þar sem sfyttunni af Skúla fógeta hefur verið komið fyrir. Hann var lengi kallaður „Bæjarfógetagarðnrinn" og víst þar áður garður Schierbecks landlæknis. Hvatamaður um alla ræktun. Um þessar tilraunir Scier- becks segir Sturla Friðriksson: Schierbeck landlæknir (1886, 1890), sem var mikill hvata- maður. um alla ræktun, gerði jafnframt trjáræktar- og skraut- j urtaræktunartilraunum sínuni einnig tilraunir með sáningu. grasfræs. Sáði hann til dæmis árið 1884 rauðsmára rauðtoppi, villiertum og ýmsum tegundum af flækjum i garð sinn í Reykja- vík með sæmilegum árangri. Einnig reyndi hann fjöida af úlfabaunum og nokkrar gras- tegundir, sem einkum voru þó ræktaðar til skrauts. Nokkra rótarleggi af þakreyr (Phragm- ites communis) segist hann hafa fengið og plantað í laupa og sökkt i Reykjavíkurtjöm. Hafðl grasið komið vel upp á fyrsta sumri, en síðan dáið út um vet- urinn. hér sé um einsdæmi að ræða Það er helzt að þeir fái net eða sambandið rökrétt og eðlilegt.' hvort kommúistar í öilum kaðla í skrúfuna_ þegar slæmt virðist litið á eldinn sem hættu- öðrum félögum, sem þeir er í sjóinn eins og var til dæmis ráða, sé flekklausir englar, í gær, þá voru tveir bátar er ekkert illt hafi af sér gert. dregnir til harfnar, Sindri og Menn kunna að' ætla það, og Freyja. Annar báturinn austan margir munu einnig hafa frá Hjörleifshöfða og hinn úr haldið, að stjórn Björns Selvogi. Báðir bátarnir höfðu Bjarnasonar í Iðju væri fest net í skrúfunni. Viðhaldi og ílekklaus, en raunveruleik- eftirliti véla og báta hefir fleygt inn hefir leitt annað í ]jós. fram síðusu árin og bilanir um flokki en þeir fylla. Þá Kosningarnar í Iðju og það, sem verða því sjaldgæfari. mundi ekki vera þagað um það, að sjóðum félagsins hefði verið stolið, og þeir lega skepnu, er hafa verði í böndum, og voðinn vís, ef hún losnar. E. H. F. I Svíar smíða skip fyrir Norðmenn. notaðir í persónulegar þarf- ir þeirra óbótamanna, sem félagsmenn hefðu verið svo fyrirhyggjulausir að kjósa í stjórn. In þær uppijóstanir, sem orðið hafa í Iðju, varðandi meðferð Svíar hafa nýlega afhent þrjú skip^ sem þeir hafa smíð- þær hafa komið upp um ! að fyrir Norðmenn. varðandi fjárhag félagsins, Er fylgzt með bátunum? j Eitt þeirra, Sonja, er 17250 ættu að vera enn ein hvatn-' Já, hér eru tvær talstöðvar smál. Það er olíuflutningaskip, ingin til þess, að menn taki opnar * allan sólarhringinn til' smíðað í Götaverken. I höndum saman. hvar sem þess að fylgjast með bátunum | í Eriksberg skipasmíðastcð- við verður komið . reki og hlusta eftir kalli frá þeim inni í Málmey var smíðað 8.200. kommúnista af höndum sér ef eitthvað verður að. Svo er' smál. flutningaskip, „Oaliville", og hreinsi til eftir ráðs- hér efthiitsskip, sem er til taks og í Kockums skipasmíðastöð- mennsku þeirra. ; ef eitíhvað verður að. Eftirlits- ! inni . í Málmey 14.000 smál. skip hefur verið hér síðan 1920. flutningaskip, „Orient". Bílkaup með kaupbæti, Þrítugur maður í smábæn- lun Dalby í Queenslandi í Ástralíu keypti sér gamlaa bíl — árgang 1926 — fyrir 25 pund nýlega. — Þeg- ar hann hafði tekið við far- artækinu, ætlaði hann að lagfæra hnúð, sem var í bak- inu á aftursætinu. Er hann lyfti áklæðinu faim hann, að hnúðurinn var myndaður af peningaseðlum — 18,000 pundimi í ástróiskum og bandarískum seðlum!

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.