Alþýðublaðið - 11.11.1928, Blaðsíða 2

Alþýðublaðið - 11.11.1928, Blaðsíða 2
ALPÝÐUbLAÐIÐ ALf»ÝÐUliL&£iI® kemur út á hverjum virkum degi. Aígreíðsla í Aljjýðuhúsinu viö Hverfisgöíu 8 opin frá ki. 9 árd. «3 kl. 7 síðd. Stófstafa á sama stað opin kl. 9VS—10«/s árd. og kl. 8—9 síðd. Staars 988 (afgreiðslan) og 2334 (skrifstofan). VevSlag: Áskrifíarverð kr. 1,50 á œásiuði. Auglýsingarverðkr.0,15 hver mm. eindálka. Frentsmiðja: Alpýðuprentsmiðjan (f sama husi, simi 1294). ry^TT^tVTTTT WVW TopnahlésdaBorinn. 1 dag eTu liðin 10 ár síðan 6- friðnum mikla lauk. Árið 1918 ti 11 að morgni var vopnahlé samiSð. Loksins var þá lausnaristund'n rannin upp, h/im langþrábi dag- ut, þegar hermenmirnr sluppu úr ^prísund stríbsþrælkunarinnair og £eir fengu að nýju að strfúka frjáls höfuð og hverfa heim af :ur frá ógnum skotgrafanna, heim til ástvina sinna, sem um mánaða og ára skeið höfðu varla þorað að vænta þess að fá að sjá þá aftur lifandi. Eftir láu valkestirniir að baki, grúi limlestra líka, sem dysjuð þöfðu verið í hrönnum. Óteljandi fjöldi ágætra drengja var horfinn, orðinn grimdaræði styrjalda inm- nr að bráð. Vinir þeirra og ætt- ingjar fengu það eitt um þá að vita, að þeir voru ekki framar í tölu hinna lifandi* — ef þeir náðu þá nokkuð um þá að fregna. Og þó voru aðrir leiknir enn miklu ?er. Þúsundir manina skjögruðu áfram limlestir og hræðilega út- leiknir. Fiölmargii' gátu aldreá framar fengið helsuna. Menm á bezta aldri komu aftur af vigvell- inum útíaugaðir . og afskræmd'r, handaivana, fotalausir, blindir, tólfkæfðir í eiíurgasi — eða o-rðn- ir að hálfvjíum óaldariýð, sið- spfltum sálsýklingum. Sumir höfðu ver;ð reknir á víg- vellina með harðri hendi. Aðiir voru gintir. Sigursæld, befri lífs- kjör og frami átti að bíða þeirra, var þeim sagt. „Ættjörðin kallar!" þrumuðu auðvaldiiblöðin. Hernað- arpredikarar bergmáluðu orð þeirra á strætum og gatnamótum. Þeir, sem ekki vildu fara í stríð- ið til að myrða bræður sína í öðrum löndum, höíðu engan frið. Alls korar lygar og svivirðlngar Voru breiddar út um „óvinaþjóð- irnar". Það var hamrað á þeim, svo að fólkið skyldi trúa. Sögur um glæpi og svivirðingar Þjóð- verja voru prentaðar með feikna- letri á fremstu síðum énskra, franskra og amer;skia stórblaða, og útmálaðar svo, að lesendurnir skyldu hljóía að,fyl"ast v;ðbjóði. Og auðvald Þýzka'ands kunmi . líka ráð til að æsa þýzku þjób- ina upp gegn BandamöMnum. Þeirra sjálfra væri rétturinn og þeir einjr hefðu stjórnvizku tll að rá8a málum álfunnnr. — Eng- in ráð voru spöruð til að kitla hégómagirni fólksins og æsa hat- ur þess. Þegar fallbyssukúlurnar og sprengitundrið eyddi lífi tug- þúsunda „óvinanna" svo nefmdu, lé!u „sigurvegararnir" halda þakk- ar-guðsþjónustur í kirkjunum heima i löndum sínum. Þar var pefrrd guði og petrra pjódar þakkað fyrir það, hve vel þe'm hafði tekist mannaslárrun'.in. Að hann væri líka guð andstæðlnga þeirra mátti ekki nefna. Það átti ekki v.ð! Margir fóxu naiiðugir í striðið, ýmist vegna valdboðs eða þeir létu undan áleiini almenningsáMts- ins, — álits fjölda, sem hafði verið æstur upp með þjí)ðernis- skrumi og Tógi, sem hann hugði vera sannMka. Þó munu h'nir hafa verið miklu fleiri, sem létu villa sér sýnar og trúðu því sjálf- Sr í fyrstu, að þeir ynnu go-tt verk með því að fara í öfriðinn „fyrir menninguna og f öðurland ð'. Enn aðrir fóru til þess að þurfa þó ekki að svelta á meðan þeir væru að berjast! En stríðsbraskaramir glotru í kampinn. Þeirra var gfiróðiinn. Nú vantaði ekki, að „þorskarnir' bitu á öngulinn! Nú skorti ekki markaðinn fyrir vörurnar, sem herirnir þurftu á að halda til þess að geta barist Nú var ekki horft í krónurnar fyrir hargögn'n, olí- una, flugvélarnar, efni í hérsk'p og hernaðarvistir, flutninga æli og Vítisvélar. Þegar þýzka alþýðan svalt, streymdi gullið til StLmes. Þegar vonbrigðin surfu fastast að sjálfboðaliðunum frá Ameríku, sem höfðu látið tælast austur um jhaf í skotgryfjurnar og lágu þar innan um sundurtætta manr.abúka og umturnaða jörð, þá urðu stör- iðjuhöldarnir í Ves;urheimi millj- ónaeigendur, e;nn á fætur öðrum. Þeir vissu hvernig þeir áttu að fara að þvi að nota sér fákænsku fjöldans.. Sjálfir komu þeir hvergi nærri vígvöllunum. Þeir sáu um að þurfa. ekki sjálfir að vara í hættunni. Smátt og smátt komust margir hermannainina fyrir dýrkeyp:a reynslu að þeim hjúpaða sann- leika, að hermenn. „öv^naþj'óð- anna" voru menin eins og þeir, með mannlegum tilfirmingum og ¦líkir þeim sjálfum um flest. Þeir höfðu líka verið vélaðir, — voru félagar þeirra, en ekki övinir, og áttu ekki aðra sö'k á hörmungum ófriðarins en þeir sjál'ir. Trúgiirn- in á glamur auðvaldsþjónanina og blaða þeirra um, að guð og ætt- jörðin kallaði þá á vigvöllinin, hafði leitt þá hvora tveggju á sömu herfilegu refilstiguna. Nú fyrst var þeim ljóst, að þeim hafði verið sigað til bræðravíga. Og þegar heim kom að lokum sáu þeir bezt, að stóru orðin um betri lífskjör að str;ðlnu loknu voru tál eitt og staðleysu stafir. Byrði ófriðaráranna var lögð á herðar þeim ofan á gamla stritið. í stað fullsælu fjár og fríðinda varð dýrtíð og atvinnuleys.i hlut- skifti þeirra og laun fyrir útileg- una.x SVo fer þeim, sem láta blekk- ingar taumlausrar einstaklings- hyggju leiða sig í freistni. Þeir finna oft um seinan, að þeir eru að eins leiksoppur, sem að lok- um er vísað burt með fyrirlitn- ingu og kæruleysi. Þá heyra þe:r í raunum. sínium orðin: „Hvað varðar oss um það? Sjáðu sjálfur fyrir þvi," — hvernig þú kemst af, því að nú þurfum vér þín ekki lengur v;ð! — Margir spá því, að næsta stríð verði enn þá ægilegra en h-'.ð síð- asta; og hver veit, hve laigt þess er að bíða? Sumir haa jafnvel látið svo um mælt, að þeir bú'st þá við eyðingu hví!a kynþáttarinsi þvi að vítisvélarnar auk'st og margfaldist óðfluga. Þó nú að svo langt verði ekki geng ð, að lönd- in gereyðist af mannfólki, þá benda líkur til, að vígvéiarnar og hörmungarnar verði emn me'ri og ógurlegri þá en í síðasta síríði, — ef til ófriðar kemur. Eina örugga ráðið til þess, að von mannkyns- ins um, að þær skelfingar verði ekki hlutskifti þess og endurtakist æ ofan í æ, er, á$ alpý'ða allra ktjuin taki hön&um saman, n&ill dð berast á bajimpjót og láti hvorki skrum né ál'jgat fá sig til pess að hvika af peirri braut, Tjl þess að svo verði þarf þekk- ing hennar og skilningur á erlend- um þjóðum að aukast stórlega, kynningin að vara, samstaríið að eflast, —'trúin á alheimsbræðra- lagið að renna alþýðu þjóðanina í merg og bein. Það er eina ráð'ð til þess, að stríð m;lli þjóðanna geti ekki átt sér stað, og fólkið fáist ekki til að fara í ófrið og láti ekki æsast til þess, til hverra ráða svo sem máltól herbraskar- anna grípa til að etja því saman. Þá verður eins aklngs- hyggjan, sem telur þjáningar ann- ara sér óvjðkomandi, og hnefa- réttaröldin að þoka fyrir betri og æðri þekkingu og þ]*:ð3'kipulagi, þar sem líf og haming^a elnstak- linga og þjóða eru ekki metin til spilaíjár, — fjár, ssm örfáir menn fá að gera v ð hvað, sem þeim þöknas't, þangað til blóðpen- ingarnir eru orðnir að þeim draug, sem ekki verður kveð'.nn niður, heldur eyð r öllu, bæði handhö-rum hans, bja'gálnamönn- um og öreigum, í alkherjar-blóð- baði og leggur heimsmenniingunia i rústir. — Alþýða allra þjSða varður að sameinast, ef unt á að vera að bjarga mannkyninu undan bölv- un samkeppninnar, sem getur með 'sama áframhaldi. og nú horfir endað með bráðri eyðingu kuninr ustu menningarþjóðainna. íslenzk alþýða er að v;su ekki mikils megnug á sv;ði heims- stjórnmálanna. Þó má htin sízt af öílu setja ljös sitt undir mæli- ker og afsaka sig að eins með oxbunum: Hvað muraar um mig? — Vegna þess að íslenzka þj'DÖ'K er smáþjóð er henni auðveldara! að forðast þjóbernisdramb, 6eml verður að fyrirlitningu á öðruni þjóbum. Með .þvi áð kynna séí vel samfélagsfræbi jafnabarstefn- nunmar og tileinka sér hana, ea útiýma þeirri einstaklingshyggj'a. sem mibar alt v;b stundar hag fárra sérstaklinga, en lætur af- kpmu fjöldans sig litlu skifta, — meb því ab læra ab starfa saman og gera sér heill heildarinnar a*3 hjartans máli getur íslenzk alþýbal í senn búib sér og bömum sínum bjartari framtíð og lagt um lelií sitt löð í heimsfriðarskálina, viðl það að vera öðrum þjóðum tíl fyrirmyndar í samúb og jöfnua* lífskjaranna. Þaninig getur hin vopnlausa, íslenzka þjó'ð lagt sina hornstein undir friðarhölljna. Þáí leiðir hún farsæld og siðmeniningu yfir sjálfa sig og börn sín og verðskuldar, að henini sé gefinit gaumur meðal störþjóðanna og þvi, sem hún hefir að segja þeiml Islendingar geía ekki skotið sé* á bak við smæð sína. Þeim ber líka að vinraa að alheimsbræðra- lagi og alheimsfriði. Sá, sem ekkí samansalinar, haimn sundurdreifir* Gudm. R. Ölafspon úr Grindavík. ErSend sfmskeyti.. Khöfn, FR, 9. nóTt Enn um forsetakosninguna i Bandarikjunum. Frá New-York-borg er símað: Endanlegar atkvæðatölúr kosn- inganna eru enn ókomnar. HooveiS hefir sennilega fengib 22 málljón- ir atkvæða, en Smilh 18 milljónf- ir. Kjörmannaatkvæðin falla sennilega e;ns og frá var skýrt í skeytinu í gær. Hin mörgu kjör- mannaatkvæði, sem Hoover fært grundvallast á því, að það for- setaefnið, sem hefir meiri hluta atkvæða í einstöku riki, fær öll kjörmannaatkvæði " þess ríkis^ Þannig hefir Hoover t d. feng- ið 45 kjörmannaaíkvæði New- York-ríkis, þótt Smith hefbi þaB 2 millj. atkvæba. (Hoover fékk þar 2 millj. 100 þús. atkv.). Hoo- ver fær fleiri kjörmannaatkvæbí '// '//,;'/#' YJY/.y/t w Jf«» Káputau W og Sldnnkantar nýkotaið.

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.