Vísir - 02.12.1957, Blaðsíða 7

Vísir - 02.12.1957, Blaðsíða 7
Mánudaginn 2. desember 1957 VfSIR 7 Rak békaverzlunin-a nteiGniiigarfyrlrlæks e Vsðtal við Snæbjörn lónssem skjaíafsýiara, er stofnsetfi bókaverzlun sfna fyrir 30 árum Á morgun, þriðjudaginn 3. desember eru þrjátíu ár Iiðin frá því er Bókaverzluh Snæ- bjarnar Jónssonr (English Bockshop) var opnuí' og bæk- urnar seldar, ásamt ull og lopa og bandi, í lítilli búðarholu í Bankastræti 7. Frá þeim tíma hefir verzl- unín dafnað með hverju árinu sem líður og er nú í röð hinna stærri bókaverzlana bæjaiins, þar sem hún er til húsa í Hafn- arstræti 9. Hefir frá öndverðu verið lagt kapp á útvegun :r- lendra úrvalsbóka og höfuð- áherzlan lögð á að reka fyrir- tæki'ð sem menningarfyrirtæki, ekki síður en sem atvinnufyrir- tæki. í vikunni sem leið hitti fréttamaður Vísis Stofnanda fyrirtækisins og eiganda um 20 ára skeið, að máli, en Snæbjörn varð sjálfur sjötugur á þessu ári. „Það hefir mörg lygin verið sögð um mig," Sagði Snæbjörn, en sú fyrsta stendur í Kirkju- bók Saurbæjarkirkju á Hval- fjarðarströnd, þar sem eg er talinn fæddur 20. maímánaðar 1887, en þa'ð rétta er bæði sam- kvæmt vitnisburði foreldra minna og vinnuhjúa á heimil- inu, að eg er fæddur daginn áð- ur — 19. maí — en þann dag var kuldi og norðankóf og þá allagði Reykjavikurtjörn þótt Iangt væri komið fram á vor. ^Þetta var og 57. afmælisdagur Steingríms Thorsteinsson's skálds. — Hvenær fekktsu áhuga fyrir bókum? — Frá því er eg man fyrst eftir mér hafði eg áhuga fyrir bókum og það áður en eg Iærði að lesa. Fyrstu bækurnar, sem mér voru gefnar,voru smásögur Torfhildar Hólm, Eskifjarðar- útgáfan að Ijóðum Jóns Ólafs- sonar og gömul sálmabók frá Leirárgörðum (Leirgerður) en á henni lærði eg gotneska letrið. Örlög ljóðmæla Jóns Ólafsson- ar urðu þau, að eg lánaði þau vinnuhjúum á heimilinu; þau höfðu bókina með sér í fjósið, misstu hana í flórinn og eftir það var hún ekki bók heldur mykja. Aftur á móti var fyrsta bókin, sem ég lærði spjaldanna milli utanbókar Ijóðmæli Grims Thomsens frá 1880. Síðan hef ég haft mikið dálæti á Grími. Á 8. aldursári Iærði ég barnalær- dómskverið. Það gerði ég aftur á mót'í með ólund og hef haft á því andúð síðan. Þannig fórusí Snæbirni Jóns- syni orð um fyrstukynni hans af bókum. Snæbjörn ólst upp í föðurhúsum til 19 ára aldurs, fór þá í Flensborgarskólann og lauk þaðan gagníræðaprófi en árið 1912 sigldi hann í fyrsta skipti til útlánda, gekk þá í heima- Vistarskóla í London, var þar skamma hríð, en árið éftir sigldi hann að nýju til Eng- lands, gekk þá að nýju í skóla, vann á skrifstofu, að landbún- aði og loks um nær þriggja ára skeið hjá brezka hermálaráðu- neytinu. í maí 1919 fór Snæ- björn til Khafnar og kom svo til íslands 1920. — Hvenær byrjaðir þú að fást við bókaverzlun? — Það var ái'ið sem ég kom heim frá Khofn. Þá i'ékk ég at- vinnu í bókaverzlun Ársæls Árnasonar á Laugavegi 4 um nokkurt skeið. Jafnframt vann ég hjá atvinnumálaráðuneytinu og skipti tímanum milli þess og Arsæls unz ég hætti um ára- mótin 1920—21. Eftir það vann ég fyrst hjá ráðuneytinu, en seinna hjá Helga Magnússyni kaupmanni og hjá honum vann ég i nokkur ár áfram eftir að ég setti bókverzlunina á lagg- irnar. — Hver voru tildrögin til þess að þú stofnaðir sjálfstæða bókaverzlun? — Tveir ágætir menntamenn og menningarfrömuoir, þeir Bog|i Th. Melsteð og Sir Willi- am Craigie færðu í t'al við mig, hvort ég vildi ekki koma bóka- verzlun á laggirnar. sem' hefði ekki hvað 'sízt úrvalsbækur énskár á boðstólum.'Bogi hafði mikinn áhuga fyiír enskum bók menntum og táldi að íslending ar hefðu sérstakléga gott af því að kyhnast enskri menn- ::;: ;• ¦." : ' :.':•'.': ¦'.'' ¦¦ . ^:'""'" ¦' ;''„'"""^'"'""' Bókaverzlun Snæbjarnar Jónssonar við opnun í Austurstræti 4 þann 7. apríl 1928. Þá voru bókabirgðirnar ekki meiri en svo að ekki var unnt að fýlla allar hillurnar. sem atviniiu. ingu. Þá vantaði Boga einnig umboðsmann fyrir Fræðafélgið hér á landi. en velgengni þess félags bar hann mjög fyrir brjósti. Við stofnun bókaverzl unarinnar tók ég við umboö'- inu fyrir félagið og hafði það á meðan ég rak fyrirtækið. — Þú hefur svo lá'tið tilleið- ast? — Þeir lofuðu mér báðir að- stoð sinn'i Bogi og Craigie og ég þáði það. Sumarið 1927 fór ég utan til að hitta þá báða að máli, Boga í Kaupmanna- höfn og Craigie í Englandi. Tóku þeir báðir mér mjög vel, Bogi gekk í ábyrgðir fyrir mig í Danmörku, en Craigie lagði tryggingu inn í banka fyrir mína hönd og talaði fyrir mig við útgefendur. Meðal annars varð, ég fyrir t'ilstilli hans um- boðsmaður fyrir Oxford Uni- versity Press, sem er mesti heið ur sem unnt er að sýna bóksala og ekki hvað sízt þetta umboð lagði grundvöllinn að bóka- verzlun minni hér heima. Sem betur fór þurfti ég trausti hvorugs þessara ágætu manna að bregðast. Pen'inga Craigie notfærði ég mér aldrei og eng- in ábyrgð íéll á Boga. En þess skal enn fremur geta Boga Melsteð til verðugs. lofs og heið urs að hann greiddi för mína að öllu leyti úr eigin vas. — Og svo þegar heim kom? — Þá var fyrst hugsað fyrir húsnæði. Ég taldi nAg hafa tryggt mér sæmilegt húsnæði en það brást á síðustu stundu. Þá kom Helgi Mágnússon, minn ágæti húsbndi mér til hjálpar og bauð mér ef ég vildi vera með öðrum í verzlun í Bankastræti 7, en það hús átti Helgi. Þar var fyrir umboðs- verzlun, sem Sigurður Sigurz rak fyrir ullarverksmiðjuna Gefjun á Akureyri og seldi lopa, ull og vafalaust einnig dúka. Salan var ekki mikil og Sigurður kvaðst auðveldlega geta rýmt helminginn af hús- næðinu. Þarna setti ég svo upp bókaverzlun og höfðum við báð ir sömu afgreiðslustúlkuna, sem hafði þó ekki of mikið að gera. — Reyndist sambýlið vel? — Ágætlega. Sigurður var afbragðsmaður og mér líkaði mjög vel v'ið hann. Samt varð sambýlið skamrnvinnt, því mér bauðst húsnæði, þar sem ég gat verið einn eg á enn betri stað í bænum. — Hvar var það? — Það var í Austurstræti 4 í húsnæði Thorvaldsensfálags- ins. Höfðu félagskonur ákveðið ac gera nokkra breytingu á verzlun sinni og skipta húsnæð- 'inu í tvennt. Bogi Melsteð komst á snoðir um að þetta stæði fyrir dyrum, gerði mér aðvart um bað og bað mig vera skjótráðan. Þangað flutti ég svo bókaverzlun mína og opnaði þar 7. apríl 1928. Ekki voru bóka- birgðir mínar þó meiri en svo, daginn sem ég opnaði, að h'ill- urnar voru bvergi nærri full- ar. Úr þessu rættist þó skjótt. — Varstu heppinn með starfs fólk? Útstilling frá Bókabúð Snæbjarnar í Skemmuglugganum. — Eg hef verið það yfirleitt. Þegar ég flutti bókaverzlun- ina niður í Austurstræti haíði ég til að byrja með tvær ágætar stúlkur, Dórótheu Breiðfjörð og Áslaugu Borg. Árið 1931 réði ég til mín danska afbraðs- stúlku, sem var hjá mér í 8 ár og einnig síðan hef ég haít gott starfslið. — Hvers konar bækur verzl- aðir þú aðallega með?? — Ég reyndi frá úpphafi að reka bókaverzlun mina meir sem menningarfyrirtæk'i held- ur en sem atvinnu og reyndi af fremsta megni að hafa aðeins þær bækur á boðstólum, sem eitthvert gildi höfðu og ég taldi vera til aukinnar menningar. Það sago'i líka einn merkur ís- lendingur, Sigurður skólameist ari Guðmundsson, að hann teldi bókaverzlun mína í röð fremstu menningarstofnana landsins. Og hafi hún verið það þá, er* hún það margfalt frekar nú. — Svo seidirðu? — Já. í árslok 1947 komst verzlunin að fullu og öllu úr, eigu minni og kaupandinn' var Ólafur B. Erlingsson bókaút- gefandi og félagar hans. Mér- þótti vænt um að verzlunin komst í þeirra hendur — því hún hefur verið rekin með menningarbrag og í öllu eftir, mínu höfði. Me'ð þessu lauk samtalinu Við Snæbjörn Jónsson, stofnanda verzlunarinnar fyrir 30 árum, og eiganda um 20 ára seið. En við þetta bæta að Snæ- björn gaf út nokkrar ágætaí bækur á þeim árum sem hann rak bókaverzlunina og; gerði það með þeim ágætum og af þvílíkri smekkvísi að t'il sannr ar fyrirmyndar var. Má» þar Framh. á 11. síðu. Óvenjuíega skemmtileg, karlmannleg og fullkomlega hreinskilin minningabók, sem sameinar alla höfuð- kosti góðrar, viöburðaríkrar ævisögu og fræSandi ferða- bókar. Hinn nýiátni íslandsvinur, landkönnuður og ferðalangun hefur frá mörgu skemmtilegu að segja. Hann segir frá barnæsku sinni heima í Nýköbing á Falstri, námsárum sín- um í Kaupmannahöfn, kynnum sínum af fjölda frægra manna, ferðum sínum um Grænland, veiðum sela, rostunga og ísbjarna, skemmtu'num og veilzlugleði eskimóanna, mat- argerð þeirra og móral. i í HREINSKILNI SAGT er bók fyrir alla, unga sem gamla, karla sem konur. Peter Freuchen kann þá list að segja sögur og enginn annar en hann getur skrifað á þennan sérstæða, skemmtilega hátt um líf sitt og lífsviðhorf. B Ö K A-U T Ö A'F A N \röðull\

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.