Morgunblaðið - 25.01.1918, Blaðsíða 2

Morgunblaðið - 25.01.1918, Blaðsíða 2
MORGUNBLAÐID Frá Akureyri. Þar íór fram bæjarstjórnarkosning síðastl. laugardag. Voru kosnir tveir fulltrúar, og hlutu kosningu þeir Stefán skólameistari Steíánsson með 182 atkv. og Erl. Friðjónsson með 179 atkv. Allur fjörðurinn ein íshella. Mætti sjálfsagt fara ríðandi þaðan alla leið til Siglufjarðar. Menn frá Siglufirði gengu upp á fjall í gær. Svo langt sem sást var samfeldur ís. Prá Þingeyri. Af upphæð þeirri, sem jafnað hefir verið niður hér í kauptúninu, hefir verzlun bræðranna Proppé verið gert að gjalda 34 %. Mun það vera eins dæmi hér á landi, að nokkur veizlun borgi svo mikinn hluta útsvaranna. Auk þess gjalda Proppé-bræðurnir hvor fyrir sig útsvar af árstekjnm sinum. ísinn er hinn sami. Bjarndýr skotið. Morgunblaðinu var símað frá Norð- firði í gær, að bjarndýr hefði verið skotið i fyrradag i Dalakjálka i Mjóa- firði. Er þetta sjötta bjarndýrið sem lagt er að velli hér á landi i vetur. Bannlög. Að undanförnu hefir afengismálið venð ofarlega á dagskrá hjá Dönum. Bindindisflokkarnir þar í landi hafa kúvent, eins og sums staðar annars- staðar, og heimta nú bannlög. En í annan stað hafa andbanningar myndað með sér félög, víðsvegar um landið og ganga þau undir nafn- inu »Den personlige Friheds Værn«. Nafnið sjálft bendir til þess, hver stefnuskrá félaganna er og i þau hafa gengið margir hinir merkustu borgarar Dana — eigi af þeirri ástæðu að þeir séu blindir fyrir skað- semi ofdrykkju, heidur vegna hins, að þeir álíta sig svifta einhverjum hinum dýrmætustu mannréttindum sínum, ef bannlögum yrði komið á, og vegna þess að þeir álíta að hóf- semi manna sé ver borgið undir bannlögum, heldur en undir ábyrgð- artilfinningu hvers eins og almenn- ingsáliti. A þessa skoðun fallast og sumir hinir nýtustu starfsmenn bind- indishreyfingarinnar, eins og t. d. Otto Larsen stórkaupmaður, sem om langt skeið hefir verið foringi bindindismaona i Kaupmannahöfn. í grein, sem hann ritar i »Politik- en« 8. nóvember segir hann svo: — I mörg ár hefi eg á ótal fund- nm viðsvegar um landið haldið því fram, að bölvun áfengisins sé mál sem alþjóð varðar og lögggjafarvaldið verði að stemma stign fyrir þvf. En skoð- un min um það efni samrýmist alis eigi hinni áköfu bann-»agitation«, sem sérstakir menn innan bindindis- félaganna hafa komið á stað og flest- ir bindindismenn hallast nú áreiðan- lega að. A mörgum fundum, er haldnir hafa verið um bannið þessi síðustu ár heíi eg skýrt tekið fram allar þær ástæður, sem mér þykja mæla i móti bannlögum. Og þótt eg eigi það á hættu að verða »trúvillingur« i félagi þvi, er eg hefi barist fyrir í mörg ár, þá vil eg þó eigi láta þröngva mér til að fylgja stefnu, sem er mér jafn fjarri skapi og bann- stefnan. Komi svo það sem koma vill, en réttinn til þess að ákveða það sjálf- ur að vera í bindindi, það getur hvorki »Den personlige Friheds Værn« né »bannklíkan« frá mér tek- ið og eigi heldur kyrktáhuga minn fyrir bindindis-hugsjóninni. Fyrst áfengisböhð snertir alþjóð, þá kemnr það eigi eingöngu við »Den personlige Friheds Værn« né bindindismönnum, heldur þjóðinni sjálfri, og hver sá, er vill hjálpa til að litrýma þvi hefir rétt til þess að leggja orð i belg. Um aðferð Bratts hins sænska geta menn t. d. sagt hvað sem þeim sýnist, en það verða menn þó að viðurkenna, að hann hefir af ein- beittri alvöru reynt að stemma stigu fyrir áfengisbölinu. Þess vegna di- ist eg innilega að dr. Bratt. Það er mín skoðun að áfengis- málið eigi að hlíta sömu meðferð og önnur alþjóðarmál: að sem allra mestar kröfur séu 'gerðar til hvers einstakligs, að einstaklingsfrelsið sé sem óskertast, þar sem það kemur eigi í bág við almenningsheill. Þess vegna verða lögin að taka hart á þeim sem eigi kunna sér hóf, en láta hina vera í friði, sem ekkert hafa af sér brotið. Eg veit vel að það er vandasamt að koma löggjöfinni í þetta horf, en góður vilji er sigursæll, og með- an ekki er reynt að fara þennan veg er erfitt að færa fram sönnur fyrir réttmæti bannlaga. Frá mínu sjónarmiði er það al- veg sjálfsagt að áfengislöggjöfin ger- ir miklar kröfur til ábyrgðartilfinn- inga hvers einstaklings. Eg skal þó eigi tala neitt nánar um þetta. Það munu gefast tækifæri til þess síðar. Með því, að krefjast sem allra mestrar ábyrgðartilfinningar af hverj- um einstakling og með því að glæða þá sannfæringu hjá þjóðinni að áfengisbölinu eigi að útrýma og því skuli útrýmt, berjumst vér til sig- urs. Vér meigum að eins eigi blind- ast af þvi sjálfsáliti að vér séum beztir og að engir aðrir vilji vel. Þvi að hðfum vér að eins sannfært þjóðina um það, að vér höfum á réttu að standa, þá mun það rætast er Labori sagði i Dreyfus-málinu: »Sannleikurinn kemur fram og ekkert getur stöðvað hann.« Kartöfluræktunarfélagið stofnað. í íyrrakvöld var kartöfluræktunar- félagið stofnað á skrifstofu Búnaðar- félags íslands. í stjórn þess voru kosnir þeir Guðm. Jóhannsson og Þórður Ólafs- son, sem voru frumkvöðlar fyrir- tækisins, og Ben. Sveinsson banka- stjóri. En varastjórnandi var kosinn Einar Helgason garðyrkjufræðingur. Endurskoðunarmenn voru kosnir þeir Jón Þorláksson verkfræðingur og Pétur A. Ólafsson konsúll. Stofnféð er 8000 krónur, en stjórn- inni var gefin heimild til þess að auka hlutaféð upp / 12 þús. kr. Mun það sennilega verða bcðið lit að nýju, þó vafalaust muni margir þeirra, sem þegar hafa skrifað sig fyrir hlutum, bæta við sig einhverju. Fundurinn samþykti að taka þegar 20 dagsláttu land á Brautarholti á Kjalarnesi til ræktunar á komandi sumri. En gert mun vera ráð fyrir þvi, að tölvert stærra land verði tekið til ræktunar síðar. Áburður í matjurtagarða. Viða stendur það matjurtarækt fyrir þrifum, að áburð vantar i garð- ana. Mátti sjá það glögt i sumar i kartöflugörðunum hérna á Skóla- vörðuholtinu. Þeir sem höfðu næg- an áburð fengu góða uppskeru, en aðrir litla eður enga. í vor verður áburðarleysið sjálf- sagt enn tilfinnanlegra heldur en áður, bæði vegna þess, að menn munu hafa fullan áhuga á þvi, að rækta sem mest af matjurtum og í annan stað vegna þess að minna mun um áburð heldur en að undan- förnu og sama sem enginn tilbúinn áburður. Þar sem hægt er að ná í þara, má auðvitað hafa hann í garða, en eigi geta allir hagnýtt sér það. Og þótt Reykvikingar gætu fengið þara í matjurtagarða sína, þá verður hann altaf dýr. En þá er að nota annað áburðar- efni sem margir eiga nú nóg af og það er móaska. Hún er ágætur áburður og gerir jarðveginn feitan og mjúkan. í haust voru bæjarmenn í halfgerð- um vandræðum með það hvað þeir ættu að gera við móöskuna. Og sumir höfðu reiknað það út að það mundi kosta nær jafnmikið og mór- inn kostaði, að koma frá sér ösk- unni — því að þeir sem hreinsa ösku og sorp voru þá orðnir dýrir á vinnu sinni. En menn eiga ekki að amast við öskunni og það er ekkert vit í þvi að fleyja henni eins og gert mun hafa verið. Það væri þarfaráð ef bæjarstjórn hefði fasta menn til þess að safna móösku í bænum, flytja hana upp í kartöflugarðana i Skólavörðuholtinu og safna henni þar i hauga til vors- ins. Því að eigi má fleygja ösk- unni ofan á jarðveginn, heldur verð' ur að blanda henni i garðana jafn- óðum og þeir eru stungnir upp eða plægðir, svo að h'«in fjúki ekki burtu Gæti bæjarstjórn svo náð upp kostn- aðinum við öskuhreinsunina, annað- hvort með því móti að taka gjald fyrir öskuhreinsunina eða taka hærri leigu fyrir garðana. Er það auðvelt þegar áburðurinn fylgir þeim. En að fleygja öskunni niina i Tjarnarveginn, eða annarsstaðar tií uppfyllingar — það nær ekki nokk- urri átt. Baráttan gegn kaf bátnnnm 40 þús. hugmyndir rannsakaBar. Það er enginn vafi á þvi, að bar- áttunni gegn kafbátunum miðar vel áfram og virðist vera að koma að verulegu haldi fyrir bandamenn. Er það og visr, að Þjóðverjar hafa mist miklu fleiri kafbáta tiltölulega, nú upp á siðkastið, heldur en þeir gerðu áður. Daniels, einn ráðherra Banda- rikjanna, sagði nýlega í ræðu, að stjórninni hefðu borist 40 þús. hug- myndir til þess að finna og granda kafbátunum, siðan Amerika komst inn í ófriðinn. AUar þessar hug- myndir hefðu orðið bandamönnum að mikln liði. Hann kvaðst ekki trúa þvi, að hægt væri að finna nokkurt ráð sem gerði kafbátaárásír ómögulegar, en það sem mest á riði væri að finna ráð til þess að sjá kafbátanna í kafi. Ef þeir fyndust eða sæust þá væri tii- tölulega auðvelt að granda þeim Daniels sagði að stjórninni væri engin launung á þvi, að bezta vörn- in, sem enn þektist, væru hrsðskreið varðskip. Bandarikjastjórn hefði smiðað mörg hundruð slikra skipa og sent til Norðurálfu þar sem þau hefðu grandað fjölda kafbáta. Það þyrfti að smíða enn fleiri hraðskreiða tundurspilla. Þá mundi brátt kom»- i Ijós, að kafbátarnir hyrfu og banda- menn gætu farið ferða sinna hættu- laust. Kvikmyndaskóli. Víða hjá stórþjóðunum hefir veri° haldið uppi skólum, fyrir fólk seo" vill læra að leika i kvikmyndum, w hefir árangurinn af því orðið ojJM góður. Nii hafa Danir tekið uPP þá hugmynd og sett á stofn í Ka°P" mannahöfn skóla fyrir kvikmyo"3" nemendnr. Eru þeir Aage Hert^1' Svend Kornback og Olaf Fönss "f almenn fyrirtækisins, og má svo se£'?i að betri kennara er ekki hægt **\. _ i kvikmyndalist meðal danskra lel<t" enda. Að náminu loknu á fram •$ *jj próf. Verða þá nemendurní'' ** sýna kunnáttu sina í kvikmyn "^J, sem sýndar verða á eftir í serSt leikhiisi i Khöfn.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.