Morgunblaðið - 20.01.1919, Blaðsíða 1

Morgunblaðið - 20.01.1919, Blaðsíða 1
Máaudag 20, Jan. 1919 LAÐÍD 6. argangr 68. tðlublaO Ritstjórnarsími nr. 500 Ritstjóri: Vilhjálmur Finsen ísafoldarprentsmiðja Afgreiðslusími nr. 500 Erl simfregnir. Frá fréttaritara Morgunblaðsins Friðarfundurinn hefst'i dag í París. Scneldemann og Brockdorft-Rantzau verða fvill- trúar Þ.jóðverja. Gengi erlendrar myntar. 100 kr. sænskar ...... kr. 108.65 100 kr. norskar"......— 105.20 Pund Sterling........— 17.89 Dollar ............... — 3.76 — ¦ «¦ ¦ Wiíson. Til þess að geta skilið Wilson forseta, verður maður fyrst og fremst að vísa á bug ýmsum göml- um hleypidómum og leiðrétta þann iimgróna misskilning, að það sé 'dalurinn almáttugi, sem r>ki í Ame- ríkn. Daluriim ríkir Ulíl allan lieim, og ríkismeririirnir rússuesku, frönsku eða brezku eru engu ó- ágjarnari en þeir amerísku. Ef pen- ingarnir einir gætu reist himinhall- ir og sett á.stofn risaverksmirjjur, mundu þær þá ekki líka vera til í Evrópu? Leyndardómurirm er sá, að það eru hugsjónir, sem knýja þetta áfram, mikilfenglegar sam- eignar-hugsjónir, sem hr'fa meðal- jnanninn og verða í hendi himia ,útvöldu að Ijósri fyrirmynd. Sú er hugsun Ameríkumannsins, að hann hafi skyldu til að koma fldtt upp á heimínn, og ef hún nær fullkomn- un, þá verður úr henni ósk um það, að standa í broddi framfaranna. Þegar maður veit, hversu erfitt er að feta sig fram í þyrnikjarri mót- þroans, er óskin mjög ósérdræg og í víðasta skijningi ákjósanleg. Hug- sæismaðurinn er gjafari, maður með aflöguorku. Margir halda, að réttur hugsjónamaður sé sá, sem gefur af sér brækurnar. En sá mis- skilningur! Ef það endilega er ein- hver, sem þarf að ganga nakiim, fæ eg ekki séð ávhmingimi að því, að það sé eg fremur en ókunni máð- nrinn. Þrautin vefður í rauninni ssú, að útvega buxur í afgang, sem eg get gefið, án þess að standa sjálfur buxnalaus eftir. En hug- sjónin er aftur á móti sú, að sýna manninum, hvernig hann á að vinna sér fyrir buxum sjálfur. í Kaupirðu góðan hlut, há mundu hvar þú fékst hann. Sigurjón Pétursson. verður haldinn í Kaupmannaíélagi Reykjavíkur í kvöld kl. 8 í Iðnó uppi. Aliir kaupmenn eru beðnir að mæta, þvi að mikilvægt mál er á dagskrá. Stjómiti* landi þar sem bómull er ódýr og götusópuíum er vel borgað,er þetta ekki svo erfitt. í öðrnm löndum, þar sem íbúarnir búa fölir í kös við þrauiræktað land vetður þyngra um framkvæmdirnar. Þá er aimað þröskuldur í vegi milli vor og forsetans. Hann kemur til af því, að sá ágæti maður, sem síðasta mannsaldurinn hefir veitt- bókmentalindum Evrópu yfir ak- ur Danmerkur, hefir aldfei kvatt hljóðs handa Emerson og Carlyle. Emcrson dó í Massachusetts 1882, og er eigi kominn til vor enn þá, en Ameríkumennirnir miklu, svo sem Lincoln og nú Wilson, voru og eru gagnsýrðir af anda hans, af því að hann er amerískur, eínkennileg- ur, hreimi, skír og laus við króka- leiðir; hann fyrirlítur lagarefjar, sem ennþá eru í hávegum í Evrópu. Að vera kuimugur Emerson er sama sem að skilja Wilson. Eji verst er þó að skilja ame- ríksk stjórnmál. Wilson er sér- veldismaður, en þeir eru ckki jafnaðarmömmm viðkomandi a'ð neinu. leyti (jafnaðarmenn eru einskis ráðandi í Ameríku). Plokk- arnir eru tveir, sérveldismenn og samveldismenn. Þannig hefir það verið síðan á dögum Washingtons; þa*börðust sérveldismenn aðallega á móti fyrirkomulaginu á utanrfk- isstjórninni; þeir vildu t. d. ekki hafa sendiherra hjá erlendum ríkj- um og vildu takmarka vald for- setans. Washington, fyrsti forsetinn, var samveldismaður, en um aldamótin 1800 komust sérveldismenn til valda og héldu þeim fram að borg- arastyrjöldinni miklu. Lincoln var samveldismaður og Roosevelt sömu- leiðis. Ágreiningsmál flokkanna eru breytileg, og þau eru aldrei svo mikilsverð, að þeir sameinist ekki þegar velferð ríkisins krefst þess. Kaupirðu góðan hlut, þá mundu hvar þú fékst hann. Sigurjón Pétursson. Eiginlegt þingræði er ekki til í Bandaríkjunum. -Forsetimi velur sér ráðuneyti, alveg eins og Vil- hjálmur keisari gerði áður, en af því að þjóðin kýs forsetann, verð- ur þetta þingræði, þó óbeinlínis sé. Þingmaður, sem verður ráðherra, verður að leggja niður þingmensku. Ráðherrarnir eru ekki teknir úr öðrum flokknum eingöngu; þeir tala ekki á. löggjafarþinginu og skifta sér ekki af löggjöfinni. Það er oft talað um stjórnmála- spillingu í Bandaríkjunum. Þeir, sem hafa haft tækifæri til að sjá kosningabaráttuna þar með eigin augum munu hafa orðið -þess var- ir, að atkvæðasmalarnir eru óvenju- lega djarfir og að atkvæði ganga kaupum og sölum. En þó kveður eigi svo mikið að þessu, að ]>að hafi sýkt þjóðina. Raun ber vitni um að Bandaríkin hafa aldrei haft for- seta, sem sagan hefir dæmt illan mann og óverðugan, og er það vott- ur þess, að þjóðin sé heilbrigð. Blöðin hafa þrásiimis sagt frá æfiatriðum Wilsons. Vér vitum að hann vár háskólakennari, komst síðar imi í stjórnmálin og varð for- seti, þegar svo var ástatt, að mót- stöðumennirnir voru dreifðir. Eig- inlegur stjórmuálamaður er hann ekki í þeim skiluingi sem Banda- ríkjamenn leggja í það orð; hann er of opinskár til þess. Hami er afkastamaður með afbrigðum og hreinlyndur og óhikandi þegar hann er sannfærður um réttmæti málstaðar síns. Það þarf ekki ann- að en að miima á, hvernig öll blöð- in í heimimim smáðu hann fyrir stríðið, af því að hann sendi út til- kynningar í sífellu og hikaði við að leggja í ófriðinn. Menn vita það um lifnaðarháttu hans, að hann er reiðmaðnr mikill og golf-spilari. Annaðhvert kveld er haun í leikhúsi eða á hljómleik- Kaupirðu góðan hlut, þá rmmdu hvar þú fékst hann. Sigurjón Pétursson. iim. Hami er maður, sem kami a5 stytta sér stuudir; þegar hann fer út úr stjórnarskrifstofunni í „Hvíta húsiriu" leggur hann af sér stjóm- arhyrðina og hann kaim því illa, að mcmi tali við hami um stjórix- mál í frístundum hans. Það er bæði skozkt og írskt blóð í honum og hann hefir til að bera djúphygni Skotans og léttlyndi frans. Hann lítur ekki hátíðlega á sjálfan sig né aðra. Haim er prestssonur og af góðu bergi brotiim langt fram í ættir; hami er dæmi upp á göfug- an nútíma Ameríkumann, sem les fremur Plato, en gengiskrána frá kauphöllinni. Það er naumast of mælt, að Wil- son sé í augnablikinu mesti maður heimsins, ekki að eins sakir vits- muna simia og afls ríkisins til þess að koma fram kröfum sínum með vopnavaldi; hann er líka Þjóðverja eina von. Ef þessi maður bregst hugsjón sinni, verður það heimiu- um ómetanlegur skaði. Wilson bregst ekki. Hann cr hug- sjónamaður, en hann er líka engu óslungnari en leiknasti viðskifta- refur og hann veit nákvæmlega, hvenær tími er til að taka í taum- ana. Hami mun ekki hætta fyr en réttlætið getur hrósað sigri, en vill ekki láta það verða neina skrípa- mynd af sjálfu sér. Hann hefir frið- inn í hendi sér og lætur hann frá sér fara þegar heimurinn kann með hann að fara. (Verden og Vi.) DAOBOK > Þrír eða fjórir vélbátar frá Akur- eyri leggja á stað hingað suður nú í vikuimi og ætla að stunda fiskveiðar frá Sandgerði í vetur. Fundur verður haldinn í kvöld í Kaupmaiinafélagi Reykjavíkur* Þang- að eru allir kaupmenn boðaðir, hvort sem þeir -eru í f élaginu eður eki. Hláka hefir verið um alt land und- anfarna daa:a. „Champagne", franski botnvörp- ungurinu, sem hér hefir verið, fór í gær á fiskveiðar og heldur síðan heim til Trakklands með aflann. En hingað kemur hann aftur að því loknu.^ „Alice", brezka flutningaskipið, kom hingað í gær að vestan. Kaupirðu góðan hlut, þá mundu hvar þú fékst hann. Sigurjón Pétursson.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.