Morgunblaðið - 23.01.1919, Blaðsíða 1

Morgunblaðið - 23.01.1919, Blaðsíða 1
Fimtudag 23 Jan. 1919 MORGUNBLAÐIÐ 6. arjmögr 71 tniublað Ritstjórnarsími nr. 500 Ritstjóri: Vilhjálmur Finsen ísafoldarprentsmiðja Afgreiðsluaími nr. 500 Úr loftinu. London, 22. jan. Kosningar í Þýzkalandi. Fréttir eru komnar af þingkosn- ingunum í Þýzkalandi. Eru þær að vísu ekki fullkomnar né opinber- ar, en þó virðist svo sem meiri- hluta jafnaðarmenn muni verða í yfirgnæfandi meirihluta. Það er tilkynt, að í hinu nýja . þýzka ríki verði 8 sérstæð lýðveldi, sem öll mynda til samans eitt sam- bandslýðveldi, sem einnig nær yfir hið þýzka Austurríki. Verður því stjórnað af forseta. Pólverjar hjálparþurfa. Yfirráðuneyti bandamanna, sem á að sjá um hjálp við bágstaddar þjóðir og matsendingar, hefir sent Foch marskálki bréf og farið fram á það, að ráðstafanir verði gerðar þeg^r í stað til þess að hægt sé að flytja matvæli til Póllands yflr Danzig. Paderewski hefir símað stjórn- um bandamanna beiðni um það, að þeir taki Pólland í bandalag sitt. Hann hefir einnig sent Lloyd George sérstaka áskorun. um það að Pólverjum verði hjálpað til þess að berja niður stjórnleysið, sem ríkir á landamærum þeirra. Ráðstafanir hafa þegar verið gerðar til þess að hjálpa Finnum um matvæli. Ófriöur í Gali?íu. í Galizíu hafa orustur hafist enn einu sinni og Lemberg er í hættu . af her, sem kemur að norðan. Fluglistin.< Seely hershöfðingi og aðstoðar- flotamálaráðherra sagði í ræðú, sem hann flutti í gærkvöldi í veizlu sem flugmálanefnd brezka ríkisins hélt í tilefni af yfirburð- um Breta í loftinu, að flugmála- ráðnneytið mundi gera alt sem í þess valdi stæði til þess að greiða loftsiglingum veg í fram.tíðinni og að komið verði á föstum flugferð- Kaupirðu góðan hlut, þá mundu hvar þú fékst hann. Sigurjón Pétursson. um milli allra hluta hins brezka ríkis. Seinustu flugskipin, sem Bretar hafa smíðað, geta flogið samfleytt í öæstum því níu daga og fara 45 mílur á klukkustund hverri. Geta þau því flogið 34 sinnum lengra heldur en nýjustu flugskip Þjóð- verja. Nýr iðnaður. Smjörlíkisgerð Reykjavíkur. Þeim er smám saman að fjölga iðnaðarfyrirtækjunum hjá okkur íslendingum. Það er ótvírætt fram- faravottur. Bn í hvert sinn sem nýtt iðnaðarfyrirtæki rís upp er það allra skylda að styðja það til góðs gengis. Það er borgaraleg skylda allra nianua, að taka ís- lenzkan iðnað fram yfir útlendan, eins og það er auðvitað skylda þeirra, sem að fyrirtækjunum standa, að vanda sem bezt til alls. Og yfirleitt þykjumSt vér mega íullyrða, að íslenzkur iðnaður stendur ekki að baki sams konar iðnaði erlendum, enda þótt hér hafi margt verið af vanefnum gert. Og að sá iðnaðnr, sem hér verður sagt frá, smjörlíkisgerðin í Reykjavík, standi ekki að baki erlendum verk- smiðjum um gæði framleiðslutmar, það mun'nokkurn veginn áreiðan- legt. Stofnun verksmiðjunnar. Það var snemma í fyrravetur, að þeir Jón heit. Kristjánsson pró- f essor og Gísli Guðmundsson gerla- frœðingur komu sér saman um að setja hér á stofn smjörlíkisverk- ámiðju. Um líkt leyti höfðu þeir heildsalarnir Friðrik Magmisson og Friðrik Gunnarsson í hyggju að koma a fót smjörlíkisverksmiðju og höfðu fengið í félag við sig ung- frú Önnu Friðriksdóttur, sem um all lángt skeið hefir unnið í danskri smjörlíkisverksmiðju. En svo varð það úr, að fyrirætlanir beggja voru sameinaðar og var þá stofnað hluta- félagið* Smjörlíkisgerðin. Er hluta- f járupphæðin 60 þús. krónur, og í stjórn félagsins eru þeir Gísli Guð- mundsson gerlafræðingur (form.), Friðrik Magmisson heildsali og Þórarinn Kristjánsson hafnarstjóri. En ráðskona verksmiðjnnnar er ungfrú Anna Friðriksdóttir. Kaupirðu góðan hlut, þá mundu hvar þú fékst hann. Sigurjón Pétursson. Voru þá góðar horfur á því, að hægt mundi að fá ódýr hráefni til framleiðslunnar, frá Ameríku.Voru því vélar keyptar til verksmiðjunn- ar og konui þær hingað í vor sem leið. , En þá hófust örðugleikarnir. Baudaríkin bönnuðu úíflutning á hráefnum; þó tókst Landsverzlun eftir misseri að útvega 10 smál. af jurtaolíu, en storkin feiti fékst ekki. Varð því-að grípa _til þess ráðs, að hafa tólg í smjörlíkið og með því móti gat verksmiðjan tekið til starfa núna eftir nýárið, og er smjörlíki hennar þegar komið á markaðinn. Verksmiðjan heimsótt. I fyrrádag bauð stjórn verk- smiðjunnar blaðamönnum í heim- sókn til þess að líta á fyrirkomulag, vinnubrögð og vélar. Sótti Friðrik Magnússon blaða- menn í bifreið — nýrri tegund, sem firma hans hefir einkasölu á og liann segir að eigi að verða fram- tíðarbifreiðarnar hér á landi. Var nú haldið rakleitt inn í Slát- urhús, en þar er verksmiðjan, sem áður var beykisvinnustofan.' Er húsröímið að "vísu ekki hið ákjós- anlegasta, en þó vel viðunandi. Gísli Guðmundsson, forstjóri verksmiðjunnar, sýndi mönnum.mí vélarnar og skýrði frá því, hvert verk hverri þeirra væri ætlað að vinna og hvernig smjörlíjíið væri framleitt. •— Fyrst er tólgin og jurtafeitin brædd við gufu og því næst bland- að saman við soðna mjólk, er sýrð hefir verið með kyngóðum súrgerl- \tm. Að því búnu er mjólkinni hleypt í stóran strokk og strokkuð á venjulegan hátt. Eftir strokkun- ina er smjörlíkið kælt með ís, sem gerður er úr Gvendarbrunnavatni í kælirúmi Sláturfélags Suðurlands. Smjörlíkið er hnoðað í þar til gerðri vindu, því næst mótað í eins punds kökur og vafið innan í papp- ír. Með þeim áhöldum, sem mi eru, getur verksmiðjan framleitt 500 kg. af smjörlíki á, dag og helmingi meira ef bætt er við öðrum sams konar strokk og þeim sem fyrir er. íslenzka tólgin dýrust. Það er einkennilegt, en satt er það samt, að það er íslenzka tólgin, sem hleypir fram verði smjörlíkis- ins. Var mikið k^pp í mönnum i haust að kaupa tólg, og var verðið sprengt upp meira en góðu hófi gegndi. Sá galli er og á tólginni, að í henni er mikið af reikvilum feitisýrum og gera þær hið sterka Kaupirðu góðan hlut, þá mundu hvar þú fékst hann. Sigurjón Pétursson. 1 ísl. kvenfélag heldur 25 ára afœælisfagnað, þriðjn- dagion 28. þ. m. kl. 8 síðd. í Iðnó. Allar félagskonur bcðnar. Þær vhji aðgöngumiða í Lækjargötu 4 i sið- fsta lagi fyrir kl. 7 síðd. laugardag- inn 25. þessa mánaðar. Stjórnin ikit íí Aðalfundur félagsins ~er í kvöld kl. 8V_. tólgarbragð. Að vísu má hreinsa tólgina með sérstökum vélum, en þær hefir verksmiðjan eigi enn þá. Hepnist nú að ná í hráefni frá Ame- ríku, trey^tir yerksmiðjan sér til þess að keppa við erlendar verk- smiðjur, bæði hvað terð og gæði snertir.* — En verður þá hætt við að nota tolg? — Nei, eg tel sjálfsagt, að þá er vélar lækka í verði fáum við okkur 1 þær vélar, sem til þess þurfa að hreinsa tólgina svo, að ekkert tólg- arbragð finnist að smjörlíkinu. Er það sjálfsagt, að vinna úr þeim innlendum efnum, sem fá- anleg eru. Gísli rómar það hvern styrk Hannes Thorarensen forstjóri Slát- urfélagsins, hafi veitt þeim til þess að koma verksmiðjunni svo fljótt á laggirnar. Og það er eigi að eins að verksmiðjan hafi fengið hvisa- skjól hjá Sláturfélaginu, heldur fær hún ís hjá því — eins og fyr er sagt — og afl frá hreyfivél Slátur- félagsins tíl þess að reka með 'vél- ar sínar- Það hafa margir fundið til þess, að erlent smjörlíki, sem hér er selt, er verra heldur en það smjörlíki, sem menn fá erlendis. Hyggja víst flestir að það stafi af því, að hing- að flytjist ekki nema lökustu teg- undir smjörlíkis. En þetta er ekki rétt ályktun. Um smjörlíki gildir hið sama og um smjör, að það er bezt meðan það er nýtt af strokkn- um, en það þolir þó enn ver geymslu heldur en smjörið. Það smjörlíki, sem hingað flyzt frá útl., er því alt af meira og minna skemt, samanborið við það hvernig það er meðan það er glænýtt. Þeir, sem þetta vita, sækjast því alt af eftir því að fá nýtt smjörlíki. Kaupirðu góðan hlut, þá mundu hvar þú fékst hann. Sigurjón Pétursson.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.