Morgunblaðið - 25.03.1919, Blaðsíða 1

Morgunblaðið - 25.03.1919, Blaðsíða 1
^riðjudag 25. tmarz 1919 H0R6DHBLABIÐ 6. argangr tölublað Bitstjórnarsími nr. 500 Eitstjóri: VilhjáJmur Finssn ífafol-iarprcntsiadSja Af*rei9shu*$sf-J »r, Mf Erl. símfregnir. (Frá fréitaritara Morgunblaðsins). • , Khófn, 28. marz. Bandamenn og Ungverjar. Erá Borlín or símað, að Banda- meun fvtli að leggja Ungverjaland undir sig. Stjórnin í Budapest neit- 'ar að ganga að skilyrðum banda- manna og er reiðubúin ao taka af- ieiðingunum. Karolyi forseti hefir 'sagt af sér. Öreigalýðurimi liefir tekið öll völd í.síjiar bendur og semur sig að siðum Lenins-stjóruar- innar í Bússlandi. Lenin kemur Ungverjum til hjálpar. Hersveitir Lenins eru koiuuar á stöðvarnar milli Brody og Stanis- lau og eru ýæntanlegar til Buda- pest innan 14 daga, Allenby hershöfðingi er orðinn alræðismaður í Egypta- landi. S," Útlit bæjarins. Bæjarstjórnin hefir nýlega heit- ið verðlaunum fyrir beztu tillög- urnar um skipulag Austurvallar í framtíðinni. Völlurinn er, eius og allir vits, í örgustu niðurníðslu og hefir verið það um undanfarin ár, girðingm öll ryðguð sundur og gróðurinn hlaupinn í illgresi. Þrátt fyrir það, að verðlauniu *éu svo lág, að þeir sem hreppa þati fái engan veginn vinnu sína borg- a°a, þá á bæjarstjórnin sa'mt þakk- * l^ti skiiið fyrir þetta verk. Oss þykir víst, að viðgerðin á Austur- yelli núna eigi að verða svo hald- góð, að hún muni endast um lang- an aldur og varðar því miklu, að girðingin og aðrar breytingar, sem gerðar verða á Austurvelli nú, yerði til prýði en eigi lýta. Og veg- urinn til þess að fá ssem beztar til- lögur um fyrirkomulagið er auð- vitað sá, að efna til samkepni um það. Bæjai\stjórnin hefir skipað þrjá menn til þess að dæma um tillögur þær, er fram koma. Br hlutverk þeirra erfitt, því þeim verður um j^ut eftir á, ef að Austurvöllur l]nn nýi feuur bæjarbúum ekki í geo. %ag er ejgi ag ejns girðingin ^Oálf, sem gera skal tillögur um, leldur einnig tilhögun öll á vellin- *aupirðu góöan hlut, l' mundu hvar þu íékat hann Sigurjön Pétttrsson. Hannyröaverzlun og teiknistofa verður opnuð næstk. miðvikudag á Laugavegi 55. Lítið í skemmugluggann hjá Haraldi um helgina. Unnur Olafsdóttlr. um sjálfum, hvernig gaugstígar skuli liggja og hvernig gróðursetja skuli tré og skrautjurtir, vellúium til prýði. Þetta er mikið vanda- verk að gera svo vel fari og örðugt aðstöðu vegna þess að svo fáir bera skyn á þetta. Samt sem áður ættu þeir, sem dottið hefir í hug nýtt skipulag, eigi að sit.ia hjá fyrir þá sök, að þá vantar sérþekkingu, því þess eru mörg dæmin, að tillögur þeirra hafi borið af tillögum hinna, sem lærðari voru. En samtímis því að gert verð- vir út um framtíðarskipulag Austur- vallar, þarf að afráða hvernig þær byggingar verði, sem rísa upp v.m- hverfis völlinn. Haun þarf, ásamt því sem umhverfis' er, að mynda eina lieild, þar. sem sámræmí sé á íuiili einstakra parta. Atvær hlið- ar vállarins eru hús, sem gera má ráð fyrir að standi lengi, og verður þvíað haga sér sem heegt er eftir þeim. En Vallarstrætismegin er ó- I>ygt, og f Thorvaídsensstræti flest húsin gömul, og mui.u því naumast standa ýkja lengi, svo svigrúm er töluvert til að breyta lögun vailar- ins, ef það Þyklr henta. Brýii þörf er orðin á því. að bæjarstjórnin hafi sér til aðstoðar nefnd byggingafróðra og listfeogra manna,hvenær sem byggja skal hús, til þess að hægt verði að varast framvegis víti þau, sem undanfarin ár hafa orðið í byggrágarmáluin höfuðstaðarius. Nú sjá allir, að fjöldi gatna hefir verið lagður ram- vitlaust og að heilum götum hefir verið spilt með ósmekklegu og fá- ránlegu byggmgairlagi. Og þetta verður ekki aftur tekið nú, þegar alt er byg't úr steini. Beykjavík á íyrii- sér að stækka, og á næs-tu árum má búast við því, að fjöldi húsa rísi upp, eftir kyr- stöðu ófriðaráranna. Nú er því ein- mitt tækifæri til þess að taka í taumana og afstýra því að ýmsir nýlegir bæjarhlutar verði gerðir að skrípum, fyrir smekkleysi og kæru- leysi þeirra, sem byggja, og tóm- læti bæjarst,jórnarinnar. . Vér þurfum að fá færa menn, sem ákveði fyrirfram skipulag gatna þeirra, sem eru að byggjast, og hafi hönd í bagga með öllum breytingum, sem verða á útliti bæj- •arins. Þá fyrst er þess að vænta. að bærínn geti orðið höfuðstaðar iegur. Hungursneyðin í Þýzkalandi. Eftupirðtt góðan hlut, þi mundu hvar þú fékst hann, Sigiurjön PéturKson. Möinium er það ráðgáta, hveruig Þjóðverjar gátu komist af ár eftir ár, þrátt fyrir strangasta hafnbann, sem nokkurn tíma hefir verið lagt á nokkurt land í heiminum. Sumir bjuggust fastlega við því, að þeir Jilytu að gefast upp vegna vista- skorts áður en fyrsta ár ófriðar- ins væri liðið, en í stað þess þoldu þeir meira en f jðgur ár. En skýrsl- ur þær, sem þeir birta nú eftir ófriðarlokin, bera þess Ijósan vott, að nærri hefir sorfið og manni verð- ur, við lestur þéirra, fyrst fyrir að ætla, að það séu vopn hungursins en eigi önnur, er unnið hafa bug á þjóðhmi. Stjórnin bannaði meðan á ófriðn- um stóð alla birtingu á þeim alvar- legu staðreyndum, sem orðnar voru í heilbrigðismálunum. Hún skipaði meira að segja blöðunum að flytja' ósannar skýrslur um þetta efni, til þess að halda kjarkinum í fólkinu. Einu sinni lét hún útbýta meðal allra iækna í Berlín glæsilegri skýrslu um heilsufar' þjóðarinnar og skipaði þeim að hafa hana til sýnis í biðstofunum hjá sér. En þeim þótti of laugt geugið og ueit- uðu. Merkasta skýrslan, sem skýrir frá sannleikanum í þessu máli, kom ixt í „Berliner klinische "Wbchen- schrift" núna í janúar. Þar segir, að þolanlegt hafi ástandið verið fram á vor 1916; til þess tíma hafi skömtulagið verið talið viðunandi og' jáfnvel verið til tíóta fyrir fólk, sem þjáðist af magaveiki, gigt og öðrum kvillum, sem stafa að sumu leyti af of áti. En þegar ýmsar uavið- synja fæðutegundir fóru að þrjóta og ýmis konar efni, sem eigi að eins höfðu minna næringargildi, heldur voru líka skaðleg melting- arfærunum, komu í staðinn, þá fór útlitið 'að versna. Menn urðu veikir KaupirCtt góðan hlut, þ» mnndu hvar þo ffl»t hann, Sigurjón Pétursson. af matnum og heilsufarið hríð- versnaði og dauðsföllunum fjölg- aði mjög. Árið 1917 dó 50 þúsundum fieira í l'ýzkalandi af börnum 5—15 ára, en á'rið 1913, og 55% fleira af börnum 1—5 ára. Samtímis þessu tók að kalla mátti algjörlega fyrir fa^ðingar. Árín í'yrir ófriðinn hafði þeim, or dóu úr berklaveiki, farið sífækk- andi. En 1917 steig dánartala karla um 4'6% og kvenna um 69% a£ völdum þessarar veiki. Berklaveik- in hefir breiðst svo geigvænlega út á ófriðarárunum, að „árangurinn er 25 ára baráttu við sjúkdóminn er að engu orðinn'', segir blaðið. Aðr- ir sjúkdómar — eins og t. d. lungnabólga — hafa magnast um helming. Þó er inflúenzu-Iungna-' bólga eigi taliu þar með. Úr inflú- enzu hafa dáið 150 þúsund manns í fyrrasumar. Dánartilfellum tók að fjölga strax árin 1915 og 1916, en árið 1917 var þeim fjölgað um 32%. Á ármmm 1915—1918 dóu 763 þús- und manns fram yfir það, sem átt hefði að vera eftir venjunni. Þess- um mannslífum má því bæta viS tölu þeirra, sem lífið mistu á víg- vellinum, þá er talið er manntjón Þjóðverja í ófriðnum. Og margir þeir, sem eftir lifa, eru eigi nema skuggi af sjálfum sér, lamaðir, tærðir, örvinglaðir og taugaveiklaðir. Þýzki prófessorinn Rubuer lýsir Þjóðverjanum svo: „Áhyggjurnar fyrir daglegu brauði hafa tekið huga fólksins allan og óskiftan, öll framtakshugsun, sem áður einkendi þjóðina, hverfur midir fargi sinnuleysisins. BarniS hefir gleymt að brosa, leika sér og ærslast. Það mun líða á löngu þang- að til afleiðingar sultarins eru horfnar og áhugasemin og athafna- fýsain, sem áður var, kemur áný«. Flugfélagið. Eins og flestum mmi konnugt, hafa nokkrir menn hér í bænum unnið að því undanfarna mánuði að greiða nýjasta samgöngutækinn, flugvélunum, leið hingað til lands. Hafa þeir þegar safnað nokkru fé, 20—30 þús. kr. til framkvæmda, og á laugard. boðuðu þeir til fundar í Iðnó til þess að koma á fót föst- um félagsskap fyrir alla þá, sem á- huga haía á málinu. Undirtektir fundarmanna báru þess ljósan vott, að áhugi fyrir framkvæmdiim var mjög mikill. Hnigu orð flestra í þá átt, að einsk- Kaupirðu góðan hiut, þá mwidu hvar þú fékst hann< Sigurjón Pétttrsson. ;

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.