Morgunblaðið - 05.09.1919, Blaðsíða 1

Morgunblaðið - 05.09.1919, Blaðsíða 1
MORGUN 6. árgangur, 282. tölublaö Föstudag 5. september 1019 Isaf oldarpr entsmiðl a GAMLA BIO Gftður drengur. Leikrit i 5 þáttum. Fjarska falleg og efnisrík mynd, vel leikin og útbúnaður hinn vandaðmi, eins og venja er hjá World tfilms Gomp. cPrá ^DanmörRu Flugið. Flogið með farþega. Kl. 7% átti ílugsýningin í gær að byrja, en hún var orðin nærri 8 þegar flugvélin tók sig á loft. Voru í vélhuii'þeir kapt. Faber og brezki vélf'ræðingurinn og skemtu þeir sér nokkrar mínútur í kveldkyrðimii. Pólk v;ar tillölulega fátt inni á velli, eu f jöldi alt í kring um 'hami, og er það illa farið að fólk skuli ekki gjalda inngangseyri til þess uð sjá flugsýninguna. Flugfélagið mun þó þurfa á styrk sem flestra að halda, því það kostar ekki lítið að koma slíku í framkvæmd, sem gert hefir verið, hér á Islandi. Faber flaug lágt í fyrstu ferðinni En hann dvaldi ekki lengi á jörðu, því nokkrum mínútum eftir að haim lenti, fór hann á stað aftur, en var þá einn. Nú flaug hann hátt nokkuð en skamma stund, stöðvaði mótorinn í háa lofti og leið í boga til jarðar. í þriðju ferðinni var Ólafur tDavíðsson útgerðarmaður í Hafn- arfirði farþegi í vélinni. En í síð- ustu ferðinni var formaður Flugfé- lagsins, Garðar Gíslason stórkaup- maður. Á morgun verður að líkindum aftur flogið, ef veður leyfir. Má bú- ast við því að margir vilji gjarna komast á flug, en það mun fullráð- ið, að Faber flytji íarþega í nokkur kvöld. Khöfn 4. sept. Það hefir verið stungið upp á því að leggja alveg niður sjóvígin við Kaupmannahöfn. Verkfall hafuarmanna stendur enn. iStúmenar reióir Khöfn 4. sept. Frá París kemur sú fregn að Rúmenar ætli að neita að skrifa undir friðarsamningana við Austur- ríki. Bandamenn kunna þessu illa og hafa í hyggju að slíta stjórn- málasainbandið við Rúmeníu. SffornarsRra PýzRalanés Khöfn 4. sept. • Þýzkastjórnin álítur breytingar þær, sem bandameun krefjast að gerðar vcrði á stjórnarskrá ríkis- íös algerlega ónauðsynlegar. €?rióarski/málar díusfurrífiis Khöfn 4. sept. Prá Berlín er símað að Austur- rikismenn álíti friðarskilmála þá, Sem bandamenn hafi sett þeim al- <=3órlega eyðileggandi fyrir laudið. ¦Þjóðþingið hefir verið kvatt ^ttian á Iaugardaginn til þess að *3ósa menn til að undirskrifa 8an»ningana. Alþingi Frnmvarp. Hækkun þingfararkaups. Launamálanefnd neðri deildar fiytur frumyarp um þiugfararkaup aiþingismanna. Hljóðar það svo: 1. gr. Alþingismemi skulu hafa 12 kr. þóknun daglega bæði fýrir þann tíma, sem þeir sitja á Alþingi, og þann tíma, sem fer til ferða að heiman til þings og heim af þingi. 2. gr. Ferðakostnað fá alþingis- menn, sem búsettir eru utan Reykjavíkur, endurgoldimi eftir reikningi. — Sameinað Alþing kýs nefnd, sem úrskurðar þingfarar- kaupsreikninga alþingismanna, en forsetar þingsins ávísa upphæðun- um. 3. gr. Auk hinnar daglegu þókn- unar fá alþingismemi sams konar uppbót á henni eins og embættis- menn landsins fá á launum sínum samkvæmt launalögum. 4. gr. Gjöld samkvæmt lögum þessum greiðast úr ríkissjóði. 5. gr. Lög þessi öðlast gildi 1. jaJi. 1020. Þó skal dýrtíðaruppbót sfl, er ttm getur í 3. gr., greiðast frá 1. júlí 1919 'af núver'andi kattpi. 6. gr. Með. lögum þessum eru úr gilcli numiii lög nr. 10, 22. okt. 1912, um þingfararkaup alþingismanna." G r e in a r g e r ð. „Það virðist ekki þurfa að færa rök fyrir ]>ví, að hækka þurfi þing- fararkaupið, né fyrir því, að kaup það, sem sett er í frumvarpið, sé ekki of hátt, enda er það í samræmi við liækkun og stefnu þingsins í launamálinu. Vildi því nefndin í'lytja frv. þetta eftir tilmælum stjórnarinnar, en þó ekki með sömu þóknuu eins og hún vildi. Ekkert annað viröist rétt og sanng,iarnt en að alþingismenn fái endurgoldinn þauii ferðakostnað, sem þeir verða að grciða, og eina ráðið til þess er að greiða hann eft- ir reikningi, sanngjarulegia úr- skurðuðum." Nefndarálit Bifreiðaskatturinn hefir rekið upp höfuðið aftur. Nú er komið svolátandi álit um málið frá fjár'hagsnefnd efri deildar, en hjá henni hefir frv. verið síðan í júlí: ,,Fjárhagsnefnd, eða mciri hluti hennar, hefir við athugun frum- varpsins komist að fastri niður- stöðu um réttmæti þess í aðalatrið- um. Bifreiðum hefir fjöl-gað mjög öi't hér á landi á síðustu árum, er sýn- ir ljóslega, að þær bera sig vel fjár- hagslcga ; verður.því heldur naum- ast móti mælt, að mannflutninga- bifreiðar séu mjög arðvænlegar. Eins og á s'tendur nú, bæði hvað atvinnuveg þennan snertir og þörf ríkissjóðs fyrir tekjuauka, verður ekki annað séð en rétt sé og sann- gjarnt að leggja nokkurn ska'tt á bifreiðar, eins og aorar þjóðir hafa þegar gert. En þar sem nefndin vill gæta sem mestrar varúðar við skattálögur á þonnan sem aðra atvinnuvegi lands- manna, telur hún rétt, að skattur- inn sé lækkaður til muna frá því, sem hann er í frumvarpinu, og lcgg- ur því til, að það verði samþykt með þcssari BREYTINGU. Við 1. gr. Fyrsta málsgrein orðist þannig: Af bifreiðum, sem notaðar eru til mannflutninga, skal greiða árleg- an skatt í ríkissjóð eins og hér segir: Af bifreið fyrir 1 mann ... 100 kr. Af bifreið fyrir 2 mcim .. . 150 kr. Af bifreið fyrir 3 memi ... 200 kr. og svo áfram þanuig, að skattur- inn vex um 50 kr. fyrir hvern mann, sem bifreiðin rúmar, að með- töldum bifreiðarstjóra, þó svo, að skatturinn fari eigi fram úr 450 kr. á bifreið. Alþingi, 2. sept. 1919. Guðm. Olafsson, skrifari og framsögum. H. Steinsson. Undirritaður telur eigi rétt að leggja slíkan skatt og hér um ræðir á bifreiðar, meðan vegir eru í jafn- mikilli vanhirðu og' nú. Maguús Torfasou, form." Þingfnndir i fyrradag. Efri deild. Frumvörp til laga um breythigu á sveitarstjórnarlögnnum og um forkaupsrétt á jörðum urðu að lög- um. Br. á lögum um friðun fugla vís- að til 3. umr. Sömul. frv. til laga um landhelg- isvarnir. Til ^annarar umræðu var vísað : Frv. til laga um heimild til lög- gildingar á fulltrúum bæjarfógeta, til þess að gegna eiginlcgum dóms- störfum' 0. fl. Frv. til laga um br. á 1. gr. laga um laun háskólakcun- ara. Frv. til laga um heimild fyrir landsstjórnina til að lcyfa íslands- banka að auka seðlaupphæð þá, er bankinn má gefa út. Og frv. til stjórnarskrár konungsríkisins. ís- land. Fundur stóð að cins í 40 mínút- ur. Umræður því nær engar, nema hvað forsætisráðherra lét stjórnar- skránni fylgja nokkur orð til nefndarinnar. Mintist hann á bú- setuskilyrðið, og kvaðst ekki mundu láta það mál taka frekar til sín, en vekja kvaðst hann vilja athygli nefndarinnar á ákvæðinu uin íslejizkukunuáltu, er neðri deild samþykti. Lýsti hann því yf- ir, að þetta ákvæði vœri eftir sín- um skilningi brot á sambandslögun- um. Neðri deild. Kl. 9 árdegis hófst fundur. Fór þá fram atkvaíðagreiðsla um II. kafla fjárlaganna. Voru allar br. till. fjárveitinganefndar samþ. nema utanfararstyrkur símamanna — . 2000 kr. Viðurkcndi deildin þanuig nauðsyn allra þessara fjár- veitinga. Er oss eigi ljóst, hvers vegna þessi lítilfjörlegi styrkur til símamanna var feldur, og efumst um að þingmönnum sé það sjálf- Kin ljóst. Kl. 1 hófust umræður að nýju. Stóðu þær með litlum hlcum til kl. 12. Þingftrodir i gœr. Efri deild. Afgr. var til neðri deildar frv. til laga um hafnargerð í Ólafsvík og breyting á hafnarlögum Vest- mannaeyja. Frv. til laga um löggiltar reglu- gcrðir sýslunefuda um eyðing refa varð að lögum. Um breytingu á húsaskattslög- unum urðu talsverðar umræður. Þingmaður ísfirðinga var frV. mótfallinn,en atvinnumálaráðhcrra mælti með því. Mun þingmanni ís- firðinga hafa runnið í skap, þótt vcl í'æri hann með það sem endra- nær. Var orðalag og framburður að vanda slétt og fágað. Sagði hann meðal annars, að fáir lygju meir en um helming, en atvinnu- málaráðherra og stjórnina hafði hann í minnihlutanuin. Frv. var vísað til 3. umr. Frv. til laga um lestagjald af skipuin var vísað til 2. umr. og f jár- hagsnefndar. Neðri deild. • Þar var framhald annarar um- ræðu um fjárlögin. Fundur stóð í 4 tíma. Fór lengstur tími í atkvæða- greiðslu um breytingartillögur f jár- veitinganefndar. Voru þær nær því allar samþyktar. Drepin var þá með 16 :16 atkv. tillagan um f jár- veitingu til að senda íþróttamenn á Olympíuleikana; er eins og skelf- ingarótti grípi þingmenn hvert sinn er það kemur til mála að sýna oss sem sjálfstæða þjóð. Blóð húskarl- anna, er forfeður vorir fluttu hing- að, er trútt cðli sínu. — Nýja Bió Eftirlætiskona stórfurstans. Indverskur sjónleikur i 4 þáttum. Tekinn af Nðrdisk Films Co. Aðalhlutverkin leika þessir alþekta og ígætu leikendur: Lilly Jacobsson, Garlo Wieth og Gunnar Tolnæs. Þeir munu ógjarna gleyma þessiri mynd, er á hana horfa. Bannlagabreytingin i erlendnm blöðnm Margt er talað og ritað um okk- ur íslendinga nú. Við erum smám saman að flytjast nær athygli er- lcndra þjóða. En fátt er það í fari okkar nú, sem nágrannaþjóðirnar hafa rekið eins tilfinnanlega aug- un í eins og bannlagabreytingin í þinginu, I nær 40 blöðum, dönskum, norsk- um og sænskum, úir og grúir af feitum fyrirsögnum greina um baimlagabreytingivia, og rétt til smckks skulu teknar upp nokkrar fyrirsagnir, til þess að menn geti séð hve mikilli virðingu andar af þeim í garð þjóðarinnar yfir þessu skynsamlega(!) og merka (!) til- tæki. í „Esbjcrg Posten" stendur þessi fyrirsögn yfir helztu baanlaga- breytingunni: ..Islandsk Gal'.mati- as. Der drikkes Parfumer, Haar- vand og Kogesprit." í „Vestsjæl- lands Folkeblad" : „500 kr. minst for en Rus". 1 „Nordsjællands ilmvötnum og öðru slíku, vegna þess að það sé drukkið þar. Og það man öll þjóðiii, að það eru þingmennirnir hcnnar,' sem hafa breytt þenuan veglega hróður út um haiia. c DAOBOK :i Veðrið í gær. Reykjavík : Logn, hiti 7,4 st. ísafjörður: Logn, hiti 6,0 st. Akureyri: Logn, 7,5 st. Seyðisf jörður: Logn, hiti 6,6 st. Grímsstaðir:. Logn, hiti 2,5 st. Vestm.eyjar: A. stinn. gola, hiti 7,4 st. Þórshöfn: SV. gola, hiti 10,0 st. I. O. O. F. 101959. Venstreblad" Jslæiiderne drik- ker Parfume, Haarvand og Koge- sprit". í ,,Lolland-Falster Folke- tidende'' : „Nu skal det være Alvor paa Island! Afholdsfanatikerne vil forbyde Indförsel af Parfume og Haarvand!" 1 Middelfarts Venstreblad" : „Islænderne maa ikke drikke Haarvand!". í „Dag- rens Ekko' jlslænderne drikker í kvöld verður kept um „Knatt- spyruuhorn íslands" (sbr. auglýsingu hér í blaðinu í dag). Þátttaka af hálfu knattspyrnufélaganna er óvenju lítil, í þessu móti og keppa eingöngu hin gömlu og þrautseigu félög „Fram" og „K. R.". Má búast við miklu kappi af beggja hálfu, þar eð „hornið" verð- ur nú fulleign „K. R.", ef það vinnur það í kvöld, en hins vegar mun „Fram" hafa mikinn hug á því að svo verði eigi. Þetta verðu'r að öllum líkindum síðasti kappleikurinn á þessu ári milli þessara félaga og niá því vænta að hinir mörgu knattspyrnuvinir þessa bæjar fjölmenni á völlmn í kvöld. Það mun eins reynast í kvöld .eins og ávalt áður, að „spenningurinn" er mestur þegar þessi félög keppa. 2. umræða, scm nú er loks lokið, hefir tekið afarlangan tíma. Birt- um vér hér nöfn þeirra, er teygðu lopann, og ræðufjölda hvers: 1. Jón Magnússon .......... 4 '2. Sigurður Eggerz.......... 11 3. Sigurður Jónsson ........ 2 ,4- Magnús Pctursson ........ 5 5. Bjarni frá Vogi .......... 4 6. Björn Kristjánssou ....... 3 8. Einar Jónsson............ 1 7. Björn Stefánsson......... 3 9. Gísli Svcinsson..........,. 5 10. Jón Jónsson, Hvanná..... 1 11. Magnús Guðmundsson___ 1 12. Matthías Ólafsson ........ 2 13. Pétur Jónssou ........... 3 14. Pétur Ottesen ........... 6 15. Pétur Þórðarson.......... 1 16. Stefáu Stefánsson........ 1 17. Sveinn Ólafsson.......... 1 18. Sigurður Sigurðsson...... 6 19. Þórarinn Jónsson ........ '2 20. Þorleifur Jónssou ........ 1 21. Sigurður Stefánsson...... 1 22. Einar Arnórsson ......... 1 Parfume, Haarvand og Kogesprit''. í „Politiken" : „Islandsk Forbunds- Fanatisme" o. s. frv. o. s. frv. I „Landmandstidende" byrjar greinin á þessa leið: „Það er alt í vitleysu á gömlu sögueyjunni. Hin- ir góðu íslendingar hafa, meðan þeir náðu ekki í glas af góðu víni, glatt sig við hármeðul, ilmvötn og annan hressandi vökva." Þetta sem nú er talið er minst af þeim hæðnislegu og spottandi um- ínælum um baimlagabreytinganiar, sem erlend blöð eru ^ull af. Það cr mcð öðrum orðum auðséð, að þetta frumvarp hefir ekki einung- is gert okkur minkuii heima fyrir, heldur og aflað okkur óafmáan- legrar smánar erlcndis. Og grátleg- ast er, að þingið okkar, sem á að halda sóma okkar og veg á lofti og vera útvörður íslenzkrar menn- ingar, það skuli hafa orðið til þess að kalla réttláta lítilsvirðingu ann- ara þjóða yfir höfuð okkar. Fullveldisviðurkenningin aflaði okkrur álits og samúðar. Nágranna- þjóðimar fögnuðu komu okkar í tölu þcirra. En skyldi ekki gcta skeð, að bannkgabreytingin sú arna deyfði það álit og samúð ? Við getum tæplega búist við, að mikil virðing sé borin fyrir þeirri þjóð, sem „repræsenterar" sjálfa sig með þingmömium, er unga slíku út. Eu nú flýgur það um veröldina hröðum fetum, að banua þurfi að- flutning á islandi á háfmeðulum, „Grullfoss" fór fram hjá Cape Race á þriðjudagskvöldið á leið hingað. Samkvæmt loftskeyti frá skipstjóran- um leið öllum vel um borð. „Gylfi" mun nú vera á leiðinni frá Bretlandi. Með skipinu kemur Hárald- ur Árnason kaupm. og frú hans, en þau hafa dvalið í Bretlandi um hríð. „Sterling" kom í gær að austan, úr hringferð. Farþegar voru 135 á fyrsta t'arrými og um 400 á öðru farrými og þilfari. A meðal farþega voru Jón Sveinsson borgarstj. á Akureyri, Árni Jónsson verzlunarstjóri á Vopnafirði og frú, Jón biskup Helgason og sonur hans Hálfdán stud. theol., Ari Arn- aids bæjarfógeti og frú hans, Krist- ján Blöndal Sauðárkróki, Olafur O. Iiárusson læknir, Gunnar Ólafsson kaupm., frú Elín Einarsson Vest- mannaeyjum, frú Friðgeirsson, læknis- frú Lára Lárusdóttir, Johansen full- trúi H. S. í. V., stabskapt. Grauslund o. fl. o. fl. Mb. Víkingur í'ór i gær til Horna-' fjarðar með vórur fyrir Þórhall J)auí- elsson kaupmann. Fór hanii sjálfur með bátnuin austur. „Ýmir'' kom til Hafnarfjaröar í fyrradag, af síldveiðum nyrðra. Hefir hann aflað 1700 tunnur. Um 70 far- þegar voru með skipinu. . í dag verður engin flugsýning, en líkindi eru til að á morgun verði aug- lýst farþegaflug, og gæti það orðið um kl. 4 eða 5, þegar -ætla má að fólk sé komið úr vinnu. Þó yerður ekki með vissu sagt nema farþegaflugið drag- ist til sunnudags. L

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.