Morgunblaðið - 28.06.1922, Blaðsíða 2

Morgunblaðið - 28.06.1922, Blaðsíða 2
MORGUNBLAHB Þýskaland , hef ir fyrirmynda- nefnd þýska verkfræðingafjelags- ins, rannsóknarstofur í öllum iðn- greinum og aðra eins leiðtoga og Hellmich, Matschoss, Moede, Piorkowski, Schlesinger og Wall- achs. Holland hefir líka merka fyrir- niyndastofnun, og ágætan fræSara í þessum efnum, þar sem er pró- 'fessor Volmer við háskólann í Delft, þar sem alt er gert til þess að brýna fyrir mönnum haganleg vinnubrögð. Jafnvel háskóli Islands sendi fyrir stríðið prófessor Finnboga- son hingað til lands, til að kynna sjer þessi efni. Italía er nú að undirbúa mik- ÍDn alþjóðafund um þessi mál, er á að halda í Genúa; fylgir þar dæmi Spánar, er nýlega hafði al- þjóðafund í Bercelona undir for- ustu dr. Mira. Verkfræðingar frá Svíþjóð og Sviss hafa nýlega verið í landi voru til að kynna sjer fram- kvæmdastjórn og vinnurannsókn- ir og höfum vjer fundrð, að þessir ferðamenn hafa hinn mesta áhuga á vinnuvísindum og telja þau af- ai mikilsverð. Ástralía er að vakna undir forustu Museio. Japan hefir þeg- ar sent dr. Uyeno, forstöðumann hinnar keisaralegu japönsku sál- fræðisstofunnar, hingað til lands, til að kynna sjer framkvæmda- stjórn, vinnuathuganir og vinnu- fræði. Dr. Kan-ichi Tanaka og prófessor Yukiyoshi Koga eru í Ameríku í sama tilgangi. Dr. opinberra mála. Og þann saman- burð er auðvelt að gera. Lítum þá til aðalatvinnuveg- anna, sjávarútvegs og landbún- acar. A sjávarútveginum hafa á síðari tímum orðiö stórvægilegar breyt- ingar. Hann hefur varpað af sjer fornum fjötrum fátæktar og fram- taksleysis, risið upp með nýjum krafti, fengið nýtísku útbúnað og stendur nú að allra dómi full- komlega jafnfætis sama atvinnu- rekstri í nágrannalöndunum. Is- lenski fiskurinn er nú orðin eftir- sótt vara og talinn. víða best verk- aði fiskurinn á heimsmarkaðinum. Á þessum atvinnuvegi fremur öllum öðrum hvílir nú heildar búskapur íslensku þjóðarinnar, þaðan renur megnið af tekjunum í landssjóSinn, sem gert ha'fa land- inu kleift að koma upp nýjum mentastofnunum og menningarfyr irtækjum og yfir höfuð að bera þann kostnað, sem aukið sjálfstæði og vaxandi þjóðarþroski hlýtur að hafa í för meö sjer. Bíði þessi atvinnuvegur verulega hnekki, hlýtur það óhjákvæmilega að hafa þær afleiðingar, að þjóðarbú- skapurinn í heild sinni færist aftur á bak til eldra ásigkomu- lags, mentastofnanir og menning- arfyrirtæki hins nýrri tíma legg- ist niður og þroski og kjarkur þióðarinnar, sem 'fengiS hefir byr undir vængi á síðari árum, fari aftur þverrandi. Hinn nýji, aukni og umskapaði sjávarútvegur, er langstærsta framfarasporið, sem hjer hefir verið stigið 'á svæði Uyeno ætlar að halda áfram ferð atvinnumálanna. sinni kringum hnöttinn og kynna sjer þetta efni í mörgum löndum. Onnur lönd í Asíu koma eflaust á eftir á þessum brautum". Gilbreth ætlast nú til, að öllum þessum vinnufræðaforða, er Ame- ríkumenn fengju frá bandamönn- um yrði síðan komið fyrir á bóka- safni, eða sjerstakri stofnun í Ameríku, þar sem hver er vildi gæti fengið fræðslu um bestu að- ferðir, er menn þektu í hvaða Þessi greiðsla mundi ekki síður koma bandamönnum að haldi en Ameríkumönnum, því að þegar hver þjóðin færi að rannsaka að- ferðir sínar, til þess að geta gert grein fyrir þeim, mundi henni ekki aðeins verða ljósara en áður hverjar af aðferðum hennar væru bestar og leggja meiri stund á þær en áður, heldur mundi hún við rannsóknina finna margtnýtt, er til bóta horfði, og græða þann- ig sjálf á því að greiða skuld sína. Þessar tillögur Gilbreths virð- ast mjer svo frumlegar og vitur- legar, að jeg geri rá?5 fyrir að íslenskir lesendur hafi gaman af að heyra um þær. Guðm. Finnbogason. Samanburðup. Elöðin. — Listarnir. - málastefnurnar. Lands- Tíminn nefnir D-listann venju- lega Morgunblaðs-lista, en B-list- inn er, eins og vera ber, kendur við Tímann. Mbl. amast ekkert við því, að D-listinn sje við það kendur. En mun þessara tveggja lista ætti þá að mega finna m. a. í afstöou Mbl. og Lögr. annars V6gar en Tímans bins vegar til En hvernig hefur nú afstaða Mbl. og Lögr. annars vegar og Tímans hins vegar veriS til þess- arar greinar atvinnulífsins 1 Mbl. og Lögr. hafa jafnan sýnt henni velvilja, en Tíminn hefir frá upp- hafi tilveru sinnar sýnt henni beinan fjandskap, bæði atvinnu- vtginum í heild og eins einstökum fcrvígismönnum hans, sem verið hafa . margir hverjir dugmestu kraftar þessa þjóðfjelags á und- anförnum árum. Verk þeirra og þýðing þess fyrir þjóðarheildina hefur Tíminn aldrei skilið. Hann hefur ofsótt með þráa og þröng- sýni þennan kraftmesta nýgræð- ing í íslensku atvinnulífi, stöð- ugt reynt að skapa óvild gegn honum meðal lesenda sinna. Og kunnugt er það, að Jónas frá Hriflu, sem Tíminn styður nú til landskjörs, var, að allra kunn- ugra dómi, einn af helstu undir- róðursmönnunum, er stofnað var til hins alræmda verkfalls hjer í bænum fyrir nokkrum árum meSal togarhásetanna. Síðasta og ljósasta dæmið um illan hug þeirra Tímamannanna til sjávarútvegs- ins, samfara algerðu skilnings- leysi þeirra á gildi hans fyrir þjóðarbúskapinn í heild, er fram- koma þeirra og blaðs þeirra í Spánartollsmálinu. — Mbl. og Lögr. hafa aftur á móti veitt þess- um atvinnuvegi allan þann stuðn- ing, sem blöð geta í tje látið. Hver stefnan er þarna rjettari og heillavænlegri ? . — Því eiga menn að svara viö kosningarnar 8. næsta mánaðar. Þá er að minnast á hinn aðal- atvinnuveginn, landbúnaðinn. — Hann hefir ekki tekið framförum, sem samsvari framförum sjávar- útvegsins, heldur orðið aftur úr. En hverjir hafa borið fram víð- tækustu tillögurnar til viðreisnar honnm, þær tillögurnar, sem ísjer fela mesta framsýni og bjartsýni? Það eru ekki Tímamennirnir. Það eru forvígismenn járnbrautar- málsins og vatnavirkjunarinnar. Og það er Lögrjetta, sem hefur beitt sjer fyrir þeim málum, en ekki Tíminn. Lögr. hefur .frá upphafi og alt fram til þessa verið eins blaðið, sem sint hefir þessum málum að nokkru ráði. í riti Sam- vinnufjelaganna hefur Jónas frá Hriflu lagt eindregiS á móti járn- brautarmálinu, og fyrir nokkrum árum áttu flokksmenn Tímans þátt í því að hefta framkvæmd vatnavirkjunarmálsins, og blaðið fylgdi þeim þar að málum. Það hefir leiðst þar út í stagl og þvælu um litíls verð aukaatriði, en aldr- ei skilið neitt í aðalatriðunum. -— Mætti síðar fara nánar út í það, að sýna afstöðu Tímamannanna til þessara tveggja aðalframtíðar- mála íslenska landbúnaSarins. Efsti maður D-listans, Jón Magnússon, hefir jafnan verið einn áhugamesti maðurinn um all- ar tilraunir, sem gerðar hafa ver- ið til þess að hrinda þessum stór- málum eitthvað áleiðis.. í báSum þeim hefir hann verið meðal fremstu forgangsmannanna. Og sama er að segja um annanmann D-listans, Sigurð Sigurðsson bú- fræðing, sem þar fyrir utan hefir átt meiri og minni þátt í öllum búnaSarmálaframförum hjer á l^ndi síðustu áratugina. Þarf ekki að telja upp verðleika hans á, ^ið >að, sem menn á íslandi alment því sviði, með því að Öllum bænd-! halda um ritdómara. Glaxo-barn! Þetta er fyrsti íslend- ingurinn, sem eingöngi1 hefir verið alinn á 61»*° frá því hann var þrigðJ* vikna gamall. Nú er hani1 sex mánaða. Hann heflr aðeins di «kkíóGla»° og aldrei fengiö neina aðra todU' Honum hefir aldrei orði" misdægurt og altaf té& jöfnum framförum. Mör| börn búa að því aila »fi að þau fá ekki nóga brjóstó' mjólk fyrsta árið. Ql^° getur bætt úr því, Börnin þurfa enga aðra fæðu eD Glaxo og hún gerir Þ811 hrauat og bráðþroska Látið ekki börnin yðar vera áu Glaxo. PörðuF Sueinsson s Ci Tímanum en víður í Lögrjettu. Þetta er þaö, sem máli og stefn- ,um skiftir, en efcki karp um ó- veruleg smáatriði. Útsjónin frá dálkum Tímans er moldvörpunn- ar sjóndeildarhringur. Þaðan sjest hvorki til fossa nje fjalla, ogekki að tala um það, að útsjónin til hafsins er alveg lokuð. Prh. Athugasemö um landsins eru þeir kunnir. Þótt | -------- Jónas leggi Tímaskrif sín á meta-! 1 blöðum að heiman verður mik skálarnar, verða þau ljettvæg ilg misskilnings vart, þar sem sí móti ritum og störfum Sigurðar, o£, æ er kvartað undan vöntun á Sigurössonar í þágu íslensks land-' góSum ritdómum, rjett eins og búnaðar. En það er Tíminn, sem' það væri betri ritdómurum í lóf a boðið hefir upp á þennan saman- lagt að koma í veg fyrir öll þau burð, sem hjer er gerður, með. kynstur af mishepnuðúm ritsmíð- grein, sem blaðiö flytur 17. þ. m. um, sem sett eru saman á Islandi Frá Lögr. hálfu skal því haldið , um þessar mundir. Hið sannasta fram, að greinar þær, sem hún í þessu efni er, að hversu góðir hefir flutt um viðreisn íslensks'sem ritdómarar kunna að vera, landbúnaðar, bæði fyr og síðar,' geta þeir ekki kent efnilegum rit- sjeu yfir höfuð veigameiri og vííS- j höfundum að skrifa. Maður sem tækari en greinar Tímans um hin er góðum ritkostum búinn og á sömu mál, án þess þó að ritstj. sjálfstæði til að bera í hugsun og Lögr. geri kröfu til þess að vera framsögn, hann fer ekki eftir því, talinn sjerfræðingur í þeim efn-' sem ritdómarinn álítur best, held- um. — Tíminn frá 17. þ. mán.; ur eftir hinu, sem hann sjálfur hampar hátt greinaflokki eftir J.; álítur best. Góður rithöfundur J., sem staðið hefir þar í blaðinu hefir ekkert tjí þeirra að sækja, og heitir „Komandi ár". Er auð- sem um bækur rita. Meistara- heyrt, að höf. greinanna hyggur, verkin eru hið eina, er veitt get- sjálfur, að þar sje fram flutturlui rithöfundi skólun og hann leit- fagnaðarboðskapur, sem ekki eigi' av þangað til að komast í snert- sinn líka í íslenskum ritum, sem^ingu viS anda snillinnar. Sjer- um líkt efni fjalla. Hann er svo hugulsamur, að draga þarna sam- an í eitt þau atriði þessara gieina hverja bókmentaöld einkennirein hver sjerstök tóntegund, sem hún leikur í öll lög sín. f þeim kór sinna, sem hann telur aðalatriðin. J segir fátt af ritdómurunum, því Og merkilegt má þaS kallast, ef mörgum hefir ekki farið líkt og þeim, sem þetta ritar, að þeim hafi þótt lítið til innihaldsins koma, eftir útdrættinum að dæma. Þetta er ekki annað en hjakk og stagl um þau dægurmál, sem nu eru mest rædd í blöðunum, sumt áður marghrakiö, en annað smá- meistarar hverrar aldar gefa hjer tóninn. Aðra líkingu mætti nota og segja að þeir væru víngarðs- herrarnir. f raun og veru verður ritdómari aldrei talinn með fyrsta flokks rithöfundum. Bitdómarar skapa ekki skóla, þeir skrifa ekki guðspjöll, heldur leggja út af því sem aðrir skrifa. Lessing eöa munir glerbrot, sem tínd eruupp Brandes, sem einhver mundi kann hjer og þar. Hvergi er opnuð víð ske vilja minna á í þessu sam- útsýn til framtíðarinnar. Beri bandi, standa ekki hátt í virðing- menn þetta saman við greinar,sem Lögr. hefir flutt um járnbrautar- mál, fossamál, áveitumál o. s. frv. og þá útsýn, sem í sambandi við þessi mál hefir verið opnuo hug- um manna um framtíð landbúnað- arins í samvinnu og samkomulagi við aðra atvinnuvegi landsins, þá munu menn geta fundið, að meg- inmunurinn felst í því, hve sjón- deildarhringurinn er þrðngurhjá arstiga bókmentanna fyrir rit- díma, heldur fyrir verk, er hófu þá upp fyrir ritdómara, meistara- leg verk er geymdu andlegarupp- sprettur og gáfu samtíðarmönn- unum tóninn. Fánýti ritdóma og ritdómara er ljdst, ef menn líta á árangurinn af starfi þeirra, hvort heldur þeir fjalla um efhi sín já- kvætt eða neikvætt. Eit, sem mik- inn fagnaðarboðskap eða mikla Sá maður sem býður út vinstúlfc11 sinni og gleymir að taka með 8}& Tobler hann er vís til að gleyma eiD' hverju fleira. speki hefir aö færa, eða þá r'{ sem brýtur í bág við tímana °^ ev lykill að nýjum hugarheimtU11' það lifir og getur ekki dáið nj* týnst, fremur en annað, sem ** góðu bergi er brotið. Nú ^t& menn hundruS þvílíkra dæma, a" ritdómarar hafi fordæmt slík r1*' og er það kannske ekki ónáttur' legt, þar eð ritdómari í orðs»lS í'ylsta skilningi er hvorki sá se* skapar nje skilur meistaralegar hugsanir. En hins eru engin dæ101' að slík rit hafi hrotið fyrir ***" ernisstapa þrátt fyrir ofsókmr ritdómara, — eða yfirleitt annar^ sem tala tungum lýðsins og altat eru um seinan tilbúnir a8 taka * móti nýjum hugsunum. Af þess* má sjá,. að gott rit og lífvænleg* heldur jafnóhaggað velli fyrlf því sem ritdómarar segja, og a" það kemur í sama stað niður hvort þeir fara lofsyrðum e^a lasts um bækur, sem eru hugsaSai af snild. Kannske líður nokktir tími' áður en nýjar og stórgóða* hugsanir verða viðurkendar, kafl11 ske verSa þær aldrei skildar e** framkvæmdar, en samt er ekkert nægilega sterkt til að koma p^ fyrir kattarnef og þá síst ritdóö1' arar. Firra væri að halda því frað1' að ritdómarar ætíð sje bliudjf fyrir ágæti nýrra (eða nýjaðra^ hugsana. En þó þeir hafi allaJJ vilja á að halda því fram, se)jl snillingurinn hefir sagt, þá e starf það jafnlítilsvirði eins °* einhver vildi herma eftir þm^' unni með dálítilli trumbu. Stór hugsun og mikilfengleg talar ftT ir sjer sjálf með álíka kraf+-' °^ Jehóva af fjallinu Sínaí og hv^ menn eru me'ð hsnni eða mot'- P er það alt saman gjálfur og gl30' ur; fyr en veit hefir hún ^ undir sig heiminn. «vo að iBeI1 jafnvel urðu þess ekici varir Wf ig þeir tóku sinnaskiftum. Á ^^ bóginn er það alkunna hvernig rJ dómarar oft verð til að hæla al,r handa bannsettu rusli og gera & ið úr bókum, sem eru jafnvel lausari en svo að mestu naut SJ sína eigin spegilmynd þar óskeC1. _^ Sömuleiðis hefja þeir oft til $& anna bækur sem geyma al^eD* , og þvældar hugsanir sem hver inger útblásin af t. d. eins og ra er á um Gest eineygða eftir G1 ^.i Gunnarsson og fmwat jáVbte^

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.