Morgunblaðið - 06.03.1923, Blaðsíða 3

Morgunblaðið - 06.03.1923, Blaðsíða 3
MORGUNBLAÐIÐ Eftir Halldór frá Laxnesi. Á vordegi, svo undrahlýjum og björtum vordegi, með útrænu og fuglasöng, — þá var Lauga graf- in, Lauga í Gvöndarkoti. Nokkrir nágrannar söfnuðust inn í hálfhrunið kotið, og hús- ráðendurnir, karlinn og kerlingin, hröktust úr einu horninu í annað og hóstuðu, því að þau höfðu moikin lungu; en dætur oddvit- ans gáfu kaffi og sætabrauð upp á sveitarinnar reikning. En þótt veitslan væri ekkistór, þí\ hafði víst annað eins umstang, annar eins þys og áhugi, aldrei verið utan um Laugu fyr, ekki «inu sinni þegar hún átti krakk- ann. Jeg var á fermingaraldri þegar þetta gerðist og var sjálf- -ur einn í hópnum. En þar eð jeg átti ekki samstöðu með neinum ¦erfisgestanna, sat jeg úti í krók og tugði eldspýtu, eini krakkinn. JTeg hafði svo oft verið sendur með glaðning til Laugu frá ömmu minni. Og æfinlega þegar Lauga var búin að kveðja inig og biðja guð að blessa hana ömmu mína, þá kastaði hún fram þessum órök- studda spádómi, eina andríkis- vottinum sem hún átti til í eigu sinni: Skyldi hann ekki fara að koma á landsunnan núna! — En nú var skotið tómt, þar sem Lauga gamla hafði setið, já, meira að segja búið að þvo hvítu mygluna burt: Lauga var komin í himin- inn og spáði víst aldrei landsynn- ingi framar. Og amma mín hafði rsent mig til hennar í síðasta sinn, að þessu sinni til að fylgja henni til grafar. Htisfreyjurnar sátu í hnapp um nriðbik baðstofunnar og töluðu Dm haustull og vorull. Bændurnir voru Ijettir á brúnina og ræddu •sveitarmál. Nú var þó sú tíð liðin, að nokkur hreppsnefndarmanna .gæti gerst andríkur út af Laugu framar og sagt að slíkt fólk væri ekkert nema nálykt alt. sitt líf; aiú urðu menn að finna upp á einhverju öðru til að vera and- ríkir yfir. — Já, seinast í vor höfðu þeir hárifist á hreppastefn- unni, rifist út af Laugu, út af J>ví hvað hún æti mikið, hvað hún væri mikill sóði, hvað hún væri gagnslaus (•— eins og hún reynd- ;ar hefði altaf verið) vita-bráð- •ónýt, andskotanum ónýtari; — enginn hafði boðið hana niður. — Guði sje lof, nii var hún dauð; -engir þurftu að leiða saman hesta ;sína út af Laugu framar. Gott var blessað kaffið og kok- nrnar sætar og mjúkar eins og liunang. Þessu átti Lauga þó' eft- ir að koma til leiðar! — Það var •lika biiið að taka henni gröfina; allir fengu aftur í bollann. Piltur einn frammi við dyr tók "^Pp pípu sína og reykti; hann hafði verið í Reykjavík og lært og þess vegna reykti hann allan tímann meðan á húskveðjunni stóð, og skóf neglur sínar. Kistan var borin inn: sterklegt ílát, þokkalegt, óbrúkað. Hminn frá ómálaðri fururini lagði um fúla baðstofuna stundarkorn, en hann varð brátt að rýma fyrii* tó- bakssvælunni frá piltinum. Þarna lá nú Lauga, smælinginn, kannske í hreinum náttkjól frá hreppsnefndinni, því nú var hnn dáin. Hún var fædd blind og dugði ekki einu sinni til að moka fjós. Guðs volaður vesalingur alt sitt líf, fædd á sveit, dauð á svait, alin upp við sult, klæðleysi, fleng- ingar. Áldrei hlýtt orð, vinurinn enginn, nema hundurinn og kött- urinn, því að hún fjekk aidrei svo lítinn mat, að hún hefði ekki eitthvað afgangs handa þeim. Og þó hefur líklega hundurinn Strútur lítils að sakna. Senni- lega skilur hann ekki einu sinni að Lauga er dauð; en það skiftir þá litlu máli: hann minnist þess víst ekki heldur, að hún hafi nokkru sinni verið til. Spjátrungarnir voru þær verur aðrar, sem góðs nutu' af Laugu: Þeir styttu sjer svo marga stund- ina með því að henda að henni spje. Aldrei komst Lauga á betri bæi, en var stöðugt sett niður á kotin; sextíu ár andaði hún að sjer eld- húsbrælu, fjósalykt og öðrum ó- dauni. Meðan hún var í Bjarnar- koti var hún látin sofa í auðum bás í f jósinu, og þarna innan um blessaðar kýrnar skeði hvað eina, já, þar átti Lauga barn. En barn- 1? var föðurlaust, því að bóndinn sór. Það gat svo margur hafa átt barnið með Laugu í myrkrinu. Hið versta var, að króinn var tek. inn frá henni og látinn í annan kvalastað, þar sem hann gekk til feðra sinna. Já, hið versta. Því upp úr þessu fjekk Lauga floga- veikina og blóðspýjuna og varð fólki margfaldur ómagi. Jeg man hvernig hún tók í hönd mína, þegar jeg fæiði henni glaðning, hvernig hún þuklaði lófa minn, upp í greip, fram á fingurgóma, hvílíkt handtak, skjálfandi kvein- andi, hrópandi á samúð, líkn. Það sker mig í hjartað, er jeg hugsa um hvað hún var fátæk, voluð, hvað Drottiim var henni lítið góður. — Úr því enga líkræðu átti að halda, þá hafði kona oddvitans 'endilega viljað hafa einhverja húskveðjumynd; Lauga hafði þó ekki verið heiðin. Og presturinn talaði nú um sorgir og þreng- ingar mannlífsins. Um Guð tal- aði hann, hve óskiljanlegir væru dómar hans, órannsakandi vegir hans. Og hann talaði um sælu himnanna, um ljósið í sölum Guðs, Gffl englaraddirnar, um blóð lambsins, sem þvægi syndina burt. Og fólkið beið með óþreyju eftir að komast út í sólskinið og útrænuna. Karlinn og kerlingin hóstuðu utar í göngunum. Bænd- urnir tóku í nefið og snýttu sjer, ropuðu og spýttu. En húsfreyj- urnar krosslögðu hendurnar á maganum og settu upp hátíðasvip til þess að bæla niður geispana. Pilturinn við dyrnar reykti pípu sína án afláts og krotaði í neglur sjer, til þess að láta í ljósi fyrir- litningu á samkundunni. Jeg hafði tuggið eldspýtuna upp til agna og starði nú hálfgert við- utan á prestinn sem stóð þarna uppblásinn og rauður og þuldi upp úr sjer ýmiskonar speki yfir Laugu gömlu. En þegar jeg kom heim, og enda oft. á síðan hef jeg fengið tár í augun yfir Laugu. Ekki vegna þess að jeg syrgði hana, heldur við tilhugsunina um þessa tak- markalausu fátækt, sem hún átti við að búa meðan hún lifði, — Lauga í Gvöndarkoti, blinda Lauga. Að hún skyldi ekki hafa borið gæfu til, að láta neinum neitt í tje, sem yrði goldið með tári, daginn þegar hún var borin til moldar. Mjer finst jeg geta grátið yfir því énn þann dag í dag, hvað Drottinn var henni lítið góður. Hundurinn Strútur stóð á kál- garðsveggnum og snuðraði með trýninu eftir líkfylgdinni, þegar hún reið úr hlaði. Liklega hefir útrænan borið nályktina upp að vitum hans. — -----------o----------- Ullarsalan. Að undanförnu hefir íslenskull verið seld að mestu leyti í Banda- ríkjunum. Hún hefir verið seld þar sem teppaull og þannig kom- ist í þá flokka ullar, sem lægst cru tollaðir. En nú nýlega hefir orðið breyting á þessu og íslenska ullin verið flutt í annan flokk, sem miklu hærri tollur er lagð- ur á, og er munurinn svo mikill, að talið er að úti muni vera um markaðinn þarna. Hrl. síiníregmr frá frjettaritara Morgtmblaðsins. Khöfn, 5. mars. Frakkar ganga enn lengra. Frá Essen er símað, að Prakkar hafi tekið í fyrradag aðal-járn- brautarstöSina í Essen, og hefir vio það stöSvast aliur þj'skur járn- brautarekstur í Ruhrhjeruðunum. Frá Berlín er símað, ao Prakkar hafi ennfremur fariS yfir Rínar- fljótið og tekið Mannheim og Karls- ruhe, og tekiö í sínar hendur alla umferð um fljótið. Cuno hefir form- lega mótmælt þessum yfirgangi og hvatt þjóðina til aS halda áfram sömu mótstöðu gegn Prökkum og á'Sur. Ameríkumenn meðmæltir Bretum. Frá London er símaS, að Ame- ríkumonn mótmæli myndun banda- lags á meginlandi Evrópit gegn Bret um. Dagbók. D Edda 5923367—1 A B Kórfjelag Páls ísólfssonar er beðið um að mæta í kvöld kl. 8y2 stund- víslega. D. Hljómleikar próf. Svb. Svein- björnsson voru vel sóttir á laugar- daginn, hvert sæti skipað í húsinn, og var tónskáldinu tekið með dynj- andi lófaklappi, er hann sýndi sig á söngpallinum. Á sunnudaginn voru hljómleikarnir endurteknir og var húsið enn fult, eða því sem næst. Kór háskólastúdenta söng þarna undir nýjum lögum eftir Sveinbjörnsson „Ó, fögur er vor fósturjörð", — „Ó, blessuð vertu sumarsól", — „Að leikslokum" o. fl., og var J?eim öll um tekið með miklum fögnuði. Sjálf ur ljek prófessorinn á hljóðfæri og einnig pórarinn Guðmundsson. Að lokum söng stúdentaflokkurinn „Ó, guð vors lands", og stóðu áheyrend ur upp meðan þjóðsöngurinn var sunginn. — Mun bráðlega verða sagt ítarlegar frá hinum nýju lögum, sem þarna voru sungin. En það mun próf. Svb. Svb. hafa fundið við þetta tækifæri, að hann er löndum sínum kærkominn heim. Ynnur, saltskip, sem hjer var fyrir nokkru, strandaði í Vestmannaeyjum á sunnudaginn, og brotnaði svo að vonlaust er um að ná því út nftur. — Ekkert slys varð við strandið. Var langt komið meo uppskipun á salti því sem í skipinu var fyrir j sirandið, og enginn fiskur kominn í það. En það átti að taka fisk til Spánar. G-uUfoss kom hingað í gær frá út- löndum, og fer til Vestfjarðar ann- að kvöld að líkindum. Farþegar frá íitlöndum voru sárafáir; meðalþeirra voru Christensen bróðir lyfsalans í Stykkishólmi, Mr. Mau umboðsmaður Lever Bros, Mr. ^Verson, Chouillou, M. Serret, Árni porsteinsson í Hafn- arfirði, sjera Björn porláksson á Dvergasteini, sjera Magnús Bl. Jóns- son frá Vallanesi, Hermann porsteins son frá Seyðisfirði, Guðmundur Loftsson bankastjóri og Snæbjörn Arnljótsson kaupmaður. Togararnir. Nýlega eru komnir frá Englandi Apríl, Egill Skallagríms- son, og Gulltoppur. Austri kom í gær. Togararnir munu nú allir fara að veiða í salt. Föstuguðsþjónusta á morgun kl. 7y2 síðd. í frikirkjunni í Hafnar- f'trði. Pátæku hjónunum hafa borist alls 30 kr., 10 fr. Á., 10 frá N. N. og 10 frá Ekkju. pingvellir eru nú auglýstir lausir til umsóknar. Frestur er til 15. apríl. Söngflokkur Páls ísólfssonar fór & sunnudaginn suður í Hafnarfjörð og söng þar fyrir fullri þjóðkirkj- unni. Mun Hafnfirðingum hafa þótt mikið til söngsins koma. Dylgjur Tímans um fjárstyrk til Morgunblaðsins úr ýmsum áttum eru vottur um öfund, en hafa annars ekki við neitt að styðjast. Mbl. hefir borið sig fjárhagslega síðastliðið ár, eins og áður hefir verið frá skýrt, án nokkurs styrks frá fjelögum eða einstökum möimum, þ. e. tekjur blaðs ii:s af áskriftum og auglýsingum bera allan útgáfukostnað þess. — En ekki er að kynja, þótt blöðum, sem jetið hafa upp á skömmum tíma heila sjóði, með tugum þúsunda króna, og aldrei geta gert sjer vonir um að verða annað en ómagar á útgefendum si'num, þyki þetta ótrúlegt. Eins og öllum þorra Beykvíkinga og íbúum nálægra kaupstaða erkunn- ugt, er Morgunblaðið það blað, er auglýsingar gera mest gagn í í Reykja vík og nálægum bygðum. En til þess a*> afla kaupenda fyrir vörur yðar út um sveitir og fjarlægari bygðir landsins er Lögrjetta rjetta blaðið. Sá tími er nú ekki fjarri, að vor- kauptíð sveitanna komi, og ættu því þeir, er vörur hafa er til landbúnað- ar og notkunar í sveitum eru nauð- synlegar að auglýsa sem fyrst í Lög- rjettu, Skrifstofur Morgunblaðsins og Logrjettu í Austurstræti 5 veita aug- lýsingum í bæði blöðin móttöku. Bifreiðir austur. Útaf því, sem Mbl. sagði nýlega, að það mundi vera einsdæmi að bifreiðar færu austur yfir fjall á þessum tíma, hefir blað- inu verið sagt, að veturinn 1917 hafi Gunn&r Ólafsson bifreiðarstjóri hald- ið uppi föstum bifreiðarferðum aus*- ur á Eyrarbakka frá þVí um miðjan jamiar og til 1. mars. Sýnir það, að þann vetur hefir verið álíka snjóljett á Hellisheiði og nú er. Blaðið hafði ennfremur tal af Magnúsi Bjarnasyni bifreiðarstjóra, sem var annar þeirra manna er fóru austur í fyrradag. Sagði hann að snjór væri svo mikill á Hellisheiði, at ekki sæist til vegarins frá Smiðju- laust og góðan spöi austur, en fönn- in er svo hörð, að færðin er hvergi betri á leiðinni en einmitt yfir hana. Eina torfæran á leiðinni voru árnar í Ölfusinu. Á suðurleiðinni var skör- Reynið hinar viðurkendu Fi s k i I i n u p f rá Levi Jackson & Sons Glos8op, England. Einkaumboðsm. fyrir íaland fijalti Biörnssan 5 Ca. Lækjarg. 6 b. Uppkueikja. Birkiviður 2 krónur bagginn á 20 kg. heimflutt. Hellusund 3. Sími 426. Skógræktarstjórinn. Hlutafjelagið ísólfur selui* góðan matarf isk. — Simi 994. — líúsmæðuv! Reynslan mun sanna að „Smárasmjörlikid" er bragðbest og notadrýgst, til við- bits og bökunar. — Dœmld sjálfar um gcsðin. Skakan lítur þannig út: ITl^SmjörlíkisoerSmiEcykjavik) j.J Umboðsmaður: Ingimar Brynjólfsson. Til sölu i 200 metra rimlagirðing (staura- girðing), hentug um kálgarða; 1.75 kr. metr. Hellnsundi 3, sími 426. ______ Skógræktarstjórinn. in við eina þeirra svo há,- að hún I braut ljóskerin á bifreiðinni. Hefir | það dregist of lengi að þessar smá ár yrðu brúaðar, því þær hafa oft orðið til þess að tefja umferi^ rcanna. Frá Danmörku. I C. Christensen þjóðþmgsmað- ur hefir nýlega haldið fyrirlest- ui í „Husholdningsselskabet" um ræktun Heiðanna. Eins og kunn- ugt er, er I. C. Christensen for- maður í stjórn Heiðafjelagsins. Á því hefir borið upp á síðkastið,

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.