Morgunblaðið - 07.12.1924, Blaðsíða 5

Morgunblaðið - 07.12.1924, Blaðsíða 5
Aukablað Murgunhl. 7. deia. '24, iiími MO*GUNBLA»I§ Munið eftir þescu em* innlenda fjelagi þeger þjer ejóvátryggid. 542. Pósthólf 417 og 674. Simneffnii Insurance. Efnalaug Rey k ja ví kur Laugavegi 32 B. — Simi 1300. — Símnefui: Efnalaug. Hremsar með nýtfcku áhöldum og aðferðum allan óhreinan fatna' ©g dúka, úr hvaða efni aem er. Litar upplituð fðt, og breytir sm tít eftir óskum. ¦ykur þegiadil Spawr fj«! Linoleum-gólföúkar. Miklar birgðir nýkomnar. ~ Lægota verð í bænum.JS ¦ lónatan Þorsteinsson Simi 8 6 4. Kauplð leirvörur, matvörur og hreinlæt- fcvörur i Versl. „ÞBrf", Hverf- iagötu 56, ðimi 1137. Munið að kaapbætiamiði fylgir hverjum 5 krónu kaupum. S i mari 24 verslunln, 23 Pouieem, 27 Foeeber* a,»pp*T»% 89. 3árnsmíöauerkfæri. mannabygðum.pví Strandarkirkja er anuað 'og meira en venjulegt guðsþjónu.stuhús, hún hefir læst sig inn í meðvituiid þjóðarinnar fyrir mörgum öldum síðan, og steMur þar óhágganleg; þó sand- byljir eyði Selvog. Gissur hvíti eða Staða-Árni. 51 Hvert mannsbam í landinu, sem komið er til vits og ára, kannast við nafnið Strandarkirkja, í sam- bandi við áheitin, sem henui eim ánöfnuð. Færri eru þeir, sein þekkja nokkuð til kirkju þessarar, eða vita nokkuð um, hvernig á áheit- nnnm stendur. Til eru þeir, sem heita á Strandarkirkju í þeirri trú, að hún sje óbygð. Hafi hún 'eyðilagst fyrir einhverjar orsakir, °s? sóknin sje kirkjulaua, sje því fkki nema s.iálfsögð skylda góðra manuá, 0g guðhraeddra, að láta eitthvað af 'hendi rakna, til þess- arar „fyrirhuguðu" kirkju.. En sannkúkurinn er, að Strand- arkirkja er að tiltölu við sóknar- barnafjölda, einhver langríkasta kirkja landsins, enda stendur hún sVo föstum fótnm, sem frekast er unt. Frá ómuntíð, hefir Straudar- kifkja staðið þar sem húu stendur ena 1 dag. Og hún stendur óbif- atúeg, þð bygðki sje eydd um- hverfis, höfuðbólið Strönd, sje eyoílagt af sandfoki fyrir 200 áriim. pó hin fnrn;i dóm'kirk.ia í Skálholti sje gengin saman í hrör- legan hjall, og kirkjur hafi verið lagðar niður í blómlegum sveit m, stendur Strandarkirkja. f jarri Knginn veit með vissu, hvcr bygði fyrst kirkju á Strönd í Selvogi. En munnmælunum kem- ur saman um, hver tildrög voru tii þess, að kirkja var þar reist. Munnmæli herina, að sjálfur for- faðir ísleuskrar kristni, Gissur hvíti, hafi eitt sinu lent í sjáv- arháska, og hafi haun heitið því, að þar skyldi hann kirkju reisa, er hann næði landi. Sr. Ól. Ólafs- son var prestur í Selvogi á árunum H880—-'84, og heyrði hann þar uauara sagt frá atbtirði þessum. Er skipið nálgaðist land, sáu skipverjar hvítklæddan, inann standa í fjörunni við vík eina. Sigldu þeir skipinu þangað og tóku þar land. Heitir þar síðan Engilvík. Er hún skamt frá, þar sem kirkjan stendur. Aðrar sÖgur segja manninn hafa heitið Ái-na, er í sjóhrakningunum lenti, og það hafi jafnvel ^ verið Staða-Árni sjálfur. En svo mikið e;- víst, að rekamark kirkjunnar er /\, enn í dag. Áheit og átrúnaCur. Ógerlegt er nieð öllu, að gera sjer í hugarlund, hvað til er í þessum sögum, því fátt eitt vita menn um sögu Selvogs á e'ist'.i íímum. Meiiu vita, að pórir haust- niyrkur nam þar land, en síðan segii- ekki af Selvogsmönnum fyrri en á þrettándu öld. — En í dögum Staða-Arna bjo Erlendur lögmaðui- sterki Ólaisson á Strönd í Selvogi, og er þá svo að yjá, sevn kirkja hafi þar verið rmst fyrir ldngu. Fullvíst er, að áheit til kirkju þessarar hafa tíðkast snemma, þú áskotnast meira áheitafje en al- ment rann til kirkna í þá daga. pað eftirtektarverðasta er hve mjög áheitin hafa haldist þangað, hve trú almennings 'hefir verið sterk og rótgróin til þessarar kirkju er áiheit minkuðu mjög eða hurfu að mestu leyti. Og kyngi- máttur þjóðtrúarinnar er það, sem hefir valdið því, að kirkjan stóð alt sandfokið af sjer, er jarð- irnar eyddust í kring, og hún stendur á sama stað enn í dag. BygSin eyðist af sandfoki. pegar jarðabók Árna Magnús- sonar var samin, var bygðin á Strönd í eyði. í vísitasíubók Ólaaf biskups Gíslasonar frá 1751, stendur svo um Strandarkirkju: „Húsið stendur hjer á eyðisandi, svo hjer er mikið bágt að fremja g'uðsþjónustugerð í stormum og stórviðrumj er því mikið nauð- synlegt, að hún sje flutt á annan hentugri stað." pá var ungur prestur í Selvogi og bjó hann á Vogsósum. Var hann ekki lengi ,að hugsa sig' um að nota þessi orð biskups til þess, að koma 'kirkj- unni heim til sín að Vogsósuin. Kitar hann biskupi brjef sama ár, þar sem hann segir svo frá, að kirkjan liggi undir eyðilegg- ingu af saudfokinu, því sandurinn rífi bæði veggi og viði hennar og fjúki síðan inn í kirkjima, svo þar sje varla vært inni þegar hvast sje, en ennþá verra að kom- ast til og frá henni fyrir iieilsu- lint og gámalt fólk og' uhglinga, þegar citthvað er að veðri. peir sem þekkja til í uppblásturssveit- um geta gert sjer í hugarlund, að orð prestsins muni hafa verið á rökum bygð. —¦ Prófasturiiin Illugi Jóns- son, mælir með málaleitun sjera Einars, en biskup leggur svo fyr- ir við amtmann, Piugel, að flutn- ingurinn nái fram að ganga á nœstn tveim árum. Biöjið iim paö besta Kopke ivitiin eru 6mengud drúguvín. beint ffrá Spáni. Innflutt Sjera Ólafur fríkirkjuprestur segir svo' frá, að á þeim árum, er hann var prestur í Selvogi, hafi sjer verið fyrirskipað, að bæta þak kirkjunnar, og gerði hann svo. Var gömul kona ein þá í Selvogi, er komst svo að orði, við sjera Ólaf, að mikill lánsmaður væri hann, að fá að gera við kirkjuna, ,,því hún væri vön að borga vel fyrir sig sjálf", sagði gamla kon- an. En rekasælt þótti fremur venju þar um tíma, eftir viðgerð- ina, Áheitafjeð aðaltekjurnar. Innan við 100 manns cr nú í Selvogssókn, og svo hefir það verið nú um langt skeið. Jarðir Jiafa þar eyðst hver af annari, fyr- ir uppblástur og- sandfok, eins og ktmnugt er. Lögsk. tekjur Stranda- kirkju, eru því mjög litlar, enda hefir fje það, sem áheitin hafa gefið, verið mrgfalt meiri en aðr- ar tekjnr hennar. í tíð Hallgríms biskups Sveins- sonar var svo ákveðið, að hætta að auglýsa ^heitafje það, sem kirkjunni áskotnaðist, þvímönnum þótti svo, sem betur væri hægt að verja fje sínu, og betur kæmi það við, að heita á þser stofuanir, sem væru frekar f.járþurfi cn Strand- arkirkja. Væri því r.iett að örfa ahnenning ekki til slikra áheita, með því að auglýsa fje það, sem inn kæmi, Eftii'menn Hallgríms haldið uppteknum be&tu tegundir af: (xerdufti, með og áh Vanilla. Citrondropum. Vanilladropum. Möndludropum. Pipar í brjefum. Sojum, t'yrir kjöt og fisk. Fægilög, á' mnáduokum og glifeum, sem fægir vel og riapar ekki. Sove'sHaframjöl í pökkum á Vá kg. HjÖrtur Hansson, Kolasund 1. af eða vaxandi hjátrú maiuia. Færri munu þeir vera, sem gera sjer í hugaríund, að fyrir aukíð ræktarþel við kirkjuna á Strand- arsandi, njóti þjóðin^ ársældar og efnalegs velgengis. „Fingraför forsjónarinnar". > 1 ítarlegri ritgerð um Straud- arkirkju, eftir dr. Jón porkelsson í Blöndu, sem að miklu leyti er biskups hat'a farið hjer eftir, farast dr. J. J>. ]iættj þannig orð, \im atburði þá, er yfir dundu eftir ráðstöðun þessa: ,,En hjer varð sveipur í för Greipar, svo eftirminnilegur, að það var líkast því, eins og þegar Gizur biskup Einarsson hafði tek- i5 ofan krossinn í Kallaðarnesi, reið heim í Skálholt, lagðist lost- inn sótt, og andaðist. Sjera Ein- ari varð eftir þetta ekki vært í Selvogi, og flosnaði þar frá prest- skap, 1753, (fjckk Ólafsvelli 1756) biskupinn lifði rúmlega til jafn- lengdar frá því að hanu hafði fyrirskipað kirkjuflutninginn, og andaðist nóttina milli 2. og 3. jan- úar 1753 ,og Pingel amtmaður inisti embættið, sökum ýmsra van- skila 8. maí 1752. Allir þessir menn er að kirkjuflutningnuin stóðu, biðu því annað hvort hel, eða greipilega hremmingu áður sá frestur væri liðinn, ' er kirkjan skykli fhitt vora. En Selvogs- kirk.ia stóð efti-r sem ó6ur enu óhögguð á Strandarsandi, Geta tné nSðJTÍ, hvort .fmsum hafi þá pkki þCtt fiugrafÖr fors.iónarinnar auð-jh.ier, hvernig á því steudur, að sæ í þessu og þótt „guð borga jStrandarkirkju hefir áskotnast fyrir hrafninn." [svo sjerstaklega mikið fje í ár — Siðan hefir enginn árætt að h\ort það standi í beinu sam- Áheitaf je eykst. En þrátt fyrir þessa ráða- breytni iiefir kirkjunni árlega borist nokkur hundruð krónur á þenna hátt, að því er núverandi prestur kirkjunnar hefir sagt Morgunblaðinu, sjera Ólafur Magnússon í Arnarbæli. En á pessu ári tók steininn iir3 því kirkjunni hefir borist .iafnmikið fje í ár, og vaualega á 5—6 árum, eða hátt á annað þúsund króua. Er hægt að verja fjenu betur? NttHML Á sjáli'stæðisdeginum, 1. desem- ber, gál'u stfidentar iit fyrsta blað- ið af .,Slúdentablaðinu," og er það þátlur í fjársöfnun þeirra hsnda Stiidentagarðinum. peir höfðu beðið próf. Guðmund Hann- esson. að skrifa grein í blaðið. Hún var í 3 köfhim ög hjet hiniH fyrsti „Dómkirkjan í Köln," anu- ar „Stúdentagarðurinn," og þriðji „Stúdentar sóttir heim." Greinin varð of stór fyrir Stúdeiitablaðið, og gat það aðeins tekið tvo fyrstu kaflana. Höfundurinn hefir nú góðfúslega leyft Morgunblaðinu, að birta þriðja kaflann og mun jmörgum þykja gaman að sjá hann. Vegna þeirra, sem ekki hafa lesið Stúdentablaðið skal þesa get- ið, að í fyrsta kaflanam. Dóm- kirkjau í Kölu, var sagt frá, hversu smíðið á þessari risavöxnu kirkju, sem er stærri eu Austur- 'vöílur í Keykjavík, var byrjað Sjera Ölafur tekur vitanlega á móti fjenu. fegins hendi. En þeir menn, sem veita vmsum velgerð- arstofnunum forstöðu hjer í bæn- uni. líta svo á-, að svo mikil sjeu bágindi margra hjer í bæ, og margir hj.álparþurfi, að menn, er vilja uota áura síua í áheit, ættu að . hy.ggja að því, sem nær sjer er. en Straudarkirkja, Eigi verour getum leitt að þxi með einum 500 mörkum. En þetta litla fje varð í höndum samhent-a og trúaðra manna að mörgura mil- jónum, því gjafastraumurinn hjelt áfram öld eftir öld, til þess w kirkjusmíðinni var lokið. „Svo mikið geta ein 500 mörk afrekað, cf að baki þeim stendur föst trú og einbeittur vilji góðra nianna," segir höf, í % kafla, Stúdentagarðtirinn. er sagt frá fjársöfnuninni til hans, ng hversu líkt s.je komíð á m.sð Stúdentagarðinum og Dómk. i Kölu. Sesrir höf., að innau skams óvíst sje, að Strandarkirkju hafi hagga við Strandarkirkju. bandi við góðæri til lands og sjáv- verði hornsteinninn la'gður að

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.