Morgunblaðið - 24.02.1933, Blaðsíða 3

Morgunblaðið - 24.02.1933, Blaðsíða 3
MORGUNBL A».'» JftorgtutMaMft ttstít.: H.f. Árvakur, ReykJaTlk. Kltatjörar: Jðn Kjartanaaon. Valtýr Stefaneaoo. iiitatjðrn og afKrelBala: Austurstrætl 8. — Bimi 1(100. tutlfnlng-astjðri: 13. Hafber*. Au*;lý»lng-a»krIÍ»tofa: Austurstrœti ] 7. — Stml »700 Heiaaaafniar: Jðn KJartansson nr. Í742. Valtýr Stefánsson nr. 4220. E. Hafberg nr. Í770. Áakrlftaglald: Innanland* kr. 2.00 a manuBi. Utanlands kr. 2.C0 a aaanuSL, t lausaaölu 10 aura eintakiO. 20 aura metJ Leabok. Ferðasýningín. • Ferðafjelag íslands er fjelags -skapur, sem á sjer mikið og þarft verkefni fyrir höndum. Að opna augu landsmanna fyrir fegurð- landsins, hóllustu áhrifum •og mentun sem ferðalögum fylgir, og kenna mönnum að útbúa sig í ferðalög, hvort heldur er á sumri eða vetri. Orðtak formanns Ferðafjelags íslands, að alt veður sje gott, að •eins mismunandi gott', ætti að vera öllum í minni, sem um land- ið ferðast, en einkum þó þeim, sem leggja í skemtiferðalög sjer til hressingar og uppbyggingar. Ef menn ætla að láta veðráttuna hafa fullkomin áhrif á ferðalagið *o'g vera henni háður, þá er hætt við, að lítið verði fir ánægjunni oft og tíðum. En þá er að'læra að litbúa sig .-almennilega. Á það jafnt við um alla senTum landið ferðast. Það •er t. d. hastarlegt, eins og nú er, að sveitamenn skuli senda verð- litla eða því nær verðlausa skinna vöru út úr landinu, en vera. svo illa fataðir heima fyrir, að menn «iga *það á, hættu að krókna \vc kulda við nauðsynlega útivist og ferðalög. Á sýningu Ferðafjelags fslands «sem nú er í Sundhöllinni ófull- gerðu, sjá menn ýmislegt gott og -gagnlegt, er að ferðaútbúnaði lýtur — og iafnframt er þar f.jölbreýtt safn l.iósiriynda er gef- ur sýningargestum hugmynd um margvíslegar endurminningar ferðamanna og jafnframt lýsa fjölda fagurra og merkilegra ¦staða "i bygðum og* óbygðum latods "ins. Landfrægilegan fróðleik sækja meim á sýníngu þessa með því að virða fyrír sjer hina miklu •og nákvæmu uppdrætti herfor- ingjaráðsins, sem settir eru þar -sí^mstæðir á ve^g. Bæjarbviar gera sjer gagn og ánægju með því að skoða sýningu íþessa. Kreppan og krónnfallið i Danmðrkii* „Danska þjóðin er stö'dd í hin- atvinnuleysingj'a var h.u.b. .187.000 Afvopmmarráðstefnan í . London 23. febrúar. FÚ í Genf hefir hlaupið snurða á ^bandið á afvopnunarraðstefnunni út af tiUögu frá Bretum um það, að- þjóðum þeim, sem í Þjóða- Tiandalaginu eru skyldi óheimilt að grípa til vopna til þess að jafna deilur sínar. — Þjóðverjar lýstu því yfir að þeir vildu í þessum maium ekki fara út fyrir Kellogg sáttmálann eða Loearno •samningana. Ekki befir enn tekist að koma á sarakoinulagi. um alvarlegasta vanda, sem nokk- urn tíma hefir borið að höndum í Danmörku", sagði Stauning, þeg- ar hann lagði fyrir þingið laga- frumvarpnm að bánna verkföll og vörkbönn! Svímir líta svó á, að Stauning hafi gert of mikið úr vandræðunum. En enginn getur þó neitað, að kreppan hefir skapað mikil og alvarleg vandræði í Dan- mörku. Hwrðast hefir hún bitnað ú landbúnaðinum, aðalatvinnuvegi Dana. Eúmlega 80% af útflutn- ingsvörum Dana eru landbrinaðr arafurðir. Velmegun þjóðarinnar er því að miklu leyti undir'/ af- komu landbiinaðarins komin.- En innflutningshöft óg vöruverðfall hefir gert það að verkum. að land- búnaður Dana er nú rekinn með tapi. Aðgangurinn að enska mark- aðinum, aðalmarkaðinum fyrir danskar landbúnaðarafurðir, verð urstöðugt erfiðari, vegna vaxandi viðskiftahafta'í Englandi. Þar við bætast síhækkandi tollar í Þýska- landi, þar sem Danir hafa næst- stærsta markaðinn fyrir yörur sín- ar. Vöruútflutningúr Dana til Þýskalands hefir minkað stórkost- leiga að undanförnu og minkar ennþá meira eftir að tollahækkun- in á lifandi nautgripum, nauta- kjöti og feiti gekk í gildi h. 15. þ. m. Tnnflutningur þessara vara til Þýskalands stöðvast svo að segja með öllu. Engar líkur eru til, að sölumöguleikarnir muni batna í náinni framtíð. Dönum er því Ijóst að landbfinaðurinn verður að færa saman kvíarnar. Danskir bændur hafa því nýlega, ákveðið að tak- marka svínakjötsframleiðsluna, fyrst um sinn um 20%. Jafnhliða vaxandi viðskifta- höftum hefir verðið á landbúnað- arafurðum Dana fallið stórkost- lega. Skrásett smjörverð í Höfn fjell úr 2.96 kr. kg. í des. 1929 niður í 1.82 í des. 1932, verð á fleski fjell samtímis lir 1.52 niður í 0,84 kg. og verð á eggjum úr 2,30 niður í 1.50 kg. Á rekstrar- árinu 1931—32 var nettóarður landbúnaðarins 600 milj. kr. minni en.á árinu 1928—29. Landbúnað- urinn sem heild er rekinn með tapi. Á rekstrarárinu 1931—32 var tapið 1,2% af stofnfje land- biinaðarins. Nettótekjurnar þurfa að aukast um 300 milj. kr. á ári, til þess að landbimaðurinn gefi arð, sem nemur 3% áf stofnf jenu. Iðnaðurinn á líka við mikla erf- iðleika að stríða. Gjaldeyrisstofn- anir Dana veita að vísu iðnaðinum vernd gegn erlendri samkepni. En minkandi kaupgeta innanlands og viðskiftahöft erlendis hafa neytt iðnrekendur til þess að minka. framleiðsluna. Verslunin á ekki síður við erfið kjör að biia. Á fyrstu fjórum mánuðum þessa árs má. vöruinn- flutningur Dana ekki fara fram úr 340 milj. kr. Það er 140 milj. kr. minna en á sama tíma í fyrra. Hið mikía atvinnnleysi í Dan- mörku er ljósasti votturinn um erfiðleikana í atvinnulífinu. 45% af öllum verkamönnum í Dan- mörku eru atvinnulausir. Tala' byrjun febr. Eins og kunnugt er- kröfðust atvinnurekendur fyrir skömmu, að kaupgjald verkamanna yrði lækk- að um 20%. Atvinnurekendur rök- studdu kröfu sína með því að atvinnurekstur geti ekki borið sig ef kaupgjaldið: verði ekki lækk- að. — Margir . atvinnurekendur mundu þá neyðast til að færa saman kvjarnar og hið mikla at- vinnuleysi mundi þá aukast enn þá meira. Verkamenn neituðu að semja um launalækkun, og f.ie- lag atvinnurekenda boðaði , því verkbann frá 1. febrúar að telja. Verkamenn svöruðu með því, að boða verkfall við ýms fyrirtæki, sem verkbannið náði ekki til. Framleiðslan í Danmörku hefði lamast og 100.000' verkamenn bættst við í hóp hinna mörgu atvinnuleysingja, ef ekki hefði tekist að afstýra verkbanninn og verkföllunum. Engnm gat dulist, hve alvarlegar afleiðingar það hefði háft fyrir þjóðfielagið sem heild, ef þessi vandræði hefðu bættst við öll hin kreppuvand- ræðin. Þar að auki hefði svo stórfeld vinnustöðvnn getað haft alvarlegar afleiðingar fyrir Staun ing. Búast mátti við að atvinnu- stóðvunin og þar af leiðandi vand ræði mundi gefa kommrinistum nýian byr í segl og auka sund- rungina meðal verkamanna. Þar við bættist, að ' st.iórnmálaflokk- arnir voru að semja um ráðstaf- anir til þess að ráða að einhveriu leyti bætur á mestu kreppuvand- ræðunum. Og allar framkomnar tillögur í kreppumálunum miðuðu að því að minka kaupmátt krón- unnar. Af þessum ástæðum lagði Staun ing fyrir þingið 'frumvarp þess efnis, að öll verkbönn og verk- föll í Danmörku yrðu bönnuð um eins árs „bil, » og að núgildandi kaupgialdssamningar verði fram- lengdir um sama tíma. Það hefir vakið mikla eftirtekt að einmitt sósíalistastjórnin danska bar fram - svona lagað frnnlvarp, því sósíalistar hafa annars altaf haldið því fram, að verkfallsrietturinn sj'e „helgur r.iettur verkamannastiettarinnar", og að þennan riett megi ekki skerða. Eins og kunnugt er hefir Staun- ing ekki meiri hlnta í landsþing- inu. Hann þurfti því að fá stuðn- irtg annað hvort vnistriflokksins eða hægri manna, til þess að koma fram banninu gegn verkföllum og verkbönnum. v Það kom brátt í ljós, að vinstri voru reiðubúnir til þess að styðia frv. uni verkbannið ef um leið næðist samkomulag um ráðstafan- ir gegn kreppunni. Eftir 15 klukku stunda samningsumleitanir gekk saman með stiórnai'flokkunum og vinstri. Samkomulag náðist \im bannið gegn verkbönnum og verk- föllum. H. 31. jan. var frv. sam- þykt í báðum þingdeildum. Vinstri menn fengu í staðinn framgengt kröfum sínum um krónulækkun. Gengi sterlings í Danmörku hefir verið hækkað upp í 22.50 d. kr. Bændur fá nú fleiri krónur heim fyrir landbúnaðar- vörur sínar. Og verðið á landbiin- aðarvörnm í Danmörku hefir hækk að að sama skapi og gengi ster- lingspundsins í samanburði við krónuna. Mönnum telst svo til, að krónulækkunin muni auka tekjur danskra bænda um 170 íéilj. kr. á ári, ef verðið á dönskum land- búnaðarafurðum erlendis og hið selda vörnmagn helst óbreytt eins og í fyrra. Krónulækkunin er a.ðalvinnirigur vinstri manna. En þar að áuki hafa þeir fengið því framgengt, að eignaskattar bænda verða lækkaðir um 20 milj. kr. Ennfremur hefir stiórnin fallist á kröfur vinstri manna um vaxta- lækkun. Stjórnin og vinstri hafa komíð sjer saman um að vextir aE innlánum verði lækkaðir niður í 3—31/2%. Gert er ráð fyrir, að lækkun innlánsvaxtanna muni leiða til þess að útlánsvextir lækki, og að þannig verði skapaðir mögu- leikar til að breyta lánum bænda í ódýrari lán.Ákveðið hefir verið að stofna 200 mili. kr. sióð, þar sem peningastofnanir geti fengið lán, ef þær lenda í greiðsluvandræð- um. Ennfremur er ætlast til að sióðurinn veiti'lán til hiisabygg- inga. — Samkomulagið við vinstri felur ennfremur í sjer ákvæði um það, að ríkið kaupi 1500 nautgripi á viku. Kiötinu verður lithlutað til atvinnuleysingia. Ennfremur á að veria 75 mili. kr. til opiriberra fyrirtækia, til þess að draga úr atvinnuleysinn. — Þetta eru í 'stórum dráttum að- alatriði samkomulagsins milli stiórnarinnar og vinstri manna. Það er alment talinn hinn merk- asti efnahagslegi og stiórnmála- legi viðburður í Danmörku á síð- ustu árum. — Framskvæmd fram- anefndra ráðstafana kostar ríkið stórfie. Er ætlast til að það afli sier fiársins snmpart með skatta- hækknnum, sumpart með sparnaði og með því að taka stórt innlent lán. — Fisktollurinn nýi í t?ýskalanöi. Hann gengur í gildi 5. mars. Oslo 23. febr. FÚ Samkvæmt tilkynningu frá norsku sendisveitinni í Berlín, ætla Þjóðverjar nú að leggia innflutn- ingstoll á ísfisk og nýjan fisk og gengur sá tollur í gildi 5. mars nk. Tollurinn verður 15 mörk á hverium 100 kg. af ísfiski og 10 mörk á 100 kg. af nýjum fiski. A smásíld eða brisling verður tollurinn 5 mörk pr. 100 kg. — FiskimiöJ> og ný síld verða toll- frjáls eins og verið befir. Vopnayerksmiðjurnar vilja ófrið. Berlín 23. febr. FÚ Breska stjórnin hefir undanfarið verið að ráðgast um það, hvort og hvernig mætti koma á alþióða vopnasölubanni, og er Austur-Asíu ófriðurinn tilefnið til þess. Sjer- staklega er henni miög umhugað um það, að Bandaríkin í Norður Ameríku fáist til þess að setja slíkt bann. Tvö bresk íhaldsblöð Daily Telegraph og Daily Express staðhæfa, að mi sje verið að flytia út vopn úr ýmsum breskum höfn- um, og Daily Herald, blað alþýðu flokksins telur að víða á Englandi sjeu nú flutt út vopn og skotfæri. --------' ' * . i líppreisnarstarf kommúnista Berlín 23. febr. FÚ Lögreglan í Duisburg-Hamborn, borg í Rínarhieruðum, fann í gær leyniprentsmið.iu, er kommúnist- ar áttu þar í borginni, og lokaði henni. Er lögreglan kom í prent- smiðiuna var einmitt verið í óða önn að prenta uppreisnar- og æs- ingarit, og staðið við setningu á slíkum skrifum. Frá Gunnólfsvík. Eitt aðalatiðið á stefnuskrá Staunings fyrir þingkosningarnar var það, að koma í veg fyrir að gengi krónunnar í samanburði við sterling lækkaði. En nú hefir Slauning fallist á krónulækkrin. Kaup verkamanna verður óbreytt að krónutölu, en kaupmáttur laun anna minkar. Vöruverðið í Dan- mörku, bæði verð á erlendum yör- um og dönsknm landbunaðarafurð um, hefir þegar hækkað vegna krónufallsins. Óvíst er hvernig Engleiidingar taka krónulækkuninni. „Finaneial New" skrifar að Danir hafi nú sagt sig úr „Sterling-klúbbnum". Samkv. skeytum til danskra blaða má búast við að enska stiórnin líti svo á, að krónufallið hafi rask- að grundvelli samningaumleitan- anna milli Dana og Englendinga. Khöfn í febrúar 1933. P. ölkær hestur. Einn af frægustu veðhiaupahestum Frakklands þarf altaf að fá slatta af öli í fötu á dag, til þess að halda fullu ijöri. Gunnólfsvík 23. febr. FB Iltlit er fyrir, að enski botn- vöicpungurinn Sicyion náist út nieð góðum tækium. Biörgunar- skip er á leiðinni hingað frá Eng- landi. Fór frá Færeyium fyrir viku, að þvi er frjest h«fir bing- að. en er ákomið á strandstaðinn. Inöídnar kyrsetja flugmann. Fyrir fimm árum ætlaði ame- fískur fíugmaður,' P'aul Redforá að fliúga frá Bandaríkiunum til Rio de Janeiro. Hann kom aldrei fram og ekkert spurðist til hans og hugðu allir hann dauðan og að hann mundi hafa farist í hafinu milli Kúba og Brasilíu. Nýlega vair amailískur verk- fræðingur og landkönnuður, Cbar- les Hasler á ferðalagi bjá Ama- son fljótinu. Þar frjetti hann það, að flokkur viltra Indíána dýrkaði hvítan guð, sem komið hefði fljúgandi tjl þeirra á væng- breiðum urrandi fugli. Þykjást menn vita, að þarna muni Red- ford vera. Hefir nú verið gerður lit leiðangur til þess að reyna. að ná í hann.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.