Morgunblaðið - 18.02.1937, Blaðsíða 5

Morgunblaðið - 18.02.1937, Blaðsíða 5
Mmtudaginn 18. febr. 1937. MORGUNBLAÐIB allxkonar élegg pöntunarfel. verkam. Gott íslenskt Böglasmjör VersL Físir. Laugaveg 1. Itefir fiiotlð bestu meðmæli Ódýr nýr fiskur. Ódýri Sandgerðisfiskurinn fæst -eftirleiðis á tveim stöðum í Ibæn- tun, á Morðurstíg 4, eins og áður, sími 3657 og á Baldursgötu 39, sími 2307. Spikfeitt kjöt af fullorðnu fje. Nautakjöt — Hangikjöt. Versl. Búrfell, Laugaveg 48. Sími 1505. Hagnýting fiskiúrgangs. Forn-Egyptar bentu á leiðina. EINS og kunugt er hjer á iandi, hefir herra rit- stjóri Matthías Þórðar- son í Kaupmannahöfn, unn- ið að fiskimálum í mörg ár og liggja eftir hann stór og merk fiskirit, sem öll miða að því að auka fiskmarkaðinn og hag- nýta ýmislegt úr sjónum, sem við höfum ekki kunnað að meta. I ritum sínum hefir hann bent á margt, sem farið er eftir nú, þótt ekki væri því gaumur gefinn, þeg- ar hann fyrst benti á það. Undanfarna daga hefir hjer í blaðinu og útvarpi verið minst á uppfinningu, sem Matthías hefir unnið að lengi og vekur mikla eftirtekt; skal hjer skýrt nánar frá þessu. * Matthías Þórðarson hefir um langan tíma haft hugann fastan við, eða rjettara sagt, haft á- hyggjur út af því, hve geysimiíuð af nýjum fiski, karfa, síld, fisk- hausum og allskonar úrgangi er fleygt í sjóinn við ísland, það látið rotna og kemur engum að gagni og hefir hann verið að velta fyrir sjer, hvort ekki mætti vinna úr þessu og hjer væri um verðmætara efni að ræða, en menn grunaði, og jafnvel mætti nota til manneldisi Menn kannast við að hrogn eru verðmæt vara, en ekki notuð nema að litlu leyti, einkum flutt út og höfð til beitu fyrir sardínur, en mikið fer forgörðum. Svil hafa hjer lítið verið hirt og eru tiltölulega fá ár, síðan farið var að vinna 'úr þorskhausum og hryggjum, en það er misjafnlega hirt og úldið malað í skepnufóð- ur, karfa og síld, spriklandi kast- að í þrær og geymt þar í sumar- hitanum þangað til að vjelarnar geta tekið við þeim og gert úr olíu og fóður, og þó er þetta alt saman hraðfara menningarvegur, sem þessi iða er komin á, hjá því sem áður var, þegar öllu var fleygt, sem þótii lítils nýtt og ekki var álitið, að svaraði kostn- aði að hirða, eða þekkingu vant- aði til að gera úr því verðmæti. * Með aðstoð efnafræðslustofn- ana og nokkurra verk- smiðja í Kaupmannahöfn, hefir Matthías Þórðarson unnið að, frá því í fyrra, að gera tilraunir með áðurnefndar fiskafurðir, með það fyrir augum að gera úr þeim mat- væli og verslunarvöru, eftir stór- um mælikvarða, sem ekki aðeins innihaldi, þau, frá náttúrunnar hendi, næringar og fjörefni, held- ur einnig væru heilsusamleg, góm- sæt og þyldu geymsl, mánuðum saman, í breytilegu loftslagi, og væru auk þess ódýr að framleiða. Eftir fjölda margar tilraunir, hefir Matthíasi nú, að lokum, tek- Uppfinning Maítiiíasar ÞórOarsonar, sem nú verður framkvæmd. ist að leysa þessa þraut og er ekki annað eftir en að koma hinni nýju uppfinningu í framkvæmd, á sem heppilegastan hátt: Þegar Matthías hafði náð þeim árangri með tilraunum sínum, sem hann undir vel við, þá fyrst bar hann málið undir sendiherra Svein Björnsson og skýrði honum frá því, og eftir ráðleggingu hans, var ákveðið að leyta umsagna hinna þektustu matvæla og fjör- efnafræðinga í Danmörku, þeirra dr. med. yfirlæknis Skúla Guð- jónssonar og dr. med. Johanne Christiansen og leist báðum mjög vel á þessi nýju matvæli og töldu þetta mikilsvei'ða uppgötvun, sem þau byggist við, að fengi mikia praktiska þýðingu í framtíðinni. * Til þessa hefir Matthías ekki viljað láta hreyfa tilraun- um sínum og árangri þeirra í blöðum, af ótta fyrir því, að aðrir myndu reyna að færa sjer þær í nyt, áður en auðið væri að koma þeim í framkvæmd á íslandi og í þessari grein verða engir hættu- legri keppinautar en Norðmenn og Japanir, að ógleymdum Ame- ríkumönnum, en þá verður okkur næst að spyrja: Hvers vegna hafa þessar þjóðir ekki uppgötvað að- tekist að leysa ? Hvergi finst henn- ferð þá, sem Matthíasi hefir nú ar getið í fiskiritum, enda er hag- nýting fiskúrgangs svo ný, aðeins fárra ára gömul, að mönnum hefir enn ekki dottið í hug að fram- leiða matvæli úr því sem kallað er slor og rusl. Þannig t. d. byrjuðu Norðmenn fyrst að salta matjes- síld, fyrir tveim eða þremur ár- um og lærðu þeir það af Islend- ingum. Það sem kom tilraunum Matthí- asar út á þá braut að gera fisk- úrgang að ljiiffengri fæðu, var aðferð Egypta við matreiðslu á fiski úr Nilfljótinu, fyrir mörgum þúsundum ára síðan, og Herodot- um minnist á, í ritum sínum. Einn- ig þektu Kínverjar svipaða að- ferð fyr á tímum og nota að nokkru leyti enn þann dag í dag. Til þess að gera fiskúrgang að verslunar- og útflutningsvöru til manneldis, þarf að sjálfsögðu að hafa hráefnið nýtt og óskemt og viðhafa alt hreinlæti og aðrar heilsusamlegar ráðstafanir, eins og við tilbúning á öllum matvæl- um, hverju nafni, sem nefnast. A Guðmunda Nielsen frá Eyrarbakka. Dáin 12. des. 1936. Vinir kveðja þig og þakka þjer svo margt frá Eyrarbakka, þar sem æsku kærust kynning kveikti bjarta endurminning. Nýja tímans breyting breiðir blæju yfir fornar leiðir. Liðna tímans myndir málar minningin í djúpi sálar. Okkar gamli Eyrarbakki, árstíðanna klæddur stakki, sumars, hausts og vors og vetrar vinarorð í hjartað letrar. — „Kaupmannshúsið" huga bendir, horfnu atburðina sendir, „Húsið" glaðra og góðra manna, göfuglyndu höfðingjanna. íslandi er auðið að fá þúsundir smálesta af hráefni og vinna úr þeim matvæli, þótt fóðurmjöls- verksmiðjur gangi með sama krafti og nú, og þarf ekki að ganga á hráefni þeirra eða draga úr þeirri framleiðslu. Til þess að framleiða matvæli lir fiskúrgangi, þarf nokkuð margbrotnar vjelar og sumar þeirra, sem hafa ákveðið verkefni, þarf að búa til og hefir verk- smiðjan „Títan" og eins „Atlas" verið að gera tilraunir með smíði þeirra. * Pað er þegar hafinn undirbún- ingur að semja við stór verslunarfyrirtæki, sem sambönd hafa í Suðurlöndum, Austur-Asíu, Afríku m. m., um sölu á hinni nýju vöru og miklar líkur eru til, að markaður fyrir hana verði mikill á meginlandi Evrópu, eink- um Þýskalandi. Alt er nú undir því komið, hvernig framleiðslan tekst, en hjer er um nýjung að ræða, sem sjer- fræðingar og þeir er um nýjung að ræða, sem sjerfræðingar og þeir er kynst hafa, telja hina merkilegustvi og ætti það að vera okkur íslendingum gleðiefni, ef landa okkar erl. tækist að koma uppfinningu sinni í framkvæmd og yrði til þess að mynda okkur aukna sölumöguleika á erlendum mörkuðum. Ættu menn að fylgj- ast með starfi Matthíasar Þórðar- sonar og helst ekki láta hann standa einan, við hinar merkilegu tilraunir sínar og upfinningu. Reykjavík, 13. febrúar 1937. Svbj. E. Mentun þín til munns og handa, margþætt snilli listræns anda, athafnanna ofin kjarna, átti rætur sínar þarna. Prá þeim tíma mega muna manndóm þinn og forustuna, þeir, sem Ijetu leiðsögn þína leiða og vekja krafta sína. — „Húsið" gamla hljóðlátt stendur, horfir yfir tímans lendur, eins og varða á vegi fornum, vegfarenda sporum skornum. — Burtu þaðan bar þig áður breytinganna dularþráður. Heima, ferðin hinst er liðin, hvílir þú við sjávarniðinn. Maríus Ólafsson. Auglýsing. Að gefnu tilefni endurný,iast h.ier með tilkynning um, að í fjærveru minni gegnir Jón læknir Nikulásson læknis- störfum fyrir mig og þá líka sem sjúkrasamlagslækni. p.t, Miinchen 28. jan. 1937. Óskar Þórðarson. MÁLAFLUTNÍNGSSKRIFSTOFA Pjetur Magnússon Einar B. Guðmundsson Guðlaugur Þorláksson Símar 3602, 3202, 2002. Austurstræti 7. Skrifstofutími kl. 10—12 og 1—6.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.