Morgunblaðið - 14.01.1944, Blaðsíða 6

6
MORGUNBLAÐIÐ
Föstudagur 14. janúar 1944.

Útg.: H.f. Árvakur, Reykjavík
Framkv.stj.: Sigfús Jónsson
Ritstjórar:
Jón Kjartansson,
Valtýr Stefánsson (ábyrgðarm.)
Frjettaritstjóri: ívar Guðmundsson
Auglýsingar: Árni Óla
Ritstjórn, auglýsingar og afgreiðsla,
Austurstræti 8. — Sími 1600.
Áskriftargjald: kr. 7.00 á mánuði innanlands,
kr. 10.00 utanlands
í lausasölu 40 aura eintakið, 50 aura með Lesbók.
Skipabyggingar
EINS OG KUNNUGT erT heimilaði síðasta Alþingi rík-
isstjórnínni „að verja úr framkvæmdasjóði ríkisins allt
að 5 miljónum króna til byggingar fiskiskipa, samkvæmt
reglum, er Alþingi samþykkir“.
Nú hefir atvinnumálaráðuneytið tilkynt, að sendiráð,
íslands í Stokkhólmi hafi fengið leyfi sænsku stjórnar-
innar fyrir því, að bygð verði í Svíþjóð 45 fiskiskip fvrir
íslendinga. Það skilyrði er sett, að íslenska ríkið sje aðili
að samningi um smíði skipanna.
Að því er snertir verð þessara skipa, hefir atvinnu-
málaráðherra látið eitt blað hafa það eftir sjer, að skipin
muni verða að minsta kosti helmingi ódýrari en þau
myndu kosta, ef þau væru bygð hjer heima. Þetta er án
efa rjett, því vitað er að dýrtíð er margfalt minni í Sví-
þjóð, en hjer hjá okkur.
En þegar á þetta er litið, kemur mönnum það einkenni-
lega fyrir sjónir, að gefið er í skyn í tilkynningu at-
vinnumálaráðuneytisins, að styrkir muni verða veittir til
kaupa á þessum skipum í Svíþjóð. Sýnist óþarft að vera
að bjóða upp á ríkisstyrk, eða gefa vilyrði um hann, a.
m. k. þar til sýnt er, að ekki fáist kaupendur að skipun-
um fyrir kostnaðarverð. Er ekki vafi á, að eftirspurn
verður svo mikil í þessi skip, að henni verður ekki unt
að fullnægja. Þurfi ríkið að hlaupa undir bagga við kaup
skipanna, sýnist rjettara að það verði gert með láni, en
ekki styrkjum.
★
Við megum ekki gleyma því, að ef ríkið fer að verja
fje (með styrkjum) til byggingu skipa erlendis, þar sem
byggingakostnaður er helmingi lægri en hjer heima, þá
er búið með allar skipabyggingar hjer á landi um ófyrir-
sjáanlega framtíð, því að varla er hægt við því að búast,
að ríkið styrki þær svo mikið, að verð skipanna verði
sambærilegt við verð erlendu skipanna. En það hefir
margvísleg eftirköst, ef skipabyggingar stöðvast hjer með
öllu.
Þegar Alþingi heimilaði stjórninni að verja alt að 5
miljónum króna úr framkvæmdasjóði, til byggingar fiski-
skipa, áskildi það sjer rjett til að setja reglur um, hvern-
ið fjenu verði varið. Hefir því Alþingi þessi mál enn í
sinni hendi. En það má ekki dragast, að ákvarðanir verði
teknar í þessu máli. Atvinnumálaráðuneytið hefir aug-
lýst eftir umsóknum um skipakaup í Svíþjóð og í þeirri
auglýsingu er gefið vilyrði um ríkisstyrk til kaupanna.
Þetta hefir að sjálfsögðu þær afleiðingar, að skipasmíða-
stöðvar hjer á landi sjá sína sæng út breidda. Þær hljóta
að stöðvast.
★
Með þessu er ekki á neinn hátt verið að ásaka ríkis-
stjómina fyrir það, sem hún, fyrir atbeina sendiráðsins í
Stokkhólmi fekk áorkað í Svíþjóð. Þvert á móti. Því ber
að fagna. Við höfum engin tök á að endurnýja eða
byggja upp fiskiskipastól okkar með nýbyggingum hjer
heima eingöngu. Til þess eru engin tök. En við verðum að
gæta þéss, að leggja ekki okkar eigin skipasmíðastöðvar
að velli með óþörfum og óviturlegum aðgerðum.
En hvað um endurnýjun togaraflotans? Þar er þörfin
sennilega brýnust. Einhverntíma var þess getið í erlend-
um fregnum, að Svíar væru að byggja togara fyrir Þjóð-
verja. Er útilokað, að takast mætti að fá Svía til þess að
byggja togara fyrir okkur íslendinga? Þetta þarf að at-
hugast gaumgæfilega, því að áreiðanlegu getur orðið bið
á því, að stríðsþjóðirnar geti sint beiðnum okkar um
byggingu togara, eftir stríðið.
Togarafloti okkar íslendin'ga er verst kominn. Öll skip-
in í flotanum eru gömul. Ekkert skip er til, sem full-
nægir lægstu kröfum, sem gerðar verða til slíkra skipa,
eftir stríð.
Svona er ástandið í þeim hluta fiskiflotans, sem mesta
björg hefir íæxt í þjóðarbúið!
Tiliaga um skemt-
analífíð í bænum
Vísað ti! bæjarráðs
SIGFÚS SIGURHJARTAR -
SON bar fram tillögu á bæjar-
stjórnarfundi í gær og fylgdi
henni úr hiaði með alllangri
ræðu, m. a. um nauðsyn þess
að gera skemtanir hollari, á-
fengisnautn minni og betri að-
búð fyrir einhleypa menn.
Tillagan er svohljóðandi:
„Bæjarstjórn Reykjavíkur'
samþykkir að óska, að fræðslu-
málafulltrúi bæjarins, lögreglu
stjóri, fulltrúi frá þingstúku
Reykjavíkur, fulltrúi frá full-
trúaráði verkalýðsfjelaganna í
Reykjavík og fulltrúi frá
Iþróttasambandi Islands gangi
saman í nefnd, er taki eftirfar-
andi atriði til athugunar:
a) Á hvern hátt skemtanalífi
bæjarbúa verði komið í betra
horf en nú er. Skal í því sam-
bandi einkum athuga, hvort
ekki þætti rjett og tiltækilegt
að bæjarfjelagið komi á fót og
reki skemtistaði í samstarfi við
fjelög eins og t. d. Góðtempl-
araregluna, verkalýðsf jelögin
og íþróttafjelögin, víðsvegar
um bæinn, þar sem áfengis-
nautn væri útilokuð og bæjar-
búum gefinn kostur á fjöl-
breyttum skemtunum gégn
hæfilegu gjaldi.
b) Á hvern hátt hægt mundi
að útrýma knæpustarfsemi úr
bænum. ,
c) Hvort ekki þætti rjett cg
tiltækilegt að bæjarfjelagið
beitti sjer fyrir, t. d. í samráði
við áðurgreind fjelög, að komiö'
yrði upp vistlegum matsölu-
stöðum fyrir almenning, sem
um leið gætu verið fjelagsheim
ili fyrir einhleypinga. Væri
fæðið selt við sannvírði og
heilsufræðileg sjónarmið lögð
til grundvallar matreiðslunni. -
Nefndin skili áliti og tillög-
um til bæjarráðs eins fljótt og
auðið er.
Jón A. Pjetursson tók tillögu
þessari fremur kuldalega, taldi,
að þetta myndi verða kák eitt,
er af þessari athugun sprytti.
Aðalmeinið er það, sagði hann,
hve almenningur hefir greiðan
aðgang að áfengi. Nefndarskip-
un þessi y»ði til þess eins að
fresta nauðsynlegum aðgerðum.
Tillögumaður svaraði Jóni og
sagðist fús til þess að bera
fram tillögu um það, að skora
á stjórn og þing að loka áfeng-
isútsölunni. Bræddu þeir sig
saman um slíka tillögu, en
kýttu um stund um það, hve
hollar væru skemtanir íþrótta-
manna og góðtemplara. Sagði
Jón m. a., að á skemtunum
íþróttamanna drykkju ungling-
ar, sem ekki þektu áfengi áð-
ur, sig „skítfulla“ og góðtempl-
arar hefðu orðið að slaka á sið-
ferðisreglunum viðvíkjandi
druknum mönnum, til þess að
tapa ekki vinsældum gesta
sinna. En Sigfús maldaði í mó-
inn.
Borgarstjóri kvaðst *ekki
vilja blanda sjer inn í þessar
umræður þeirra á milli. En þar
eða hjer væri um markvert mál
að ræða, teldi hann rjett að til-
lögur þessar yrðu lagðar fyrir
bæjarráð og síðan höfð um þau
2. umræða. Fjellust menn á
það,. og. var málinu með því
frestað.
\Jiluerji slrij^a
ÚÁ

^♦♦•♦♦•♦♦^♦♦•♦♦^♦♦^♦♦^♦♦^♦♦•♦♦^♦♦^♦♦jMjMjMjMjMjMjMjMj^MjMj^MjMjMjrf^
T
?
i
i
?
Y
?
£
aglega Ííjinu
Furðuleg ónærgætni.
í FULLA tvo sólarhringa hafa
menn verið milli vonar og ótta
um afdrif vjelbátsins Austra,
sem á voru sex menn hjeðan úr
Reykjavík. Flugvjelar leituðu
bátsins í fyrradag, en leit þeirra
bar engan árangur.
En á miðnætti í fyrrinótt barst
Slysavarnafjelagi íslands skeyti
frá ísafirði með þeim gleðitíð-
indum, að Austri væri kominn
heilu og höldnu til Patreksfjarð-
ar. - Skeytið kom frá ísafirði
vegna þess, að siminn til Pat-
reksfjarðar var lokaður.
Flestir myndu halda, að það
hafi verið fyrsta verk skrifstofu
Slysavarnafjelagsins, eftir að það
hafði fengið gleðitiðindin, að
gera ráðstafanir til að koma
frjettinni til almennings. En
skrifstofan brást algjörlega
þeirri sjálfsögðu skyldu og
géymdi skeytið í 12 klukku-
stundir áður en það var birt í
hádegisútvarpi um miðjan dag í
gær.
Þessi fádæma vanræksla
skrifstofú Slysavarnafjelagsins
stafaði ekki af því, að ómögulegt
væri áð koma fregninni út til al-
mennings. Þvert á móti. Um það
leyti, sem skeytið.um, að Austri
væri kominn fram, þarst í hend-
ur Slysavarnafjelaginu, var ver-
ið að undirbúa útgáfu þriggja
dagblaða, sem samanlagt fara á-
byggilega á hvert einastá heim-
ili í bænum. Slysavarnafjelaginu
hlaut að vera kunnugt um, að
dagblöðin í Reykjavík, sem
koma út að morgninum, eru ekki
„farin i pressu“ á miðnætti. Öll
höfðu blöðin talað við Slysa-
varnafjelagsskrifstofuna fyr um
kvöldið til að leita frjetta, og
samkvæmt upplýsingum, gefnum
á skrifstofunni, sögðu blöðin, að
Austri væri ófundinn. Með því
var að óþörfu aukið á áhyggjur
aðstandenda og bæjarbúa um
afdrif skipshafnarinnar.
Þetta má aldrei
koma fyrir aftur.
ÞAÐ VERÐUR ekki þakkað
sem skyldi, hve Slysavarnafjelag
íslands hefir unnið þarft verk
og merkilegt hjer á landi. Marg-
ir forystumanna þessa fjelags-
skapar hafa lagt á sig mikið og
óelgingjarnt starf í fjölda mörg
ár. Heiður þeim, sem heiður ber.
En Slysavarnafjelaginu væri
enginn greiði gerður nje. málefni
því, sem það berst fyrir, með
því að láta það vera hafið yfir
alla gagnrýni, þegar illa tekst
til.
Því miður hafa komið fyrir at-
vik í þessari viku, sem eru þess
eðlis, að ekki hefir verið komist
hjá því að gagnrýna nokkuð
framkvæmdir Slysavarnafjelags-
ins. Það er mannlegt, að mönn-
um skjátlist, og það er hægt að
leiðrjetta mistök, sem orðið
hafa, án þess, að þeir, sem mis-
tökin gerðu, verði að nokkru
minni menn.
Þeir, sem að Slysavarnafjelag-
inu standa og þar hafa foryst-
una, hafa nógu breitt bak til að
taka þeirri gagnrýni, sem þeir
hafa orðið fyrir. Þeir eiga þeg-
ar að sýna þann stórhug, að leið-
rjetta mistökin og segja hrein-
skilnislega: Þetta .skal ekki
koma fyrir aftur. -
Mistök, eins og þau, sem áttu
sjer stað með birtingu skeytisj
ins úhi, að Austri væri kominh
fram, eiga ékki og mega ekkí
koma fyrir aftur.
Samband við al-
menning.
TIL ÞESS, að gagnrýni sje
heilbrigð og komi að notum,
verður gagnrýnandinn að geta
borið fram tillögur til úrbóta í
þeim málum, sem hann gagnrýn-
ir, og úr því jeg hefi gert Slysa-
varnafjelagið að umtalsefni og
borið það nokkrum sökum, er
rjett að skýra í fáum orðum,
hvað fyrir mjer vakir.
Slysavarnafjelagið fjallar um
ákaflega viðkvæm mál, það velt-
ur oftast á lífi eða dauða fjölda
manna. Almenningur vill og á
heimtingu á að fá að fylgjast
með þesgum málum. Blöðin eru
eðlilegasti og sjálfsagðasti milli-
liðurinn milli þeirra, sem hafa
einhverjar frjettir ; að færa, og
fólksins. Allir vita, að þegar slys
ber að höndum, eða óttast er, að
slys geti orðið á mönnum, mynd-
ast hinar furðulegustu sögur, ef
rjettar upplýsingar eru ekki fyr-
ir hendi og þeim verður ekki
komið á sem skemstum tíma til
almennings. Það ríður því mjög
á, að allar frjettir af slysum eða
hættum, berist sem fyrst og að
allar úpplýsingar sjeu ábyggi-
legar.
„Frjettadeild Slysa-
varnafjelagsins“.
MJÖG HEFIR skort á það
hjer á landi, að þeir menn, sem
standa fyrir stofnunum, er varða
almenningsheill, skilji nauðsyn
þess, að hafa go.tt samband við
almenning. Erlendis er það fyrir
löngu orðin föst venja og þykir
sjálfsögð, að slíkar stofnanir og
fjelög hafi sjerstaka menn eða
sjerstakar deildir til að sjá um,
að sambandinu við almenning
sje haldið við sem best. Hjá
enskumælandi þjóðum er þetta
nefnt „Public relations“. Þetta
er svo að segja óþekt hjer á landi
Eini vísirinn til slíks starfs hef-
ir sakadómarinn í Reykjavík
komið upp, með því að fela ein-
um af fulltrúum sínum að svara
fyrirspurnum frá blöðunum. Er
það spor í áttina, og þakkarvert,
að það skuli hafa verj,ð stigið.
Hjá stofnunum, sem hafa stór
skrifstofubákn, er oft erfitt að
fá upplýsingar um mál, sem al-
menning varðar, vegna þess, að
enginn maður hefir vald til að
skýra frá því, sem er að gerast,
nema kannske yfirmaður stofn-
unarinnar, sem oftast hefir nóg
annað að starfa heldur en að
svara fyrirspurnum.
Slíka deild, eins og hjer hefir
verið á minst, þyrfti að stofna
hjá Slysavarnafjelagi íslands, og
raunar hjá mQrgum öðrum
stofnunum. Hvert ráðuneyti
stjórnarráðsins ætti að hafa slíka
deild. Hjá Slysavarnafjelaginu
þyrfti þetta ekki að vera mann-
mörg skrifstofa. Það væri nóg að
hafa einn mann til þessa starfs,
og það væri ekki einu sinni nauð
synlegt að það væri hans aðal-
starf. Ef þetta væri gert, kæmu
værla fyrir mistök, eins og tal-
að er um í upphafi þessa má.ls.
Eins og er, ber víst enginn sjer-
stakur ábyrgð á hneykslinu.
•
Stjettvísí.
„ER ÞAÐ NÚ STJETTVÍSI!"
varð manni nokkrum að orði í
gær, er hann frjetti, að piltarn-
ir, sem handsömuðu bresku sjó-
liðana, sem voru að stela úr búð-
arglugga, höfðu orðið uppvísir
að hnupli hjer í bænum sömu
nóttina, og voru því í rauninni
hálfgerðir starfsbræður sjólið-
anna. 1 i