Morgunblaðið - 14.01.1944, Blaðsíða 7

Föstudagur 14. jairáar 1944.
bORGUNBLABÍB
7
HVAÐ VERÐUR UM KORSIKU?
Hver á með rjettu að stjórna
þessari óróasömu þjóð? Hin ný-
afstaðna barátta tra Korsiku
milli Þjóðverja annars vegar
og ítalskra bandamannasinna,
stríðandi Frakka og annara
hersveita hinna sameinuðu
þjóða, með stuðningi skæru-
liða frá Korsiku hínsvegar, vek
ur enn á ný þessa spurningu.
Meðal þjóða, sem hefðu ver-
ið lakar siðmentaðar en hinar
sameinbðu þjóðir eru, myndu
hin gömlu hróp fasistisku
sjóræningjanna um endurheimt
þesSarar eyju, sem „stolið”
hefði verið frá ítölum, verið
iátin sem vind um eyru þjóta,
en meðal lýðræðisþjóðanna hef
ir tíðum gætt nokkurs sam-
viskubits vegna Korsiku. Eftir
nær aldarfjórðungs áróður fas
istanna ítölsku, hefír sú óljósa
hugmynd myndast erlendis, að
Korsika sje að ölíu Ieyti ítölsk,
bæði hvað snertir tungu, skap-
gerð og hugsunarhátt fólksins,
og Frakkar hafi því ef til vilT
engu meiri rjett tíl yfirráða þar
en Bretar hafa í Indlándi.
Þar sem jeg hefí dvalið á
Korsiku og hefi kynt mjer nokk
uð bæði þjóðina og sögu eyjar-
innar, finst mjer rjett að at-
hugað sje með skynsemd og
rökvísi þessi klókindalega skír-
skotun til samvisku vorrar, því
að tími er nú kominn til þess,
ao hinar sameinuðu þjóðir
gleymi ekki því, auk hins mann
léga rjettlætis, að Korsika er
mikilvægur lykill að Miðjarð-
arhafi í hernaði. í eyrum þjóð-
fræðinganna, sem og í eyrum
allra þeirra, er með raunsæjum
augum hafa kynt sjer málefni
Korsiku nú, hljómar sú krafa
hlálega, að af þjóðernislegura
ástæðum eigi að aflienda ítöi-
um Korsiku. Enda þótt óvje-
fengjanlegt sje, að mállýskur
Korsikubúa sjeu af toskönsk-
um uppruna, þá ber meiri hluta
eyjarskeggja þess glögg merki,
að vera upprunninn næstum
alls staðar annars staðar en á
Ítalíu. Fornléifafræðingar hafa
komist að þeirri niðurstöðu, að
elstu fornmenjar á Korsiku
virðist vera af keltneskum upp
í'una.
Margar þjóðir faafa lagt
leið sína til Korsiku.
Allir þjóðflokkar við Miðj-
arðarhaf hafa einhverju sinni
lagt leið sína til Korsiku, ann-
aðhvort sem flóttamenn, út-
lagar eða landránsmenn. í
Guagno getur enn að líta fólk,
sem.bér glögg einkenni Sarak-
ananna með eirlitt hörund og
karlmennirnir skegglausir að
öðru leyti en því, að fáein hár
eru á strjálingi á höku þeirra.
Við Campo búa menn af serk-
neskum uppruna. í Porto-
Veccio búa menn, sem óvje-
fengjanlega eru af föniskum
ættum og Kartagomenn búa í
Cap Corse. Carése er í rauninni
algerlega grísk borg, þar sem
eingöngu er töluð griska, og
íbúarnir eru grisk-kaþólskrar
trúar. HöfuðættBálkurinn hjer
er Stefanopoli-ættin, er rakið
getur slóð sína alt tíl hinna
síðustu keisara í Konstantin-
opel. Það er að visu rjett, að
landránsmennimir frá Genua
skildu eftir setulið {og afkom-
Efrir Margaret L. MacPerson
Ótal smáþjóðir bíða þess nú með eftirvæntingu, hver
verða örlög þeirra að stríði loknu. íslenska þjóðin er nú
í þann veginn að stofnsetja frjálst og óháð lýðveldi, en
það er ekki ólíklegt, að ýmsar aðrar smáþjóðir beri í
brjósti sömu frelsisþrá og vjer íslendingar, enda þótt
þær hafi ekki enn fengið að njóta blessunar sjálfstæð-
isins. I grein þessari ræðir Margaret Person um viðhorf
Korsikubúa til framtíðarinnar. Telur hún, að banda-
mönnum beri að veita þeim sjálfstæði.
endur) í Bastia, Bonifacio og
Calvi, en ef þeir ætla sjer að
byggja kröfur sínar til eyjar-
innar á þeim forsendum, gætu
þeir með jafnmiklum rjetti
krafist Bretla'ndseyja.
Reyndin hefir líka orðið sú,
að í þessum mikla þjóðflokka-
hrærigraut, eru það ekki Gen-
uamennirnir, sem drotnandi
hafa orðið, heldur Berbarnir,
sem fluttu ‘ þangað frá hinni
frægu (eða ef til vill öllu frem-
ur illræmdu) villimannabústöð
um á ströndum Norður-Afriku.
Hafa þeir skapað hinn sjer-
kennilega blæ á líf Korsikubúa
og mótað hina sjerstæðu skap-
gerð þeirra. Korsikumenn
ganga enn í „pelone”, sem er
viðamikil yfirhöfn, einna lík-
ust Arabaskykkju. Alt fram á
átjándu öld báru þeir vefja-
hetti, sem voru með sama sniði
og Asíu-vefjahötturinn, en slík
an vefjahött bar Darius keis-
ari, er hann barðist við Alex-
ander mikla. Beggja vegna
Miðjaroarhafs bera karlmenn
hárauða mittislinda. Andlits-
blæjur kvenna á Korsiku eru
mjög svipaðar þeim, er Kabyle-
konur notuðu.
Blóðhefndirnar eru enn ekki
úr sögunni.
Augljóst er einnig, að blóð-
hefndirnar eru ekki runnar frá
kristinni þjóð. Þegar jeg var á
Korsiku, auglýstu stjórnarvöld
in mjög rækilega, að blóðhefnd
in (vendetta) og ránin væru
með öllu upprætt. Var þetta
gert til þess að sannfæra er-
lenda ferðalanga. Jeg efast þó
um þao, að nokkuð verulega
hali úr þessum löstum dre£ið,
hvað þá að þeir hafi verið upp-
rættir. Franska lögreglan var
altaf að elta uppi „síðasta” bóf-
ann. Korsikubúar vilja heldur
ekki viðurkenna það, að bófar
þessir sjeu glæpamenn. Þeir
eru „heiðarlegir bófar”, sem
með fullum rjetti eru að hefna
einhverra ranginda eða móðg-
unar, sem ætt þeirra hefir orð-
ið fyrir.
Hvert einasta ættmenni þess
manns, er hafði beitt þá rang-
sleitni, var í hættu fyrir óbil-
gjörnum hefndarþorsta þeirra.
Voru þannig stundum heil þorp
í afskektum hjeruðum lýst í
„fjandskaparástand”. Var oft
fest upp við leiðina til þorps-
ins skilti með aðvörun um
þetta, til þess að koma í veg
fyrir, að ferðamaður, sém ó-
kunnugt kynni að vera um
þetta óíriðarástand, yrði drep-
inn í misgripum. Andstætt
frönskum lögum myndi bæj-
í arstjórinn, er þannig væri á-
! statt, veita öllum karlmönnum
leyfi til þess að bera voph. Því
hefir Verið yfir lýst, að blóð-
hefrtdirnar væru alþjóðlegt
stríð. Hinir fasistisku falsvís-
indamenn, er hjeldu því fram,
að þessir siðir væru, eða gætu
verið komnir frá Íalíu, voru
blátt áfram ao gera sig að fífl-
um.
Það er satt, að Korsikumenn
eru kristnir, en í kristni þeirra
birtist heiðingjahugarfar, sem
auðveldlega er hægt að rekja
til upprunaheimkynnis þess í
Norður-Afríku. Oss Þestur-
landabúum myndi þykja það
vægast sagt kynlegt að geta
samdægurs tekið þátt í helgri
messuathöfn og morðum blóð-
Hefndarinnar, en þetta hafa
Korsikubúar tíðum gert, án
minstu umhugsunar um það,
hve fjarskyldar og andstæðar
þessar tvær athafnir eru. Þekt
frásaga um Pozzo di Borgo,
greifa, koriskanskan aðalsmann
frá átjándu öld, er gptt dæmi
um þenna hugsunarhátt eyjar-
skeggja.
Sagan af greifanum.
Dag nokkurn lenti Pozzo í
orðasennu við ættingja sinn,
Benielli að nafni. sem hafði
lítillækkað hann í annara á-
heyrn. „Benielli”, sagði hanr.
rólega. „Jeg ætla að drepa þig”.
Hann fór heim til sín, sótti
byssu og hjelt síðan til heim-
ilis andstæðings síns. Þar sem
hann var ekki heima. skyldi
hann eftir miða með þessum
orðum áletruðum: ..Jeg kom
til þess að standa við loforð
mitt”. Hann efndi líka loforðið
— fann Beniello og skaut hann
til bana.
Síðar skýrði móðir hans hon-
um frá því, að franciskusar-
prestur, er komið hafði til þess
að syngja sálumessu yfir Beni-
elli í þorpskirkjunni, vildi
gjarnan fá hann til þess að
aðstoða við messugjörðina.
Pozzo gerði þetta, en gekk fyrst
til skrifta. Eftir athöfnina hjelt
hann heim til kvöldverðar. í
miðri málíðinni stóð hann
skyndilega á fætur og sagði:
;,Jeg verð að farai aftur til
kirkjunnar. Jeg steingleymdi
að skýra hinum helga föður
frá því, að jeg drap Kenielli ’.
Litlar breytingar hafa orð-
ið á venjum fólksins nema í
borgunum. og blóðhéfndin eii
enn aðferð Korsikumanna til
þess að fá rjettlætinu fram-
gengt.
Hvert á vendettan rætur
sínar að rekja?
Sú spurning hlýtur auðvitað
að vakna, hvers vegna þessi
villimenska siðvenja hafj lifað
af hin siðbætandi áhrif kristn-
innar. Staðreyndin er sú, að
stjórn Genúamanna og ítala á
Korsiku var svo rotin, að íbú-
ar eyjarinnar átti þess engan
kost að reka rjett sinn fyrir
dómstólum landránsmannanna.
Næstum hver bófi, er sett hef-
ir blett á sögu Korsiku, var í
fyrstunni maður, er leitaðist
við að fá uppreist sinna mála á
löglegan hátt. En er hann komst
að raun um það, að dómara og
kviðdómi hafði verið mútað,
framkvæmdi hann sjálfur rjett
lætið með því að drepa and-
stæðing sinn. Síðan flýði hann
til fjalla og varð útlagi. Bófum
þessum var siðan leynt og þeir
fæddir, verndaðir og elskaðir
af þjóðinni, því að ofbeldis-
mennirnir frá Genúa höfðu mis
boðið rjettlætistilfinningu henn
ar.
Meðan Genuamenn fóru með
stjórn eyjarinnar, ríkti þar
stöðugt upplausnarástand. Þeg
ar lýðveldið Genúa seldi að
lokum Frökkum eyna, var það
fyrst og fremst vegna þess, að
hatur eyjarskeggja á ítölum
var orðið svo mikið, að beim
var ekki lengur vært þar.
Eyjarskeggjar fyrirlíta ítali.
Mussolini og Hitler hafa
lengi biðlað til Korsikubúa,
enda studdu nokkrir þeirra að
hruni Frakklands. Þetta sann-
ar þó á engan hátt, að Korsiku-
þúar hafi yíirleitt verið mönd-
ulveldunum hlyntir. Það gefur
einungis það til kynna, áð ein-
staka Korsikubúi hefir metið
meira vald og peninga en
Frakkland — sem heldur er
ekki föðurland þeirra.
Vegna auðs og valda fasista,
hafa ýmsir leiðtogar þeirra haft
allmikil áhrif í landinu, enda
þótt þeir væru í miklum minni
hluta. Korsikumenn hafa ekki
borið neina ást i brjósti til
Frakka, ep þeir hafa fundið til
ósegjanlegrar fyrirlitningar á
Itölum — ekki haturs, heldur
fyrirlitningar.
Árið 1942 fjekk jeg brjef frá
vini mínum í Ajaccio. Hann
skrifar: „Síðan vopnahlje var
samið, hafa ítalskir embættis-
menn „haldið uppi regíu” i
Ajaccio. Það er hlægilegt. Þeir
halda lcyrru fýrir í sendisveit-
arbústað sínum og þora ekki
að reka nefið út fyrir dyrnar.
Þeim er fyllilega ljóst, hvað
fyrir þá myndi koma, ef þeir
sýndu sig“.
Og þetta er eyjan, sem fas-
istiskir skriffinnar lýstu eins
og pislarvotti, er orðið hefði
að þola hinar verstu pynding-
ar í þvingunarútlegð sinni frá
hinu sameinaða ítalska keis-
araveldi.
Frakkar hafa ekki látið
sjer nægilega ant um
Korsiku.
Þótt stjórn ítala á Korsiku
hafi verið slæm, þarf ekki að
•felast í því, að stjórn Frakka
hafi verið góð. Frakkar hafa
borið Korsiku mjög fyrir
brjósti sem hernaðarlega mik-
ilvægt eyvirki, en lítinn skiln-
ing sýnt á því, að þar byggi
þjóð, er þarfnaðist nýtísku um
bóta. I höfuðborginni Ajaccio
er sennilega ekki bað nema í
tæplega fimtán húsum, og um
fimm hundruð hús, þar sem
aðgangur er að vatni. Flest
heimili verða að sækja vatn í
almenningsbrunna við göturn-
ar. Ein vinkona mín í Korsiku
sagði mjer, án þess að skamm-
ast sín hið minsta, að hún hefði
aldrei baðið sig. (Þó var af
henni sætari ilmur en mörg-
um hefðarmeyjunum heima,
sem jeg þekki). Hjer er ekki
um undantekningu að ræða,
heldur reglu.
Uti í sveitahjeruðunum eru
fagrir, frjósamir dalir, óbygð-
ir og gagnslausir vegna moski-
toflugunnar, sem ber hitasótt-
ina. Franska stjórnin hugðrst
berjast gegn þessari veiki á
þann barnslega hátt, að láta
gróðursetja eucalyptus-trje,
Þetta reyndist álíka árangurs-
ríkt • gagnvart moskitoflugun-
um og það hefði verið gagn-
vart afturgöngum, en ekki er
kunnugt, hvort þetta var gert
af fákunnáttu eða til þess að
vekja aðdáun hinnja fáfróðu
bænda. Sjerstök hitasótt, sem
berst með mjólk úr geitum, er
veikina hafa tekið, drepur ár-
lega stóran hóp eyjarskeggja.
Hjúkrunarkonur úr nunnu-
reglunum hafa komið á fót ó-
fullkominni stöð í Ajaccio, þar
sem mæður geta fengið geril-
snéydda mjólk, en þar sem
mjólkin er strax blönduð vatni
úr strætabrunnunum, er starf
systranna gagnslaust. Það, sem
vantar, er ekki gerilsneyðing,
heldur vísindalegar upplýsing-
ar, ekki nunnur með ónógri
mentun, heldur mannfræðing-
ar, sem hafa nægilegan tímá og
fjármagn til þess að menta nýja
kynslóð Korsikubúa og koma
henni á þroskastig hins ment-
aða heims. Frakkland hefir
aldrei sýnt þessu vanþroska
fósturbarni sinu nægilega um-
hyggju móðurinnar. Það hefir
sent Korsiku lögreglu sí.na en
ekki lækna, hermenn en ekki
vísindamenn. Niðurstaðan er
sú, að Korsikubúinn er enn
jafn' viltur og hlekkjaður
hundur.
Hver á að stjórna
Korsiku?
Hver á að hljóta Korsiku,
þegar skift verður Miðjarðar-
hafssvæðinu? Svarið er aug-
ljóst: Auðvitað Korsikumern
sjálfir. Alt fyrir blóðhefndirn-
ar og bófaflokkana eru þeir
ekki lagalaus þjóð. Þeir vildu
ekki hlýða lögum Genua-
manna, þeir vildu ekki hlýða
frönskum lögúm. og árið 1942
voru ítölsku „sigurvegararn-
ir” neyddir til að hafast við
innan veggja sendisveitarbú-
staöar síns. En Korsikubúinn
hlýðir afdráttarlaust lögum
Korsiku. í ínnbyrðisviðskiftum
er KorSikubúinn frám úr hofi
heiðarlegur, Lög gistivináttunn
ar, hjálpfýsi þeirra og veglynd-
?Yarah. á 8. síðu.