Morgunblaðið - 14.01.1944, Blaðsíða 8

8
MORGUNBLAÐIS
Föstudagur 14. janúar 1944.
— Hornstrendingahók
Framh. af 4. síðu.
j-úmslofti, sem hrikaleiki natt-
úrunnar, lífsbarattan, fásinn-
!$„ myrkrið og lestur Ísleríd-
ingasagna og annara fornra og
þjóðlegra bókmenta hafa gefið
keiminn. Loks eru svo allmarg
ár sögur og sagnir, ýmsar skap
áðar af ímyndunaraflinu eða
áf orsaka- og afleiðingasam-
bandi veruleikans, þ. e. sagnir
af raunverulegum atburðum,
sem ef til vill hafa verið ýktir
eða misskildir — eða þeim ein
ungis hagrætt eins og best hef-
ir þótt hæfa til frásagnar.
Af því, sem nú hefir verið
sagt, munu menn sjá, að efni
bókarinnar er allvíðtækt •— og
ennfremur, að flokkun þess
muni vera allvel fyrir komiö
af hendi höfundarins. Á síð-
ustu árum hafa verið gefnar
út bækur um nokkur hjeruð á
landi hjer og lýst lífi fólksins
og menningu. Bækur þessar
hafa yfirleitt verið skrifaðar
af mörgum mönnum og mis-
jafnlega ritfærum, og hefir
þær mjög skort áhrifavænleg-
an heildarsvip. Einnig hefir svo
rfijög gætt í þeim endurtekn-
inga, að til lýta og leiðinda hef
ir mátt telja. Hjer hefir aftur
á móti verið einn höfundur að
verki — og um fasta mótun
viðfangsefnisins hefir hann
haft mun betri aðstöðu en hin-
ir mörgu höfundar annara að
éfni til sambærilegra bóka, sem
út hafa verið gefnar hjer á ís-
landi, enda er Hornstrendinga-
b<Jjt allheilsteypt. Höfundi henn
ar hefir yfirleitt tekist að forð
asf stagl og endurtekningar, og
má telja, að víðast þar, sem
slíks gætir nokkuð að ráði, sje
það vorkunnarmál, þar sem við
fangsefnin grípa stundum nokk
uð hvert inn á annars svið. Um
hópun þurra staðreynda hefir
höfundurinn sýnt smekkvísi og
hófsemi. Hann fer ekki lengra
en svo út í upptalningar á ör-
nefnum, bæjum eða mönnum,
að hvergi verður slíkt þreyt-
andi fyrir lesandann. Jeg hefi
sjeð að því fundið í ritdómi, að
sumum atvinnugreinum Horn-
strendinga sjeu ekki gerð jafn
góð skil og bjargsigunum, en
mundu bjargsigin ekki vera
einna sjerstæðust og um leið
sögulegust, og mundi ekki höf-
undurinn hafa hugsað sem svo:
einhver takmörk munu vera
fyrir því, hve bókin má verða
stór?
Mönnum mun nú virðast, að
jeg hafi þegar talið upp all-
mikla kosti, sem bók þessi hafi
til að bera, og jeg hygg, að jeg
hafi ekki sagt neitt það, sem
hverjum og einum lesanda
muni ekki virðast nokkuð nærri
sanni. En þrátt fyrir alla þá
kosti, sem jeg hefi nú á drep-
ið, gæti Hornstrendingabók
verið misheppnað rit, frekar
hversdagsleg fróðleiksskræða,
sem ylli lesendum sínum von-
brigðum og yrði höfundinum
og átthögum hans til lítils
gagns eða sóma.
En bíðum nú við: Við höf-
um ekki lengi lesið, þegar við
komumst að þeirri raun, að
höfundurinn er þess megnug-
ur að varpa sjerstökum blæ
yfir frásögn sína og lýsingar,
getur látið okkur kenna þess
áhrifavalds Hornstranda og
Hornstrendinga, sem hefir knú
ið hann til að taka sjer penna
í hönd og skrifa bók þessa.
Hjer og þar eru smávægilegar
veilur á málinu á bókinni, og
einkum brestur stundum nokk-
uð á um hnitmiðuð og rökrjett
• tengsl málsgreina, en yfirleitt
er það fjölskrúðugt og svip-
mikið — og þó að hnökrar sjeu
á stílnum og hann eins og dá-
lítið stirðlegur á stöku stað, þá
er hann samt oft mjög persónu
legur, þróttugur og litríkur.
Stöku sinnum bregður fyrir í
honum viðkvæmni, en aldrei
verður hann smeðjulegur eða
væminn. Stundum er í honum
hressileg gletni, stundum dul-
úð, stundum alþýðleg drýgindi.
Höfundurinn kann auðsýnilega
góð skil á notkun alþýðlegra og
sjerkennilegra orða, hvort held
ur er kringilyrða eða kjarn-
lauka íslensks málgróðurs, og
þess sjer víða merki, að höf-
undinum muni láta allvel að
búa til samtöl, gera persónum
sínum upp orðin í samræmi við
mismunandi skapgerð og hugs-
unarhátt. Og vegna stílgáfu
höfundarins er það, að honum
tekst að láta okkur skynja á-
hrifavald náttúrunnar á Horn-
ströndum og sjá hana fyrir okk
ur hrikalega, en þó fagra,
hrjóstruga og nöturlega, en þó
auðuga af fjölbreyttu lífi á
landi og við strendurnar — og
ennfremur furðu örláta, þegar
vel lætur í ári. Það er einnig
þessari sömu gáfu höfundar-
ins að þakka, ásamt glögg-
skygni og nsfemleik hans á
mannlegt sálarlíf, að honum
lánast að láta okkur kynnast
fólkinu þarna norður frá svo
náið í þrengingum þfiss, í öllu
þess stríði við óblíða náttúru,
myrkur og fásinni, að við kom-
um auga á seiglu þess, þrek og
manndóm, skynjum andóf þess
hið innra gegn hremmitökum
hins ytra, það andóf, sem nærst
hefir á lifandi sambandi við alt
hið frjóasta í íslenskum menn-
ingararfi frá fyrri öldum, Is-
lendingasögur, þjóðsögur, sögu-
ljóð, Hallgrímssálma og heitúð,
manndóm og snilli meistara
Jóns. *Til dæmis um hinn lifandi
anda fornsagnanna með Horn-
strendingum vil jeg benda á
frásögnina um Guðna Kjartans
son og Sigurð á Læk — og
söguna um Jakob Tómasson og
Sigurð Pálsson verslunarstjóra.
Það verður svo þannig fyrir
okkur, lesendunum, að þá er
við höfum lokið við bókina
höfum við fengið, að okkur virð
ist, raunhæfa mynd af Horn-
ströndum og Hornstrendingum,
en hið fjarlæga bygðarlag og
íbúar þess hefir samt ekki mist
neins í, ekki að neinu orðið
ómerkara eða síður vert athygli
en við höfum búist við. Jeg
hygg meira að segja, að marg-
an þann, sem ekki hefir* látið
sjer detta í hug að heimsækja
Hornstrendinga, muni, að lokn
um lestri Hornstrendingarbók-
ar, fýsa að kynnast þeim og
Hornströndum af eigin raun.
Jeg fæ því ekki betur sjeð en
höfundur hafi leist af hendi
með ágætum allerfitt hlutverk.
Hjer vil jeg því við bæta, að
vegna heildaráhrifa bókarinn-
ar og vegna ýmissa hinna best
rituðu kafla, svo sem frásagn-
arinnar um Guðna og Sigurð,
sem áður er á drepið, margra
lýsingánna í Baráttunni við
björgin, sem er sem heild veiga
mesti og styrkasti þáttur bók-
arinnar, sögunnar um brim-
lendingu Alberts Benediktsson
ar á Grænuhlíð, forspjallsins
að Dimma og dulmögn og þátt-
arins um Jakob Tómas:vn,
verði það svo að teljast, að okk
ur hafi hjer ekki einungis bætst
fróðleg hjeraðslýsing, og, skil-
orð greinargérð fyrir sjerlega
merkilegum þætti í íslensku
atvinnulífi og lífsbaráttu, held-
ur og rit, sem hafi bókmenta-
legt gildi. Þar með hefir höf-
undurinn sett sig í þann vanda,
sem því er samfara, að á hann
verði litið sem einn af þeim
rithöfundum þjóðarinnar, sem
einhvers megi af vænta í fram-
tíðinni. Hans er að sýna, að
Hornstrandaseiglan, Horn-
strandaþrekið og hið lifandi
samband Hornstrendinga við
styrkar og þrautreyndar líf-
taugar íslenskra menningar-
erfða reynist honum traust
haldreipi til bókmentalegra
starfa og drjúgur aflvaki tú
nýrra og vaxandi afreka.
- Korsíka
Framh. af bls. 7.
is við herfanga, eru ekki síð-
ur haldin, þó; þau sjeu óskráð.
Eftir minni takmörkuðu þekk-
ingu á Korsikubúum, þá er 'jeg
sannfærð um það, að þegar
Korsikubúar skrá sín eigin lög,
munu þeir halda fast við þau.
Ajaccoflóinn er í raun -og
sannleika einhver besta her-
skipahöfn heimsins, og er mjög
mikilvæg fyrir allan hernaðar-
rekstur á Miðjarðarhafi. Af
þessum sökum halda ýmsir sjer
fræðingar því fram, að ekki sje
auðið að fá Korsikubúum sjálf-
stjórn í hendur. Jeg er enginn
sjerfræðingur, en sem venju-
leg, hagsýn kona, myndi jeg
segja: „Flytjið burtu fallbyss-
urnar, rífið niður skotvirkin,
tæmið virkin, og hver er þá
hættan?”
WOOÓOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOO
Eftir Robert Storm
0
ADGLVSHNG
Alt á sama stað
Get útvegað frá Ameríku:
Rafsuðutæki.
Fræsivjelar fyrir bílmótora.
Rennibekki (South Bend)
Loftpressur, smáar og stórar.
Bílalyftur fyrir smurhús.
Kælivjelar og Hitablásara-
Sioux Rafmagnsbora og Smergelskífur.
Rafmagnspressur 60 tonna.
H.f. Egill Vilhjálmsson
Best að auglýsa í Morgunblaðinu
T E
í Va og % Ibs. pökkum fyrirliggjandi.
Eggert Kristjánsson & Co. hl
Jeff: Bannsettir ormarnir ykkar. Æ, fóturinn. —
Haltu áfram að flauta, Peggy. Það heyrir einhver
til ok]úuv*,\ "j C\ 1*7} ■'fafhtí ____________
ÁlexahUer' tbiltli a ’éak vid trjéff: — Þessil■',,
} *, í ; , t > J . „ t fr \. i t 1.14 ■ * 1
krakkaasnar hafa skotið á Jeff. Það er best fj'rir
mig að koma mjer hjeðan. Lögreglah veiðúr -á ■ '
pjfeeluhufti á mjer áður en jeg veit af. Þarna k?m-
*iír vöruílutningalest. Það er best að jeg stökkvi um
f;,,, v ■ u ii hifji Jt í ; -■> tj i *. '<
borð
s
X-97Haldið áfram, piltar. Þau eru tínnþá að
í flautuna. — Flautið kemuf frá trjánum h^rpja ýi
frá, X-9.
Vt«K