Morgunblaðið - 05.02.1944, Blaðsíða 5

Laugardagur 5. febrúar 1944
MORGUNBIíAÐIÐ
5
-17. GREININ
OG MINKARNIR-
I 11. blaði Tímans 1. þ. m.
birtist langur lestur eftir
Bjarna Ásgeirsson alþm., for-
mann Búnaðarfjelags íslands,
formann yfirfasteignamats-
nefndar ríkisins, formann ut-
anríkismálanefndar m. m. •—
Ber þessi „mikli maður“ sig
mjög aumlega undan þeirri
meðferð sem hann og flokkur
hans sæti frá minni hálfu. •—
Þessir kveinstafir verðskulda
nokkra kvittun, hvort sem hún
verður til huggunar eður- eigi.
Tilefnið til þessarar ritsmíð-
ar Bjarna er yfirlitsgrein sú,
er jeg skrifaði rjett fyrir ára-
mótin um störf síðasta
þings. Velur höf. mjer hin hrak
legustu orð í þessu sambandi.
Meðal annars segir hann: ,,í
sambandi við afgreiðslu mála
umhverfir hann öllum stað-
reyndum með hálfyrðum, rang
færslum og beinum ósannind-
um“. Hann talar um: „Helstu
firrur“, „tilhæfulaust fleipur“
o. s. frv.
Samkvæmt þessu mætti ætla
að jeg hafi gert mig sekan um
eitthvað, sem væri sambæri-
legt við slúður Tímans að
fornu og nýju. En þegar farið
er að tína til sannanirnar fyr-
ir þessum kurteislega áburði,
þá verður heldur lítio úr öllu
saman. En það kemur glöggt í
Jjós hvað það er, sem hefir
raskað rónni hjá Bjarna. Það
eru umsagnir mínar um 17.
grein jarðrsektarlaganna og
frumvarp Pjeturs Ottesen „um
bann gegn minkacldi“. Þar
hefi jeg sýnilega komið við
opna kviku, enda var þannig
frá Bjarna gengið í umræðun-
um um þessi mál, að hann vill
sýnilega helst láta þau liggja í
þagnargildi. Má og vera, að
honum finnist sá meiri hluti,
sem drap minkafrumvarpið og
afnám , 17. greinarinnar, svo
rjetthár, að okkur hinum beri
að þegja.
Það sem Bjarni færir til úr
umsögn minni um afnám 17.
greinar er: „Frumvarp þetta
var drepið sem fyr af Fram-
sóknarmönnum og sósíalista-
flokknum. Hafði form. Búnað-
arfjelags íslands forystu fyrir
því, að bjarga þessari frægu
greini einu sinni enn“ o. s. frv.
Ekkert af þessu getur maður-
ínn hrakið, enda er það afdrátt
arlausa sannleikur, sem auð-
velt er að sanna með þingtíð-
indum. En aumingja maðurinn
segir: „Þetta tel jeg að þurfi
nokkurra skýringa við“. Lát-
um svo vera. Skýringar hans,
afsakanir og yfirklór er alt ann
að en ósannar lýsingar frá
mjer, því uro þær er ekki að
ræða.
Bjarni samdi þá dagskrá, er
hann og fulltrúar Sósíalista-
flokkanna sameinuðust um. Og
hann var framsögumaður þess
meiri hluta til að bjarga sinni
kæru lagagrein. Minni hiutann
skipaði jeg og Jón á Reynistað.
Þýðir ekkert fyrir Bjarna að
reyna til að skjóta fyrir sig
þeim skildi, að Þorsteinn sýslu
maður, Pjetur Ottesen og Jón
á Reynistað sjeu honum sam-
mála. Þeir hafa allir gert sitt
til að afnema þessa deilugrein
og hafa sýnt það jneð atkvæð-
um sínum fyr og síðar. •— Það
Kveinstafir Bjarna Ásgeirssonar
sem Bjarni segir um afstöðu
þeirra á Búnaðarþingi, er al-
veg rangt. Þeir gerðu enga
samþykt um að vísa þessari 17.
gr. til milliþinganefndar. Bún-
aðarþingið samþykti einróma
yfirlýsingu um að hún væri
einskis virði, og þess vegna var
því vísao til milliþinganefnd-
ar að leita annara ráða til að
hamla gegn of háu söluverði
jarða. Þetta nægir ekki Bjarna.
Hann vill halda dauðahaldi í
sinn flokkslega gimstein.
Bjarni talar um að jeg
færi allar sakir á hendur Fram
sóknarm., en láti aðra andstöðu
flokka „njóta hlutleysis“, og
„stígi fisljett yfir allar þeirra
misgerðir“. Þetta er rjett og
eðlilegt, þegar um er að ræða
mál eins og 17. grein jarðrækt-
arlaganna og raunar á það víð-
ar við af eðlilegum og rjett-
mætum ástæðum, því afstaða
þessara manna er gagn ólík. •—
Finn jeg ástæðu til að gefa
skýringuna og afstaðan til 17.
gr. jarðræktarlaganna er ákjós
anlegt dæmi.
Kommúnistar og Alþýðu-
flokksmenn eru yfirlýstir þjóð
nýtingarmenn. Þeir vilja af-
nema eignarrjett einstaklinga
á jörðum og öðrum frarnleiðslu
tækjum. Það er þeírra stjórn-
málastefna. Það er eðlilegt, að
þessir menn grípi hvert tæki- j
færi sem gefst, sem ei' spor í
áttina. Eitt er það að gefa rík-
inu hluta af jörðum bændanna,
smátt og smátt. Þeim þykir
gott að taka litla fingurinn í
von um það, að gera auðvald-
inu að ná allri hendinni. — Nú
dettur mjer ekki í hug að álasa
þessum mönnum fyrir það, að
fylgja sinni stefnu. enda þótt
jeg sje henni andstæður. Þeir
draga ekki dul á vilja sinn og
sigla undir sínu flaggi.
Öðru máli gegnir með Fram-
sóknarmenn og Bjarna Ás-
geirsson, er ágætt dæmi, um
alla þá hræsni, yfirdrepsskap
og lítilmensku, sem einkennir
flokkinn, þegar hann er að
berjast fyrir því t. d. að 17. gr.
jarðræktarlaganna sje í lögum.
Þá iðju hefir hann stundað
bráðum í 8 ár.
Sigurður Guðnason og Emil
Jónsson eru ekki bændafulltrú
ar og þeirra stefna er allsherj-
ar þjóðnýting. Bjarni Ásgeirs-
son er ekki einasta fulltrúi
bænda á þingi, heldur formað-
ur í aðal-stjettarsambandi
bænda. Hann þykist vera and-
vígur sósíalisma, en ber káp-
unq á báðum öxlum, siglir
undir fölsku flaggi. Hann þyk-
ist vera að vinna fyrir bænd-
anna hag með því, að hjálpa
þjóðnýtingarmönnum til að út- !
vega rikinu eignarhlut í jörð-
um sjálfseignarbænda. Þess-
vegna er hann og hans nótar
mörgum sinnum ámælisverð-
ari heldur en hinir, er fylgja
sömu stefnu og ganga beint til
verks. Viðurkenna hana sem
sína stefnu. •
Þetta sama gildir á mörgum
sviðum okkar þjóðlífs. Þess
vegna eru sósíalistarnir í Fram
sóknarflokknum hættulegri
fyrir eignarrjettarstefnuna i
landinu en nokkrir kommúnist-
ar. Það eru þeir, sem hafa
blekt fjölda manna til fylgis
við alt annað en þeir vilja,
og halda að þeir sjeu með. —
Það eru þessir menn, er eiga
sök á því, hvernig komið er í
okkar þjóðfjelagi. Þeir hafa
ráðið mestu um stjórn lands-
ins siðan 1927 í fjelagi við só-
síalista. Þeir hafa komið í veg
fyrir að hjer væri rekin heið-
arleg stjórnmóla starfsemi í
baráttu um aðalstefnur ís-
lenskra stjórnmála.
Bjarni Ásgeirsson er að vísu
einn af bestu mönnum i þess-
um hóp að upplagi og viðmóti,
en sem stjórnmálamaður er
hann ekkert betri en hinir, af
því hann.hefir gefið sig flokkn
um á vald.
Þá er það minkafrumvarpið.
Bjama svíður mjög átakanlega
það, sem jeg hefi til fært um
það efni, sem er á þessa leið:
„í'rumvarpið var drepið í neðri
deild og mun þar um hafa
miklu ráðið stundarhagsmufiir
þeirra manna, sem byrjað hafa
þessa vafasömu atvinnugrein“.
Þetta segir hann að sje „til—
hæfulaust £Jeipur“. — Jeg er
sannfærður um að það er satt.
Hvorugt er hægt að sanna, þar
stendur orð á móti orði. En það
er svo margt í meðferð opin-
berra mála, sem maður veit að
er satt, en ekki er hægt að
sanna með vitnum. Þetta er
eitt af því.
Þessi ássökun snertir ekki
alla þingmenn, sem björguðu
minkunum, en nógu marga.
Málið sjálft ætla jeg ekki að
ræða nú. Það hefir verið gei-t
nokkuð hjer í blaðinu og verð-
ur máske gert betur síðar. —
Eins er þó vert að minnast, og
það er, að ekki er vitað, að
neinar þær ráðstafanir sje
byrjað að gera, sem meiri hluti
neðri deildar notaði sem tylli-
sök til að fella frumvarpið.
Auk þeirra aðal-atriða I
grein Bjarna Ásgeirssonar, sem
nú hefir verið að vikið, skrifar
hann langt mál um þá breyt-
ingu jarðræktarlaganna, sem
feld var í efri deild og mjólk-
urlögin. Bæði þessi mál hafa
verið rædd hjer í blaðinu og
síðar munu þeim gerð betri
skil.
Stetán Stetánsson, kaupmaður
HINN 5. febrúar 1943 — fyr-
ir nákvæmlega einu ári — and
aðist að heimili sínu á Norð-
firði Stefán Steíánsson, sem
lengi var kaupmaður þar og
einn þeirra, sem með rjettu
mega kallast „landnámsmenn“
þess staðar. Stefán Stefánsson
var Austfirðingur að ætt. Hann
var fæddur að Sævarenda í
Loðmundai'firði 14. apríl 1864
Og voi'u foreldrar hans hjónin
Sigrún Sigurðardóttir og Stef-
án Vilhjálmsson bóndi þar.
Stefán ólst að mestu upp með
foreldrum sínum, en fór ungur
til Seyðisfjarðar og gerðist þar
verslunarmaður. Var það á
uppgangstímum Seyðisfjarðar.
Árið 1894 fluttist Stefán
Stefánsson til Norðfjarðar og
hóf þar verslun sama ár, sem
hann rak þar síðan alla tíð
fram á garnals aldur meðan
heilsan entist honum, eða til
ársins 1934, er hann hætti að
versla. Um aldamótin 1900 fór
Stefán til No.regs pg gekk á
verslunarskóla í Stavangri.
Kyntist hann þá Önnu Karenu
Bakke, er varð kona hans. Þau
giftust 1901 og reistu bú á
Norðfii'ði. Rak Stefán síðan
verslun þar og um nokkurt
skeið einnig útgerð, fyrst með
róðrabátum og síðar gerði
hann út vjelbót. Annað aðal-
starf Stefáns var þó skipa-
afgreiðsla. í 24 ár var hann af-
greiðslumaður Bergenska gufu
skipafjelagsins, sem fyrir nú-
verandi styrjöld rak allmiklar
siglingar hingað til lands, sjer-
staklega til Austfjarða.
Stefán Stefánsson ljet opin>-
ber mál litið til sín taka. Þó
átti hann ásamt fleiri „gömlum
Norðfirðingum" upptökin að
stofnun Sparisjóðs Norðfjarð-
ar, sem nú er orðinn öflug pen-
ingastofnun, og ýmsum öðrum
nytsamlegum fyrirtækjum, sem
þar var komið á fót.
Stefán Stefánsson var frem-
ur lágur maður, grannur á
vöxt en snar pg snöggur í öll-
um hreyfingum. Hann var
glaðvær og oft hnyttinn í til-
svörum. Heimili hans var ann-
álað fyrir gestrisni og mynd-
arbrag.
Þau hjónin. Stefán og Anna,
eignuðust 8 börn, en af þeim
dóu 5 í æsku. Þi-jár dætur
þeirra eru á lífi, Sigrún, bú-
sett í Reykjavík; Karójína, bú-
sett á Akureyri og Serina, bú-
sett á Norðfirði, allar gjftar.
Auk þess ólu þau upp dóttur-
son sinn, Konráð Sævaldsson,
Með Stefáni Stefánssyni er
genginn einn af hínum gömlu
! 5: * l i ! 1, :>■■•■ > > : : I '
brautryðjendum í sögu Norð-
fjarðar. Þeir eru nú senn allir
hoi’fnir af sjónarsviðinu. Allir,
sem þektu hann vel, munu á-
valt minnast hans sem hins
glaðværa og gamansama fje-
laga, sem altaf var eins, hvern
ig sem alt veltist.
Austfirðingur.
Handknaft-
leikskepni
í GÆRKVELDI var hand-
knattleikskvöld í afmælis-
fagnaði Ármanns. — Fyrst
sýndu tveir flokkar úr Ái'manni
handknattleik, en að því loknu
hófst handknattleikskepni. —
Fyrst kepti úi’valsflokkur
kvenna úr Ármanni við úrvals-
flokk kvenna úr KR. Leikurinn
var mjög skemtilegur og harð-
ur. Fyrri hálfleikur endaði með
6:4, Ármanni í vil, en síðari
hálfleikur 8:3 Ái'manni í vil.
Leikurinn endaði því með
sigiá Ái'manns 13:7.
Þá fór fram leikur milli
meistaraflokks Ái'manns (karl-
ar) og meistaraflokks Vals.
Leikar fóru þannig, að Ármann
sigraði þar einnig eftir mjög
jafnan og spennandi )ejk, með
15:12. Fyrri hálfleikur endaði
með 7:6, Val í vil, en sá síðari
með 9:5 Ármanni í vil.
í kvöld fer fram hnefaleika-
kepni.
Jeg sje þvi eigi ástæou til að
fjölyrða um þau hjer. Allt, sem
jeg hefi sagt um þessi mál er
satt og í'jett og hvorki Bjai'ni
eða aðrir geta fært rök að öði'U.
Hitt er náttúrlega rjett, að um
þau hefði mátt segja mikið
meira. í stuttri yfirlitsgrein, er
og altaf álitamál hve langt á
að fara í útskýringar. Um öll
málin hefir verið skrifað áður,
en aðeins vikið að þeim til á-
bendingar í umræddri grein.
Eitt atriði þessara athuga-
semda þykir mjer þó rjett að
minnast á af því Bjarni ber
mjer þar að tilefnislausu ósann
indi á bi'ýn. Þetta snertir frum
varp Sósíalistaflokksins um
eignarnám og bæjarrekstur
mjólkurstöðvanna. Jeg tók
það fram, að þetta frumvarp
hafi ekkei't fylgi haft utan Só-
síalistaflokksins. Það telur
Bjarni rangt, ag talar þar á-
reiöanlega gegn betri vitund
eins og títt er um aðra ritara
Tímans. Það var víst þegar i
upphafi að enginn þingmaður
utan flutningsmanna flokksins
mundi samþykkja þetta frum-
varp. Þó að meiri hluti neðri
deildarmanna vildi lofa því til
nefndar, þá er það ekki annað
en ógild þingvenja.
Það eru hreinar undantekn-
ingar, ' að mál sjeu feld við
fyrstu umræðu, jafnvel hye
lítið fvlgi sem þau hafq. Þetta
fyrirfram dauðadæmda frum-
varp hefir vei'ið notað af
Framsóknarmönnum til að
hi-essa upp á flokkinn. Sami er
tilgangur Bjarna þegar hanr»
er að mótmæla sannri upplýs-
ingu en ekki nýrri, í grein
minni um þingið.
J. P.
1 1 ) 1 :