Morgunblaðið - 25.04.1944, Blaðsíða 2

M ORCrUNBLAÐIÐ
Þriðjudagur 25. apríl 1944,
Dagsbmn vil! höfða má! vegna
sölu á eignum verklýðsfjelaganna
Kfs nefnd til að vinna ú þátt-
tðku Dagsbrúnarmanna í þjóð-
aratkvæðagreiðslunni
Verkamannaf jelagið Dag.s
J»rún hjelt fund s. 1. sunnu-
dag. Voru á fundinum sam-
þyktar nokkrar tillögur. Ein
íillagan mun vekja sjerstaka
•eft.irtekt, en hún er um það,
að Fulltrúaráð verklýðsfje-
Jaganna höfði mál og krefj-
ist riftingar á sölu Alþýðu-
I»rauðgerðarinnar, Alþj'ðu-
kúsinu, ‘Iðnó og Ingóifs Café
.sem „Alþýðuhús Reykjavík-
'Ur h.f.“ keypti árið 1940.
Samkvæmt upplýsingum frá
stjórn fjelagsins var eftirfar-
andi tillaga samþykt á fund-
inum: ,
„Fjelagsfundur í Verkamanná
f jelaginu Dagsbrún, haldinn 23.
apríl 1944. felur stjórn fjelags-
ins að óska eftir því við Full-
trúaráð verklýðsfjelaganna í
Úeykjavík, að það höfði mál
til riftingar sölu á eignarhluta
f [eiagsins i eignum afhentum til
/Jþýðubrauðgerðarinnar h. f.
[■amkvæmt afsalsbrjefi dags. 29.
okt, 1940, undirrituðu af þá-
verandi stjórn fulitrúaráðsins,
og til riftingar sölu á eignar-
■ tituía fjelagsins í eignum (Al-
-fiyðuhúsið Iðnó og Ingólfs Café)
afhentum Alþýðuhúsi Reykja-
vlkur h. f. samkvæmt afsals-
brjefi dags. 12. ágúst 1940, und
írrituðu af þáverandi stjórn
Fulltrúaráðsins".
Við þessa tillögu kom fram
eftirfarandi breytingartillaga
frá Þórði Gíslasyni, er var feld
með öllum greiddum átkvæð-
um gegn 2:
„Þó að Verkamannafjelagið
Dagsbrún hafi aldrei haft nein
afskifti af stjórn nje rekstri AI-
þýðuhússins Iðnó og Alþýðu-
brauðgerðarinnar og aldrei lagt
neitt fje til þessara fyrirtækja,
og væri ekki einu sinni með-
limur í Alþýðusambandinu og
Fulitrúaráði verklýðsfjelag-
anna í Reykjavík, þegar fram
fór formleg skipulagsbreyting
á umráðum þessara eigna árið
1940, þá þykir fjelaginu þó
rjett, að gefnu tílefni, að mæla
með því, vegna þess rógs, sem
upp hefir komið í sambandi við
ráðstöfun eigna þessara, að
sannprófaðar verði fyrir dóm-
stólunum ráðstafanir fulltrúa-
ráðsins á eignum þessum árið
1940“,
Þá skýrði Eðvarð Sigurðsson
fundinum frá undirbúnings-
starfi sjerstakrar nefndar til
|>éss að aðstoða verkamenn, er
fieir fara í orlof á komandi
sumri,
/
líagsbrún kaupir tand
í Biskupstungum,
Sigurður Guðnason , formað
ur Dagsbrúnar, skýrði frá kaup
Um á landspildu í Stóra-Fljóti
í Biskupstungum, er stjóm fje-
Jagsins lagði til að gerð yrðu.
Vat eftirfarandi tiliaga sam-
þykt einum rórni í máiinu:
„Fundur í Verkamannafje-
laginu Dagsbrún, haldinn 23.
aptíl 1944, samþykkir samning
an, er stjórn fjelagsins hefir
gert um kaup á landspildu úr
jörðiimi Stórafijót i Biskups-
tungum. Funáurinn ákveðnr að
stéfnt skuli að byggingu hvíid-
arheimilis á landinu handa fje-
lagsmönnum og felur stjórninni
að skipa nefnd manna, er sjái
um fjáröflun og framkvæmdir
í þessu skyni“.
Verð landsspildui'mar, sem er
30 hektarar að flatarmáli, er kr.
5000.00 og hafði stjórn Dags-
brúnar tekið persónulega á-
bvrgð á andvirði landsins, þar
til málið yrði lagt fyrir fje-
lagsfund.
Fá skömm í hattinn:
Loks voru eftirfarandi tillög-
ur samþyktaf í einu hljóði:
„Fundur í Verkamannafje-
laginu Dagsbrún, 23. apríl 1944,
vítir harðlega framkomu þeirra
verkamanna, sem á sumardag-
inn fyrsta unnu fyrir kaup, sem
ekki er I samræmi við umsam-
inn taxta fjelagsins, og lítur á
það sem brot frá þeirra hendi
gegn stjettarfjelagi sínu. Enn-
fremur felur fundurinn stjórn
og starfsmönnum fjelagsins að
taka brot þetta til alvarlegrar
athugunar og gera þær ráðstaf-
anir, sem nauðsynlegar þykja,
til þess að slíkt geti ekki endur-
tekist'ý
Þjódaratkvæðagreiðslan.
„Fundurinn * samþykkir að
kjósa fjögurra manna nefnd til
að vinna að allsherjar þátttöku
Dagsbrúnarmanna í þjóðarat-
kvæðagreiðslunni um niðurfell
ing sambandslagasáttmálans og
stofnun lýðveldis á Islandi“. —
Kosnir voru: Sigúrður Guðna-
son, Jón Agnarsson, Alfreð
Guðmundsson, Kjartan Guðna-
son.
— Loltsóknin
Framh, af bls. 1.
Arásir á Belgíu.
Aðalárásir stórra breskra flug
vjela í nótt voru gerðar á flug-
vjelaverksmiðjur Þjóðverja í
Belgíu, nálægt Brússel. Komu
þar upp miklir eldar.
Árásir á Frakkland.
Amerískar sprengjuflugvjel-
ar af meðalstærð (Marauders)
hafa farið í tvær allmikla loft-
árásaleiðangra í dag á stöðvar í
Norður-Frakklandi, Var gerð
loftárás á Amines og á skip og
hafnarmannvirki í Dieppe. —
Breskar orustuflugvjelar, sem
bera eina sprengju, hafa einnig
flogið yfir til Frakklands til á-
rása í dag og gert usla með
sprengjum og vjelbyssukúlna-
hríð.
Árásir á Júgóslavíu,
Fluglið bandamanna, sem hef
ir bækistöðvar í Ítalíu, hefir
gert árás á flugvjelaverksmiðju
Þjóðverja í Belgrad, höfuðborg
Júgóslavíu. Voru það fjögra
hreyfla sprengjuflugvjelar, sern
þá árás gerðu.
Árásir á Búmeníu.
Fluglið frá bækistöðvum í
Ítalíu, aðallega flugvirki og
Liberator-vjelar fóru til árása
á Búkarest, höfuðborg Rúmeníu
og ennfremur á olíustöðvarnar
í Ploesti.
Árásir á Ítalíu.
Breskar flugvjelar hafa gert
'allharðar árásir siðasta sólar-
hringinn á borgir á vesturströnd
Ítalíu og valdið miklu tjóni. í
þeim árásum voru skotnar niður
51 orustuflugvjel fyrir Þjóðverj
um, en Bretar mistu 11 flug-
vjelar.
Tundurduflalagnir.
Auk þeira árása, sem getið
hefir verið, hafa Bretar lagt
tundurduflum úr flugvjelum
Fyrirlestur
Ole Kiillerichs
OLE KIILIRICH. ritstj. flutti
fyrsta almenna fyrirlestur sinn
um Danmörk eftir hernámið, í
• i
Tjarnarbíó s. 1. sunnudag.
í þessum fyrsta fyrirlestri sín
um talaði ritstjórinn aðallega
um sambúð Dana við hin þýsku
hernaðaryf irvöld.
Fyrstu þrem árum hernáms-
ins lýsti ritstjórinn á þá leið,
að þjóðin hafi líkast því verið
milli svefns og vöku, til þess
dags er Erik Scaveníus bolaði
Iþáverandi utanríkismálaráð-
herra Munk frá völdum.
En svo sem kunnugt er höfðu
Þjóðvgrjar lofað Dönum að þeir
' skyldu láta öll mál er varðaði
)ani sjálfa, afskiptalaus. í þessu
sambandi lagði ritstjórinn alveg
sjerstaka áherslu á, hversu Dan
ir hefðu haldið þá samninga og
aðra, er þó er var þrengt upp á
Þá.
Ekki er hægt að segja, að um
atvinnuleysi sje að ræða í land-
inu. En ýmsar stjettir manna,
þá einkum skrifstofufólk, hefir
orðið að takast á hendur hvers-
konar erfiðisvinnu, til þess að
ekki kæmi til að það yrði sent
til Þýskalands, en í þeiri’a stað
kæmu þýskir vinnuflokkar til
Danmerkur.
„Danir“, sagði ritstjórinn, eru
hreyknir af að ganga í bættum
fötum. þar eð hið þýska fata-
efni er svo ljelegt, einnig ganga
þeir á trjeklossum, því leður
það, er þeir fá frá Þjóðverjum,
er vita ónýtt“.
Samheldni hinna ýmsu stjórn
máiaflokka er mikið og allir
vinna þeir sameiginlega að því
að Danmörk megi aftur verða
frjáls.
Fyrirlesturinn vakti mikla
eftirtekt áhorfenda er fullskip-
uðu húsið.
Aðalfundur
Skaftfellinga-
fjelagsins
SKAFTFELLINGAFJELAG-
IÐ í Reykjavík hjélt aðalfund
sinn að Hótel Borg s. 1. laugar-
dagskvöld.
Á síðasta aðalfundi fjelagsins
var tekin ákvörðun um útgáfu
Rita Skaftfellinga og aðalrit-
stjóri verksins ráðinn, dr. Ein-
ar Ól. Sveinsson.
Úr framkvæmdum hefir þó
ekki orðið ennþá, en undirbún-
lingur hafinn. Ráðgert er að
Rit Skaftfellinga komi út í
mörgum bindum og verður
Skaftfellingum í hjeraði innan
skamms send boðsbrjef varð-
andi þetta mál og safnað á-
skrifendum að þessum ritum.
Skaftfellingafjelagið hefir tek
ið að sjer verndun grafreits
síra Jóns Steingrímssonar, að
Kirkjubæjarklaustri. Því verki
er ekki lokið, en vel á veg kom-
ið. Nú hefir fjelagið ákveðið
að gefa út æfisögu Jóns Stein-
grímssonar og vanda til henn-
ar. Verður hún fyrsta bindið í
Riti Skaftfellinga. Ráðgert er
að hún komi út á næsta hausti.
Stjórn Skaftfellingafjelagsins
var öll endurkosinn, en hana
skipa: Hjalti Jónsson formaður,
Jóhannes Helgason ritari, Hauk
ur Þorleifsson gjaldkeri og Jón
Kjartansson meðstjórnandi. —
Varastjórn skipa: Ólafur Páls-
son, Nikulás Friðriksson og
Stefán Runólfsson.
Eftir aðalfundarstörfin skemti
Brynjólfur Jóhannesson, leikari
með gamanvísum og Þorberg-
ur Þórðarson rithöf. með upp-
lestri.
Ármann vann
Drengjahiaupíð
DRENGJAHLAUP Ármanns
fór fram s. 1. sunnudag. Úrslit
urðu þau, að Ármann bar sig-
ur úr býtum, hlaut 11 stig,»átti
2., 3. og 6. mann. í. R. átti aðra
sveit, hlaut 15 stig, 1., 5. og 9.
mann. Þriðju sveit átti K. R.,
hlaut 23 stig, átti 4., 8. og 11.
mann.
Þessir sex urðu fyrstir:
1. Óskar Jónsson (ÍR) 7:19,6
mín., 2. Gunnar Gíslason (Á),
7:46,8 mín,, 3. Jón S. Jónsson
(Á) 7:48,8 mín., 4. Einar Mark-
ússon (KR), 7:49,0 mín., 5. Jó-
hannes Jónsson (ÍR) og 6.
Magnús Eyjólfsson (Á).
Hlaupið hófst stundvíslega
kl. 10,30 á sunnudagsmorgun-
inn. — Kept er um bikar, sem
Eggert Kristjánsson stórkaup-
maður hefir gefið. Ármann, ÍR
og KR hafa nú unnið hann tvisv
ar sinnum hvert. Til þess að
vinna bikarinn til eignar, þarf
að vinna hann þrisvar sinnum
alls.
Utankjöistaðakosning hófst
hjer í Reykjavík s. 1. laugardag.
Þann dag kusu 8 menn, en í gær
höfðu milli 30—40 nTanns neytt
atkvæðisrjettar síns. Það skal
brýnt fyrir utanbæjarmönnum
að draga ekki að kjósa.
Mikil flóðbylgja
kom á land i
sprengingunni
I Bergen
Frá norska
blaðafulltrúanum: —1
FREGNIR FRÁ NOREGI
herma, að margir menn hafi lát
ið lífið í Bergen, er sprenging-
in varð þar s. 1. fimtudag, vegna
þess að flóðbylgja mikil gekk
á land og íyltust margir kjall-
arar í húsum við höfnina af
sjó. Strax á fimtudagskvöld til-
kyntu Þjóðverjar, að 40—50 lík
þeirra er fórust hefðu þekst, en
ekki hafa nein nöfn þeirra, er
fórust, verið birt ennþá.
Tjón af eldsvoða var gríðar-
lega mikið vegna þess, að húsin
á svæði því, sem harðast varð
úti í sprengingunni, voru timb-
urhús.
Fregnir hafa borist af því, að
foringjabústaðurinn í Bergen-
hus, virkinu, sem er við hliðina
á Hákoarhöllinni, hafi fallið til
grunna. Sjerfræðingar álíta að
hægt sje að. gera við Hákonar-
höllina og Walkendorfsturninn.
Miklar skemdir við
vestanverðan Voginn.
Þá hafa og borist fregnir um,
að tjón hafi ekki aðeins orðiðvið
austanverðan Voginn, þ. e. með-
fram Virkishafnargarðinum. I
Dreggen og meðfram Þýsku-
bryggju, heldur og vestanvert
við Voginn, eða á Norðurnesi.
Hin gamla sterkbygða stein-
kirkja, Nykirken, gjöreyðilagð-
ist og er þá hægt að gera sjer
í hugarlund hvernig farið hefir
fyrir öðrum húsum þar í grend.
Nykirken stóð beint á móti Há-
konarhöllinni, en hinumeginn
við Voginn. I kirkjunni var
geymt mikið »af gömlu verð-
mætu kirkjusilfri og er talið að
að tekist hafi að bjarga því.
Unnið er að því af miklu
kappi að taka til í rústunum í
þeim hverfum, þar sem skemd
ir urðu mestar. Strætisvagna-
umferð er nú komin á þar á ný.
Bandamenn ganga
á land í Hoiiandia
á Nýju Guineu
LONDON í gær: — Amerísk-
ar, ástralskar og hollenskar
hersveitir undir stjórn MacArt
hurs hershöfðingja gengu um
helgina á land í Hollandia
Nýju Guineu, en það er hol-
lenskt landsvæði, sem er 400
mílur fyrir aftan stöðvar Jap-
ana. Með þessari landgöngu
hafa hersveitir bandamanna
komið að baki miklu japönsku
liði og getur landgangan haft
mikla þýðingu.
Við landgönguna var notað-
ur stærri innrásarfloti en áður
hefir verið í Kyrrahafi. Japan-
ar veittu litla mótspyrnu. Það
sást ekki japönsk flugvjel og
bandamenn mistu ekki eitt ein-
asta skip við landgönguna.
MacArthur hershöfðingi var
sjálfur með landgöfiguliðinu og
stjórnaði landgöngunni.