Morgunblaðið - 25.04.1944, Blaðsíða 6

MORGUNBLAÐIÐ
Þriðjudagur 25. apríl 1944.
Útg.: H.f. Árvakur, Reykjavík
Framkv.stj.: Sigfús Jónsson
Ritstjórar:
Jón Kjartansson,
Valtýr Stefánsson (ábyrgðarm.)
Frjettaritstjóri: ívar Guðmundsson
Auglýsingar: Árni Óla
Ritstjórn, auglýsingar og afgreiðsla,
Austurstræti 8. — Sími 1600.
Áskriftargjald: kr. 7.00 á mánuði innanlands,
kr. 10.00 utanlands
í lausasölu 40 aura eintakið, 50 aura með Lesbók.
F1 u gi ð
FLUGFJELAG ÍSLANDS hefir keypt nýja farþega-
flugvjel, tveggja hreyfla, sem getur flutt 6—8 farþega.
Vjelin er komin til landsins og verður tilbúin til flugs
eftir nokkra daga.
Þessi tíðindi munu áreiðanlega gleðja landsfólkið, ekki
síst það, sem býr úti um land og á við að stríða stopular
og erfiðar samgöngur. Aðstaða Flugfjelagsins batnar stór-
um við komu þessarar nýju flugvjelar. Á fjelagið þá tvær
hentugar farþegavjelar og gæti farið að skipuleggja reglu-
bundnar flugferðir um landið, ef ekki vantaði flugvell-
ina.
Alþingi hefir verið undarlega aðgerðalítið í því, að
koma upp flugvöllum úti um land. Nú, þegar flugvjel-
unum fjölgar og möguleikar skapast fyrir reglubundnu
flugi, þá vantar flugvellina. Þetta tómlæti er óafsakan-
legt. Menn bera við kostnaðinum. Góðir flugvellir kosta
mikið fje; það er rjett. En hjer er um að ræða svo mik-
ilsvarðandi þátt í samgöngumálum þjóðarinnar, að ekki
tjáir að horfa í það, þótt nokkur kostnaður verði við að
koma þessari samgöngubót í fast horf. Svo miklir mögu-
leikar eru tengdir við flugið, að sá stofnkostnaður, sem
felst í byggingu flugvalla, mun endurgreiðast í náinni
framtíð, beint og óbeint. Nægir í þessu sambandi að
minna á flugið í sambandi við póstflutninga á okkar
strjálbýla landi. Áður en langt líður mun flugið skapa
gerbreytingu á þessu sviði.
★
Með þeim tveim farþegaflugvjelum, sem Flugfjelagið
á nú, væri mögulegt að koma á reglubundnum flugferð-
um til Norður- og Austurlands. En vegna vöntun flug-
valla á hentugum stöðum, geta flugferðir þessar eklíi
komið að fullum notum. Fyrir Norðurlands-flugið vantar
tilfinnanlega flugvelli á þessum stöðum: í Húnavatns-
sýslu (er í byggingu), Skagafirði og í Þingeyjarsýslu
(nálægt Húsavík). Þessir flugvellir verða að koma hið
fyrsta. Svo, þegar frá líður, þarf fleiri flugvelli, t. d. í
Borgarfirði, Dölum og víðar. Fyrir Austurlands-flugið
er tvent mest aðkallandi, sem sje endurbætur flugvallar-
ins á Hjeraði og bygging flugvallar í Öræfum. Þar er
byrjað á flugvallargerð.
Austurland er nú mjög útundan hvað samgöngur snert-
ir. Þar myndi því verða mikil breyting til batnaðar, ef
hægt væri að hafa reglubundnar flugferðir austur á Hjer-
að, með viðkomu í Öræfum og Hornafirði og víðar, þegar
frá líður.
Byrjað er á flugvallargerð í Vestmannaeyjum. Ekki
er vafi á því, að Vestmannaeyingar koma til með að hafa
mikil not af fluginu, þegar þar er kominn góður flug-
völlur.
Sjóvjel mun henta betur til flugsamgangna til Vest-
fjarða. Þó mun í ráði að koma upp flugvelli við ísa-
fjarðardjúp.
★
Alþingi verður að sinna meir flugmálunum en það
hefir gert tiL þessa. Á fjárlögum eru aðeins veittar 150
þús. kr., til flugvallagerða. Allir sjá, að lítið verður gert
fyrir þetta fje, og löng verður biðin eftir flugvöllunum,
ef ekki ríkir meiri stórhugur í þinginu í þessu mikla
framtíðarinnar máli.
Þjóðin verður að vekja valdhafana í þessu máli. Fólkið
úti á landsbygðinni verður að láta til sín heyra. Hjer er
um að ræða mál, sem það varðar fyrst og fremst. Með
góðum og vel skipulögðum flugsamgöngum milli höfuð-
staðarins og hinna fjarlægari landshluta, hverfa fjarlægð-
irnar í okkar strjálbýla landi, og um einangrun verður
ekki lengur að ræða. Þetta er takmarkið. Þess vegna má
ekki vanrækja neitt það, sem er undirstaða framtíðar
flugs á okkar landi.
Hefjumst þegar handa um byggingu flugvalla. Láturn
flugmönnunum í tje alla þá aðstoð (talstöðvar o. fl.), sem
nauðsynleg er til örvggis fluginu.
*
I Morgunblaðinu
fyrir 25 árum
Þá var gert ráð fyrir auknum
ferðamannastraumi til Islands.
Um aðstæður hjer heima var m.
a. ritað:
9. apríl.
„Búast má við því, að útlend-
ingar hefji nú þegar í sumar
kynnisferðir til Islands. Og telja
má víst, að straumurinn hing-
að verði miklu meiri á kom-
andi árum en var fyrir stríðið.
Island er orðið kunnara úti um
heim en áður var, það hefir
komið fram gagnvart umheim-
inum sem sjálfstæður aðili og
fengið ríkisviðurkenningu á
pappírnum að minsta kosti, og
fer eigi hjá því, að þetta hafi
beint hingað huga margra, sem
áður mundu varla eftir að Is-
land var til.
En ástæðurnar eru bágar til
þess að veita gestum viðtökur.
Hjer eru engin skilyrði frá
mannanna hendi til þess að
gera útlendingum greið ferða-
lög til landsins. Ekkert gisti-
hús, sem þeir gera sig ánægða
með, hvorki hjer í borginni nje
á fjölförnustu leiðum uppi um
sveitir. Engin upplýsingaskrif-
stofa fyrir ferðamenn. .......
Engir nýtilegir leiðarvísar, til
þess að kynnast helstu leiðum
og merkustu stöðum. Að vísu
hefir smáköflum um Island ver
ið hnýtt aftan við ferðaleiðar-
vísira fyrir Danmörku, en bæði
eru þeir ófullkomnir og alls
ekki á rjettum stað, því fæstir,
sem ferðast til Danmerkur, fara
þaðan til íslands".
Torfbæjunum í Reykjavík
fór fækkandi og sáu sumir eft-
ir þeim.
9. apríl.
„Melkot hefir verið rifið og
standa nú aðeins eftir rústirn-
ar. Fer þeim nú fækkandi torf-
bæjunum hjer í Reykjavík. Það
mun nú sýnast sitt hverjum um
það, hvort rjett sje að útrýma
þeim með öllu. Virðist eigi
fjarri sanni, að þeir væri geymd
ir til minningar um gamla
daga og að bærinn kostaði við-
hald þeirra“.
★
íslendingur vinnur skauta-
hlaup í Ameríku. Morgunblað-
ið birti frásögn af því eftir
„Heimskringlu“.
9. apríl.
„Kapphlaup mikil á skautum
voru þreytt hjer í Winnipeg ...
í Arena skautaskálanum. Þátt
í kepni þeirri tóku fráustu
skautagarpar borgarinnar, þar
á meðal Magnús Goodman,
skautakappi Manitoba-fylkis.
Hann er sonur Gísla Goodmans
tinsmiðs. .... Magnús er fram
úr skarandi frár á skautum og
í þeirri íþrótt kemst enginn til
jafns við hann hjer í Manitoba.
Við þetta tækifæri var þó hald-
ið, að hann myndi fá sig full-
reyndan, því að nú átti hann að
;etja á móti aðkomnum skauta-
köppum, þar á meðal Harry
iThorne, skautakappa Ontario-
jfylkis. Úrslitin urðu þó þau, að
Magnús vann frægan sigur og
reyndist fráastur allra, sem
þátt tóku í þessari skautakepni“
■ _\JíLuerji iLripar:
^tjr dct^fe^ct itji
Ónæði að næturlagi.
ÞAÐ ER MARGT ónæðið, sem
bæjarbúar verða fyrir að nætur-
lagi. Jafnvel í hinum rólegustu
hverfurn bæjarins, þar sem um-
ferð er tiltölulega lítil, hafa
menn ekki svefnfrið heilar og
hálfar nætur fyrir ailskonar há-
vaða. Það hefir áður verið drep-
ið á „næturgalana“, konur og
iarla, sem stundum fara í hóp-
um og syngja fullum hálsi á göt-
am úti, sjálfum sjer til stór-
skammar og öllum, sem á heyra,
til leiðinda og ónæðis.
Hávaðinn frá flugvjelunum,
sem víða veldur ónæði, er ófrið-
arfyrirbrigði, sem vafalaust verð
ur ekki bætt úr og verður sjálf-
sagt að taka því „eins og hverju
'iðru hundsbiti“. Sama máli gegn
ir með hávaðann frá hinum stóru
herbílum, en hávaðinn frá vjel-
um þeirra er oft ekki minni en
í flugvjelum, sem lágt fljúga.
En eitthvert leiðasta ónæði,
sem syfjuðum og rólyndum
Reykvíkingum er gert, er öskr-
ið í bílaflautunum í tíma og ó-
tíma, en þó einkum að nætur-
lagi. Þeir öskurapar, sem fyrir
þessurrí hávaða standa, virðast
ekki taka tillit til neins. Jeg hefi
bæði eigin reynsiu og sögusögn
ábyggilegra manna fyrir því, að
það' er sama hver er í bænum,
jafnvel í nágrenni sjúkrahúsa
þeyta bifreiðastjórar horn sín, þó
komið sje fram á rauða nótt.
Það kom fyrir hjer um nótt-
ina, að einn þessara öskurapa
hamaðist á horni sínu fyrir ut-
an hús eitt klukkan að ganga 4
um nóttina. Hann hjelt áfram
sleittulaust, víst í 10 mínútur.
Maður, sem bjó í næsta húsi og
vaknaði við lætin, ætlaði að fara
í símann og kalla á lögregluna, en
sá, að það myndi líða svo langur
tími, þar til lögreglan væri kom-
in, að þrjóturinn myndi þá allur
á bak og burt.
•
Hvar hcldur lögreglan
sig?
í SAMBANDI við öskurapana
og fleira og fleira heyrir maður
oft spurt: „Hvar er lögreglan?“
Það er nýlega búið að fjölga lög-
regluþjónum upp í þá tölu, sem
lögreglustjóri taldi nauðsynlega.
Sumir drógu í efa, að nauðsyn-
legt væri að hafa 100 lögreglu-
þjóna hjer í bænum. En reynslan
virðist sýna hið gagnstæða.
Það er hrein undantekning, ef
maður sjer lögregluþjón nema í
'miðbænum 'og á tveimur eða
þremur helstu götunum í bæn-
um, Laugavegi, Hverfisgötu og í
Hafnarstræti.
Jeg er nærri viss um, að til er
fólk hjer í bænum, sem aldrei
hefir sjeð íslenskan lögregluþjón
og þekkir þá ekki frá öðrum
einkennisklæddum mönnum. •
Þegar kemur út fyrir næsta
nágrenni miðbæjarins geta ribb-
aldar gert hvað, sem þeim sýn-
ist, óttalaust við, að lögreglu-
menn sjeu á næstu grösum. Hef-
ir það og sýnt sig með spellvirkj-
um, sem unnin eru svo að segja
daglega á eignum manna, t. d.
bílum. Það er best að taka það
fram strax, að með þessum orð-'
um er ekki verið að yeitast að
lögregluþjónunum sjálfum. Þeir
ráða því sennilega ekki, hvar þeir
eru látnir vera í eftirlitsferðum,
ef þeir þá fara nokkrar. Það get-
ur vel verið, að lögregluþjón-
arnir sjeu enn of fáir, en þá er
að segja frá þvi og rökstyðja
það.
Nú getur verið, að ekki sjeu
nógu margir lögregluþjónar í
tntt
bænum til þess að hægt sje að
halda uppi reglulegu eftirliti um
allan bæinn með því að skifta
lögreglunni niður í hverfi, sem
hún á að sjá um. En mörgum
virðist, sem lögreglan gæti not-
að bíla sína og bifhjól meira til
eftirlits en hún gerir.
Mjer er fullljóst, að það er
hægara að slá fram þessum full-
yrðingum en að framkvæma
þær, en hitt má stjórn lögregl-
unnar vel vita, að borgararnir
eru ekki alment ánægðir með
eftirlitsleysi lögreglumanna^ í
ýmsum hverfum bæjarins, þar
sem lögreglumenn vekja mesta
athygli með fjarveru sinni.
Tillaga.
ÞAÐ ER talað mikið um, að
göturnar í bænum sjeu ekki i
sem bestu lagi. Það mun hins-
vegar taka alllangan tíma að
gera við þær, svo viðunandi sje,
og á meðan verður að bjargast
við þær á þann hátt, sem hent-
ugastur er. Það er nú t. d. Lauga
vegurinn. í nokkur ár hefir það
verið regla, að menn eigi að
leggja bílum sínum hægra meg-
in á götuna, ef þeir þurfa að
staðnæmast. Af þeirri reglu hefir
leitt, að gatan hefir slitnað miklu
meira vinstra megin en hægra
megin, þar sem aðalumferðin
hefir lagst á þann helming göt-
unnar. Það er nú tiliaga mín, að
þessu verði breytt, þannig, að
bíistjórum verði fyrirskipað að
leggja bílum sínum vinstra meg-
in á Laugaveginum (og jafnvel
víðar), eða á þeim helming göt-
unnar, sem hefir eyðst meira. Af
því myndi leiða, að umferðin á
þessari einstefnuakstursgötu yrði
beint meira út á hægri hlið göt-
unnar, en umferðin yrði greið-
ari, vegna þess, að gatan er þar
svo að segja slitin svo að ekki
sje nú talað um betra meðferð á
ökutækjum.
Það eina, sem mjer virðist vera
á móti þessari tillögu er, að það
gæti valdið truflun vegna stræt-
isvagnanna, sem hleypa farþegr
um út á gangstjettina vinstra
megin. Til þess að bæta úr því
yrði að banna bílum að staðnæm
ast á svæðum þeim, sem stræt-
isvagnarnir staðnæmast á til að
Jhlevpa út fólki.
Útvarp, lög og textar.
„Ó.“ SKRIFAR: „Herra Vík-
verji. Leyfið mjer að biðja yður
fyrir eftirfarandi: Jeg hjelt, að
það væri föst regla hjá Ríkisút-
varpinu, þegar lög eru kynt, að
minsta kosti íslensk lög, að nefnd
ur sje höfundur bæði lags og
ijóðs. Þessvegna kom mjer það
kynlega fyrir nú nýskeð, er .þul-
ur kynti lagið „Nótt“ eftir Áma
Thorsteinsson og sagði, að text-
inn væri eftir tónskáldið. Slíkt
er mesti misskilningur. Ljóðið
er eftir Magnús Gíslason skáld,
sem alkunnur er fyrir falleg ljóð.
Það er nú einu sinni svo, að söng*
lög samanstanda af lagi og ljóði
og er mikils um vert meðferð
hvors tveggja, og að því er mjer
virðist, jafnskylt að geta höfund
ar beggja. Og sje þetta föst regla
hjá Ríkisútvarpinu, eins og jeg
hefi haldið, þá ættu þar ekki að
vera undantekningar á, hvorki
um jafn vinsælt lag og ljóð og
Nótt er, eða neitt annað íslenskt
lag, því á þessum kynningum
kynnast menn höfundum bæði
laga og ljóða.