Morgunblaðið - 13.05.1944, Blaðsíða 5

Laugardagur 13. maí 1944.
MORGUNBLAÐIÐ
5
ÁVARP EYJÓLFS JÓHANNSSONAR
FORMANNS LÝOVELDISNEFNDARINNAR
Hvað er að frjetta af þjóð-
aratkvæðagreiðslunni?
Þessi spurning er margend-
urtekin daglega, af hinum
mörgu áhugasömu landsmönn-
um fjær og nær.
Jeg get ekki notað þessar fáu
mínútur, sem jeg hefi hjer til
umráða, til frjettaflutnings, þó
vil jeg geta þess, að alls hafa
kosið, af þeim er dvelja fjar-
vistum frá heimilum sínum um
1700 manns.
En að 16 dögum liðnum verða
ykkur sagðar örlagaríkar
frjeltir.
Úr því fáið þið að heyra úr-
slit þjóðaratkvæðagreiðslunnar.
Úrslit, sem segja, ekki aðeins
ykkur kæru landar, heldur öll-
um umheiminum, hvort hjer
norður í Atlahtshafi býr þjóð
sem er þess verðug að setjast á
bekk meðal frjálsra og full-
valda þjóða.
Mjer er þó óhætt að fullyrða
að útlitið er mjög gott.
Jeg get hiklaust sagt, að jeg
hefi ekkert starf unnið um dag
ana, sem er jafn ánægjulegt,
og að vinna að fyrirgreiðslu
lýðveldiskosninganna. Verða
var við þann eldlega áhuga,
sem fram kemur í símtölum
hjeraðsnefndarmanna og ann-
ara, er hafa fyrirgreiðslu fyrir
þessu máli.
Aðaláhyggjur sumra eru í
því fólgnar, að svo geti farið
að ekki náist í hvert einasta
atkvæði sem til er í hjeraðinu.
því takmark þessara manna er
100% kosning. Lægsta takmark
sem jeg hefi heyrt menn setja
sjer er 95 af hundraði.
| Fólksbifreið j
3 til sölu og sýnis á Óðins- 1
3 torgi kl. 3—4 og 7—8 í dag I
rnmnimmwamiiimmir.niniinniiiniiiniiiiiiiinm
1 I
| Starfstúlkur |
g óskast.
es =
1 i
Fjelagsheimili V. K.
Vonarstræti 4.
£ |
uiiniiiiiiinimimiiiiíiim'j'muiiiiiiimiiiiiiiiiiiiiiiiiii
Bjartsýni! -r- segja einhverj-
ir, það má vel vera, en hvert
kemst sá, sem ekki er bjart-
sýnn.
Forustumenn í fæðingarhjer-
aði Jóns Sigurðssonar hafa op-
inberlega skorað á hjeraðsbúa
að fylkja 100% á kjöi’slað. —
Þetta er djarflega og drengi-
lega mælt, og hvaða minnis-
varða væri hægt að reisa verð-
ugri okkar miklu frelsishetju.
Það er vitanlegt, að í mörg-
um tilfeilum er 100% þáttaka
óhugsandi m. a. vegna fjarvista
margra landsmanna erlendis, í
þeim löndum er ekki næst sam-
band við nú. En takmarkið
95% þátttaka ætti engu hjeraði
að vera um megn að uppfylla.
Það hafa komið fram uppá-
stungur til Landsnefndarinnar,
að veita viðeigandi verðlaun
því hjeraði, er skilaði hlutfalls-
lega hæstri tölu greiddra at-
kvæða. ,
Okkar gamla sjálfstæðishetja
Sigurður Eggerz hefir slungið
upp á því, að láta listamenn
gera táknrænt málverk af þess
um merkasta viðburði í sögu
þjóðarinnar, þar sem m. a. yrði
sýnd á táknrænan hátt, útkoma
þjóðaratkvæðagreiðslunnar í
einstökum hjeruðum. Varð-
veita síðan þennan minjagrip í
Atþingishúsinu.
Landsnefndin telur slíkar
framkvæmdir ekki vera í sín-
urrt verkahring.
En hjer verður sjálfsagt verk
efni að vinna fyrir fræðimenn
í framtíðinni.
Kjörskrárnar koma til með
að tala sínu máli, því þær verða
að sjálfsögðu geymdar sem
sögulegt plagg fyrir aldna og
óborna. ,
Úr þeim verður sjálfsagt af
einhverjum saminn listi yfir
þá, sem ekki hafa greilt at-
kvæði.
Er ekki ólíklegt, að fræði-
menn hefðu gaman af að flokka
þennan lisla, til að sjá hvernig
hann skiflist milli kvenna og
karla, á hvaða aldursstigi þetta
fólk er, og í hvaða hlutföllum
það tilheyrir hinum ýmsu stjett
um þjóðfjelagsins. Væri því
æskilegt að kjörstjórnir til-
greindu i athugasemdadálki
hverjir það eru, sem af óvið-
ráðanlegum ástæðum ekki geta
kosið, eru t. d. erlendis, eða
hverjar aði’ar sem ástæðurnar
kunna að vera.
En alt þetta er landsnefnd-
inni að sjálfsögðu óviðkomandi.
Hýn hvorki getur nje vill haít
afskifti eða áhrif í þessu efni.
En það má sjerhverjum' vera
ljóst, að beslu verðlaunin. sem
nokkur gelur fengið, er góð sam
viska, um að hafa gerl skyldu
sína.
Á spjöldum sögunnar. verður
skráð útkoman á öllu landjnu,
í hverju hjernði. í liverri sveif.
sjerhvei’s einstaklings og ef til
vill hverrar stjettar.
En nú er ekki tími til slíkra
boilalegginga, við skulum láta
framlíðina um það. Nú ei’u að-
eins sextán dagar til stefnu, —
að þeim liðnum er um seinan
að sýna áhuga.
Islendingar! Kastið öllum
veraldlegum áhyggjum til hlið-
ar þessa daga, öðrum en þeim,
að vinna að fyrirgreiðslu þjóð-
ax-atkvæðagreiðslunnar, á hvern
hátt sem hver og einn best get-
ixr.
Aldrei hefir nokkur ísleml-
ingur fengið vald yfir jafn þjóð
helgu máli og þú íslenski kjós-
andi hefir þessa xlaga.
Hvernig ætlar þú að fara
með þetta vald?
í fyrsta lagi að koma á kjör-
stað og greiða atkvæði með nið-
urfelling dansk-íslenska Sam-
bandslagasáttmálans, og lýð-
veldisstjói’narskrá íslands. —
Koma og setja kross fyrir fram
an bæði jáin á kjörseðlinum.
En auk þess verður hver og
einn, sem hefir til þess nokkra
möguleika, að leggja fram
starfskrafta sína, við hvert það
starf sem vinna þarf.
Þú, sem býrð fjai’vistum frá
heimili þínu, og þú sem ert á
förum, og verður ekki heima
kjördagana. Eruð þið búnir að
kjósa? Ef ekki, þá má ekki
draga það lengur. Ef aðstoðar
þarf með, verður hún fúslega í
tje látin, af næstu hjeraðsnefnd
eða fulltrúum lýðveldiskosn-
inganna.
SJÓMENN! Þið, sem eruð
öðrum fremur fjai*vistum frxi
heimilnm ykkar, dragið ekki að
greiða atkvæði nú þegar. Þó þið
ætlið að verða kómnir heim
fyrir kjördag, getur margt tafið
sjófarandann, enda skaðlaust
að greiða atkvæði strax.
Það væri sorglegt, ef þið, ís-
lensku hrafnistumenn, yrðuð
fjölmennir á þeim lista, sem ef
til vill verður síðar meir gerð-
ur yfir þá, sem ,,gleymdu“ að
greiða atkvæði.
Viku fyrir kjördag byrjar
atkvæðagreiðsla í heimahúsum
fyrir þá, er sakir sjúkleika, elli
hrörnunar eða heimilisanna,
geta ekki sótt kjörfund. Það er
mjög áríðandi að þetta starf
fari fram á skipulegan hátt.
Hreppsljórar eða aðrir kjör-
stjórár, sem þessar kosningar
annast, þurfa að hafa kynt sjer
fyrir fram, hverjir það sjeu,
sem æskja þess að mega nota
þann rjett, og fara svo boð-
leið milli bæja þessa fólks. Þar
sem um stærri sveitir er að
ræða, eða mikla heimaatkvæða
greiðslu, er nauðsynlegt að fá
löggiltan mann, hreppstjóra,
til aðstoðar við heimakosning-
arnar, Slíkar löggildingar verða
veitlar af sýslumönnum.
Þá or ekki síður þörf ó þess-
um undirbúningi i bæjum og
kaupstöðum.^
Ef utanhjeraðsmaður dvelur
á sjúkrahúsi eða á heimili utan
siixnar kjördeildar, má hann
samkvæmt úrskurði dómsmála
ráðherra greiða þar atkvæði mi
þegar, samanber rjett lil heima
kjörs, ennfremur að veita megi
aðstoð svo sem á kjörstað væri,
ef þörf krefur. ,
Þetta eru viðkomandi kjör-
stjórar og hjeraðsnefndir beðn-
ar að athuga nú þegai’, sje ein-
hver í vafa, ber honum að snúa
sjer til Dómsmálaráðuneytis-
ins og fá frekari upplýsingar.
Það verður mikil þörf fyrir
bifreiðar kosningadagana. —
Landsnefndin heitir á bifreiða-
eigendur að sýna þann þegn-
skap að lána bifreiðar sínar,
helst endurgjaldslaust. Þar sem
takmarkaður bensínskamtur
gerir mörgum erfitt að sinna
þessari málaleitan, hefir Lands
nefndin trygt þeim bifreiða-
eigendum, sem vilja vinna fyr-
ir atkvæðagreiðsluna i þegn-
skaparvinnu, hæfilegan auka-
skamt af bensíni.
Bifreiðaeigendur! Snúið yður
til hjei’aðsnefndanna og til-
kynnið þeim, helst sem fyrst,
að bifreið vðar sje reiðubúin
til afnota fyrir Lýðveldiskosn-
ingarnar.
EiW er það, senx Landsnefnd-
in vilí leggja á ríka áherslu.
Það er, að allir, sem mögulega
geta því við komið, kjósi strax
fyrsta daginn, sem hinar al-
mennu kosningar hefjast, en
það er Iaugardaginn 20. þ. m.
Það hefir ómetanlega þýð-
i ingu fyrif kosningarárangur-
inn, að sem fæst nöfn verði
eftir ómerkt á kjörskránni að
kveldi hins fyrsta kjördags.
Munið því að kjósa strax
laugardaginn 20. þ. m. Munið
ennfremur, að stofnun lýðveld-
is verður að fylgja niðurfelling
sambandslaganna.
,,Munið því að setja kross
fyrir framan BÆÐI JÁIN á
kjörseðlmum".
Fyi’ir nokkrum dögum barst
þjóðinni kveðja frá Kristjáni
konungi, þar sem hann mólmæl
ir lýðveldisslofnun á íslandi,
eins og nú standa sakir.
Það vekur stórkostlega furðu
alþjóðar, að þessi skilaboð skuli
koma nú á 11. stundu. eflir að
þjóðaratkvæðagreiðslan er haf
in og löngu eftir að konungi
var kunnugt um, hvernig þessi
mál stóðu.
Það er- að vísu ekki nýtt í
sögunni, að slík skilaboð sjeu
send, er líkt slendur á. Við höf-
um nærtækasta dæmið frá 1905,
er Nórðmenn vildu skilja við
Svia og stofnsetja frjálst og
fullveðja ríki. Þá komu líka
skilaboð frá valinkunnum kon-
ungi Svía, þar sem hann mót-
mælti þessum aðgerðum Norð-
manna. ,
Við vitum hvernig Norðmenn
brugðust þá við. Þeir samþyktu
nær einróma með þjóðarat-
kvæðagreiðslu, að fara sínu
fram og lxlutu fyrir fulla virð-
ingu og viðurkenningu um-
heims og ekki síst Svía.
Nú síanúa þessi tnál hjer
á Isiandi þannig, að hvorki
konungur, ríkisstjórn, nje
Alþingi hafa vald til að
skipa þessum málum úr
þeim farvegi, sem þau nú
eru í.
Nú ern úrslitin í höndum ís-
Iensku þjóðarinnar.
Islenski kjósandi, hver <>g
einn, og við allir i sameiningu,
nú em úrslitin um frelsi þjóð-
arinnar komin í okkar hendur.
Sýnum á kjördegi að víð
sjeum þeinx vanda vaxin.
Góðir fslendíngar!
Láfum frjettirnar 24. þ. m.
verða frjettir frá samhuga
þjóð, sem með framkomu sin.xi
hefir skapað.sjer rjett til sætis
íneðal bestu þjóða.
(Ofanritað ávarp var flutt í
útvarpinu, sunnudaginn 30.
apríl).
niiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiimiiiiiiiiimiiiiiiiiiiuiiiiiiiiimiim
| Húsnæði |
j| Mig vantar 3—4 herbergja 3
= íbúð, 14. maí eða síðar. — jf
g Þrent í'ullorðið í heimili. j|
H Fyrirframgreiðsla 10—20 3
3 þúsund. — Tilboð merkt 3
s „Þrent fullorðið — 255“, 3
3 sendist aígreiðslu blaðsins 3
= fyrir þriðjudagskvöld. 3
imiiinMmimMiiiiiiiiiitiimiimmiiiiiiniiuuuiiiimuu
Augun jeg hvili T" ,|6 | f
með gleraugum | l/ll || T
ijniiiiiiiuiuiimiiiiiiiniiiiiiHHiiiuiiHniiimmiHiiiiiiii
= vantar á pi-jónastofu, helst a
H vana prjónaskap. Uppl. i B
Dynjanda h. f.
Hverfisgötu 42. |
iiiiiiimiuiiiiimiiiiiimiiuiiiiiiimimmiiiimiiiiiiiiiiii
Mikið úrval af:
Pergament skernium
Nýkomið:
Leslampar Borðlampar
Skermabúðin Laugaveg 15»
<$*$'$><$<$>&$><$*$*&&$x&W&$«$<$*$<$*$»$*$><$>&&®<$*$>®<$<$>®<$><$>&&$*$«$«$><$»$x&$<$<fr
$$*$*$>$»$><$*$»$><$»$*$>&$>Q>$^>$>&$x$><$*$><$»$x$><$><$»$><$><$x$><$><$><$><$«$<$>&$><$&§*§><&&$x§4
s
Tækifærisgjafir
Ýmsar fallegar gerðir af siyttum nýkomnar-
Versl. Rín
Njátsgötu 23.
<$>