Morgunblaðið - 06.07.1944, Blaðsíða 4

4
MORÖ (JNBGAÖÍÖ
Fimtudaginn 6. júlí 1944
ÁKVEÐIÐ
hefir verið að ráða fastan kennara í teikn-
ingum við Iðnskólann í Reykjavík.
Umsóknir um stöðu þessa sendist fyrir
1. ágúst n. k. til skó'qstjórans, Helga H, Ei-
ríkssonar, Sóleyjargötu 7, sem gefur nánari
upplýsingar.
SKÓLANEFNDIN.
^K$*^<$><S><$*§>^*$><$*$*§>^*^><$*$K$K$x$K$x§><$Kex$>3x^<$x3x^<$x§x^<$K$x$x$x$x$>^x«x$x^<$><$x$>
<&<&<$K$x$x§x$*$x$x$K$x^<$x$x$x$x§x$x$x$x$>^><$*$x$x^<$K!sxex$x$x$x$x$x^<$x$x$x$x§x$x$x$><$*$x^<$x§>
Amerísku hattarnir !
eru komnir.
Hattabúð Reykjavíkur
* Laugaveg 10.
Skrifborðsskápar
Klæðaskápar,
sundurteknir.
Eikarskápar
Málarastofan
Spítalastíg 8.
$X$X$K^x$>^X^<$X$x$>^X$X$X$X$x$>^X$X$X$>^X$X^X$X$X$x^<$x$X$X^X$X^X$X$x^X$>^X^X^X$X$X^<$X$x^>
2 _________________________________
Silfurrefaskinn *
í miklu úrvali.
UPPSETTIR REFIR
einstakir frá 500 kr.
Sett úr 2 fallegum
samvöldum skinnum
CAPE mismunandi gerð
ir og stærðir.
Kápukragar úr silfur-
refa-, blárefa- og hvít-
refaskinnum.
Yerð frá kr. 250,00.
ÓCIJ LUS
Austurstr. 7.
I
! Skrifstofumaður óskast
Gamalt og stórt fyrirtæki hjer í bænum
óskar eftir ungum manni, vel færum til skrif-
stofustarfa, nú þegar eða síðar. Eiginhandar-
umsókn, ásamt upplýsingum um skólanám,
fyrri atvinnu, og meðmæli, ef viðkomandi
hefir áður verið í starfi, óskast sent til af-
greiðslu blaðsins fyrir 15. júlí n. k. merkt
% „Framtíð“.
*x-x—x—x—x*:—x—x—:—x—x—x—x—>•>•>•>•>•
NES VIÐ SELTJÖRN
EFTIR INGÓLF GÍSLA -
SON, LÆKNI
ÞAÐ VAR FAGURT veður í
gær, sólskin og sunnanblíða
eins og vera bar, snemma í
jum það merka ar 1944, þegar
þjóðin og landið er í hátíða-
skapi vegna endurreisnar hins
forna þjóðveldis. Jeg hafði ver-
ið að renna huganum að því síð
ustu dagana að skömm væri
fyrir gamlan lækni, að hafa
aldrei komið að Nesi við Sel-
tjörn, sem er þó merkasti stað-
ur í sögu læknastjettarinnar á
Islandi. Á skólaárum mínum
hafði jeg að vísu stöku sinnum
skroppið fram á Seltjarnarnes;
hlaupið krókóttar götur og stikl
að yfir mýrar og móa í leit að
útigangshesti, sem góður kunn-
ingi minn hafði leyft mjer að
taka og nota sem reiðskjóta í
smáferð upp á Kjalarnes eða
Þingvöll, þegar fjelagar mínir
og máske nokrar ungar og lag-
legar stúlkur höfðu stofnað til
slíkra ferða, sem þá voru kall-
aðir ,,úlreiðartúrar“, jeg býst
við að rrtálfræðingum þyki þetta
ljótt orð, enda mun það vera
úr sögunni og „bíltúrar“ komn-
ir í staðinn. Hugurinn reikaði
til þessara ánægjulegu gamal-
dags ferðalaga en það er nú
önnur saga, svo jeg rak endur-
minningarnar burtu úr hugan-
um, nú var jeg ekki í leit að
hesti, gömlu stígarnir voru
horfnir og þarna lá virðulegur
og voldugur bílvegur fram á
Nesið eins langt og auga eygði,
var það ógn einfalt verk að
labba eftir honum í hægðum
sínum. Mjer varð litið til hafs-
ins, bar þá fyrir einkennilega
(sjón: rjett við sjávarborðið
teygði sig mót hýnni kolsvartur
þykkur reykjarmökkur, sem
minti mig á strókinn upp úr
Vesúvíus, eldfjallinu mikla á
Ítalíu, hið neðra sprikluðu eld-
blossar og hoppuðu og skopp-
uðu í kapp við rotturnar, sem
tefldu á tæpasla vaðið og
reyndu að bjarga því sem bjarg
að varð af ætinu, þeim fanst
sárt að sjá þetta rauða skrímsl
rífa í sig úldin kjötstykki,
skemdar kartöflur og annað
góðgæti, en með pappírsruslið
og dagblöðin gerði það minna
frá þeirra sjónarmiði, þær vissu
ekki hver undur af verðmæti
þar fórst bæði í pappír og and-
ríki. Jeg sá, að hjer varð við
ekkert ráðið og hjelt áfram
mína leið. Útsýnið varð fegurra
og fegurra: Flóinn með eyjum
og hólmum, hnjúkarnir upp í
Mosfellssveitinni svo kollóttir
og sakleysislegir, Esjan tign-
arleg og ströng. Hvalfjörður
seiðandi og íbygginn og Borg-
arfjarðarfjöllin á harðaspretti
með Snæfellsjökul í broddi
fylkingar.
Jeg hjelt áfram út veginn,
virti fyrir mjer nýju húsin og
gömlu bændabýlin, sem nú eru
flest orðin stórbýli með reisu-
legum húsum og sljettum, blóm
legum túnum, framhhjá nýleg-
um barnaskóla lá leiðin og nú
fóru að sjást ystu bæirnir á
tanganum og þar á meðal Nes
við Seltjörn, allstórt hvítt hús
með rauðu þaki, nokkur út-
hýsi og svo stórt, sljett tún,
niður að tjörninni. Litlu áður
en jeg kom að hliðinu, mætti
jeg rosknum manni, sem kom
gangandi eftir veginum, mjer
fanst jeg kannast við hann og
tók hann tali, þetta var Sigurð-
ur Kristjánsson, fyrrum bók-
sali, hann var að ganga sjer
til hressingar og skemtunar og
bar sig vel, hress og kátur, jeg
hafði ekki sjeð hann síðan jeg
var í skóla fyrir ca. 50 árum,
þá kom jeg oft til hans í bóka-
verslunina í Bankastræti,
jeg keypti af honum bækur og
ritföng og þurfti víst stundum
að fá þetta lánað. Þorleifur
Jónsson ritstjóri Þjóðólfs bjó í
sama húsi, hann var fjárhalds-
maður minn um skeið og á laug
ardagskvöldin, þegar jeg kom
með vitnisburðarbókina mína
til undirskriftar, var hann oft
ekki við en Sigurður skrifaði
þá undir í hans stað og var ekki
að því fundið. Mjer þótti gaman
að hitta þennan merka ágætis-
mann aftur og töluðum við sam
an góða stund um gamla tíma.
Hann er nú kominn um nírætt
og flestir samferðamenn frá
æsku og. starfsárunum horfnir
af sjónarsviðinu, hefir hann nú
fyrir mörgum árum, sest að
þarna úti á nesinu og er við
höfðum kvaðst hjelt hann á-
fram göngu sinni ljettur í spori,
í áttina heim til sín. Jeg opn-
aði hliðið og gekk brautina
heim á hlað á Nesi, litaðist um,
sólin skein og útsýnið var fag-
urt, bæði fjær og nær, túnið
sljett og grösugt og íbúðarhús-
ið snoturt og virtist bera ald-
urinn vel. Upp yfir bæjarhurð-
inni er skráð skýru letri, ártal-
ið 1763, svo húsið er bráðum
tvö hundruð ára. Þetta er þá
hin fræga Nesstofa, þar sem
fyrsti lærði læknirinn á íslandi
bjó, landlæknir Bjarni Pálsson
og ýmsir aðrir ágætismenn síð8-
ar.
Mig langaði til að sjá híbýli
og vinnustað þessa mevka
manns og var það auðsótt.
Ur anddyri er gængið til hægri
inn í snotra stofu og önnur
stofa er þar innaf. Þetta voru
borðstofa og dagstofa læknis-
ins, en er gengið var úr and-
dyrinu til vinstri komum við
inn í eldhúsið og úr því er
gengið niður þrjár eða fjórar
steintröppur í lítið herbergi
með steyptum hvítkölkuðum
veggjum og snotra hvelíingin
yfir virðist líka vera steypt
og stallar eru á veggjunum,
þetta var fyrsta lyfjabúðin á
Islandi.
Leiðbeinandi minn, góðleg
og greinagóð stúlka, sagði
mjer, að herbergi þessi væru
lítið sem ekki breytt frá því
er húsið var bygt og Bjarni
Pálsson bjó hjer. Ilúsið er
með háu risi og er gengið
.upp á loft eftir bröttum stiga.
Yfir stiganum sjást sperrurn-
ar, sem eru ósviknar. í báðum
endum lofsins eru góð svefn-
herbergi. Nesstofu er skift í
tvent með múrvegg eftir endi-
löngu, og er þetta, sem jeg
nú hefi lýst vestari helming-
urinn með útihurð og glugga
móti vestri. flin íbrrðin er
svipuð, og sagði stúlkan mjer
að þar hefði búið lyfjasveinn-
inn er var þá jafniramt aðstoð
armaður landlæknis.
Á heimleiðinni var jeg svo
að hugsa um þennan merka
stað og örlög hans. Verður
þetta alt rifið niður af ein-
hverjum efnamanninum eftir
stríðið, litla Apótekið hans
Bjarna Pálssonar, með fallegu
hvítu hvelfingunni, gert að
„klósetti“ í kjallaranum und-
ir nýmóðins skrauthýsi og
tjörnin fylt með grjóti og gerð
að stakkstæði? Jeg veit þ'að
ekki, en undarlegt finst mjer,
að stjórnarvöldin skuli ekki
tryggja sjer umráðarjett yfir
þessu sögufræga setri.
Brautryðjandi heilbrigðis-
mála okkar ætti það skilið að1
njóta þeirrar ánægju, er hann
lítur til okkár frá hærri stöð-
um, að -sjá að afkomendur og
arftakar hans sýni sóma staðn
um, þar sem hann starfaði og
dó, að þeir meti einhvers líf
hans og stríð. Landlæknir
gæti búið þarna og haft eftir-
lit með sögulegu safni, er
sýndi uppruna og þróun lækna
menitarinnar á landi voru, því
sjálfsagt tel jeg að slík.t safn
verði myndað bráðlega, ann-
ars er hætt við að eitthvað
glatist, sem nú kann að vera
tiltækt. Verði nú þetta alt
talið óframkvæmanl. draum-
órar og vitleysa, að bestu
manna yfirsýn, þá finst mjer
samt að læknastjettin ætti. að
athuga hvort fjelög innan
hennar vjebanda, t. d. L. í.
eða L. R. gætu ekki stuðlað
: að varðveislu staðarins. Presta
stjettin var.að hugsa urn að
eignast Skálholt'og er máske
búin að framkvæma eitthvað
til viðreisnar því höfuðbóli,
fanst mjer það fallega hugsað.
Nes við Seltjörn er svo stutt
frá bænum að þar gæti verið
samkomustaður lækna og má-
,ske gæti þar risið upp með
tímanum dvaláhheimili fyrir
þá sem ekki geta lengur starf-
að; eitthvað í líkingu við
dvalarheimili uppgjaði sjó-
manna. Nú var jeg kominn
inn í bæinn og gat ekki hugs-
að meira fyrir hávaða og mold
ryki.
Hafa oftar sagt nei.
Stokkhólmi: Fyrir skömmu
sagði forsætisráðherra Svía,
Per Albin Hansson á þingi so-
cial-demokrataflokksins
sænska; að Svía hefði aldrei
langað til að ganga burt af vegi
hlutleysisins. Auðvitað hefði
hlutleysi þeirra ekki verið óað-
finnanlegt í minstu smáatriðum
en þeir hefðu þó oftar sagt nei
en já við kröfum styrjaldarþjóð
anna. „Vjer getum ekki fallist
á það, að vjer þurfum að ívilna
öðrum aðilanum, aðeins vegna
þess, að vjer höfum einhvern
tíma ívilnað hinum. Það væri
einbert stefnuleysi“.