Morgunblaðið - 25.07.1944, Blaðsíða 4

,4
MORGUNBLAÐIÐ
Þriðjudagur 25. júlí 191-t
Sextugur:
Brynjólfur Magnús-
son
NÚ er hann Brynjólfur
okkar Magnússon orðinn sex-
tugur. Hann er Austfirðingur
að ætt, fæddur að Hrollaugs-
stöðum í Hjaltastaðaþinghá,
en hefir dvalið hjer í btenum
40 ár. Allir Reykvíkingar
kannast við „Nýja bókhand-
ið“ á Lau^aveg 3. Brynjólfur
er eigandi þess og stjórnandi.
Síðan Brynjólfur kom til
Reykjavíkur hefir hann altaf
stundað bókband. Hann kom
hingað með tvær hendur tóm-
ar en á nú orðið stóra bók-
liandsstofu og hefir ]>ar margt
starfsfólk. Jeg held ekki að
ofsagt sje, að Brynjólfur sje
einn meðal allra vinsælustu
inðaðarmanna höfuðstaðarins.
Nefi jeg engan hitt, sem á
annað borð hefir kynnst Brynj
' ólfi, að ekki hafi mætur á
honum. Ástæðan til þessarar
vinsældar er vafalaust ekki
síst sú, að hann vjll hvers
íhanns vandræði leysa.
Jeg veit til þess að hann
situr iðulega einn á verkstæði
sínu við vinnu, löngu eftir að
aðrir eru hættir störfum, til
]>ess eins að viðskiftavinir
hans verði ekki fyrir vonbrigð
um, sökum vanefnda af hans
hálfu.
Þeir, sem til þekkja, vita,
að Brynjólfur er ekki sýtings-
samur um kaupgreiðslur, ef
honum líkar við starfsmann
sinn. Hygg jeg að honum væri
geðfeldast að greiða hverjum
einum eftir afköstum hans,
frekar en -að vera rígbundinn
við kauptaxta, sem gera alla
jafna, hvort sem þeir vinna
el eða ekki. Framkoma hans
'við starfsfolk sitt og nemend-
11,1 er á þá iund, að atvinnu-
rekendur mættu gjarna hafa
til fyrirmyndár, hvort sem þeir
eru í iðnaðarmannastjett eða
utan.
Orynjólfur má eiga von á
átroðningi í dag, því hann er
ákáflega vinmargur. ITygg að
tlestir, sem með honum hafa
starfað eða við hann skift,
vilji þrýsta hönd hans á þess-
• um tímamótum.
Helgi Tryggvason.
Eggert Claessen
Einar Ásmundsson
Oddfellowhúsið. — Sími 1171.
hæstarjettarmálaflntningsmenn, |
Allskonar lögfrœðistörf
Ofnasmiðurinn órólegur
HERRA SVEINBJORN JONS
SON, forstjóri Ofnasmiðjunnar
h.f., sendir mjer línu í Morg-
unblainu 21. þ. m. Það á að
vera svar við skrifum mínum
í sama blaði 30. júní.
Sveinbjörn Jónsson ritar sig
byggingameistara, líkast því
sem hann vilji draga fjöður yf-
ir þann starfa, sem hann hefir
með höndum nú. Jeg furða mig
ekki á því, nje heldur hinu, að
hann gerðist svo taugaóstyrk-
ur, er hann las grein mína um
íslenskan iðnað.
Það er raunar með hálfum
hug, að jeg tek mjer penna í
hönd að nýju, því að Sveinbirni
Jónssyni tekst ekki að hrófla
í neinu við meginmáli mínu. Á
hinn bóginn verður vart hjá
honum undarlegrar fáfræði um
nokkur augljós sannindi á sviði
hagfræðinnar. Myndi jeg vilja
ráðleggja honum að lesa grein
mína aftur. Mun hann þá Jæra
nokkuð, og misskilningur hans
ef til vill leiðrjettast af sjálfu
sjer.
Mjer er þó ljúft áð bæta við
fáeinum orðum.
Svigurmæli þessa manns,
sem jeg hefi hvorki sjeð nje
heyrt fyrr, læt jeg afskiftalaus.
Það eru sem sagt tvö atriði
greinar minnar, sem voru rædd
sjerstaklega, en hafa skolast í
höfði Sveinbjörns Jónssonar
og ruglast klaufalega saman:
I fyrra lagi íslenskur iðnaður
með tilliti til gjaldeyrissparn-
aðar.
I síðara lagi íslenskur iðnað-
ur með tilliti til dýrtíðar.
Jeg benti á, að megintilgang-
ur innflutningshaftanna, en í
skjóli þeirra hefir dafnað margs
konar vanþrifa iðnaður, hafi
verið sá að spara erlendan
gjaldeyri okkar. Það er að sjálf
sögðu deginum ljósara, að í
þessu efni, gagnvart gjaldeyri,
ex höfuðatriði, hvort hráefnin
fást í landinu sjálfu, eða eru
aðkeypt. Og þessu höfuðatriði
virðist Sveinbjörn Jónsson
missa sjónar á, þegar hann stað
hæfir, að litlu skifti, hvort
skeljasandur Sindra h.f. á Ak-
ureyri sje sóttur til Vestfjarða,
eða keyptur handan yfir heims
höfin.
Nú er kunnugt, að fram-
færslukostnaður í okkar landi
er hár og hlýtur jafnan $ð vera.
Því valda ýmsar staðreyndir,
hagfræðilegs eðlis, sem við ráð-
um yfir og ráðum ekki yfir.
Jeg vil nefna þessa liði, sem
áhrif hafa, en þeir eru fleiri:
Lega landsins, náttúruskilyrði,
íbúatala, samgöngukerfi o. s.
frv. Það táknar hærri laun
verkafólks, og hjer er komið
að mjög veigamiklu atriði:
Vinnan er meiri hluti af verði
vöru í innlcndri framleiðslu en
erlendri.
Þá segir í grein minni, og
ekki gerir Sveinbjörn Jónsson
tilraun til að andmæla því, nje
heldur rangfæra: „Langar og
kostnaðarsamar aðflutningsleið
ir hráefnanna annarsvegar, dýr
ar vjelar og tæki framleiðslunn
ar samfara þröngum markaði
hinsvegar valda því, að varan
verður dýr og missir samkepn-
ismátt sitt“.
Þessi atriði, og þó einkum
hið síðara, eru og mjög veiga-
mikil. Hinn þröngi innanlands-
markaður, fólksfæðin, veldur
því, að hinar dýru verksmiðju-
byggingar og vjelakaup, svo og
viðhald hvorratveggja, verður
tiltölulega hár og erfiður liður
í framleiðslurekstrinum.
Við lifum á öld skjótra fram-
fara á sviði tækninnar. Nýjar
aðferðir og ný tæki, sem eru
hinum eldri fremri, ryðja sjer
til rúms með stuttu millibili.
Því er nauðsyn fyrir þann, sem
vera vill samkepnisfær, að geta
afskrifað á skömmum tíma.
Einnig það kemur þyngra niður
á okkur, þegar við framleiðum
fyrir hinn þrönga heimamark-
að, en ekki til útflutnings.
* Eina ráðið, en það nær
skamt, er að veita hinum ein-
stöku iðnfyrirtækjum nokkurs
konar einokunaraðstöðu, úti-
loka samkepni innbyrðis og er-
lendis frá, svo að markaðurinn
deilist ekki. Þetta hefir verið
gert á nokkrum sviðum með að
stoð innflutningshaftanna. En
gallarnir koma fljótt í ljós:
Ljeleg vöruvöndun og óhóflegt
verðlag.
Þannig hníga öll rök að því,
hvílík fásinna það er frá hag-
fræðilegu sjónarmiði að flytja
inn óunnar og hálfunnar vörur
í stað fullunninna vara. Jég
færði sannanir fyrir því, að
það táknar bein gjaldeyristöp
fyrir þjóðina. Og það er stað-
reynd, sem enginn fær hrakið,
að þessi innlendi iðnaður á stór
an þátt í varanlegri dýrtíð í
landinu.
Það er blátt áfram sorglegt
að sjá íslenskan vinnukraft,
þúsundir Vaskra drengja og
kvenna, bundinn við allskonar
föndur, leðurólar, skódrasl,
þvottaduft, pappírspoka o. s.
frv., meðan særinn, sem gyrðir
landið, er okkur opin gullkista,
og jörðin sjálf, sem við troðum
á, þrungin verðmætum.
Að því er varðar spurningu
þá, er Sveinbjörn Jónsson varp
ar fram í lok greinar sinnar,
er mjer Ijúft að lýsa yfir því,
að jeg tel mig vinna stórum
meira þjóðnytjastarf með því að
afla útvegi okkar ódýrra, vand
aðra veiðarfærá frá heims-
kunnu, bresku firtna, en þeir
hinir, er fullgera sömu vörur,
aðfluttar, með ærnum íslensk-
um verksmiðjukostnaði.
Mjer er ’og ljúft að taka
fram, að jeg stunda síldarsölt-
un jafnframt heildsölu. Svip-
uðu máli gegnir um stjettar-
bræður mína marga. Þeir eru
framleiðendur — á rjettri
hillu.
Það var raunar slysin tilvilj-
un, að Sveinbjörn Jónsson
skyldi minnast á veiðarfærin.
Ekki aðeins fyrir málstað hans, ^
sem þau hrópa í gegn, heldur
og fyrir framleiðendur, sem jeg
vil telja, að sæju hag í, að .
hljótt væri um þau mál.
En ætlunin með skrifum mín
um var ekki sú að skera upp
herör gegn Veiðarfæragerð ís-
lands h.f. og Hampiðjunni h.f.,
enda Sveinbjörn Jónsson ekki
rjettur aðili að ræða við um þá
hluti. Jeg hygg næsta ólíklegt,
að þessi fjelög myndu kjósa
hann fyrir málsvara sinn.
Það leiðir af sjálfu sjer, að
ýmsar greinir iðnaðar verfiur
að reka í landinu. Skrif mín
voru almenns eðlis. Og Svein-
björn Jónsson verður hlægileg
ur, þegar hann gefur í skyn,
að jeg líti svo á, að viðgerðar-
verkstæði (t.^ d. bílasmiðjur)
eigi að leggja niður.
Mergurinn málsins er sá, að
taka beri innflutning fullunn-
inna vara fram yfir innflutning
óunninna og hálfunninna vara
—af þeim rökum, sem jeg
benti ’á og gerði grein fyrir.
Innlend framleðisla, sem eigi
fær staðist í frjálsri samkepni
við erlenda framleiðslu á að
öllum jafna.ði engán rjett á sjer
Hvarvetna í hinum mentaða
heimi er þróunin sú, að iðnað-
urinn sjerhæfist. Þessa gætir
ekki aðeins í hinum einstöku
iðngreinum innbyrðis, heldur
og í heildariðnaði þjóðanna,
sem hver um sig beinir orku
sinni í vaxandi mæli að þeirri
framleiðslu, er hefir náttúru-
skilyrði best og samkepnis-
möguleika mesta á heimsmark
aðinum.
Við íslendingar verðum að
fylgjast með straumi tímans,
því fremur sem afkoma okkar
byggist mjög á útflutningi. Hin
fámenna þjóð okkar getur ekki
leyft sjer slíka sóun vinnuafls-
ins og slíkt öfugstreymi í at-
vinnulífinu. Við verðum að
breyta um stefnu. Framtíðin
mun knýja okkur til þess, svo
fremi að við kjósum að lifa sem
efnalega sjálfstætt ríki.
Stúdentarnir þrír á Akur-
eyri mega teljast brautryjend-
ur. Því var mjer kært að gera
starf þeirra að umtalsefni í
Morgunblaðinu.
Magni Guðmunclsson.
ALDREI
gterk hægðalyf.
ALLTAF
þessa ljúffengu,
náttúrlegu fæðu.
Hið stökka ALL BRAN bætir
úr harðlífi.
• Stöðug notkun sterkra hægða
lyfja getur eigi aðeins aukið
harðlífi, heldur einnig valdið
veikindum.
Auðvelt ráð til að bæta úr
harðlífi er að borða Kellogg’s
All-Bran reglulega. Þessi nátt-
úrlega fæða hjálpar melting-
unni á annari fæðu.
Yður mun líka þetta ljúf-
fenga kornmeti. Nærandi og
bragðgott með sykri og mjólk
eða ávöxtum. Kaupið Kellogg’s
All-Bran í dag — (3935 E.).
Hinning:
í gær var til moldar borinn
Jón Ólafsson, verkamaður, til
heimilis að Kirkjuteig 5 hjer 1
bænum.
Jón var fæddur 18. apríl 1893
í Húsavík austur, sonur hjon'
anna Ólafs Júlíusar Bergssonar
og konu hans, Guðnýjar Krist'
jánsdóttur, og lifir hún enn a-
samt tveim börnum þeirra,
Helgu og Berg Ingimann
Jón fluttist ungur úr foreldra
húsum upp á Fljótsdalshjerað
og ólst þar upp til 18 ára ald'
urs. Fluttist hann þá vestur að
Hömrum í Hraunhreppi í Myra
sýslu. Kyntist hann þar eftú'
lifandi konu sinni, ÞóreyJu
Jónsdótlur, Einarssonar bónda
að Hömrum og Guðbjargar
Hallsdóttur konu hans. Þau
Þórey og Jón giftust 21. nóv.
1919. Eignuðust þau tvær dæt'
ur, sem báðar dvelja í foreldra-
húsum.
Þau fluttust liingað til Reykja
víkur árið- 1920 og hafa dvalið
hjer síðan. Jón var búinn að
stríða við langvarandi vanheilsU
og lá rúmfastur frá síðustu ara'
mótum. Veikindi sín bar hann
með mikilli stillingu og þohn'
mæoi, og vann síðustu árin mik
ið meira en heilsan leyfði, þvl
starfslöngunin var mikil
heimilisástæður kröfðust s.tarf'
andi handar svo sem títt er.
•)
Jón var hið mesta prúðmenn1
og glaður og reifur í hópi vina-
Ávalt var unaðslegt að koma 3
heimili þeirra hjóna, því við
mót var vingjarnlegt og geS*
risni mikil. Við vinir hans, ser0
komum oft á heimilið, söknnm
hans sárt og finst skarð fylU
skildi, en sárast sakna kona
hans og dætur. sem hafa m1
hjartfólginn eiginmann og fu®
ur.
sál
Þeim dreng, sem átti dyggva »
og dáð til skeiðsins enda,
mun Guð í náð í morguns ma
nú morgunkveðju senda.
Þótt vinir beri höfgan harm,
og hrynji af augum tárin,
þeir sjá við móður blíðan ballU
að bitrust græðast sárin.
Og sólarguð á geislabraul
mun græða harmasárin.
í trú og von skal þagna Þia
og þerrast harmatárin.
■ Og þú, sem áttir unaðs lun<^
með yl og gleði í hjarla,
gakk heill og sæll á Herran®^
í helgidóminn bjarla.
Hinsta kveðja frá vinu’