Morgunblaðið - 10.09.1944, Blaðsíða 6

6
MORGUNBLAÐIÐ
Sunnudagur 10. sept. 1944
Útg.: H.f. Arvakur, Reykjavík
Framkv.stj.: Sigfús Jónsson
Ritstjórar:
Jón Kjartansson,
Valtýr Stefánsson (ábyrgSarm.)
Frjettaritstjóri: ívar Guðmimdsson
\uglýsingar: Árni Óla
Ritstjórn, auglýsingar og afgreiSsia,
Austurstræti 8. — Sími 1600.
Askriftargjald: kr. 7.00 á mánuði innanlanns
kr. 10.00 utanlands
I lausasölu 40 aura eintakið, 50 aura með
Verkin töluðu
ALÞÝÐUBLAÐIÐ er við og við með kveinstafi yfir því,
að Sjálfstæðisflokkurinn hafi átt drýgstan þátt í hruni
Alþýðuflokksins. Þetta má að því leyti til sanns vegar
færa, að Sjálfstæðisflokkurinn hefir jafnan verið í fullri
andstöðu við Alþýðuflokkinn í þjóðmálum og þessir
flokkar hafa oft og tíðum deilt harkalega. En þó er þetta
ekki höfuðorsökin fyrir hruni Alþýðuflokksins, heldur á
hún rætur að rekja til breytni flokksins sjálfs. Það voru
verkin, sem töluðu.
Alþýðuflokkurinn átti höfuðfylgi sitt hjer í Reykjavík.
En þessu gleymdi flokkurinn, þegar hann hjer um árið
gekk í flatsængina með Framsókn. Þá var beinlínis skipu
lögð herferð gegn Reykjavík og íbúum höfuðborgarinn-
ar. Má finna í Stjórnartíðindum mörg lög frá þessum ár-
um, sem bera vitni þessa ógeðslega verknaðar. Síðar tókst
að leiðrjetta ýmislegt af þessu misrjetti, en þó munu
vera enn í gildi lög, sem bera keim af þessum ófarnaði.
. Auðvitað hlaut að því að koma, að reykvískir kjósendur
risu upp og neituðu að styðja framar þá flokka, sem að
þessu stóðu. Og við vitum hvernig fór. Fylgi Framsókn-
ar þurkaðist svo til alveg út hjer í bænum, og Alþýðu-
flokkurinn lamaðist svo stórkostlega, að hann bíður þess
seint eða aldrei bætur.
Ekki tekur betra við, þegar athuguð er afstaða Al-
þýðuflokksins til verklýðsmálanna. Þar var háð löng og
hörð barátta milli Sjálfstæðisflokksins og Alþýðuflokks-
ins. Sjálfstæðisflokkurinn krafðist þess, að verklýðssam-
tökin yrðu gerð óháð pólitískum flokkum og að fylgt yrði
lýðræðisreglum í kosningum innan verklýðsfjelaganna.
Alþýðuflokkurinn barðist hinsvegar gegn þessari sjálf-
sögðu kröfu, eins lengi og hann gat, og þegar hann ljet
undan, steig hann skrefið aðeins til hálfs — þ. e. hann
gleymdi lýðræðisreglunum. Afleiðingin varð sú, að kom-
múnistar, hrifsuðu völdin í verklýðsfjelögunum og beita
þeim^iú á sama hátt og Alþýðuflokkurinn gerði áður.
Enn getur Alþýðuflokkurinn bjargað þessu máli, ef
hann vill styðja kröfu Sjálfstæðisflokksins og setja regl-
ur lýðræðisins við kosningar innan verklýðsfjelaganna.
„Samræmingin “
Eingöngu íslensk
lög á kveðjuhljóm-
leikum Eggerts
Slefánssonar
EGGERT STEFÁNSSON mun
syngja íslensk lög eingöngu á
kveðjuhljómleikunum, sem
haldnir verða í Iðnó n.k. þriðju
dagskvöld og hefjast kl. 20.30,
með prolog, sem Vilhjálmur Þ.
Gíslason flytur.
Þá syngur Eggert Stefáns-
son eftirtöld lög eftir Sigvalda
Kaldalóns, með undirleik tón-
skáldsins: Vorar samt, Suður-
nesjamenn, Grindvíkingur, Á
Sprengisandi, Vöggubarnsins
mál og Heiðin há.
Þá les Lárus Pálsson leikari
kvæði eftir Jónas Hallgríms-
son. Síðan syngur Eggert með
undirleik Gunnars Sigurgeirs-
sonar eftirtöld íslensk þjóðlög:
Hættu að gráta, hringagná,
Austan kaldinn og Stóð jeg úti
í tunglsljósi, og með undirleik
Sigvalda Kaldalóns þessi lög:
Kirkjuhvoll eftir Árna Thor-
steinsson, Söknuður eftir Pál
ísólfsson og Sittu heil eftir Ás-
kel Snorrason, og að lokum
Þótt þú langförull legðir eftir
Sigvalda Kaldalóns.
Brjef:
Norðurlönd - ekki
Noregur
Eftirfarandi leiðrjett-
ing hefir Mbl. borist
frá norska blaðafull-
trúanum:
Herra ritstjóri:
1 tveimur atriðum, sem
miklu máli skifta er frásögn
Morgunblaðsins af ummælum,
Worm-Múllers prófessors ekki
rjett með farið. W.M. segir:
„Þar sem umræðurnar urn
framtíð NorSurlanda eru nú
að fjara út, o.s.frv. En í Mbl.
hefir þetta orðið að framtíð
Noregs. Ennfremur segir W-
M.: „Meðan við erum í stríði
VERKFALL er nú hafið hjá verkamannafjelaginu Hlíf
í Hafnaríirði, öðru stærsta verklýðsfjelagi á landinu.
Daginn áður en verkfallið hófst, ljetu atvinnurekend-
ur í Hafnarfirði stjórn Hlífar í tje samningsuppkast, sem
var nákvæmlega samhljóða samningi þeim, sem Dags
brún hefir gert við atvinnurekendur í Rvík. Buðust at-
vinnurekendur í Hafnarfirði til að gera samhljóða samn-
ing við Hlíf. Var þetta tilboð atvinnurekenda lagt fyrir
almennan fjelagsfund, en hafnað þar með 130 atkvæðum
gegn einu.
Af þessu er ljóst, hvað hjer er að gerast. Þegar kaup-
deila Dagsbrúnar stóð hjer yfir s.l. vetur, var aðalrök-
stuðningur fjelagsins fyrir hækkun kaupsins sá, að þetta
væri gert til samræmingar við kjör verkamanna í Hafn-
arfirði. Sáttanefndin mun hafa fallist á þessa röksemd,
því að hún beitti sjer fyrir sáttum á þessum grundvelli
og þannig var deilan leyst.
En nú er röðin aftur komin að Hlíf. En þegar atvinnu-
rekendur í Hafnarfirði bjóða samskonar samninga og
Dagsbrún hefir, er þessu neitað. Vafalaust á Hlíf nú að
reyna að komast upp fyrir Dagsbrún. Fær þá Dagsbrún
nýja átyllu til að fara af stað og krefjast samræmingar
við Hlíf!
Dálagleg svikamylla að tarna!
Hjer er hafin skipulögð herferð gegn atvinnurekstri
landsmanna. Ótrúlegt er, að verkamenn sjái ekki að þess-
ar aðfarir bitna fyrst og fremst á þeim sjálfum. Takist
kommúnistum að koma atvinnurekstrinum á knje, þá
blasir við atvinnuleysi og eymd á heimilum verkamanna.
er ekki rjetti tírainn til að
ræða um fraratíð Norðurlanda
En í Mbl. stendur einnig’ á
þessum stað fraratíð Noregs.“
Þar sem h.jer er einmitt um
að ræða aðalatriðin í uraiuæl-
um prófessorsins sem rangfærð
eru verð jeg að biðja yður
að leiðrjetta uramælin.
! Svíar iaka tyrir alla
flufninga lil Noregs
Stokkhólmi i gærkveldi.
SÆNSKA ríkisstjórnin hef-
ir tilkynt, að eftirleiðis munu
engir flutningar Þjóðverja
um Svíþ.jóð tii Noregs leyfðir.
I ágústmánuði í fyrra tóku
(Svíar fyrir alia hernaðarlega
flutninga um Svíþ.jóð til Nor-
egs, en leyfðir voru þá mat-
væla og fatnaðarflutningar.
Nú hefir verið tekið fyrir það
og geta þá Þjóðverjar ekki
flutt: neinar , nauðsynjar til
liers síns í Noregi nema sjó-
^ leiðina.
— Reuter.
Fallegri bær.
REYKVÍKINGAR eru smátt
og smátt að vakna til meðvitund
ar um, að þeir eigi að vinna að
því öllum stundum að fegra bæ-
inn sinn. Gera Reykjavík að fal-
legri bæ, þrifalegri bæ og betri
bæ.
Það hefir þegar áunnist all-
mikið í þessu efni. Hreinsun
ruslsins gengur vel og þegar hef-
ir margt verið gert á þessu sumri
En það má ekki slaka neitt til,
eins og sagt er, á þessu sviði. I
Morgunblaðinu í gær er skýrt
frá góðri samvinnu lögreglunnar
og bæjaryfirvaldanna. En það er
margt eftir ógert ennþá. Þetta er
verk, sem seint verður fullunn-
ið. Það verða ávalt til sóðar,
■sem þarf að þrífa eftir.
Það, sem ef til vill er mest um
vert í sambandi við fegrun bæj-
arins er, að Reykvíkingar sjálfir
hafa fengið áhuga fyrir fegrun
og þrifnaði. Menn tóku sig sjer-
staklega til fyrir lýðveldishátíð-
ina. Fjölda mörg hús voru mál-
uð í bænum og það hefir smitað
svo frá sjer, að enn eru menn að
láta mála hús sín. Jafnvel Safna-
húsið við Hverfisgötu er verið að
mála, þó ekki væri byrjað á því
verki fyrr, en farið var að tala
um það í blöðunum.
inguna. Hún fellur bráðum niður
af sjálfu sjer.
Tryggð Vestur
íslendinga.
í FERÐASÖGU, sem utanríkis
ráðuneytið hefir birt um Amer-
íkuferð forseta, er getið um, að
margir Vestur-íslendingar hafi
lagt á sig margra daga ferðalag
til þess að koma til New York og
hitta forseta Islands. Hjer er enn
eitt dæmi um hina miklu tryggð
Vestur-íslendinga við ísland og
Islendinga.
Vestur-íslendingar hafa sýnt
það hvað eftir annað, að þeir
gegna ábyrgðarmiklum stöðum.
una gamla landinu og hugsa
„heim“, þó þeir sjeu góðir borg-
arar síns nýja föðurlands.
Blöðin hafa verið að segja frá
tveimur Vestur-íslendingum
hjer í hernum, sem hafa verið
hækkaðir í tign. Þessar frásagnir
sýna, að við lítum á þessa menn,
eins og „okkar menn“ og gleðj-
umst yfir því, er þeir vinna sjer
frægð og frama. Og okkur er
líka alveg óhætt að gera það. Þó
þessir menn sjeu fyrst og fremst
amerískir þegnar, þá fara þeir
aldrei dult með ætterni sitt. Og
hver einasti Vestur-íslendingur,
sem vinnur sjer sæmd, gerir
gamla Frón sæmd um leið.
Fallegustu blettirnir.
SKRÚÐGARÐARNIR í bæn-
um standa nú í sínum fegursta
skrúða og víða má sjá fallega
garða. Einu sinni í vor stakk jeg
upp á því, að veitt yrðu árlega
verðlaun, eða viðurkenning til
þeirra manna, sem hefðu falleg-
asta skrúðgarða. Jeg held enn,
að þetta sje ekki svo slæm hug-
mynd.
Bæjarstjórnin hefir gengið á
undan með góðu eftirdæmi hvað
snertir skrautgarða og bletti.
Það er t. d. ekki dónalegt að sjá
Austurvöll núna. Enda hefir
hann vakið athygli fieiri en Reyk
víkinga. Undanfarna daga hafa
erlendir ljósmyndarar verið að
taka myndir af vellinum, bæði
venjulegar ljósmyndir og kvik-
myndir. Þær myndir verða okk
ur til sórna, hvar sem þær verða
sýndar. Hljómskálagarðurinn,
barnaleikvellirnir og fleiri falleg
ir blettir í bænum, eru ráðamönn
um bæjarins og garðyrkjumönn-
um, sem að þeim hafa unnið, til
sóma.
Skuggu í dýrðinni.
EN ÞAÐ er einn leiðinlegur
skuggi á þessari blóma og gróð-
urdýrð í bænum. Það er gamli
bæjarfógetagarðurinn við Aðal-
stræti. I vor er leið var jeg að
nudda yfir því í nokkra daga, að
garðinum væri ekki nógu mik-
ill sómi sýndur. Jeg vildi
láta rífa hina ljótu panel-
girðingu umhverfis garðinn. —
Gera garðinn að fallegum blóma
og trjágarði og gefa honum nafn
ið Ingólfsgarður til minningar
j um fyrsta Reykvíkinginn.
Reykvíkingafj elagið tók undir
sumar af þessum tillögum og
j sendi bæjarstjórninni áskorun
um málið. En það virðist vera
einhverjar aðrar fyrirætlanir á
prjónunum með þenna garð, því
málinu hefir ekki verið sint.
Síðan í vor hefir girðingin um
hverfis garðinn brotnað meira
j og meira og verði ekkert aðgert,
þarf ekki bjartsýnann maiin til
að sjá í hendi sjer, að bæjarsjóð
_ur losnar við kostnaðinn, sem því
væri samfara, að láta rífa girð-
MikiII munur.
ÞA.Ð HAFA ekki ailir gert sjer
Ijóst, hvert lán það var okkur ís
lendingum, að hingað komu Vest
ur-íslendingar með hernum, sem
Þessir menn, eins og Dóri Hjálm
arsson ofursti, Valdimar Björns-
son sjóliðsforingi og Ragnar Stef
ánsson major, skildu okkur bet-
ur, en nokkrir aðrir erlendir
menn gátu gert. En það er oft
þekkingarleysið og skilningsleys
ið, sem er stærsti þrándur í götu
fyrir góðri sambúð þjóða á milli.
Á það var bent í sambandi við
fregnir af lýðveldishátíðinni til
erlendra blaða, hve heppilegt
það hafi verið, að það skyldu
vera íslenskir frjettamenn, er
önnuðust þann frjettaflutning
allan. Á sama hátt hefir það ver
ið meira lán, en við gerum okk-
ur ljóst, að það skyldu veljast
Bandaríkjamenn af íslenskum
ættum til þess að gegna þeim
stöðum í setuliðinu, sem sneru
að sambandinu við íslendinga.
Það verður væntanlega síðar
hægt að segja þessa sögu alla.
•
„Dragonwyck".
DRAGONWYCK, framhalds-
sagan í Morgunblaðinu hefir orð
ið svo vinsæl meðal lesenda blaðs
ins, að slíks eru fá dæmi um
framhaldssögur í blöðunum. —
Hvar sem komið er, er talað um
söguna. Eru jafnvel komin á veð
mál um, hvernig hún muni enda.
Eitt kvöldið í vikunni, sem leið
var hringt til eins starfsmanns
Morgunblaðsins og spurt:
„Drap Nikulás hana?“
Manninn, sem spurður var rak
í rogastans. Hann hafði ekki
fylgst með framhaldssögunni og
þekti ekki persónurnar, sem
spurt var um. Hann gat því ekki
svarað spurningunni, sem ekki
var von. Hann hjelt fyrst, að ein-
hver kunningi sinn væri að leika
á sig. En þetta var hreinasta al-
vara hjá þeim, sem spurði og það
kom upp úr kafinu, ,að einhvers-
staðar í húsi höfðu menn veðjað
um gang sögunnar og höfðu
hringt til að fá að vita hið sanna
í málinu.