Morgunblaðið - 10.09.1944, Blaðsíða 7

Siinnudagur 10. sept. 1944
MORGUNBLAÐIÐ
7
Frjcttir.
á frjettaflutningi íslenskra
blaða af stríðsástæðum, hafa
þau ekki flutt almenningi eins
örar fregnir um ýmislegt það, °§ heniugum ræktunaraðferð-
um vex með ári hverju. Vjela-
kostur bænda eykst, eftir því
sem hægt er, vegna takmark-
aðra aðflutninga. Notkun tilbú-
ins áburðar er orðin mikil o.
s. frv.
REYKJAVÍKURBRJEF Ný Þingmál
er lýtur að atvinnuvegum lands
manna, eins og áður tíðkaðist.
Eins hafa veðurfregnir, sem
kunnugt er, verið „bannvara“
að heita má í blöðum og út-
varpi.
Rjetl er þó, úr því á þetta
er minst, að geta þess um leið,
að íslenskir blaðamenn og
En betur má ef duga skal.
Jeg fæ ekki betur sjeð, en á
næstu árum þurfi að renna yfir
blaðaútgefendur hafa yfir engu sveitir landsins hraðstígari
að kvarta um viðskifti við hern
aðaryfirvöldin. Því milli þeirra
og blaðanna hefir verið hin
besta samvinna, nema hvað
slettist upp á vinskapinn í árs-
lok 1940 milli kommúnista og
bresku herstjórnarinnar
Nú, þegar þessu sögulega
surnri fer að halla, lítum við
yfir það sem eins þess sólrík-
asta, sem liðið hefir yfir landið
á síðari árum. Hefir það komið
sjer vel fyrir fáliðuð sveitaheim
ili, að heyskapartíð hefir verið
með þægilegasla móti. Sprett-
an var nokkuð misjöfn, eins og
gengur. Sumstaðar voru það of
miklir þurkar framan af sumri,
Sem drógu úr grassprettunni.
Á vegamótum.
Mig vantar næiglegan kunn-
framfarir á sviði ræktunar en
hjer hefir áður þekst. Því það
sje lífsskilyrði fyrir sveitabú-
skap okkar, að framleiðslan
verði ekki eins vinnufrek og
hún hefir verið. Þeir, sem ætla
sjér að halda áfram að fram-
fleyta búi sínu með útengja
heyskap, eftir gamla laginu,
hljóti áður en varir að flosna
upp, og þær sveitir, sem verða
aftur úr í kapphlaupinu um | na^n
aukna nýrækt, leggist blátt
áfram í eyði, að minsta kosti
um tíma, þangað til þær verði
numdar að nýju. *
9. september.
Styrjaldarlok?
Á fimtudaginn var barst sú
fregn frá Þýskalandi, að nú
vjeri ákveðið að 1000 þýskir
leynilögreglumenn ættu að
leik á rekstri sveitabúskapar skifta um nafn, og fara síðan
Spádómur Montgomery er i
stuttu máli þessi:
Þýski herinn leysist smátt og
smátt upp, án þess nokkrir j
vopnahljessamningar verði '
gerðir. En herir bandamanna
halda inn yfir landið úr öllum
áttum. Jafnóðum hverfa ein-
kennisbúnir nasistar' af sjón-
arsviðinu, og með þeim hverf-
ur ao mestu síjórn öll á mál-
efnum þjóðarinnar. Því það er
áform Hillers, að koma því svo
fyrir, að enginn flokkur mvnd
ist í landinu, eða engir áhrifa-
menn komi í dagsljósið, sem
geti tekið upp nokkra samn-
inga við bandamenn eða
nokkra sljórn á landinu.
Nasistar geta fundið upp
á þeim, sem kunna að
vilja hafa samband við banda-
menn. Þeim getur svo fækkað,
með því móti að nasistar, sem
nú taka upp leyniþjónustu, ráði
NOKKUR ný þingmál hafa
komið fram á Alþingi síðustu
daganá og skal þeirra hjer get
ið.
Byggingamálefni
Reykjavíkur.
Bjarni Benediktsson flytur
frv. þetta, sem er samið í sam-
ræmi við byggingarnefnd og'
bæjarráð Reykjavíkur. Aðal-
breytingarnar í þessu frv. frá
j því, sem áður hefir verið, eru
Þess var krafist í upphafi, af þær, að byggingarnefndin á að
skiljanlegum ástæðum, að þjóð verða öðruvisi skipuð. Skal
in fengi að vita, hvort ráðherr- ^ hún vera þannig skipuð: Borg-
anum hefði verið boðið vestur arstjóri. bæjarverkfræðingur,
eða ekki. Hvort hjer væri um húsameistari bæjarins, skipu-
að ræða hreint kurteisis- og , lagsstjóri ríkisins og þrír menn
Tímans hafa upp á síðkastið
talið hentugast að hætta um-
íali um Ameríkuför hans. Er
það ósköp skiljanlegt. Sú ferð
mun altaf standa í einkenni-
legu ljósi í meðvitund þjóðar-
innar, og þeim mun óheppi-
legri fyrir ráoherra þenna, sem
meira er um hana talað. Ekki
sist síðan hann eða starfsmenn
hans í utanríkisráðuneytinu
urðu tvísaga.
vinarboð, ellegar að hjer væri
um stjórnmálaheimsókn að
ræða, með því að ætlast væri
til, að ráðherrann væri með í
forsetaförinni.
Svar við þessari eðlilegu
spurningu hefir svo orðið
þetta:
I fyrstu tilkynti ráðuneyti
hin síðustu ár, til þess að geta
fiefnt grundvallartölur um fram
leiðslukostnað og framleiðslu-
magn. En líklegt er, að það mál
verði nú á næstunni rætt með
huldu höfði í landinu. Almenn
ingur kann að hafa litið svo á,
að þessar leyniskyttur og stór-
glæpamenn Hitlers væru orðn-
ir svo smeykir um, að banda-
mikilli alvöru og festu, hvernig 'menn tækíu 011 yfirráð í Þýska
íslenskur landbúnaður verður |landi i sínar hendur næstu
rekinn, þegar afurðaverðið fell
ur að miklum mun.
Okkur, sem eigum heima á
mölinni, þykir landbúnaðarvar-
an kosta margar krónur. En
þegar menn taka tillit til þess,
að bóndinn þarf kanske að
greiða vinnumanni í árskaup
hátt í tug þúsunda króna, fyr-
ir utan fæði og húsnæði, og
rennt er huganum yfir það,
hve miklar búsafurðír fást af
ársvinnu eins manns, þá er
engin furða þó verð þeirrar
framleiðslu sje nokkuð hátt að
krónutali.
Ræktun og vjel-
menning.
En þegar kaupstaðafólkið í
sumarferðum sínum um akvegi
landsins lítur í gegnum bílrúð-
urnar, þá undrast margir, að
bændur skuli treysta sjer til
þess að halda dýrt fólk, til að
reita saman Ijelegt úthey á
þýfðum og blautum engjum, í
stað þess að nota lengri tíma
af sumrinu en alment gerist nú,
til jarðabótastarfa, svo hinn
rýri og dýri útengja heyskapur
geti horfið úr sögunni, en fóð-
urs sje aflað á vjeltækum tún-
um. Þetta er engin ný kenning.
Hún er a. m. k. 40—50 ára
gömul. Og vafalaust hefir ból-
að á henni mikið fyrr. Samt
sem áður hefir hið gamla út-
engja búskaparlag haldist furðu
lengi. En þegar menn spyrja
Um orsakirnar til þess, þá er
ýmsu svarað. Fjeleysi sje um
að kenna, verkfæraleysi, áburð
arleysi, skorti á hentugu fræi
o.. fl. o. fl. Og að síðustu er
það vald vanans, sem kann að
hafa þarna hönd í bagga.
Ný átök.
Þekking á ræktun landsins
þá af dögum smátt og smátt. j Vilhjálms Þór, að honum hefði
— Einbeiti leyniþjónustu nas-
ista þá vopnum sínum gegn
setuliði bandamanna, sem tek-
ið hefir aðsetur í landinu. Þeir
verði ýmist með vopnum vegn-
ir eða eitrað fyrir þá. Þannig
haldi styrjöldin áfram í Þýska
landi, ef til vill árum saman.
Nasistar vonist eftir ao banda-
menn verði langþreyttir á her-
námi landsins og endalokin
verði J?au, að herir þeirra verði
kallaðir heim, en nasistar fái
daga, að nú væri hver síðastur að nýju yfirráðin í landinu, og
að forða sjer.
Um svipað leyti bárust út-
varpskviksögur um það, að
suður í Portúgal hefði orðið
vart við mann með einkenni-
legan svip af'utanríkisráðherra
Hitlers, Ribbentrop, fyrverandi
kampavínssala.
Þessar og þvílíkar fregnir
geta glætt vonir manna um
það, að nú sje ekki langt að
bíða styrjaldarloka. Nú renni
brátt nýr frelsisröðull yfir kúg
aðar þjóðir Evrópu, en nasism-
inn og alt hans illþýði verði
valdalaust.
En þó þýskar hersveitir sjeu
nú þegar teknar að leysast upp,
á hröðum flótta sínum til heima
húsanna, og herir bandamanna
nálgist óðum landamæri Þýska-
lands, þá líta bölsýnir menn
svo á, að styrjaldarlok sjeu
ekki í nánd á sama hátt og
’18. í þetta sinn renni ekki upp
nein slík þáttaskifti, neitt af-
markað vopnahlje eins og þá
11. nóv. kl. 11 f. h., er fyrir-
skipun kom um, að vopnavið-
skiftum skyldi hæll.
Spádóniur.
Stjórnmálaritstjóri breska
blaðsins News Chronicle, E. P.
Montgomery, hefir fyrir nokkru
skrifað grein í blað sitt, þar
sem hann efast um, að nokkurt
vopnahlje verði gert að þessu
sinni, sepi í fyrrri styrjöld
Spádómur hans er dapurleg-
ur. En hann hefir,' að því er
manni virðist, við æði mikil
rök að styðjast. Þjóðverjar
hófu árásir' sínar á nágranna
þjóðirnar með nýjum hætti.
Ekki sem áöur, að segja óvin-
um stríð á hendur. Heldur sem
innbrotsþjófar að næturþeli.
nýtt tækifæri til að undirbúa
sig undir þriðju heimsstyrjöld-
ina.
Ole Kiilerich.
í vor sem leið kom hinn
danski ritstjóri Ole Kiilerich
hingað til lands. Hann starfaði
hjer síðan sem . blaðafulltrúi
Dana, uns hann fyrir fáum dög-
um var kallaður til London tíl
annara starfa í herbúðum
frjálsra Dana.
Meðan hann dvaldi hjer á
landi, aflaði hann sjer mikilla
vinsælda. Hann er maður ötull
og áhugasamur. Hann tók mik
inn þátt í slarfi danskra föð-
ekki verið boðið. Síðan kom
tilkynning frá sama stað um
það, að honum hefði verið boð-
ið. Og síðan hann kom heim
hefir hann notað Ríkisútvarpið
til þess að túlka og endurtaka
síðari útgáfu af svarinu, sem
er í mótsögn við hina fyrri.
Með öðrum orðum. Þjóðin
hefir ekki fengið annað svar
en það, að ráðherrann hefir'
sagt, eða látið segja sitt á hvað.
Og síðan verður hver og einn
að geta sjer til um það, hvort
hann byrjaði með því að segja
satt, ellegar hann fann ekki
sannleikann fyrri en í seinni
lotunni.
kosnir af bæjarstjórn.
Tilraunastöð í jarðrækt á
Reykhólum.
Gísli Jónsson flytur þetta
frv. og segir svo í 1. gr.: —•
,,Reisa skal og reka tilrauna-
stöð í jarðrækt á Reykhólum i
Austur-Barðastrandars. sam-
kvæmt lögum nr. 64, 7. mai
1940, um rannsókn í þágu
landbúnaðarins. Skal undirbún
ingur undir rekstur stöðvarinn
ar hafinn nú þegar“.
Aðdáunin.
Stefán Pjetursson, Þórarinn
Þórarinsson og Vísis-menn hafa
lýst takmarkalausri
sinni á því, sem utanríkis-
málaráðherrann sagði við blaða
menn vestra. Lengst hefir Stef-
án gengið í fjálglegum fögnuði
yfir frammistöðu ráðherrans,
sem vænta má. Því hann komst
að þeirri niðurstöðu í einni for
ystugrein sinni, að íslenska þjóð
in hefði tæplega átt skilið sjálf
urlandsvina, á meðan hann var stæði sitt, úr því að henni hef-
heima í Danmörku, en varð að ir ekki auðnast að falla til fóta
flýja land í janúar 1943.
þessa óskeikula manns. Þjóð,
Er hann kom til Englands,1 sem kann ekki að meta. Vil-
gerðist hann aðstoðarmaður hjálm Þór, á naumast skilið að
hins nafntogaða stjórnmála-
leiðtoga Dana, Christmas Möll-
ers. Er afstaða Kiilerichs til
Islands mótuð af sama frjáls-
lyndi og vinarhug, sem svo
greinilegq hefir komið fram
hjá leiðtega frjálsra Dana.
vera sjálfstæð, að dómi Stefáns
Pjeturssonar.
Aætlun strandferðaskipa.
Gísli Jónsson flytur í Sþ.
svohljóðandi þingsályktunartil
lögu:
„Sameinað Alþingi ályktar
að skora á ríkisstjórnina að
láta nú þegar semja áætlun um
-ferðir allra þeirra skipa, sem
sigla í strandíerðum við ísland
og gerð eru út af Skipaútgerð
ríkisins. Skal áætlunin samin
þannig, að skipakostur sá, sem
útgerðin hefir yfir að ráða,
verði notaður á sem allra hag-
kvæmastan hátt, bæði til fólks
og vöruflutninga, um leið og
þess sje gætt, að staðir og hjer
aðdáun 1 uð’ sem ijeleSar eða engar bíla
samgöngur hafa við aðalvega-
kerfi landsins, fái hlutfallslega
meiri not af farþegaskipunum
en þau hjeruð eða staðir, sem
möguleika hafa á því að full-
nægja fólksflutningi með bif-
reiðum. Áætlunin sje birt al-
menningi svo fljótt sem auðið
er og eigi síðar en 1. des. n. k.
Samfara þessu skal ríkis-
stjórnin einnig hlutast til um,
að samdar verði áætlanir fyrir
alla flóabáta, sem styrk hafa úr
ríkissjóði, og sjeu þær birtar
almenningi að minnsta kosti 30
dögum áður en ferðirnar hefj—
ast“.
Hver voru svo afrekin? Hann
sagði, að Islendingar vildu eiga
land sitt einir. og að við treyst-
um orðum Roosevelts forseta.
Og eitt af merkum blöoum
Meðan Kiilerich dvaldi hjer Bandaríkjanna sagði að þannig
á landi, vann hann m. a. að því ætlu lýðveldismenn að tala.
að auka kynni almennings hjer
á landi á þjóðernisbaráttu
Dana og þeim stórmerku at-
burðum, sem gerst hafa þar í
landi, síðan danska þjóðin reis
En hver er sá íslendingur,
sem ljeti sjer detta í hug að
segja annað, austan hafs eða
vestan? Slefán Pjetursson? Og
einhuga í virkri andstöðu gegn . hver er sá’ sem dirfist að draSa
ofbeldi nasismans. | orð Bandaríkjaforseta í «fa? Og
Er hann hvarf hjeðan, fyledu bvernig ^yrði þeim Islendingi
honum góðar óskir vina hans
og kunningja um framhald á
heillaríku starfi hans í þágu
dönsku þjóðarinnar.
Ameríkuförin.
Aðdáendur utariríkismálaráð
herrans á rítstjórriarskrifstof-
um Vísis, Alþýðublaðsins og
tekið, er kæmi heim frá Banda
ríkjunum og hefði þar haldið
öoru fram?
Þrenningin, sem þarf ekki
burðugra tilefni til þess að
detla’fram yfir sig af lotningu,
er næsta lítilþæg. Það finnur
íslenska þjóðin. Svo mikið er
víst.
Lendingarbætur.
Sig. Bjarnason og Barði Guð-
mundsson fiytja frv. um lend-
ingarbætur á Látrum í Aðal-
vík. Skal ríkið bera helming
kostnaðar, alt að 20 þús. kr.
Sömu þingmenn flytja sam-
hljóða frv. um lendingarbætur
á Sæbóli í Aðalvík.
Eysteinn Jónsson 'flytur frv.
um lendingarbætur í Djúpa-
vogi. Þar má framlag ríkissjóðs
vera alt að 250 þús. kr.
Ábyrgð vegna ,,Rauðku“.
Áki Jakobsson flytur í Sþ.
þál.tillögu um rikisábyrgð á
IV2 milj. kr. láni Siglufjarðar-
kaupstaðar til endurbyggingar
,,Rauðku“. ,.gegn 3. veðrjetti í
verksmiðjunni á eftir 1. og 2.
veðrjetti, samtals að upphæð 4
milj. kr.“.