Morgunblaðið - 20.12.1944, Blaðsíða 9

Miðvikudagur 20. öes. 1944.
MORGUNBLAÐIÐ
9
PALESTÍN U-V ANDAMÁLI
ÞUNGAMIÐJA deilunn-
ar í Palestínu milli Gyðinga
og Araba eru fólksflutning-
arnir til landsins. Gyðingar
krefjast þess að mega flvtja
þangað óhindrað, uns tala
þeirra hefir náð þar fjórum
miljónum. Arabar vilja hins
vegar ekki sætta sig við frek
ari innflutning Gyðinga, en
orðinn er, en hafa þó undir-
gengist að amast ekki við
þeim 550 þúsund Gvðing-
um, sem nú þegar eru bú7
settir í Palestínu.
Efni núgildandi reglu-
gerðar hinna bresku umboðs
yfirvalda, hafa að geyma
eftirfarandi ákvæði: 1) Að
koma fólksfjöldanum á inn-
byrðis fastan grundvöll,
þannig að einn þriðji hluti
sje Gyðingar en tveir þriðju
Arabar; 2) Takmarka skal
sölu landeigna, til Gyðinga
við tiltekin hjeröð; 3) Inn-
flutningur Gyðinga til Pale
sínu skal með öllu bannað-
ur eftir mars-mánuð 1944,
nema 10.300 Gyðingum frá
löndum, er Þjóðverjar hafa
hernumið, og þegar hafa
fengið innflutningsleyfi, en
ekki tekist að komast und-
an; 4) Eftir tíu ár mun
breska stjómin taka mál-
efni Palestínu til nýrrar at-
hugunar, með það fyrir aug
um að veita landinu fullt
sjálfstæði. _______________
Arabar eru, a. m. k. eins
og nú standa sakir, ánægðir
með, að þessum ákvörðun-
um verði framfylgt. En Gyð
ingar halda uppi öflugri
andstöðu og beita stundum
ofbeldi; en vegna stríðsins
hefir verið samið nokkurs
konar vopnahlje, sem er þol
anlega í heiðri haft, nema af
þeim allra róttækustu.
Arabar skírskota til þess,
að nágrannaríkin: Libanon,
Irak, Trans-Jordania og
Saudi-Arabia njóti öll óskor
aðs sjálfstæðis. Arabarnir í
Palestínu æskja lika sjálf-
stæðis, en fá hins vegar ekki
sjeð, hvernig þeir eiga að
öðlast það. Eins og nú horf-
ir, óttast þeir Gyðinga, af
tveimur ástæðum: í fyrsta
lagi eru Gyðingar leiknari
að tala máli sínu á vettvangi
heimsstjórnarmálanna og
ráða jafnframt yfir geysileg
um auðæfum; í öðru lagi
hafa Gyðingar smyglað inn
vopnum í stórum stíl, ekki
einungis rifflum, heldur
jafnframt hríðskotabyssum
og sprengjuvörpum; og mjer
hefir verið sagt, að þeir sjeu
leiknir í framleiðslu hand-
sprengna. Arabar eru illa
skipulagðir, þeir eiga enga
formælæendur og lítið af
vopnum.
Mjer var frá því skýrt, að
ef til allsherjar vopnavið-
skifta kæmi, myndu Gyð-
ingar — þrátt fyrir það, að
þeir eru miklu færri —
væntanlega geta ráðið nið-
urlögum Araba. Þess vegna
setja Arabar traust sitt á
vernd Englendinga. Gyðing
ar hafa nú hafið áróður í
Bandaríkjtmum til að fá
stjórnina til að hafa áhrif
á stjórn Bretaveldis, svo að
reglunum um innflutning
Eftir Frederick C. Painton
Hin hatramlega deila, sem staðið hefir ár-
um saman í Palestínu, milli Gyðinga og Araba,
hefir nú blossað upp á nýjan leik. Tímaritið
„Readers Digest”, fól frjettaritara sínum að
komast að staðreyndum varðandi deiluefnið.
Hjer fer á eftir skýrsla hans og kemst hann
sjálfur þannig að orði: „Jeg hef leitast við að
gera álit mitt eins heiðarlega og hlutlaust úr
garði og mjer framast var unnt”.
Gvðinga verði breytt.
Englendingar halda því
fram, að þeir hafi staðið við
skullbindingar sínar í „Bal-
four-yfirlýsingunni” frá
1917, en þar segir í rauninni
ekki annað en að breska
stjórnin sje því hlynnt, að
Gvðingar fái fastan sama-
stað í Palestínu. Nú er því
haldið fram, að þeir hafi
fengið samastað þar, og þar
með sje hlutverki Breta lok-
ið.
Síðustu 10 árin hafa fært
Aröbum stórstígar menning
arlegar framfarir, og þeir
óska þess, að haldið verði
fast við hinar núgildandi
bresku ákvarðanir, nema ef
hægt væri að fá þeim breytt
þannig, að Palestína yrði
hluti af al-arabísku ríki, þar
sem aðrir aðilar yrðu Irak,
Sýrland, Trans-Jordanía o.
fl.
En Gyðingar svara því til
að þeir muni aldrei sam-
þvkkja sjálfstæði til handa
.Palestínu. Hairy Beilin,
meðlimur „Gyðingaráðsins”
hefir lýst yfir því, að með
1.200.000 Aröbum gegn
550.000 Gyðingum „munum
við enn verða að sætta okk
ur við það hluskifti að vera
minnihluta þjóðflokkur eins
og alls staðar annarsstaðar,
og hinn upphaflegi tilgang-
ur, að gera Palestínu að
heimili okar og föðurlandi,
væri þar með farinn út um.
þúfur”. Beilin segir, að Gyð
ingar muni samþykkja, að
Palestína \rerði gerð að
breskri krúnu-nýlendu —
þar sem Gyðingar vrðu í
meiri hluta.
Franitak Gyðinga.
HVERNIG horfir málið
við frá sjónarhóli Gyðinga?
Þeir hafa lagt miliónir
dollara í ýmsar framkvæmd
ir í Palestínu. Hin nýja Jerú
salem er fulkomin nýtí.sku
borg. íbúatala Tel-Aviv er j
komin fram úr 200 þúsund- j
um. Flóttamenn Gvðinga j
hafa flutt með sjer til lands ’
ins margskonar iðngreinar, j
svo sem gimsteina slípun I
(hollenskir Gyðingar frá
Amsterdam), og framleiðslu
mikilvægra lyfjategunda. —1
Heilbrigðisástandið í Pale-
stinu hefir tekið stór’iiost-
legum framförum; hættuleg
ir augnsjúkdómar eru nú
ekki lengur slík svipa á
landsmenn, sem þeir áður
voru. Haddassah-sjúkrahús-
ið, sem tekur 230 sjúkrarúm
er stofnun, sem kostaði mil-
jónir dollara, en starfsliðið
tóku þeir áttatíu sinnum á
átta mánuðum og skoluðu
saltinu brott úr efsta jarð-
laginu. Árangurinn af starfi
þeirra var sá, að þeir fengu
tvöfalda tómata-uppskeru á
við það, sem þekkst hefir á
nokkrum öðrum stað.
Fyrirtæki þetta er sam-
eign allra frumbyggjanna.
Karlmennirnir skiftast á
um að yrkja jörðina og
vinna í kalíum-karbonat-
verksmiðjunni. Þetta er ó-
þar eru heimsfrægir skurð- trúIegt erfiði; að sumrinu
læknar og aðrir sjerfræðmg getur hitinn orðið allt að því
71 stig á Celcius. En þeir
ar— og allir eru þeir flótta-
menn.
Gyðingar hafa eignast
gevsistór landflæmi og þar
hafa þeir komið upp frjó-
sömum ekrum og búgörð-
um. Ræktanlegir hjallar í
gefast ekki upp.
Jeg gat ekki annað en
dáðst að slíku þreki og æðru
leysi; en heilbrigð skvnsemi
sagði mjer líka, að ef þeir j Erlendir fjársfyrkir.
reiknuðu sjer full verka-
jeg borið höfuðið hátt. —
Hvergi er auglýst að Gvð-
ingum sje bannaður aðgang
ur: Hjer eru þjóðdansar
vorir og þjóðsöngvar í heiðri
hafðir og hebreskan er hjer
lifandi mál”.
Gyðingar hafa bætt mjög
afkomu almennings í Pale-
stínu. Ófaglærður verka-
maður fær nú að daglaunum
40 piastra (11—12 kr.): og
faglærðir verkamenn, svo
sem múrarar og steypsmiðir
geta komist upp í allt að 27
kr. daglaun. Þessi launa-
kjör hafa leitt til þess. aý
um hálf miljón verkamanna
hefir lagt leið sína til Pale-
stínu á síðastliðnum tólf ár-
um. Tii samanburðar má
geta þess, að í Egyptalandi
eru daglaun ógfaglærðra
verkamanna 10 piastrar.
grýttum fjallshlíðum hafa laun, yrðu þeir að jafnaði
verið sljettaðir og trje gróð- að fá rúmlega eina krónu
ur sett þar; grafið hefir ver-.
ið eftir vatni, sem síðan hef-
ir breytt evðimörkum í ald-
ingarða. í hinum mýrlendu
hjeröðum í norður-hluta
landsins, þar sem mýra-
kaldan (malaría ) hefir geis-
að um aldaraðir, hafa þeir
grafið skurði og þurkað
landið, útrýmt moskito-
ílugunni og ræktað stór
landflæmi.
Niðri í Jórdandalnum
heimsótti jeg bygðir frum-
bvggja, og er næstum ótrú-
legt hverju þeir hafa áork-
að þar. í jarðveginum þar
nær seltan allt að 17%, og
landið allt er þar úr hófi
fram ófrjótt og eyðilegt. —
Nokkrir ungir Gyðingar
fengu sjer atvinnu í kalíum
karbonat-verksmiðjunum
við Dauðahafið. Samtímis
reistu þeir sjer búgarða þar
í nágrenninu. Síðan leiddu
þeir ferskt vatn úr ánni Jór-
dan inn yfir sljettuna og
ljetu það seytla niður í jörð-
ina, þannig ao það tók salt-
ið með sjer. Þetta endur-
fyrir hvern tómat, en slíkt
er auðvitað víðs fjarri. Þetta
sýnir, að þráin til þess að
eiga og rækta land í sínu eig
in heimalandi, knýr marga
Gj’ðinga til dáða.
Ar-
EN HVER er afstaða
aba?
Eitt af því. sem Gvðingar
færðu fyrst fram máli sínu
til stuðnings, til stofnunar
föðurlands fyrir Gvðinga,
var það, að þeir ætluðu sjer
að hverfa aftur til moldar-
innar -— leggja borgailífið
á hilluna og gerast bændur.
Gyðingar hafa bætt afkomu Samkvæmt hagskýrslum
landsbúa. I Gyðinga sjálfra fást hinsveg
SKAMMT frá Jerúsalem ar aðeins 113.000— eða um
heimsótti jeg búgarð einn,
sem jeg hafði ekki sjeð síð-
an árið 1932. Þá var þar ekk
ert að sjá nema nokkra hrör
lega kofa og lítilfjörlegan bú
rekstur, sem nægði ábúend-
um varla til þess að draga
fram lífið. Nú getur þar að
líta glæsilegar byggingar,
20% af hinum 550.000 Gyð-
ingum í Palestínu —við
landbúnað. Hinn hlutinn —
um 80% — býr í borgum.
Gyðinpar lýstu því yfir
árið 1932. að Palestina
myndi smám saman verða
sjálfri sjer nægjandi. Eftir
20 ára síarf styðst landnám
og blómlegir skógar vaxa Gvðinga enn fyrst og fremst
þar í íjallshlíðunum. Rekst-
urinn ber sig vel fjárhags-
lega og búa þar nú um-300
manns í stað 40 áður.
Hin sálfræðilega hlið máls
ins er einnig mjög mikil-
væg. Harry Beilin sagði eitt
sinn: „Hjer finn jeg ekki til
neinnar vanmetakenndar.
Umhverfið er eign mín og
við stórfelda utanaðkom-
andi hjálp ýmissa mann-
vina. Englendingar segja, að
landið sje 40% sjálfu sjer
nægjandi; sjálfir segja Gyð
ingar 60%. Samkúæmt opin
berum heimildum, senda
ríkin ein 5J% miljón dollara
árlega til Palestínu þar af
er miljón gjöf frá kristi-
þjóðar minnar og hjer get'legum söfnuðum).

Nýkomið!
Nýkomið!
Lollskákr og ljósokróiur
Ennfremur:
íslenskir og ódýrir amerískir
Standíampar
ioeð handmáluðum skerm.
Lýsið upp heimilin um jólin. með lömpum frá okkur.
w
<$>
4
Yesturgötu 2. — Sími 2915.