Morgunblaðið - 20.12.1944, Blaðsíða 12

12
MORGUNBLAÐIÐ
Miðvikudagtir 20. des. 1944.
Friður
Friður á jörðu. Óratóríó
eftir Björgvin Guðmunds-
son.
ÞAÐ ER athygisvert skref í
þróun íslenslya tónbókmenta,
að innlent útgáfufyrirtæki hef-
ir ráðist í að koma svo stóru
verki fyrir almenningssjónir.
Það vekur yfirleitt mikla undr
un, að bókaútgáfa skuli geta
borið sig hjá svo fámennri
þjóð, en hvað mætti þá ætla um
útgáfu tónverka. Undirtektir
almennings hafa því stórvægi-
iega þýðingu um framtíðar-
möguleika jafn djarflegra fyr-
irtækja.
Það atriði, að útgáfufjelagið
ríður á vaðið með útgáfu kór-
verks, er einkennandi fyrir þá
sök, að tónsmíðar fyrir söng,
eða enn nánar tiltekið fyrir
kór, eiga mestum vinsældum
að fagna hjer á landi. Að Björg
vin Guðmundsson er höfundur
slíks tónverks, er einnig mjög
eðlilegt, þar sem hann er sá
fyrsti og eini íslenskrá tón-
skálda, sem unnið hefir að
kynningu hins klassiska óra-
tóríósöngs með söngstjórn sinni
og jafnframt, sem tónskáld,
tekið ástfótsri við þetta form.
Sá grunntónn, sem verkið
aðallega hvílir á, er hugmynd-
in um mista og endurheimta
Paradís. Annar þáttur, einkum
fyrri hlutinn, stiklar á höfuð-
dráttum fornaldarsögu Austur
landa og Gyðinga, en síðari
hlutinn er einungis tileinkaður
meistara meistaranna, Jesú
Kristi. Þriðji þáttur gerist í
fyllingu vargaeldariinnar róm-
versku, og raunar allra varg-.
alda. Fjórði og síðasti þáttur er
• einskonar áframhald af fyrsta
þætti og mjög hliðstæður hon-
um. Þar sem fyrsti þáttur tákn
ar fortíðardrauma jarðlífsins
um ,,Guðsríki á jörð“, táknar
sá siðari framtíðardrauma þess
um hið sama.
Stíll Björgvins, eins og hann
er í fyrri verkum hans, kemur
hjer einnig skýrt og ákveðið í
Ijós. Hann byggir á arfleifð
hinna gömlu meistara, þar sem
þungamiðjan liggur í hinum
stóru kórköflum, bæði hvað
ytra form og anda verksins
snertir, og þessir kórar eru ým
ist í fúgustíl eða Ijóðrænum
sálmalagastíl. Hann notar ekki
/ * •• \
a jorðu
kunn lög, heldur byggir ein-
ungis á eigin hugmyndum og
skapar hjert sumt af því besta,
sem frá hans hendi hefir kom-
ið, eins og t. d. inngangskór
síðasta þáttar og hina stuttu
karlakórskafla, sem eru í mið-
þáttunum báðum. Þessar hug-
myndir eru í fullu samræmi
við „díatóniskan" kórhljóm og
sneiða algjörlega hjá þeirri til-
hneigingu margra tónskálda
samtíðarinnar, að misnota kór-
kaflana til myndrænnar túlk-
unar. Þessi hófsemi nær einn-
ig til undirleiksins, þar sem
gert er ráð fyrir slaghörpu, er
aðeins sje kórnum til stuðn-
ings og flytji í stuttu millispil-
unum aðeins ,,hljómræna“ tón-
list. Að Björgvin hefir reynst
hugsjónum sínum trúr, er mjög
athyglisvert vegna þess, að
textinn gefur einmitt tilefni til
myndrænnar túlkunar, vegjha
fjölbreytni sinnar og litauðgi.
Til samanburðar verður manni
á að velta því fyrir sjer, hvern
ig önnur tónskáld, sem hneigð-
ari eru fyrir söngleikastíl og
rómantík, hefðu túlkað í tón-
um „ómana í skógum Indía-
lands“ eða veisluna í róm-
versku keisarahöllinni. En það
sem hjá Björgvin verkar í ein-
stökum atriðum sem strang-
asta hófsemi, gefur þessa fyr-
irferðamikla verki samræmd-
an heildarsvip. Hver taktur er
Björgvins eigið lag: þar kemst
ekkert annað að.
Tónlistarfjelagið hefir ákveð
ið að flytja þetta óratóríó í vet-
ur og þannig munu Reykvík-
ingar fá tækifæri til að kynn-
ast því. Einnig má vænta þess,
að allur þorri landsmanna fái
að heyra það í gegnum útvarp-
ið. Útgáfa verksins ætti að
vera mörgum framsæknum
kórfjelögum um land alt hvöt
til þess að flytja það, ef ekki
í heild, þá að minsta kosti
ýmsa kafla þess og þá einkum
fyrsta og síðasta þátt. í því eru
engir sjerstakir erfiðleikar,
hvorki fyrir kór, einsöngvara
eða undirleikara, og það væri
þjóðlegt og nauðsynlegt starf í
þágu íslenskrar tónmenningar
að gera innlendar tónsmíðar
þannig að raunverulegri eign
þjóðarinnar.
Dr. Victor von Urbantschitsch.
Jólaglaðning sfolið
frá fáfækum manni
. FÁTÆKUR gamall maður,
nærri blindur, sem ekki getur
haft ofan af fyrir sjer sökum
lasleika misti jólaglaðninginn
sinn í gærkveldi í hendur þjófa.
Hann fjekk sendan jólapakka
með Esjunni utan af landi. — I
pakkanum var hangikjöt og
fleira nýnæmi fyrir gamla
manninn á jólaborðið. Vegna
þess að gamli maðurinn er varla
rólfær og að hann býr inni í
Sogamýri fjekk hann kunn-
ingja sinn til að sækja fyrir sig
jólasendinguna í Esjuna.
Maðurinn, sem sótti pakkann
fór með hann heim til sín á
Klapparstíg 9. Hann héfir úti-
geymslu og er hann kom heim
skrapp hann inn í íbúð sína til
að sækja lykil að geymslunni,
þar sem hann ætlaði að geyma
pakkann, þangað til hann fengi
tækifæri til að koma honum til
eigandans. Á meðan hann fór
inn í íbúðina skyldi hann pakk
ann eftír á tröppunum. Hann
dvaldi skamma stund inni, en
er hann kom út, var pakkinn
horfinn. Þjófar, sem þarna fóru
um, höfðu sjeð sjer færi til að
stela pakkanum.
Það er ástæða til að minna
fólk á að skilja ekki verðmæti
eftir, þar sem þjófar hafa að
því greiðan aðgang, því eins
og þetta dæmi sýnir, eru til hjer
í bæ svo ómerkilegir menn, að
þeir geta lagt sig niður við að
stela öllu steini ljettara.
Ottó fer til Róm
London: Búist er við Ottó,
prins af Habsburg til Rómaborg
ar bráðlega. Mun hann verða
gestpr Páfa, meðan hann dvel-
ur þar, og mun Páfi eiga við
hann einkaviðræður. Austut-
ríkismenn í Róm hafa kosið
nefnd manna til þess að taka á
móti honum.
Kommúnistar ojí
Belgíustjórn
London: Blað kommúnista í
Belgíu hefir skorað á „föður-
landsvini og verkamenn“ að
rísa upp og sýna það á hvern
hátt sem mögulegt sje, að þeir
vilji steypa af stóli stjórn „sem
vanvirði þjóðina og sje að
steypa henni í glötun“.
Guð er oss hæii og
styrkur
Guð er oss hæli og styrkur.
Ræður eftir síra Fr. Frið-
riksson. íslenskað hefir
Magnús Runólfsson. Bók-
in er gefin út af Bókagerð-
inni Lilju.
LIÐIN eru 5—6 ár frá því að
síra Friðrik Friðriksson fór
hjeðan, til þess að heimsækja
vini sina á Norðurlöndum. Var
hjer aðeins um skamma dvöl
hugsað. En önnur varð raun-
in á. Öll stríðsárin hefir síra
Friðrik dvalið í Danmörku. —
Hafa menn talað um það og
einnig ritað um það, hve mjög
hans væri saknað. Heyrt hefi
jeg menn segja: „Já, ef síra
Friðrik væri hjer, þá mundi
jeg oft hafa verið í K.F.U.M.,
til þess að hlusta á hann þar“.
Þessir saknandi vinir hafa fá-
ar fregnir getað fengið af síra
Fr. Fr. En þó hafa þeir ásamt
oss öllum, sem söknum hans
og þráum hann, frjett um það,
að hann hefir lokið við æfisögu
sína, og hefir sú bók hlotið mik
ið lofsorð í Danmörku. Einnig
hafa menn af því sannar fregn-
ir, að hann hefir ekki verið að-
gerðarlaus. Köllun sinni hefir
hann verið trúr. Þessvegna hef
ir hann á þessum þrenginga-
tímum verið á sífeldu ferða-
lagi meðal hinna mörgu dönsku
vina sinna, þeim til uppörfun-
ar og hjálpar.
Margar eru samkomurnar,
sem hann hefir haldið og eru
þessar ræður, sem hjer birtast
í ágætri íslenskri þýðingu, á-
gætt sýnishorn af því, sem
honum hefir verið ríkast í huga
á þessum alvörudögum. Eru
þessar 10 prjedikanir fluttar í
kirkjum og samkomuhúsum í
Kaupmannahöfn og utan
Khafnar.
í þessum ræðum er skýr boð-
skapur hins einarða kristin-
dóms. Við lestur þessara prje-
dikana geta menn kynst síra
Fr. Fr. eins og hann var og er.
Hann er hinn sami í fjarlægð
eins og hann var í nálægð, sann
ur trúmaður með ákveðna trú
og játningu, ríkur af öruggu
trausti og gleði kristinnar trú-
ar.
Alt þetta sjest við lestur þess
arar bókar. Hjartað vermist
við lesturinn. Jeg les og les, og
kinka kolli um leið og segi:
„Þetta er Friðrik. Þetta er játn
ing hins trúaða manns“. Þess-
vegna segi jeg við vini mína
og kunningja: „Eignist þessa
bók og gefið hana öðrum“.
Ákjósanlegast væri, að oss
gæfist kostur á að vera á sam-
komum hjá síra Fr. Fr. Best
væri, að hann væri hjer. En
þess er ekki kostur. Þá er gott
að eiga þessa kveðju frá hon-
um.
Á námsárum sínum í Khöfn
sá síra Fr. Fr. og fann það,
sem hefir gefið lífi hans og
starfi gildi. En þetta varð oss
hjer heima hin mikla gjöf. Þess
vegna eru svo margir í þakk-
arskuld við hann.
Þeir, sem nú sakna síra Frið-
riks, geta nokkuð bætt úr þeim
söknuði með því að lesa þessa
bók og kynna hana öðrum.
Verður bók þessi áreiðanlega
mörgum kærkomin gjöf.
Síra Fr. Fr. bendir oss í ræð-
:um þessum á hina bestu gjöf,
sém ber þetta heiti: Guð er oss
hæli og styrkur.
Lesum þessa bók, og lítum á
hana sem jólakveðju frá Frið-
rik, eins og vjer höfum þekt
hann. Bj. J.
Lenti mannlaus
London: Flugvirki, sem allir
flugmennirnir höfðu varpað
sjer úr í fallhlífum, fanst á
velli nokkrum, því nær ó-
skemt. Hafði vjelin komið til
jarðar, svipaðast því, sem
henni væri lent af fimum flug-
manni.
Quisling heldur fund.
Til sænskra blaða berast
fregnir um að Quisling hafi
haldið fund með 100 helstu
samstarfsmönnum sínum í Kon
ungshöllinni í Oslo þann 10. des
ember. Quisling hjelt þar ræðu
um stjórnmálaástandið og
Fuglesang, yfirmaður norsku
öryggislögreglunnar talaði einn
ig. Blöð Quislings skýra frá
því að fundurinn hafi borið vott
um kímni, traust og hrifningu.

Eftir Roberf Slorm
MEANWMILE, THE ATTACKIN6 F.0.|. /MEN
HAVE BE6UN TO FIRE TEAR-6A$ 6HEU-5
TEAfl-GAG! OUT OF
7W/S ROOMiQUVS,
AN' close the
DOOR!
X-9 5IGNAL5 HI5 FELLOW AGENTS WtTH A
STENCIL CUT (N A WINOOW'ðHAOE OF THE
iBE5I6ÖE0 FARAiHOU
At THE SAME MO/MENT.
TURNIN'
NELLOW ON
M E, HUH
DON'T FORGET.,.VOL) WÖRE A
CtíEAP CANARY IN A STEAK
JOINT BéFORE I SET YOU
UP IN YOUR OWN CLUB'
'LOVE *1E, DON'T
1
YE5,BUT
— OH, ALL
RlfiHT ‘
X-9 gefur samherjum sínum merki með því að
klippa ræmur úr gluggatjaldi, líma þær á rúðuna
skjóta tárgaskúlum. Einn bófinn: — Táragas. Út
með ykkur hjeðan, strákar og lokið dýrunum. •— í
mig, ha? Gleymdu því ekki að þú varst ræfill á
aumri knæpu, þangað til jeg keypti þjer þinn
og halda ljósi bak við. — X-9: — Þetta gekk, þeir
eru hættir að skjóta hjer inn í þetta herbergi.
En á meðan eru lögreglumennirnir byrjaðir að
sama augnabliki, en annarsstaðar: — Roxy: •—
Nei, það geri jeg ekki. Ef þeir skyldu nú skjóta á
mig. Blákjammi: — Ætlarðu nú að fara að svíkja
eigin skemmtistað. Og þú elskar mig Roxy: — Já,
en jeg, — æ, jæja.