Morgunblaðið - 20.06.1945, Blaðsíða 7

Morgunblaðið - 20.06.1945, Blaðsíða 7
Miðvikudagur 20. júní 1945. MORGUNBLAÐIÐ SÍLDVEIDARNAR OG FLUGID FÁAR þjóðir heims eru eins Jiáðar fiskveiðum og við íslend ingar, enda má segja, að allt t-jálfstæði þjóðarinnar byggist a útgerðinni, því allt fjármagn til menningar þjóðarinnar kem ur frá sjávarútveginum. Þjóðinni ber því að skDja þessar stáðreyndir og gera allt hið besta til þess að sýna sjó- jnönnum og útgeiðarmönnum það; sem þeim ber. Það mun skamt til þess tíma aS sjómannastjettin verði lang stærsta stjett landsins. — Með i'ramkvæmd nýsköpunarinnar vex hún 3—4 sinnum meira en nú er, og með bættum og aukn um mentunarskilyrðum einstak linga hennar, mun hún verða betur hæf til samkepni við aðrar þjóðir og ennþá öruggari í starfi sínu. Síldveiðin hefir verið er og verð ur einhver stærsti þáttur í lífs- afkomumöguleikum vorum. Við erum sannarlega lánssamir, að eiga annan eins nytjafisk við strendur lands vors, og okkur ber að nota þann veiðirjett, eins og við frekast getum. Alla þá kunnáttu, sem ís- lenskur sjómaður hefir haft til brunns að bera hvað veiðiað- ferð þessa gullfiskjar snertir í fyrstu, var aðflutt frá frænd- þjóð okkar Norðmönnum, þó reynsla og þekking í starfi margra undanfarinna ára, hafi orðið okkur síldveiðimönnum farsæl og happadrjúg. Svo lengi lærir, sem lifir. ¦ Það síldveiðitímabil, sem okk ¦ ur ísl. sjómönnunum er kunn- ast, enn sem komið er, og við höfum lagt mesta rækt við, er he'.pinótaveiðin við Norðurland á sumrin í 2—3 mán. Við höf- um sótt og sækjum þangað ár- lega með og yfir 100 skip, með allt að 2000 manns á sjónum, fyrir utan hinn mikla fjölda, sem veiði þessi heimtar í iandi. Það má með rjettu segja, að útgerðarmenn hafi lagt mikið af mörkum til þess að veiðin mætti takast vel, hvað skipa- kost og allan útbúnað snertir, bæði til lands og sjávar, sam- anborið við okkar fámenna fá- tæka þjóðfjelag. Má því vona fastlega að útvegurinn með öfl- ugum samtökum og aukinni getu, ásamt hmni nýju tækni komandi tíma. taki stórkost- \ legum framförum á þessu sviði, verði eins rjettilega á haldið og ' raun ber vitni, og í samræmi við tímanna tfikn. VIÐ síldveiðimenn eigum rriikið starf fyrir hendi, ef við eigum að færa okkur til nytja framfarir annara þjóða á sviði píldveiðanna, ásamt að læra af vísindalegum rannsóknum, hvernig síldargöngunum verði háttað þetta og þetta árið, og á sildveiðitímabilinu, Allt til þessa tíma höfum við síldveiðimenn ekkert haft við að styðjast á þessu sviði, nema frjettir um átuskilyrði, vinda og strauma, er líður fram á vor ið, og göngu síldar er von, eða þá aðeins það, sem næmt au°a íiskimannsms sjer, þegar harm kemur á veiðisvæðið í byrjun vertíðar, mest hvað yfirborðslíf er fjölskrúðugt og staðbundið, svo sem íugl og bvalur. EFTIR ÓLAF MAGNÚSSON SKIPSTJÓRA Á M.S. ELDBORG Einstaka fiskimaður hefir ljelegan yfirborðshitamæli, sem er þó hjálp til þess að benda í rjetta átt, að finna hinn rjetta kjörhita síldarinnar til vöðu á yfirborðinu, eins og við sjó- menn köllum það, er hún synd- ir i sjóskorpunni i þúsunda og miijónahópum. — Fyrir sti'íð höfðu nokkur skip átuháí, sem gaf yfirlit yfir átusoiiir og átu magn staðarins í það og það skiftið, er hann var dreginn, magnið fjekkst með hlutfalli tír.ians á hverjum stað. Þessir hlutir voru notaðir eft ir leiðsögn fiskifræðinganna og þeim gefnar skýrslur um ár- angurinn. Árni vinur minn og skakfjelagi á arnfirsku dugg- unum í þá tið. var mikill áhuga maður á þessu sviði, og er það enn, j>ó %rangur vísdómsrann- sókna hans í þessa átt, með pokann á grindinniog venjuleg an vasamæli, sem vart má fara kústskaí'tslengd í djúpið, svo hanh komi ekki aftur í molum, geti ekkisýnt nein stór afrek, munu tímar visdómsins á þessu sviði, sem og mörgu öðru, opna bók staðreyndanna og gefa táknræna að'ferð til síldveið- anna. Veit jeg að Árni Friðriksson lætur ekkert tækifæri ónotað ,til gagns fiskimönnum og al- þjóð. j Hinn áður umtalaði mælir og pokaháfur er það eina, sem islenskur síldveiðimaður héfir haft til umráða og honum hafa verið kunn til hinna vísdóms- ' legu rannsókna úr hafi því, sem umliggur ættarlandið. i Hversu mikið hefir ekki þessi takmarkaði möguleiki á minstu öflun á tækjum tækn- innai og notkunarreglum þeirra 1 orðið þess valdandi, að sá leynd ardómur, sem i hafinu býr verð ur seinna leystur en ella, ef full komin tæki væru fyrir hendi og notkunarreglur þeirra kunn ar fiskimönnum, ásamt vinnu með líf og sál uridir stjórn og kenslu visindanna á þessu sviði. Þa£ mun koma á daginn að allar fiskveiðar yfirhöfuð, verða framkvæmdar síðar meir, á sviði og með tækjum víshid- anna. Verður því það mikill fengur fyrir jiskirr.anninn al- ment, að fá alla^ nýbreytni og þekkingu á þessu sviði svo fljótt sem hægt er, svo hann geti not- fært sjer hana og reynt, ásamt samanburði við hina dýrmætu reynslu og þekkingu margra ára. Reynsla rhin er sú, að ótví- rætt benda vindar, straumar, sjávarhiti, átusorfrr og átumagn á lífsskilyrði síldarinnar og fjöida eða magn. Við fiskimenn vonum því fastlega að allt það fjármagn, sem þarf til þessara vísinda- rannsókna, verði veitt af þvi því opinbera svo fíjótt sem auðið er, og i engu sparað að afla tækja þeirra sem rann- sóknir slíkar heimta, um leið fáum við sjómenn að læra og vinna að þeim störfum í þágu vísindanna, og framkvæma okk ur til gagns og alþjóð til heilla. SÍLDVEIÐI sú. er við stund- um fyrir Norðurlandi á sumr- um. er öll eða að mestu leyti komin undir því, að síldin syndi á yfirborðinu, við verð- um að sjá hana í þjettum torf- um. svo við getum veitt hana í þessar herpinætur. Þá hefir okkur tekist mæta vel að færa barninu brauð og landinu auð. Aðrsr þióðir veiða síld. bæði í botnvörpu og í herpinætur með lóði. Það væri ekki úr vegi að við lærðum af þeim þessar listir, þeir taka mest alla sína veiði með þessum aðferðum báðum, sem eru lítt og ekkert kunnar eða reyndar hjer. sjer- gtakleíra sú fyrnefnda. hin síð- arnefnda var og er notuð aðal- les?a við hina svo kölluðu lása- veiði inn til fjarða og var í mínu unffflæmi kunn i Arnar- firði og víðar um land. Norðmenn og Skotar eru slvngastir allra, er ,ieg þekki til að taka síld með lóði og hef- ir þeim gefist þessi aðferð með ágætum. ennfremur eru Skotar mjög svo lítið bundnir við tíð- arfarið, þeir veiða sína síld oft í mjög misjöfnum veðurskil- yrðum, síldveiðitímabil þeirra er allt að 9 mánuðum með því að færa skipastólinn til eftir síldargöngunum. — Norðmenn gera og hið sama. Botnvörpuveiðin gerist meira við Niðurlöndin, á sljettum sandbotni og grunnsævi, en sú síld verður aldrei eins góð og hin, dráttur hennar við botn- inn skemmir útlitið. Það er eitt af málum atvinnu málaráðherra að tilnefna tvo menn nú strax í haust til þess að fara til Skotlands og áfram um hin umgetnu síldveiðilönd. sem við getum haft mikið gagn af að heimsækia og læra af, ^æði v»íftiaðferðir. notkun. gerð ir og þrifnað veiðarfæra ásamt skipakosli og meðferð veið- innar. Þessir menn þurfa sjálfir að vera með í starfinu á sjón- um og kynnast fiskimönnum og skipum. Jeg er í engum vafa um það, að atvinnumálar-íð- herra. sem nú situr að völd- um. finnur hina brýnu þörf þessa máls. og sendir mennina »inmiU að haustinu á þeim +íma =em sfldveiðin stendur yf- ir á ðllu hinu iimfptna svæ^i. pvgr? s?v enda í Norpgi on hyrja jí Skotlandi. S?íkar ferðir "" |lHrtíWí-n« p« ; 3]]a siafsj nsuð- JF^^nle^ar o»í ti? slórkostleprar jP^i'ncrar á síldvei^ikunnáttu i o'-vnr. hfí sem okkur vantar I f.iölbrevttari aðferðir. Jeg tel vafalaust þessa síðar- nefndu veiðiaðíerð með lóðinu, til stórrrr af?aaukningar á síld hjer sunnan lands, sem mætti stunda á sumrin í slórum síl. Enniremur er það óráðin gáta, hvort ekki væri hægt með breyttum skipakosti að veiða síld á vetrum hjer við strendur landsins, jnn til fjarða'eða út til hafs og það með hinum áð- urnefndu aðferðum báðum. Þessu þarf að skera úr hið fyrsta. Víst væri það nauðsyn- legt, að geta látið vissan hluta útgerðarinnar starfa að veiðum síldar mest allt árið, því mikið kostar stöðvunartímabil síldar verksmiðjanna, er þær standa ónotaðar 8—9 mánuði ársins. Okkur s.iómönnum er það fyllilega ljóst að við eigum mikla síld hjer í sjónum við strendur landsins á vetrum, og mundi því stórt spor verða stig ið til velmegunar, ef slík veiði gæti svarað kostnaði. Það mál er þess vert að það verði at- hugað af mönnum, sem lært hafa sig til þess starfs og úr- skurðar. . Það er mikil þörf fyrir því, að áhugi vakni meðal íslenskr- ar sjómannastjettar á allri ný- breytni á sviði veiðiaðferða og skipakosts um leið og hinir ráð andi menn skilja hart aðkall- andi þörf þess og spari í engu til þess að slíkt megi verða að fullum notum. SILDVEIÐIN undanfarin sum- ur, hefir verið mikil og aflaaf- köst að líkum náð hámarki, en mjer fiinnst, er jeg lít til baka að ekkert sumar hafi verið eins sjerkennilegt, hvað síldina og eiginleika hennar snertir, eins og síðastliðið sumar. Eftir miðjan maí í fyrra fóru að berast frjettir um mikla átu úti fyrir Norðurlandi, bar mik- ið á henni í fiski, sem þar var veiddur og flekkir voru á vfir- borðinu. Eftir þennan tíma gerði mikið norðan hret, að því loknu fór að bera á því við Húnaflóa að rauðátan hafði rekið á fjörur og litað ströndina | sínum táknræna lit, rauða, svo jvar þetta víðtækt að þetta náði fallt inn í Hrútafjarðarbotn og . ekki hvað rninst þar. : Vorið var kalt og mikið um norðlæga átt, enda undir slík- um kringumstæðum, sem straumar verða minna eða meira stefnubundnir vindinum. Þegar við síldveiðimenn komum á svæðið, sáyst þess merki, að áta var mikil á viss- um' svæðum, en virtist vart finnanleg á sumum, og það góð um aflabönkum. Miðsvæðið var alt mjög dauft á að líta, en vonir stóðu til að það yrði svo aðeins stuttan tíma. Miklar líkur bentu til þess að kjorhiti átu og síldar væri okkur fiskimönnum ekki afla- sæll eða happadrjúgur, enda benti alt yfirborðslíf á að svo mundi verða fyrst um sinn. Húnaflói, allt ,að vestan og vestan Vatnsness og Skaga inn að Hofi, gaf töluverða veiði í júlí og framundir miðjan ágúst, en þá var henni að mestu lok- ið, en eitt hið besta. veiðisvæði flóans, austan Vatnsness er mjer ókunnugt um að nót hafi verið kastað í sjó. Þegar kom fram undir 10. ág. var síld mikil við öll grunnin á flóanum og fyrir innan þau, en þar stóð hún aðeins á yfir- borðimi í stuttan tíma, var svo að sjá, að eftir að hún hal'ði brotið sig yfir og um grunnin, væri engin" þðrí fyrir hana að sjá sól eða glíma við blásandi hvali, gargandi fugl ásamt fiskí mönnunum með morðtólið, hún stakk sjer og ljet vart sjá sig meir á úthaldinu. En þá skeði það, sem fáa ór- aði fyrir, að um sama leyti eða 14. ágúst verður Grímseyjar- sund svart af síld og það síld, sem veður í rauðátu og er dauð spök, eina sem fiskimaðurinn þuri'ti að óttast, að kasta ekki á of stóra torfu, ef nótin átti að bera veiði að skipi. Margir sprengdu nætur sínar, öðrum gekk seint með hin stóru köst. Þessi veiði stóð látlaust á 3. viku, enda gerði hún sumarið ágætt, síldin var feit og falleg, á sama tíma var síld við Tjör- nes og Sljettu, en hvergi eins mikil, sem á sundinu, djúpt og grunnt, austan og vestan. Mest allur f lotinn var þarna alla daga að veiðum, en alltaf var sama náman barmafull, þar til hún hvarf á hinum venjulega tíma, snemma í september. Víst er um það, að í huga hins stórhuga veiðimanns, hlýtur að vakna þessi spurning, með ósk um óhrekjanlegt svar, hvað var að gerast á þessum báðum veiði svæðum, sem gáfu hinn dýr- mæta auð til íslendinga s.l. sumar. Úr því og öðru líku verðum við að geta skorið það fyrsta, með sameinaðri hönd vísdóms og þekkingar, er hægt að veita svar. Fram með allt það, sem má verða til aflaaukningar og hag- sældar afvinnuvegum lands vors. EINN hinn stóvirkasta þátt í síldveiðisögunni, álít jeg það tímabil síðan síldarleit i flug- vjelum hófst. Sú reynsla, sem fengin er á þessu sviði, er frek- ar góð, getur orðið ágæt og jafn nauðsynlegt að sje í ágætu lagi, eins og veiðarfærið. Það er alveg óþarfi að deila um nauðsyn síldarflugsins lengur, þar hafa verkin sýnt merkin og staðreyndir talað, en það þarf að finna og fram- kvæma hiha bestu stjórn og- tilhögun um flugið. Við erum allir sammála um það, að síldarleit í flugvjelum verði skipuð því framkvæmdar valdi, sem vinnur eingöngu að því, að flugið megi verða okk- ur. fiskimönnunum fyrir bestu og að sem fljótvirkasta gagni, þar á jeg við að leiðsögn og frjettir i'ari sem minstar "króka leiðir. Það er máske við stóra að deila í þessu sem öðrum mál- um okkar sjómanna, en við verðum að láta álit okkar í ljósi á þeim atriðum, sem að okkur snúa og við viljum fá lag færingu á. Síldarflugið hefir undanfar- in ár hefir hvað stjórn snertir, verið framfært af einum og sama manni öll árin. Er því engan samanburð á henni hægt að gerá, vont er að gera svo öll- um líki. Allt að einu erum við Framh. á bls. 8,

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.